(c) en 1

Transcriptie

1 Gezag vanuit verbinding Kennismaking met Nieuwe Autoriteit en Geweldloos Verzet Vrije Lagere School Hollebeek, Temse 29 november 2016 Begeleiding: Hilde Leonard 1965, opleiding pedagogiek KUL 10 jaar vormingswerk met jongeren Sinds 2004 zelfstandig nascholer: Ondersteuning van leerkrachten en teams (BaO en SO) rond moeilijk gedrag / sociale vaardigheden Incl. andere opvoeders (ouders, opvang, jeugdzorg, ) Mama van een zoon van 14 Bezielster Vormingsnetwerk NAGV op school Contact: [email protected] De Morgen, september

2 Veel mensen denken dat het doel van opvoeding is dat onze kinderen gelukkig zijn. Ik denk dat het er in opvoeding om draait dat kinderen leren omgaan met de momenten dat ze niét gelukkig zijn. Peter Adriaenssens. Elke opvoeder z n uitdaging thuis, op school, in de opvang, jeugdwerking, Opvoeden is niet makkelijk! Opvoeders (ouders én leerkrachten) voelen zich vaak schuldig onzeker machteloos alleen Bij problemen met een kind of groep (op school, in de opvang, ) ouders zeggen: het ligt aan de school, leiding, leerkrachten of begeleiders klagen: het ligt aan de ouders! Opvoeders zien niet hoe ze zélf hun invloed op kinderen kunnen vergroten Maar ze doen er wel degelijk toe!!! 2

3 Haim Omer hoogleraar psychologie Tel Aviv ondersteunt ouders bij extreem probleemgedrag gebaseerd op Geweldloos Verzet (Gandhi, King) toepassingen in andere contexten, ook onderwijs evolutie naar een visie op de positie van opvoeders De rol van autoriteit Ervaring nodig moeilijkheden te overwinnen om zelfzekere volwassene te worden daarom autoriteit nodig: Dit verwachten we van jou. Autoritaire opvoeding Opvoeders zijn baas, hebben altijd gelijk: afstand en angst In geval van conflict, ligt de fout bij de jongere = bestraffende relatie Opvoeders die jongeren niet onder controle krijgen, hebben geen gezag. Dat is hun eigen schuld. Hulp vragen is een teken van zwakte. 3

4 Permissieve opvoeding Laissez faire opvoeding Natuurlijke ontwikkeling als uitgangspunt Warmte, empathie, begrip Autoriteit is een negatief begrip Een diagnose kan heel helpend zijn, bijvoorbeeld om een stofje toegediend te krijgen dat je mist. Maar voor geweld is het hoogstens een verklaring, nooit een excuus. Eliane Wiebenga, 20/01/16 Nieuwe Autoriteit Niet boven of naast kind of jongere, maar vanuit een volhoudende aanwezigheid: Wij geven niet op. Wij geven jou niet op. = probleemgedrag weerstaan = samen veiligheid creëren = acties waarmee opvoeders escalatie vermijden en in de eigen kracht gaan staan 4

5 Nieuwe Autoriteit Structuur Steunen Traditionele autoriteit Afstand Controle over de leerling Er alleen voor staan Niet praten over wat in de klas gebeurt Persoon afwijzen Nieuwe Autoriteit Aanwezigheid Zelfcontrole Steunnetwerk Transparantie Gedrag afwijzen, relatie behouden Pijler: Relatie Bewust contact aangaan en niet te verbreken, ook als het lastig wordt Onvoorwaardelijke acceptatie voor de persoon van kind of jongere Geloven in zijn mogelijkheden, positieve stemmen Respect voor z n autonomie, recht op eigen keuzes Wezenlijke nieuwsgierigheid voor wie dit kind, deze jongere, is 5

6 Pijler: Aanwezigheid Structuur en routines Kinderen hebben nood aan stabiliteit, zekerheid en voorspelbaarheid De roep om meer regels is Routines een teken van een gebrek Grenzen in aan autoriteit. tijd, beschikbaarheid (naar Paul Verhaeghe, p. 98) ruimte bevoegdheden / taakverdeling Niet te star, niet te soepel 6

7 Aanwezigheid Wij zijn je vader en je moeder. Wij zijn hier en wij blijven hier. Je kan ons niet opzij zetten, ontslaan of negeren. Wij zijn verantwoordelijk. We komen tussen wanneer nodig. Dat is onze plicht. Overbescherming creëert angst en onzekerheid. Aanwezigheid versterkt gevoel: Ik kan het! 7

8 Waakzame Zorg Beleving opvoeder: ik ben aanwezig in het leven van mijn kinderen, ik neem mijn verantwoordelijkheid op. Beleving kinderen: mijn opvoeders zijn in de buurt en houden een oogje in het zeil. Wij zijn geïnteresseerd in wie je bent en wat je bezig houdt. Dit contact helpt ons je goed te begeleiden en op te merken als je in de problemen komt. Wij merken dat het niet goed gaat. We spreken je daarop aan. Dat is onze plicht. We verwachten dat je je gedrag aanpast. Wij zijn vastbesloten en houden vol, ook als jij niet meewerkt. Dat is onze plicht. 8

9 Criteria voor succes HET KIND doet wat ik zeg of IK ben erin geslaagd om rustig te blijven, mijn acties zorgvuldig uit te kiezen, uit de escalatie te blijven, vol te houden? Pijler: Zelfcontrole Ik heb alleen invloed op mijn eigen manier van reageren Controle over het gedrag van anderen is een illusie! Ik neem de verantwoordelijkheid voor m n eigen gedrag Ik reageer niet op provocaties. Ik vermijd bewust escalaties. Escalatieprocessen Symmetrische escalatie = opvoeder probeert te winnen, kind ook Toegevende (vermijdende) escalatie opvoeder geeft toe, eisen kind worden hoger, opvoeder geeft op in de praktijk vaak afwisselend gebruikt door dezelfde persoon door verschillende partners in zelfde opvoedingssituatie beide processen versterken elkaar! 9

10 Je invloed verkleint! Ik weet dat dit niet ok is, eigenlijk wil ik er gewoon bij horen, mijn opvoeders hebben gelijk, Ik heb geen zin, ik ben moe, f*** you, t is allemaal stom, jullie hebben een pik op mij, Symmetrische én complementaire escalatie Escalatie vermijden Praat op een rustige toon Durf stiltes laten, maar blijf aanwezig Ik verwacht dat je Herhaal je boodschap kort en bondig Geen als dan constructie (komt dreigend over) Vermijd discussie Gebruik wij in plaats van ik Stel je reactie uit ( Smeed het ijzer als het koud is ). Je kan er altijd op terugkomen! Tijd is niet je vijand, maar je bondgenoot! Op het moment van het incident voorkom escalatie probeer het ongewenste gedrag te stoppen Achteraf kom erop terug (jij kiest wanneer!) herstel de gevolgen leermoment herhaling voorkomen in samenwerking met kind (oplossingsverzoek) 10

11 Eigen emoties controleren adem traag en diep in en uit tel tot 10 praat langzaam en met een diepe stem ga wat achteruit of ga even naar een andere ruimte denk even aan iets anders denk: waarom is die zo boos? denk: dit heeft niet met mij persoonlijk te maken! Roep op tijd hulp in: je hoeft het niet alleen te kunnen! Als een opvoeder problemen ervaart met een kind, is het de verantwoordelijkheid van het hele opvoednetwerk om naar een oplossing te zoeken. Pijler: Steunnetwerk Praat over moeilijkheden bij opvoeding, dit is geen teken van zwakte maar net sterk! Deel deskundigheid (school en ouders, in beide richtingen) Deel gezag! kinderen thuis aanspreken over gedrag op school, misschien ook omgekeerd? Zorg dat kinderen voelen dat je elkaar steunt leerkrachten staan op de schouders van ouders 11

12 Wie kan je vragen om steun? Partner Grootouders Familieleden Buren Leiding van voetbal, jeugdbeweging, (ouders van) vrienden van je kind(eren) Leerkrachten Welke steun vraag je? Emotionele steun: praten, luisteren, troosten, Praktische steun: kinderopvang, koken, vervoer, Beschermende steun: telefonisch bereikbaar zijn, in huis aanwezig op moeilijke momenten, Bemiddelende steun: tussen ouders/kind/school/ Ook steun voor de kinderen! 12

13 Pijler: Transparantie Openheid doorbreekt het isolement! Zeg wat je doet en doe wat je zegt. Transparantie naar andere ouder, familie, grootouders kind, andere kinderen, medeleerlingen school jeugdleiding, buren, Waakzame zorg Eénzijdige acties = Geweldloos Verzet Verhoogde en gerichte opmerkzaamheid Steunnetwerk Open opmerkzaamheid Nieuwe Autoriteit Geweldloos verzet Verzet tegen aanhoudend ongewenst gedrag, daar waar praten niet helpt / kind niet meewerkt Opvoeders samen in steunnetwerk vb. telefoonronde, volgen, aankondiging, sit-in, Boodschap: Wij bestrijden je gedrag, niet jou als persoon Het is onze plicht ons te verzetten, want we zijn je opvoeders. 13

14 Blijf in verbinding met kinderen, ook als het moeilijker loopt! Versterk positieve stemmen in kind vb. samen foto s bekijken van leuke momenten Verzoeningsgebaren (onvoorwaardelijk!!!) vb. briefje in pennenzak, iets leuks samen doen, fouten toegeven Herstel nodig kind uit om samen met jou schade te herstellen Zin in meer? Voor leerkrachten: driedaagse masterclass in Kortrijk, januari/februari 2017, Artikel, literatuur, opleiding enz. Vragen? Mail [email protected] 14