Haalt de universiteit 2040?

Transcriptie

1

2 Haalt de universiteit 2040? Bert van der Zwaan Universiteit Utrecht 23 november 2016

3 INHOUD Vragen tijdens sabbatical 1 De status quo op verschillende continenten 2 Trends wereldwijd 3 Voorbereiden op toekomst

4 De universiteiten hebben een erfenis aan problemen STATUS QUO OP ALLE CONTINENTEN

5 1 De universiteiten hebben een erfenis aan problemen Onder de naam universiteit zijn er op verschillende continenten totaal verschillende systemen ontstaan, met verschillende culturen - maar vaak vergelijkbare problemen.

6 1 De universiteiten hebben een erfenis aan problemen Voorbeeld: Overal ter wereld, maar in verschillend tempo, loopt het systeem financieel vast. Door terugtrekkende overheid (budgettaire krapte door b.v. vergrijzing) en enorme groei studenten, kraakt het systeem en neemt privatisering toe. Dit leidt nu tot scherpe crisis in VS, en ook in Europa zijn toenemende problemen. Privatisering leidt tot tweedeling en groeiende sociale effecten ( afkomst is belangrijker dan talent ). Azië heeft hier (nog) nauwelijks last van.

7 Trends wereldwijd 4 TRENDS UITGELEGD

8 Key-drivers zijn globalisering, digitalisering en flexibilisering

9 2 Trends wereldwijd Trend 1: War for talent is on! De economische machtsbalans zal in hoge mate de distributie van talent gaan bepalen en de effecten daarvan zijn al zichtbaar, vooral in de VS, in mindere mate Europa De talent- en kennisflow kantelt steeds verder naar Azië, vooral als het gaat om het bieden van faciliteiten/infrastructuur in de Bèta-medische en technische wetenschappen

10 2 Trends wereldwijd Trend 2: Urbanisatie wordt bepalend In toenemende mate zullen zich, vooral in megasteden, global knowledge hubs vormen. Azië gaat duidelijk profiteren van de combinatie mega-stad (=talent- en innovatie-pool!) en economische kracht. Europa is hier sterk in het nadeel Randstad zou een rol kunnen spelen als Nederland en Vlaanderen meer regie zouden zetten op het vormen dergelijke ecosystemen, maar daarin is profilering essentieel nu is kennisstelsel te weinig gedifferentieerd

11 2 Trends wereldwijd Trend 3: Customized education wordt de norm Razendsnel stijgende behoefte aan gepersonaliseerd onderwijs, vooral in de VS gevolgd door Europa. Azië kent op dit moment geringste behoefte. Deze trend leidt tot zogenaamde de-bundling en stimuleert private initiatieven. Digitaal onderwijs speelt hierin grote rol; Life Long Learning wint snel aan terrein. Arbeidsmarkt vraag T-shaped professional. Groeiende behoefte aan interdisciplinariteit.

12 2 Trends wereldwijd Trend 4: Maatschappelijke impact wordt leidend Steeds sterkere confrontatie met grote maatschappelijke vragen die de universitaire kennisagenda gaan bepalen. Vooral in Europa en VS, nog minder in Azië Groeiend belang van de impact versus valorisatie vraag en de kennis versus de wijsheid vraag

13 Voorbereiden op de toekomst OVER KENNIS

14 Kennis is overal beschikbaar, beslissend is de creativiteit waarmee kennis wordt gebruikt

15 3 Voorbereiden op de toekomst Kennis zal omni-present zijn: het gaat dus niet langer vooral om kennisverwerving maar om omgaan met kennis. De didactiek moet nog meer verschuiven van kennisoverdracht naar kennisgebruik, het stellen van de goede vragen, het stimuleren van creativiteit Ook in digitaal onderwijs moet dit leidend zijn: benader leermeester-gezel model. Dit pleit tegen MOOC Het stellen van vragen en kritisch denken is belangrijke voorwaarde voor aanpassen aan arbeidsvraag in de toekomst Maak een scherp onderwijsmodel dat hierbij aansluit, ook en vooral in digitaal onderwijs

16 3 Voorbereiden op de toekomst Onderzoek zal steeds flexibeler plaats vinden in interdisciplinair verband, meer gericht op oplossen van grote (maatschappelijke!) vragen in samenhang: dat vraagt in onderwijs accent op T-shaped professional, integratie van brede vragen in disciplinaire worteling Ook arbeidsmarkt vraagt brede, flexibele inzet met vooral creatief en kritisch denkvermogen Voorbeeld: Utrechtse strategische (interdisciplinaire) thema s en groei van bijpassend onderwijs

17 3 Voorbereiden op de toekomst Customized learning, de-bundling en LLL zal leiden tot een totaal andere vorm van de universiteit: een netwerkende universiteit die deel uitmaakt van een kennisecosysteem, in minder fysieke vorm Belang diploma neemt af, deelcertificaten in combinatie met LLL nemen in belang toe

18 Transitie naar 2040 OVER 2040

19 ! Transitie naar 2040 In De universiteit bestaat nog: Maar in heel andere gedaante De dynamiek neemt enorm toe De globalisering wordt steeds meer voelbaar Dat vraagt: Nú voorbereiden op de toekomst! Een sterke rol van de overheid