Taakherschikking mondzorg

Transcriptie

1 Taakherschikking mondzorg Minister Schippers van VWS wil de wet aanpassen, zodat mondhygiënisten zelfstandig behandelingen kunnen doen. Wat vinden consumenten en tandartsen hiervan? juni 2016 In opdracht van Reputatiegroep

2 Postbus AJ Maastricht tel volg ons op Flycatcher Internet Research, 2016 Dit materiaal is auteursrechtelijk beschermd en kopiëren zonder schriftelijke toestemming van de uitgever is dan ook niet toegestaan.

3 Inhoud Hoofdstuk Titel Pagina Managementsamenvatting 1 1 Resultaten consumenten 4 2 Resultaten tandartsen 14 3 Verantwoording Onderzoeksgroep en steekproef Het Flycatcher panel Onderzoeksmethode De vragenlijst Veldwerk en respons Resultaten Generaliseerbaarheid, betrouwbaarheid en nauwkeurigheid 24 Bijlagen 25

4 Management samenvatting Minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) wil de wet veranderen, waardoor mondhygiënisten zelfstandig behandelingen mogen doen, zoals het boren van gaatjes, het plaatsen van verdovingen, het maken van röntgenfoto's en op basis daarvan het stellen van een diagnose. De Reputatiegroep heeft Flycatcher gevraagd in kaart te brengen hoe Nederlandse consumenten en tandartsen hierover denken. In totaal hebben ruim 1000 consumenten en ruim 600 tandartsen aan het onderzoek deelgenomen. 1

5 Managementsamenvatting Tandartsen Uitnodigingen 1669 respons 38% Nederlanders Uitnodigingen 1693 respons 63% juni 2016 Tandartsen en Nederlanders van 18 jaar en ouder In totaal hebben ruim 1000 consumenten en ruim 600 tandartsen aan het onderzoek deelgenomen. Consumenten Drie vijfde van de respondenten bezoekt de tandarts minimaal twee keer per jaar, ruim een derde doet dit een keer per jaar of minder en slechts 6% bezoekt nooit een tandarts. De mondhygiënist wordt minder vaak bezocht. Ruim de helft doet dit zelfs nooit. Wanneer respondenten mogen kiezen wie een bepaalde behandeling uitvoert, de tandarts of de mondhygiënist, kiezen de respondenten meestal voor de tandarts. Zo wil de overgrote meerderheid het liefst dat de tandarts de algemene, periodieke controles uitvoert, gaatjes boort, verdovingen plaatst, röntgenfoto s maakt en interpreteert. Wel wil 70% dat de mondhygiënist het gebit schoonmaakt, tandsteen verwijdert en tandvlees verzorgt. 7% van de respondenten geeft aan dat de mondhygiënist het gaatje in een kies zelfstandig zou mogen boren. Indien dit 5-10% goedkoper zou zijn dan wanneer dit door de tandarts gedaan wordt, wil 13% dat de mondhygiënist het gaatje boort. Ruim twee vijfde is bereid meer te betalen voor een behandeling door een tandarts dan door een mondhygiënist, terwijl een bijna even grote groep hier niet toe bereid is. Slechts 9% van de respondenten vindt het een goed idee dat de mondhygiënist zich in de toekomst zelfstandig mag bezighouden met taken als boren. 71% heeft bezwaar tegen de wijziging in de wet, met name omdat ze van mening zijn dat mondhygiënisten een andere opleiding hebben gevolgd dan tandartsen. Tandartsen 70% van de respondenten is van mening dat de huidige samenwerking tussen tandartsen en andere zorgverleners in de mondzorg effectief verloopt. Ruim de helft delegeert op dit moment minder gecompliceerde taken aan assistenten of mondhygiënisten. Gemiddeld genomen verwachten de tandartsen dat ze 17% van hun taken aan mondhygiënisten en assistenten kunnen overlaten. Een derde van de respondenten zou een mondhygiënist een diagnose laten stellen en indicatie laten maken op basis van röntgenfoto s en ruim twee vijfde vindt dat mondhygiënisten mogen 2

6 Managementsamenvatting boren. Vrijwel iedereen hiervan vindt wel dat dit onder toezicht van de tandarts moet gebeuren. Vier vijfde is op de hoogte van de aanpassing in de wet, waardoor andere zorgverleners in de mondzorg taken die nu alleen door tandartsen mogen worden uitgevoerd, zelfstandig mogen uitvoeren. De tandartsen zijn niet erg positief over deze aanpassing. De overgrote meerderheid verwacht dat hierdoor de kwaliteit van de mondzorg en de veiligheid zal afnemen en dat de effectiviteit van de samenwerking tussen tandartsen en andere zorgverleners in de mondzorg zal verslechteren. Ruim de helft denkt dat de kosten van de consument voor de mondzorg zullen stijgen. De overgrote meerderheid van de respondenten is het dan ook niet eens met de wijziging in de wet. Consumenten: Heeft u bezwaar tegen het uitbreiden van de zelfstandige taken, zoals minister Schippers voor ogen heeft? Ja 71% Nee 29% Tandartsen: Bent u het eens met de beoogde taakherschikking en uitbreiding van zelfstandige bevoegdheden van mondhygiënisten door het ministerie van VWS? Ja 4% Nee 96% In een gecontroleerde situatie (onder een dak) kan het goed werken: afgebakende taken, opdrachten en eindverantwoordelijkheid van de tandarts. Dan voorzie ik weinig problemen. Maar als er mondhygiënisten zelfstandig als minitandarts gaan werken, zijn de gevolgen niet te zien en niet te overzien. Ook omdat de grenzen niet duidelijk zijn, misschien formeel wel, maar in de praktijk niet Respondent - tandarts 3

7 Resultaten

8 Hoofdstuk 1 Resultaten consumenten In dit hoofdstuk worden de resultaten weergegeven door middel van tabellen en grafieken. N.B. In geval van afronding kan het voorkomen dat de som van de aantallen afwijkt van het totaal. Vragen over de tandarts en de mondhygiënist Minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) wil nog voor de zomer de wet (Wet BIG) veranderen, waardoor mondhygiënisten zelfstandig behandelingen mogen doen die in de rest van de wereld alleen door tandartsen worden gedaan. Denk daarbij aan het boren van gaatjes, het maken van röntgenfoto's en op basis daarvan het stellen van een diagnose, en plaatsen van verdovingen. Tandartsassistenten en mondhygiënisten mogen dit nu soms ook al, maar alleen op verzoek en in opdracht van de tandarts (niet zelfstandig). Dat betekent dat eventuele pijnklachten na de behandeling kunnen worden opgevangen en behandeld door de tandarts. Graag willen wij, als beroepsvereniging van tandartsen, van onze patiënten horen wat zij hiervan vinden. Uw stem willen wij aan de minister en Tweede Kamerleden voorleggen. Graag vragen wij u 5 minuten van uw tijd om de volgende vragen te beantwoorden. 1. Kent u het verschil tussen een tandarts en een mondhygiënist? absoluut relatief ja % nee 90 8% totaal % 8% ja nee 92% 4

9 Resultaten 2. Hoe vaak gaat u naar de tandarts? absoluut relatief meer dan 2 keer per jaar 50 5% 2 keer per jaar % 1 keer per jaar % minder vaak dan 1 keer per jaar % nooit 62 6% totaal % 10% 6% 5% meer dan 2 keer per jaar 2 keer per jaar 25% 54% 1 keer per jaar minder vaak dan 1 keer per jaar nooit 3. Hoe vaak gaat u naar de mondhygiënist? absoluut relatief meer dan 2 keer per jaar 61 6% 2 keer per jaar % 1 keer per jaar % minder vaak dan 1 keer per jaar % nooit % totaal % 6% 16% meer dan 2 keer per jaar 52% 10% 2 keer per jaar 1 keer per jaar minder vaak dan 1 keer per jaar 15% nooit 5

10 4. Als u zou kunnen kiezen wie u behandelt, wie zou dat dan zijn? NB De kosten voor behandeling door tandarts en mondhygiënist zijn gelijk. U kunt hieronder per zorghandeling aangeven door wie u het liefst behandeld wordt. Resultaten i. uitvoeren van algemene, periodieke controles absoluut relatief de tandarts % de mondhygiënist % totaal % 14% de tandarts de mondhygiënist 86% ii. boren van gaatjes absoluut relatief de tandarts % de mondhygiënist 21 2% totaal % 2% de tandarts de mondhygiënist 98% 6

11 Resultaten iii. maken en interpreteren van röntgenfoto's absoluut relatief de tandarts % de mondhygiënist 98 9% totaal % 9% de tandarts de mondhygiënist 91% iv. plaatsen van verdovingen absoluut relatief de tandarts % de mondhygiënist 60 6% totaal % 6% de tandarts de mondhygiënist 94% 7

12 v. schoonmaken van gebit, verwijderen van tandsteen en verzorgen van tandvlees Resultaten absoluut relatief de tandarts % de mondhygiënist % totaal % 30% de tandarts de mondhygiënist 70% 5. Zou de mondhygiënist het gaatje in uw kies zelfstandig mogen boren, ook als hij/zij u niet kan helpen bij kiespijn na de behandeling? absoluut relatief ja 70 7% nee % anders, namelijk* 21 2% totaal % * zie bijlage 1 voor toelichting 2% 7% ja nee anders 91% 8

13 6. Het boren van een gaatje en het plaatsen van een vulling kost circa 75 euro. Zou u de mondhygiënist uw gaatje laten boren in plaats van de tandarts, als dit 5-10% goedkoper zou zijn? Resultaten absoluut relatief ja % nee % totaal % 13% ja nee 87% 9

14 Resultaten 7. Wat vertrouwt u de mondhygiënist toe om bij u te doen? Meerdere antwoorden mogelijk: absoluut (n=1070) relatief (n=1070) boren van gaatjes 71 7% maken van röntgenfoto's en stellen van diagnose % voorkomen van gaatjes en aandoeningen in de mond door goede en regelmatige mondverzorging en -hygiëne (bv. verwijderen van tandsteen, verzorgen van % tandvlees) en geven van advies over mondverzorging controle op problemen in de mond, bijvoorbeeld bij kiespijn en infecties % plaatsen van verdovingen % geen van bovenstaande % boren van gaatjes 7% maken van röntgenfoto's en stellen van diagnose 21% voorkomen van gaatjes en aandoeningen in de mond door goede en regelmatige mondverzorging en -hygiëne (bv. verwijderen van tandsteen, verzorgen van tandvlees) en geven van advies over mondverzorging 80% controle op problemen in de mond, bijvoorbeeld bij kiespijn en infecties 38% plaatsen van verdovingen 12% geen van bovenstaande 15% 10

15 8. Zou u bereid zijn meer te betalen voor een behandeling (bijvoorbeeld het boren van een gaatje) door een tandarts dan door een mondhygiënist? Resultaten absoluut relatief ja % nee % geen mening % totaal % 16% 44% ja nee geen mening 40% 9. Vindt u het een goed idee dat de mondhygiënist zich in de toekomst zelfstandig mag bezighouden met o.a. het boren van gaatjes, het maken van röntgenfoto's en plaatsen van verdovingen - ook als dat ertoe zou leiden dat u uiteindelijk niet meer zelf kunt kiezen door wie u wordt behandeld (tandarts of mondhygiënist)? absoluut relatief ja 99 9% nee % anders, namelijk* 39 4% totaal % * zie bijlage 2 voor toelichting 4% 9% ja nee anders 87% 11

16 Resultaten 10. Heeft u bezwaar tegen het uitbreiden van de zelfstandige taken van de mondhygiënist, zoals minister Schippers voor ogen heeft? absoluut relatief ja, want* % nee, want* % totaal % * zie bijlage 3 voor toelichting 29% ja nee 71% 11. Het aantal tandartsen daalt in de komende jaren, vooral in de grote steden. Stel dat er in de nabije omgeving (binnen een uur rijden) alleen een mondhygiënist aanwezig is, zou u dat dan een probleem vinden? absoluut relatief ja % nee % anders, namelijk* 36 3% totaal % * zie bijlage 4 voor toelichting 3% 22% ja nee anders 75% 12

17 Resultaten 12. Als er alleen een buitenlandse tandarts in de buurt is (binnen een uur rijden) en deze gebrekkig Nederlands spreekt en verstaat, wordt u dan patiënt bij deze tandarts? absoluut relatief ja % nee % anders, namelijk* % totaal % * zie bijlage 5 voor toelichting 11% 26% ja nee anders 63% Indien u nog opmerkingen heeft over het onderwerp van deze vragenlijst, kunt u daarvoor de ruimte hieronder gebruiken.* * zie bijlage 6 voor toelichting 13

18 Hoofdstuk 2 Resultaten tandartsen In dit hoofdstuk worden de resultaten weergegeven door middel van tabellen en grafieken. N.B. In geval van afronding kan het voorkomen dat de som van de aantallen afwijkt van het totaal. Onderzoek over taakherschikking in de mondzorg Minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft in de toekomstige Beleidsagenda Mondzorg het voornemen opgenomen om nog voor de zomer de Wet BIG aan te passen. Hierdoor krijgen andere zorgverleners in de mondzorg, zoals mondhygiënisten, zelfstandige bevoegdheden die wereldwijd alleen aan tandartsen zijn voorbehouden. Het gaat onder andere om taken als controles, het boren van gaatjes, het maken en interpreteren van röntgenfoto's en plaatsen van verdovingen. De minister baseert zich daarbij op het rapport van de Commissie Linschoten uit Dat rapport stelt dat er in de toekomst met inzet van taakherschikking nog maar de helft van het aantal tandartsen nodig zou zijn. De overheid was destijds van mening dat circa 60 procent van de taken van de tandarts door de mondhygiënist en tandartsassistent kon worden overgenomen. Voorwaarde daarbij was dat tandartsen, mondhygiënisten en tandartsassistenten onder één dak zouden werken, met de tandarts als eindverantwoordelijke. De beoogde aanpassing van de Wet BIG voor mondhygiënisten houdt geen rekening met dit teamverband dat destijds werd geadviseerd door de Commissie Linschoten. Graag zouden wij als beroepsvereniging van onze leden willen horen hoe zij staan tegenover deze wetswijziging en taakherschikking door minister Schippers. Uw stem willen wij kenbaar maken bij de minister en Tweede Kamerleden, opdat de juiste koers wordt gevaren en - als dat het geval is - ter voorkoming van onomkeerbare aanpassingen van de wet waar u als tandarts niet achter staat. Graag vragen wij 5 minuten van uw tijd om de volgende vragen te beantwoorden. Voor uw privacy worden de door u gegeven antwoorden door het onderzoeksbureau Flycatcher geanonimiseerd doorgegeven aan de ANT. 14

19 Resultaten 1. Wat is uw leeftijd? absoluut relatief % % % % 60 jaar en ouder % totaal % 19% 12% % % jaar en ouder 21% 2. Zijn er in uw praktijk één of meerdere mondhygiënisten werkzaam? absoluut relatief ja % nee % totaal % 34% ja nee 66% 15

20 3. Hoe effectief vindt u de huidige samenwerking tussen tandartsen en andere zorgverleners in de mondzorg (zoals mondhygiënisten en tandartsassistenten)? Resultaten absoluut relatief zeer ineffectief 24 4% % % % zeer effectief % totaal % zeer ineffectief 4% 2 8% 3 19% 4 41% zeer effectief 29% 4. Delegeert u op dit moment binnen uw praktijk, bijvoorbeeld omwille van efficiency, minder gecompliceerde taken aan assistenten/mondhygiënisten? absoluut relatief ja, waaronder* % nee % totaal % * zie bijlage 8 voor toelichting 43% ja 57% nee 16

21 Resultaten 5. Zou u uw mondhygiënist - als deze bij u werkzaam is/zou zijn - de diagnose en indicatie laten maken op basis van röntgenfoto's? absoluut relatief ja, maar onder toezicht van de tandarts % ja, zonder toezicht van de tandarts (zelfstandig) 14 2% nee % totaal % 31% ja, maar onder toezicht van de tandarts 67% 2% ja, zonder toezicht van de tandarts (zelfstandig) nee 6. Vindt u dat mondhygiënisten mogen boren? absoluut relatief ja, in opdracht van de tandarts en onder één dak met de tandarts % ja, volledig zelfstandig 11 2% nee, mijn grootste bezwaar is* % totaal % * zie bijlage 9 voor toelichting 40% ja, in opdracht van de tandarts en onder één dak met de tandarts ja, volledig zelfstandig 58% nee 2% 17

22 7. Hoeveel van uw taken zou u kunnen overlaten aan mondhygiënisten en assistenten (percentage van uw tijd)? Resultaten absoluut relatief 0% 48 8% 1-19% % 20-39% % 40-59% 32 5% 60-79% 7 1% 80-99% 1 0% 100% 0 0% totaal % gemiddeld* 17% * zie bijlage 10 voor frequenties 0% 8% 1-19% 47% 20-39% 39% 40-59% 5% 60-79% 1% 80-99% 0% 100% 0% 18

23 8. Bent u op de hoogte van de gedwongen taakherschikking die minister Schippers per 1 januari 2017 voor ogen heeft, waarbij de Wet BIG aangepast wordt en taken die nu alleen aan tandartsen voorbehouden zijn ook door andere zorgverleners in de mondzorg zelfstandig uitgevoerd mogen worden? Resultaten absoluut relatief ja % nee % totaal % 19% ja nee 81% 9. Wat zal volgens u het effect zijn van de taakherschikking en uitbreiding van zelfstandige bevoegdheden van mondhygiënisten op de kwaliteit van de mondzorg? absoluut relatief de kwaliteit zal afnemen % de kwaliteit blijft hetzelfde 34 5% de kwaliteit zal toenemen 7 1% geen mening 30 5% totaal % 1% 5% 5% de kwaliteit zal afnemen de kwaliteit blijft hetzelfde de kwaliteit zal toenemen geen mening 89% 19

24 10. Wat zal volgens u het effect zijn van de taakherschikking en uitbreiding van zelfstandige bevoegdheden van mondhygiënisten op de patiëntveiligheid van de mondzorg? Resultaten absoluut relatief de veiligheid zal afnemen % de veiligheid blijft hetzelfde 50 8% de veiligheid zal toenemen 5 1% geen mening 25 4% totaal % 8% 1% 4% de veiligheid zal afnemen de veiligheid blijft hetzelfde de veiligheid zal toenemen geen mening 87% 11. Hoe zal de taakherschikking en uitbreiding van zelfstandige bevoegdheden van mondhygiënisten de effectiviteit van de samenwerking tussen tandartsen en andere zorgverleners in de mondzorg volgens u beïnvloeden? Denk bijvoorbeeld aan dossieroverdracht en opvang bij calamiteiten. absoluut relatief deze zal verbeteren 9 1% deze zal ongeveer hetzelfde blijven 86 14% deze zal verslechteren % geen mening 35 6% totaal % 6% 1% 14% deze zal verbeteren deze zal ongeveer hetzelfde blijven deze zal verslechteren geen mening 79% 20

25 Resultaten 12. Wat denkt u dat het effect is van de taakherschikking en uitbreiding van zelfstandige bevoegdheden van mondhygiënisten op de kosten van de consument voor de mondzorg? absoluut relatief de kosten zullen dalen 50 8% de kosten zullen gelijk blijven % de kosten zullen stijgen % geen mening 58 9% totaal % 9% 8% 26% de kosten zullen dalen de kosten zullen gelijk blijven de kosten zullen stijgen geen mening 57% 13. Bent u het eens met de beoogde taakherschikking en uitbreiding van zelfstandige bevoegdheden van mondhygiënisten door het ministerie van VWS? absoluut relatief ja, want* 25 4% nee, want* % totaal % * zie bijlage 11 voor toelichting 4% ja nee 96% 14. Heeft u aanvullende opmerkingen over de voorgenomen taakherschikking?* * zie bijlage 12 voor toelichting 21

26 Hoofdstuk 3 Verantwoording Minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) wil de wet veranderen, waardoor mondhygiënisten zelfstandig behandelingen mogen doen, zoals het boren van gaatjes, het plaatsen van verdovingen, het maken van röntgenfoto's en op basis daarvan het stellen van een diagnose. De Reputatiegroep heeft Flycatcher gevraagd in kaart te brengen hoe Nederlandse consumenten en tandartsen hierover denken. Tandartsen Uitnodigingen 1669 respons 631 / 38% Nederlanders Uitnodigingen Onderzoeksgroep en steekproef Dit onderzoek kent twee doelgroepen. De eerste doelgroep van het onderzoek bestaat uit tandartsen uit Nederland. Hiervoor heeft de Associatie Nederlandse Tandartsen (ANT) hun adressenbestand aan Flycatcher aangeleverd. De tweede doelgroep van het onderzoek bestaat uit Nederlanders van 18 jaar en ouder (consumenten). De onderzoeksgroep is geselecteerd uit het Flycatcher panel. De totale steekproef werd gestratificeerd naar geslacht, leeftijd, opleidingsniveau en regio. Dit wil zeggen dat de personen in de steekproef een representatieve afspiegeling vormen van de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder wat betreft de genoemde kenmerken. 3.2 Het Flycatcher panel Het Flycatcher panel bestaat uit meer dan mensen van 12 jaar en ouder die zich bereid hebben verklaard om regelmatig deel te nemen aan online onderzoeken. Panelleden ontvangen gemiddeld ongeveer acht vragenlijsten per jaar en de gemiddelde respons bedraagt ongeveer 55-65%. Als tegenprestatie krijgen ze voor een volledig ingevulde vragenlijst een aantal punten. Indien men 900 punten gespaard heeft, kunnen deze ingewisseld worden voor een cadeaubon. Flycatcher heeft als een van de eerste onderzoeksbureaus in Nederland het keurmerk ISO26362 verdiend voor access panels. Dit keurmerk bevestigt dat het Flycatcher panel voldoet aan de ISOkwaliteitseisen voor sociaalwetenschappelijk onderzoek, markt-, en opinieonderzoek. 3.3 Onderzoeksmethode Flycatcher is gespecialiseerd in online onderzoek, dat wil zeggen dat een vragenlijst via internet wordt ingevuld en verzonden. De tandartsen en geselecteerde panelleden werden door Flycatcher via benaderd om mee te doen aan het onderzoek. Door te klikken op een, voor elke respondent unieke, hyperlink in het bericht kwam men bij het onderzoek terecht. De vragenlijst was alleen toegankelijk voor tandartsen en panelleden die hiervoor een uitnodiging gekregen hebben. respons 1070 / 63% juni 2016 Nederlandse tandartsen en Nederlanders van 18 jaar en ouder 22

27 Verantwoording De vragenlijsten konden zowel op PC als op mobiel of tablet ingevuld worden 3.4 De vragenlijst De vragenlijsten zijn opgesteld door de opdrachtgever in overleg met Flycatcher. De vragenlijsten zijn door Flycatcher online geprogrammeerd. De vragenlijsten voor de tandartsen bestond uit 14 vragen. In deze vragenlijst kwamen o.a. de volgende onderwerpen aanbod: huidige samenwerking andere zorgverleners; taken andere zorgverleners; mening over de wijziging in de wet. In de vragenlijst voor de Nederlandse consumenten, die uit 12 vragen bestond, kwamen o.a. de volgende onderwerpen aanbod: bezoek tandarts en mondhygiënist; voorkeur voor wie bepaalde behandelingen uitvoert; verwachte effecten van de wijziging in de wet; mening over de wijziging in de wet. De vragenlijsten zijn door Flycatcher, via een interne pretest, uitgebreid getest voordat deze verstuurd werden, zowel inhoudelijk als technisch. Daarnaast heeft Flycatcher de opdrachtgever de mogelijkheid geboden om de gedigitaliseerde vragenlijsten via een proefaccount in te zien en te doorlopen voordat deze verstuurd werd. De vragenlijsten zijn verstuurd na definitief akkoord van de opdrachtgever op basis van het toegestuurde proefaccount. 3.5 Veldwerk en respons De vragenlijst voor de tandartsen is verstuurd op vrijdag 10 juni en kon ingevuld worden tot vrijdag 24 juni Op 15 en 21 juni zijn herinneringen verstuurd naar iedereen die de vragenlijst nog niet (volledig) had ingevuld. De vragenlijst voor de Nederlandse consumenten is verstuurd op donderdag 9 juni en kon ingevuld worden tot donderdag 16 juni Een overzicht van de respons is te vinden in de tabel. Responsoverzicht Tandartsen Consumenten Aantal personen in de steekproef Foutmeldingen (onjuist e- mailadres, 57 7 mailbox vol) Aantal netto uitnodigingen verstuurd Verwijderd wegens slechte 0 9 responskwaliteit* Vragenlijst onvolledig ingevuld / dropout* Respons Respons % (=respons / netto verstuurd) 38% 63% * De gegevens van deze respondenten zijn niet meegenomen in de resultaten. De achtergrondkenmerken van de Nederlanders zijn weergegeven in bijlage Resultaten Na afsluiten van de veldwerkperiode zijn de data door Flycatcher opgeschoond, gecontroleerd en verwerkt. Het databestand is door Flycatcher 23

28 Verantwoording gecontroleerd op responskwaliteit door o.a. te kijken naar de invultijd, consistentie van de antwoorden, open antwoorden en straightlining (van straightlining is sprake indien bijv. bij een reeks stellingen overal de eerste antwoordoptie gekozen wordt). Indien een slechte responskwaliteit wordt waargenomen, worden de resultaten van de betreffende respondent uit het databestand verwijderd (zie responsoverzicht). 3.7 Generaliseerbaarheid, betrouwbaarheid en nauwkeurigheid Omdat niet alle tandartsen en Nederlanders van 18 jaar en ouder aan het onderzoek hebben deelgenomen, zullen de uitkomsten in bepaalde mate afwijken van de uitkomsten in de gehele populatie. Daarom is het belangrijk de resultaten met bepaalde waarschijnlijkheid (betrouwbaarheid) te interpreteren. Afhankelijk van het gevonden percentage (p) en het aantal respondenten (n) kunnen aan de hand van onderstaande formule de marges bepaald worden die betrekking hebben op de totale populatie tandartsen en Nederlanders van 18 jaar en ouder: p (1 p) 1,96 n (n=1070), bedraagt 3%. Dit wil zeggen dat een gevonden uitkomst in de totale populatie maximaal 3% naar boven of naar beneden kan afwijken. De maximale nauwkeurigheidsmarge van de totale groep tandartsen (n=631), bedraagt 4%. Voorbeeld: 1. Kent u het verschil tussen een tandarts en een mondhygiënist? absoluut relatief ja % nee 90 8 % totaal % In dit voorbeeld geeft 92% aan het verschil tussen een tandarts en een mondhygiënist te kennen. De marge voor de gehele populatie Nederlanders van 18 jaar en ouder is dan: 0,92 (1 0,92) 1,96 = 1,6% 1070 In dit geval kan geconcludeerd worden dat 90,4% tot 93,6% van de totale groep Nederlanders van 18 jaar en ouder het verschil tussen een tandarts en mondhygiënist kent. Indien er generalisaties worden gedaan met behulp van een van deze formule, worden de uitspraken gedaan met een betrouwbaarheid van 95%. Bij een groter aantal respondenten verandert de betrouwbaarheid niet, maar worden de marges kleiner zodat met een hogere nauwkeurigheid uitspraken kunnen worden gedaan. De maximale nauwkeurigheidsmarge van de totale groep Nederlandse consumenten 24

29 Bijlagen

30 Bijlage 1 ad vraag 5 - consumenten N.B. Onderstaande opmerkingen zijn een letterlijke weergave van de reacties van de respondent en kunnen dus foutieve spelling of grammatica bevatten. 5. Zou de mondhygiënist het gaatje in uw kies zelfstandig mogen boren, ook als hij/zij u niet kan helpen bij kiespijn na de behandeling? anders, namelijk afhankelijk van opleiding. Ik weet niet wat ze leren alleen indien ik er hierna direct aan wordt geholpen als er ook een tandarts in de praktijk aanwezig is Als het binnen een praktijk met een tandarts is, en bij problemen overlegd en doorverwezen kan worden Als hij of zij dat net zo goed kan als een tandarts Als hij/zij hier een gedegen opleiding voor heeft gevolgd en ervaring mee heeft wel als mondhygienist directe lijn heeft met tandarts wel en als mondehygienist de juiste kwalificaties heeft blijft de kiespijn dan tandarts Dat hangt af van de kwaliteit van de mondhygienist ga nooit naar een tandarts hen een kunstgebit heel kleine ingreep zou mischien kunnen ik weet het niet in geval van nood: ja Indien bekwaam ja, maar hij/ zij moet ook daarna kunnen helpen naa overleg met tandarts, het blijft een specialisme Tandarts standby weet niet weet niet tandarts altijd zelf. weet niet. ik ken alleen de tandarts. wel als ze daar speciaal voor worden opgeleid. En volgens mij zijn ze datniet! 25

31 Bijlage 2 ad vraag 9 - consumenten N.B. Onderstaande opmerkingen zijn een letterlijke weergave van de reacties van de respondent en kunnen dus foutieve spelling of grammatica bevatten. 9. Vindt u het een goed idee dat de mondhygiënist zich in de toekomst zelfstandig mag bezighouden met o.a. het boren van gaatjes, het maken van röntgenfoto's en plaatsen van verdovingen - ook als dat ertoe zou leiden dat u uiteindelijk niet meer zelf kunt kiezen door wie u wordt behandeld (tandarts of mondhygiënist)? anders, namelijk Afhankelijk van wat een mondhygiënist in de opleiding krijgt en in getraind is. Bovendien zou ik altijd willen kunnen kiezen alleen als ze daar eerst goed voor opgeleid worden alleen als ze daar toe opgeleid worden Alleen als ze er goed voor zijn opgeleid als de mondhygiënist dezelfde opleiding/kennis als de tandarts heeft, zou het eigenlijk niet uitmaken. als de mondhygienist een tandarts kan inschakelen mocht dat nodig zijn (bijvoorbeeld bij complicaties zoals pijn, niet te stoppen bloeding etc) als de mondhygiëniste daarvoor de juiste vooropleiding en trainingen voor krijgt wel als patiënt ermee instemt Als ze ervoor opgeleid worden wel als ze goed opgeleid is wel Dat hangt af van de scholing van de monhygienist dat hangt er van af of de mondhygienist er een opleiding voor heeft. dat kan ik niet beoordelen de mondhygienist moet werken onder toezicht van de tandarts foto's maken wel, andere handelingen niet Geen ervaring met mondhygiënist geen meening Geen mening geen voorkeur door wie ik word behandeld. de vrij eenvoudige dingen als gaatje boren kan de mondhygienist net zo goed, weet ik uit ervaring Hangt van de opleiding af Ik weet niet in hoeverre monthygiënisten instaat zijn dat zelfstandig te doen. Indien de kosten daarmee gedrukt worden: de tandarts is een dure specialist de mondhygiënist niet indien de kwaliteit hetzelfde is of beter wordt maakt dit mij niet uit Indien ze daar hetzelfde voor worden opgeleid en even bekwaam zijn maakt dat me niks uit. ja als deze big geregisteerd wordt ja as ze de zelfde opleiding hebben gehad als de tandarts ja, als mondhygienist bekwaam genoeg is Ja, indien de kwaliteit gewaarbord kan worden. ja, zolang hij/zij deze expertise heeft ligt aan de opleiding die erbij hoort met de juiste opleiding wel mits men er voor opgeleid is. Dan kan ik nu niet beoordelen. mits ze degelijk zijn opgeleid tandarts is fijner 26

32 Tandarts standby voor het geval dat.. weet ik niet weet niet Weet niet Weet niet 27

33 Bijlage 3 ad vraag 10 - consumenten N.B. Onderstaande opmerkingen zijn een letterlijke weergave van de reacties van de respondent en kunnen dus foutieve spelling of grammatica bevatten. 10. Heeft u bezwaar tegen het uitbreiden van de zelfstandige taken van de mondhygiënist, zoals minister Schippers voor ogen heeft? ja, want aantal 't geen tandarts 1 achtergrond en opleiding moeten dan ook naar behoren zijn. 1 Alleen controles, dat gebeurd nu namelijk dubbel. Bij problemen naar de tandarts 1 als een mondhygienist een arts is, heb ik geen bezwaar 1 als er iets fout mocht gaan, wil ik graag dat dat direkt verholpen kan worden 1 Als het maar goed gedaan wordt 1 Als het mis gaat moet de tandarts het oplossen 1 als het nu al mag in opdracht van de tandarts zie ik de meerwaarde niet. Het risico bestaat in mijn optiek dat juist zonder dit overleg/opdracht van de tandarts de kwaliteit achteruit zou kunnen gaan. Als mijn tandarts de mondhygienist van de praktijk genoeg vertrouwt heb ik er geen problemen mee, maar helemaal zelfstandig zonder kwaliteitskeurmerk oid lijkt me een slecht idee. 1 Als iets dezelfde deskundigheid vereist en opleiding waarom zou de behandeling dan goedkoper zijn en als het op een lager niveau gedaan wordt dan zou ik altijd meer vetrouwen hebben in de opleiding die eraan vooraf gegaan is. 1 als je dan pijnklachten hebt bij bv gaatjes boren kan de mondhygienist je niet helpen. 1 Als ze een tandarts opleiding zouden hebben gevolgd dan wel maar ja dan zouden ze tandarts zijn nietwaar?! 1 als ze er de papieren niet voor heeft vind ik het een kwalijke zaak 1 Als zij hiervoor gestudeerd zouden hebben, dan waren ze wel tandarts geworden. Nu weet je niet of iemand dit goed kan en is er geen controle/overzicht meer 1 ander/minder diepgaand vakgebied 1 Andere studie gehad dan een tandarts. 1 anders was ze wel tandarts geworden. Het zijn 2 verschillende vakgebieden. 1 Angst 1 ben bang dat er fouten zullen worden gemaakt 1 bepaalde taken horen bij een tandarts, andere taken bij de mondhygiënist. De opleiding voor beide beroepen is ook anders. De naam van de mondhygiënist zou in dat geval ook veranderd moeten worden in semi-tandarts 1 beroep niet te vergelijken met dat van tandarts 1 bij de mondhygiënist krijg ik altijd het gevoel dat "geldverdienen" belangrijker is dan de taken als mondhygiënist. Hiermee bedoel ik het extra geld rekenen voor voorlichting en de telkens veranderende adviezen. Kortom geen vertrouwen. 1 bij der eigen werkzaamheden houden. 1 Bij deze vraag had een geen mening optie moeten komen. Ik neig meer dan bezwaar tegen uitbreiding van alle taken. Maar sommige uitbreiding is geen probleem voor mij 1 blijf bij je vak 1 Blijft naar mijn idee een specialistische taak 1 blijkbaar is de macht van de tandartsen in den haag erg groot...veel vvd-ers? 1 boren moet toch door een tandarts gedaan worden 1 boren vind ik werk van tandarst 1 Brabchevervaging en vervuiling 1 broodroof van de tandarts 1 28

34 daar hebben ze niet voor geleerd 1 daar hebben ze toch niet voor gestudeerd 2 daar hebben ze waarschijnlijk niet de juiste opleiding voor gehad. 1 daar heeft hij/zij geen opleiding voor gehad 1 Daar is de tandarst voor. 5 daar is de tandarts voor opgeleid 1 daar is deze niet geschikt voor. 1 daar is een mondhygienist niet voor opgeleid. ik wil vakkundige hulp voor mijn gebit. 1 daar ius niet voor gestudeerd 1 daar zijn ze niet voor 1 daar zijn ze niet voor opgeleid 3 daar zijn ze niet voor opgeleid, de vraag is of ze het zelf willen 1 daar zijn ze niet voor opgeleid. Een tandarts studeert jaren om de juiste kennis op te doen en dingen in te kunnen schatten en GOED te kunnen herstellen. Mondhygiensten hebben een totaal andere opleiding, met een ander uitgangspunt en studeren heel veel korter. SLECHT idee! Gaat voor problemen zorgen, die de tandarts dan weer moet herstellen tegen hogere kosten 1 daaris de opleiding niet voldoende voor 1 daarvoor ga je naar de tandarts 1 Daarvoor wil ik gewoon bij mijn tandarts terecht kunnen 1 Dan een tandarts is een expert op dit gebied en een mondhygiënist niet. 1 dan hadden ze maar tandarts moeten worden 1 dan is het einde zoek 1 dan komen er teveel beunhazen 1 dan moeten mondhygienisten ook meer apparatuur en opleidingen krijgen/kopen 1 dan overlappen de werkzaamheden van de tandarts en de mondhygienist elkaar teveel 1 dan word het een rommeltje zoals het nu al is 1 dan wordt het feitelijk een tandarts en is het verschil in functie/bekwaamheid onduidelijk 1 dan zou de monhygienist zich moeten specialiseren. 1 Dat brengt de tandarts functie in gevaar. Schoenmaker blijf bij je leest. 1 dat gaat ten koste van de kwaliteit 1 dat is de taak van de tandarts 1 dat is een devaluatie van het vak 1 dat is hun werk niet 1 dat is niet een goede zaak 1 dat is niet hun taak 1 dat is niet nodig 1 dat is niet verantwoord 1 Dat is werk voor een tandarts 1 Dat vind ik geen werk voor de mondhygienist 1 dat zorgt voor nog meer verwarring 1 de beroepsgroep is niet opgeleid voor dergelijke taken. 1 de ervaring van een tandarts in deze gevallen is veel groter dan die van de mondhygieniste 1 de expertise is minder 1 de mond hygiënit moet niet op de stoel van de tandarts gaan zitten. 1 De mondhygienis is geen arts en vertrouw ik daarom minder. 1 De mondhygiënisch heeft niet de juiste opleiding 1 de mondhygiënist heeft veel minder verstand van zaken, zo heeft dit mij al een kies gekost, door de onkundigheid van een mondhygiënist, dus die vertrouw ik niet meer 1 De mondhygienist is daar niet voor opgeleid 1 de mondhygiënist is geen specialist 1 de mondhygienist is hier niet bekwaam voor 1 De mondhygienist is hier niet voor opgeleid 2 de mondhygiënist is hier niet voor opgeleid en heeft hier geen ervaring mee. 1 29

35 de mondhygiënist krijgt er dan taken bij die bij het beroep van tandarts horen 1 De mondhygienist moet gewoon zijn eigenwerk blijven doen en de tandarts ook 1 de mondhygieniste is voor tandsteen en niet voor andere zaken 1 de mondhygienste is er voor preventie en tandheelkundige behandelingen laat ik liever aan de tandarts over 1 de opleiding is anders en heb bewust voor een tandarts gekozen 1 de opleiding is er niet na 1 De opleiding is niet hetzelfde 1 de opleiding is niet relevant 1 de opleiding van de mondhygiënist is er niet naar om dit soort taken uit te voeren. 1 de opleiding van de mondhygienist omvat dit alles niet6 1 de opleiding van monhygiënist moet deze nieuwe handelingen dan ook goed aanleren 1 de opleiding zal dan eerst moeten worden aangepast 1 de opleidingen van tandarts en mondhygiënist verschillen waarschijnlijk teveel 1 De studie tandheelkunde duurt niet voor niets zo lang 1 de studie voor tandarts duurt niet voor niks zo lang. 1 de tandarts heeft daar veel meer ervaring mee 1 de tandarts heeft daar voor gestudeerd en de mondhygiënist niet. 1 de tandarts heeft daarvoor de juiste opleiding 1 DE TANDARTS HEEFT EEN 6/7 STUDIE GEVOLGD DUS WEET HET BESTE 1 de tandarts heeft er meer verstand van 1 De tandarts heeft gestudeerd voor deze taken. 1 de tandarts heeft jaren gestudeerd en kan beter beoordelen. met je gebit mogen geen fouten gemaakt worden daar is het te kostbaar voor 1 de tandarts heeft jaren lang gestuurd om te mogen/kunnen boren enz. 1 de tandarts heet de meeste kennis. 1 De tandarts is beter opgeleid 2 de tandarts is beter opgeleid hiervoor 1 de tandarts is de allrounde behandelaar en daar ben je mee vertrouwd. 1 De tandarts is de ÄRTS" de mondhygiëniste is voor gebitsreiniging. 1 de tandarts is de expert 1 de tandarts is er niet voor niks 1 De tandarts is gespecialiseerd in boren enz. mondhygienist niet neem ik aan anders zou die ook tandarts zijn neem ik aan. 1 De tandarts is juist gespeciliaseerd in dit soort werkzaamheden. 1 De tandarts is kundiger. 1 de tandarts is meer bevoegd en heeft meer opleiding 1 de tandarts is meer ervaren 1 de tandarts kan mij heel goed inschatten. weet met mij om te gaan ivm stress. tandarts levert kwaliteit meer dan een mondhygieniste 1 de tandarts moet de 'echte' behandelingen blijven doen 1 de tandarts zekf heeft de juiste opleiding gedaan en de mondhygeniste niet! 1 de tandartsen zijn specifiek opgeleid en zien meer dan de monthygienistes 1 de tandartsopleiding is er niet voor niets en is anders dan die voor een mondhygiënist 1 de verhouding m.b.t. de opleiding deugt dan niet 1 Denk dat kennis tekort schiet 1 deskundigheid 1 deskundigheid ontbreekt 1 Deze behandelingen worden niet voor niets door een tandarts gedaan 1 deze is daar niet voor opgeleid 1 deze mensen zijn hier niet voor opgeleid 1 deze persoon is er meestal niet voldoende voor opgeleid 1 deze persoon kan daarna niet helpen met de kiespijn. Ik wil dat 1 persoon alles doet. 1 30

36 deze zijn hier niet voor opgeleid 1 diagnose is voorbehouden aan een arts en ook de behandeling. een mondhygieniste werkt onder supervisie van een tandarts. 1 Die heeft er ( meer ) voor gestudeerd 1 die zijn geen tandarts 2 Dient de tandarts te doen 1 dit gaat mij te ver 1 dit gaat problemen opleveren voor patienten en het holt het beroep tandarts uit. Je laat een verpleegster toch ook geen operatie uitvoeren! 1 Dit hoort bij de tandarts 1 dit is een taak voor de tandarts. Want de mondhygiënist kan niet eens helpen bij klachten achteraf, van zijn/haar eigen handelen. 1 Dit is ingegeven door financiële overwegingingen en niet uit zorg voor de patiënt. 1 dit is niet meer dan een bezuiniging. Het lijkt me erg vervelend als ik eerst door de mondhygiënist geholpen wordt en daarna alsnog door de tandarts geholpen moet worden. 1 dit is onverantwoord 1 dit is voor de tandarts 1 dit kan een kostenbesparing voor de patiënt opleveren 1 Dit moet door een kundige arts worden gedaan 1 dit zijn geen taken voor een mondhygienist, die is hierin niet gespecialiseerd 1 Dit zijn handelingen van een tandarts!!!! 1 dit zijn taken van de tandarts 1 Dit zijn taken van een tandarts. Ik vind dat je niet aan zijn functieomschrijving moet gaan rommelen. 1 Dit zou alleen moeten mogen als de mondhygiënist een uitgebreidere opleiding krijgt om de kwaliteit van een behandeling te waarborgen 1 doen ze het wel goed 1 drukt de kosten 1 een artsenopleiding is toch wel even wat anders 1 een gedege opleiding is nodig voor zulke behandelingen 1 een mondhygiënist heeft niet dezelfde opleiding als een tandarts, anders was het wel een tandarts geworden. 1 een mondhygiënist is geen arts en heeft daardoor ook een minder uitgebreide kennis. 1 een mondhygienist is geen medicus 1 Een mondhygiënist is geen tandarts 1 een mondhygiënist is hier niet perse voor opgeleid 1 een mondhygiënist is hier onvoldoende voor opgeleid en zal altijd onder supervisie van een tandarts moeten werken 1 een mondhygiënist is i.t.t. een tandarts geen arts. De taken die de minister voor ogen horen, behoren m.i. thuis bij een (tand)arts. 1 Een mondhygiënist is nu eenmaal geen tandarts, het verschil moet er blijven 1 een mondhygiënist moet zich alleen bezighouden met de verzorging van tanden, kiezen en tandvlees en niet met gaatjes of erger. Je laat ook geen hartoperatie uitvoeren door een huisarts. 1 Een mondhygiëniste heeft andere taken en opleiding ik zie het als volgt een tandarts is een arts een mondhygiëniste is een gespecialiseerde verpleegkundige dan wel doktersassistent of poh'er 1 Een mondhygieniste is geen arts 1 Een niet-arts mag geen injecties geven. 1 Een tandarts heeft daar niet voor niets voor geleerd 1 een tandarts heeft daar voor gestudeerd 1 een tandarts heeft daarvoor een opleiding 1 een tandarts heeft een andere opleiding gevolgd en kan evt. pijnklachten na behandeling ook vaak verhelpen. 1 een tandarts heeft een dermate uitgebreidere opleiding gehad met betrekking tot het gebit, dat de tandarts logischerwijs ook kundiger is in de controle en behandeling van het gebit. 1 Een tandarts heeft een hele andere opleiding dan ee mondhygiëniste 1 Een tandarts heeft een langere en gespecialiseerde studie gedaan 1 31

37 een tandarts heeft een opleiding gehad en een mondhygiënst niet 1 Een tandarts heeft een studie gevolgt een dure ook dus hoog in opleiding ziet eerder zaken als iemand naar een kaakchirurg zou moeten..dank zij Door een doorsturen is er in het verleden kanker ondekt 1 Een tandarts heeft een veel langer voor zijn functie moeten studeren en is dus kundiger. 1 een tandarts heeft er voor geleerd, een mondhygiënist niet. Ik weet zeker dat Schippers het ook niet zou laten gebeuren bij haar zelf of haar kinderen. Wat een belachelijk idee. 1 een tandarts heeft er voor geleerd. Men acepteerd geen behandelingen van alternatieve genezers omdat ze geen arts zijn en zouden dit wel acepteren???? 1 Een tandarts heeft meer expertise en een langere en bredere opleiding 1 een tandarts heeft meer geleerd ervoor 1 een tandarts heeft meer kennis van boren van gaatjes etc. 1 Een tandarts heeft meer verstand van zaken...je laat je auto ook niet onderhouden door het tankstation 1 Een tandarts heeft niet voor niets de juiste opleiding 1 een tandarts heeft specifiekere opleiding. 1 een tandarts heeft wat dat betreft meer ervaring naar mijn mening. Hij heeft ook daartoe de opleiding gehad. 1 een tandarts heet niet voor niets tandarts, met bijbehorende opleiding 1 een tandarts in opgeleid om deze tandzorg te leveren en heeft hier ervaring mee. Een mondhygiëniste in hier niet voor opgeleid en heeft deze ervaring ook niet 1 een tandarts is er jarenlang voor opgeleid, een mondhygiënist niet. 1 een tandarts is hier speciaal voor opgeleid. een mondhygieniste niet 1 een tandarts is niet voor niets een tandarts en een mondhygieniste niet voor niets lager geschoold!!!! 1 Een tandarts is veel beter gespecialiseerd en heet daarom niets voor niets "Tandarts" 1 een tandarts is voor dit doel opgeleid, een mondhygienist niet. 1 een tandarts lijkt er meer verstand van te hebben 1 een tandarts moet gewoon zijn werk doen 1 een tandarts moet voor het gebit zorgen 1 een tandarts volgt een veel langer scholingstraject als een mondhygienist 1 een tandarts weet er veel mer van en heeft er een opleiding voor gehad. 1 Een tandartsstudie is er niet voor niets! Dit is waanzin! 1 Een trucje leren kan iedereen, maar duiden van een context is iets anders. 1 egel en kwaliteit van mondzorg en deskundigheid verschillende beroepsgroepen wordt niet gekeken. Ik laat mijn blindedarm ook niet verwijderen door een hoofd verpleegkundige :) 1 eigen (slechte) ervaring 1 Elke discipline heeft zijn of haar kennis en ervaring 1 en tandarts is er voor opgeleid 1 er is een opleiding voor nodig 1 Er is geen tandarts die de eindverantwoordelijkheid draagt en, bij mijn weten, niemand aanwezig die een dergelijke opleiding heeft gedaan waarbij eindverantwoordelijkheid mogelijk is. 1 Er is niet voor niets een lange opleiding tot tandarts nodig om alle taken van een tandarts uit te voeren 1 er is niet voor niets een tandarts en een mondhygiëniste. Hun taken mogen wat mij betreft gewoon gelijk blijven. Ik zie weinig toegevoegde waarde van de uitbreiding van zelfstandige taken. 1 er is niet voor niks een verschil tussen deze twee beroepen. Tandarts heeft meer kennis en een andere opleiding en mag dan ook meer doen 1 er moet voor gestudeerd zijn 1 er niet voor geleerd heb 1 er worden meer taken bij de mondhygiënist neergelegd, maar de tandarts blijft eindverantwoordelijke op het moment dat er complicaties optreden. Oftewel: de mondhygiënist mag meer gaan doen, krijgt beter betaald, maar heeft niet de verantwoordelijkheid als het mis gaat. 1 Er zijn verschillende niveaus in opleidingen 1 er zit m.i. een groot verschil in opleiding tussen tandarts en mondhygiëniste 1 er zit wel degelijk verschil in opleiding tussen een mondhygiëniste en een tandartsopleiding 1 er zullen tandartsen verdwijnen 1 Ervaring 1 32

38 ervaring ontbreekt 1 Expertise 1 Expertise ligt bij mondhygiene 1 Ga toch liever naar de tandarts voor gaatjes 1 gaat ten koste van de kwalieteid 1 gaat ten koste van de kwaliteit 1 gaat ten koste van de tandarts 1 gebrek aan vertrouwen 1 geeft onduidelijkheid 1 geen ervaring 1 geen goed idee 1 geen goede opleiding 1 geen idee 1 geen kennis 1 geen opleiding 3 Geen opleiding voor volledige behandeling 1 geen oplijding voor gehad 1 geen tandarts studie 1 Geen tandartsopleiding 1 Geen universitair geschoolde 1 geen vertrouwen 3 geen vertrouwen in mondhygiënist v.w.b. deze taken. Deze is daarvoor niet opgeleid! 1 geen want 1 geldklopperij 1 Gevalletje, schoenmaker blijf bij je leest 1 gewoon lekker bij de tandarts houden 1 gezien het risico bij problemen, complicaties 1 Gezien opleidingsniveau van de mondhygiënist 1 heb daar geen vertrouwen in. 1 heb er geen vertrouwen in 1 heb hekel aan dit soort mensen 1 Heb het idee dat ze er niet voor opgeleid zijn 1 Hebben die er ook voor geleerd? 1 heeft er niet voor geleerd 1 heeft er niet voor gestudeerd 1 heeft geen tandarts opleiding 1 heeft niet de juiste opleiding daarvoor gevolgd. 1 heeft niet de opleiding als een tandarts 1 heeft niet de volledig kwaliteiten van een tandarts voor bepaalde handelingen 1 heeft ze niet voor gestudeerd 1 heeft ze totaal de opleiding niet voor!!!! 1 het belangrijkste is het vertrouwen voor de patient is het vertrouwen in de tandarts, en niet zomaar doorgestuurd worden naar een mondhygienist 1 het beroep van tandarts wordt hiermee ondermijnd. 1 het gaat alleen om geld besparen 1 het gaat om professionele taken waar studie, ervaring, vaardigheden. En houding aan ten grondslag liggen. 1 het gaat uiteindelijk toch alleen maar om bezuinigingen 1 het holt ook het beroep van tandarts uit 1 het is altijd handig als ze wat meer kunnen 1 het is geen arts 2 het is geen kosten besparing 1 het is minder betrouwbaar 1 33

39 Het is niet voor niets dat er een verschil is tussen een tandarts en mondhygiënist, als een mondhygiënist andere taken wil uitvoeren moet Hij/zij de opleiding tot tandarts maar doen. Lukt dit niet is dat niet zonder reden. Als er fouten gemaakt worden is de patiënt daar de dupe van 1 het is niet voor niets een echt beroep met een dure studie!!!!! 1 het is niet voor niks dat in de rest van de wereld alleen tandartsen dit soort behandelingen mogen uitvoeren 1 het lijkt me dat de kwaliteit van het vak achteruitgaat, met alle gevolgend voor de patiënt 1 het lijkt me verwarrend als de taken van de twee zo ver overlappen 1 Het lijkt mij dat de tandarts een uitgebreidere opleiding heeft genoten 1 Het moet zo blijven 1 het slaat nergens op 1 het vak is heel anders 1 het verschil is er niet voor niets altijd geweest 1 het verschil tussen tandarts en mondhygiënist komt te vervallen 1 Het verzorgen van een gebit moet gewoon door een volleerde tandarts gedaan worden. 1 het wordt er niet makkelijker of veiliger door 1 het zijn tandarts taken!! 1 hetl lijkt mij dat de mondhygieniste hiervoor niet is opgeleid (ik weet niet goed het verschil in kwalificatie van mondhygienist en tandarts 1 hiervoor zijn ze niet opgeleid 1 hij /zij is geen Tandarts 1 hij of zij is daar niet toe opgeleid 1 hij/zij is er onvoldoende voor opgeleid. 1 hoewel er een tekort is aan tandartsen, gaat deze regeling ongetwijfeld ten koste van het aantal studenten dat tandarts wil worden. Bovendien twijfel ik aan de vakkundigheid van mondhygiënistenn. Tandartsen hebben jarenlang gestudeerd om het werk te mogen uitvoeren, en ik heb ernstige twijfels over of mondhygiënisten wel precies weten wat ze doen als ze gaatjes gaan boren en vullingen plaatsen. Mijn gebit is mij erg dierbaar, dus ik laat daar niet zomaar iemand aan sleutelen. 1 hoort bij de tandarts 2 hoort een tandarts te doen en heeft een tandarts nog minder te doen 1 hou ik niet van 1 ieder heeft zijn eigen specialiteit. Samen werken, lijkt me beter. 1 ieder heeft zijn eigen taak, tandarts is hiervoor hoog opgeleid 1 ieder heeft zijn specialisme en zullen elkaar moeten aanvullen 1 Ieder heeft zijn taak. Dus laat de tandarts de tandarts zijn ect ect 1 ieder zijn expertise! 1 Ieder zijn specialiteit 2 Ieder zijn specialiteit,mondhygienist spreekt voor zich hygiene van de mond 1 ieder zijn vak 20 ieder zijn vak. uiteindelijk gaan de mh-en evenveel geld vragen 1 Ieder zijn vak. Veel mondhygienisten besteden hun werk nu al uit. 1 Ieder zijn vakgebied 1 ieder zijn/haar deskundigheid 1 Ieder zijn/haar specialisatie 1 Iedereen moet zich bij zijn eigen taken blijven 1 Iemand moet goed onderlegd zijn om mij medisch te behandelen 1 ik ben bang voor gevolgschade als er iets fout gaat. 1 ik ben ervoor als tandarts de laatste controles uitvoert, dus onder leiding van 1 Ik ben niet voldoende geinformeerd over de kunde vd mondhygienisy 1 ik betaal al genoeg 1 ik betwijfel of ze kundig genoeg zijn. 1 Ik denk dat de tandarts mij beter kan helpen 1 34

40 ik denk dat het de behandelingen alleen maar duurder zal maken ipv het beoogde goedkoper... ze zijn hier niet voor opgeleid 1 ik denk dat ze er minder bekwaam in zijn, maar weet niet in hoeverre dat reeel is. 1 Ik denk dat ze niet in alle dingen goed zijn begijd en daar voor geleerd hebben 1 ik denk niet dat dit voordeel heeft voor de patient. Ik zou het niet vertrouwen. 1 ik ga liever naar de tandarts 1 IK ga naar de tandarts en niet de mondhygieniest 1 ik heb afspraken met mijn tandarts 1 ik heb al een tandarts 1 ik heb de voo5rkeur voor de tandarts 1 ik heb een speciale ziekte en de tandarts weet daar alleen maar mee om te gaan 1 ik heb er geen vertrouwen in 1 ik heb er geen vertrouwen in dat de kennis en kunde gelijk staat aan die van de tandarts 1 ik heb het gevoel dat de deskundigheid daar niet aanwezig is. 1 ik heb liever een tandarts 1 ik heb meer vertrouwen in de tandarts 4 ik heb meer vertrouwen in de tandarts hoewel de mondhygieniste ook goed werk doet. 1 ik heb meer vertrouwen in een tandarts, die veel meer ervaring heeft 1 ik heb mijn twijfels over het opleidingsniveau van de mondhygienist in vergelijking met de tandarts 1 ik heb niet zo een vertrouwen daar in 1 ik heb te vaak gehoord dat die mondhygiënist mensen pijn doet en mensen niet serieus neemt 1 ik ken alleen de tandarts, geen idee hoe een mondhygiënist te werk gaat. 1 ik laat mij het liefst door de tandarts zelf behandelen 1 ik lees niet dat zij daar gericht voor worden opgeleid. 1 ik twijfel of de hygiënist voldoende competenties bezig om dit te doen 1 Ik vertrouw alleen de tandarts 2 ik vertrouw beter op de tandarts die er jaren voor geleerd heeft 1 Ik vertrouw de expertise van mijn tandarts 1 ik vertrouw de kennis en vakmanschap van de tandarts meer 1 ik vertrouw de tandarts beter met dit soort dingen. Mondhygienisten hebben niet dezelfde kennis als tandartsen 1 ik vertrouw deze zorg niet 1 ik vertrouw een tandarts meer 1 ik vertrouw hierin de tandarts meer, aangezien hij er beter voor is opgeleid 1 Ik vertrouw mijn gebit graag toe aan een tandheelkundig specialist, een arts met de opleiding die daarvoor nodig is. Maar niet aan iemand met een lagere kennis of opleiding. 1 ik vind dat alleen een (tand)arts bevoegd zou mogen zijn om te injecteren, boren en röntgenfoto's te mogen nemen. 1 Ik vind dat de tandarts voldoende kundig is om uit te maken of ik naar de mondhygienist moet..het gaat m.i alleen maar duurder worden. 1 ik vind dat deze taken gescheiden moeten blijven. Specialisme moet er blijven 1 ik vind dat geen goed idee, ieder zijn eigen vak 1 ik vind dat het moet blijven zoals het nu is, ik ben bang dat de mondhygienist niet de vakkennis van de tandarts heeft 1 ik vind dat iedereen binnen zijn eigen vakgebied actief moet zijn. 1 Ik vind die hele mondhygienist overbodig!schippers net als al die andere ministers niet goed bij d'r hoofd 1 ik vind dit de taak van een tandarts 1 ik vind dit een taak van de tandarts 1 ik vind een duidelijk afbakening belangrijk en taken moeten in verhouding staan met deskundigheid en ervaring. 1 Ik vind het nu al irritant dat ik bij een controle eerst naar de mondhygiëniste moet, anders kijkt de tandarts niet. Wat mij betreft kan die mondhygiëniste weer weg! 1 ik vind het nu te algemeen gesteld. Een mondhygienist kan onder de juiste voorwaarden best een uitbreiding krijgen 1 35

41 Ik vind mondhygiëne erg belangrijk. Mondgezondheid net zo. Ik vind dat je zwaar gespecialiseerde mensen niet moet verwarren. Schoenmaker blijf bij je leest. 1 ik vraag me af wat het verschil dan is tussen tandarts en mondhygiënist 1 ik was bij een mondhygienist; mijn tandarts stond hier niet achter mijn tandarts heeft een mondhygienist in huis hier maak ik nu gebruik van bij halfjaarlijkse controle 1 ik weet het niet, kan niet inschatten hoe moeilijk het is en hoeveel training je nodig hebt 1 Ik weet niet of een mondhygiënist daartoe is opgeleid 1 Ik weet niet of een mondhygiëniste voor deze handelingen opgeleid en gecertificeerd is of een eed voor heeft afgelegd 1 ik weet niet of ze hiervoor is opgeleid 1 ik weet niet precies waar de mondhygënist precies voor is opgeleidof welke extra aantekening hij/zij heft behaald. n als er iets fout gaat, maar de mondhygiënist kan het niet herstellen, waar moet je dan heen? En is zo'n mondhygiënist dan bij grote/zware fouten aan te klagen of te bestraffen? Ik zeg: schoenmaker blijf bij je leest! 1 Ik weet niet wat een mondhygienist geleerd heeft, mijn tandarts doet alles en dat vind ik prettig. Wil geen 7 verschillende personen aan m'n gebit hebben 1 ik weet niet wat een mondhygienist voor opleiding heeft gehad heeft hij/zij wel verstand van wat ze doet? 1 Ik weet niet wat voor opleiding zo'n mondhygiënist heeft genoten. 1 ik wil dat door een tandarts laten doen 1 Ik wil dat een daarvoor opgeleide persoon dat soort taken uitvoert 1 ik wil gewoon bij de tandarts komen. 1 ik wil liever dat de tandarts het zelf doet 1 Ik wil niet voor verdere behandelingen weer naar de tandarts moeten 1 Ik wil ten alle tijde zelf de keuze hebben wie de behandeling uitvoert zeker wanneer ik meer vertrouwen heb in mijn tandarts ipv mondhygienist 1 ik wil zelf kiezen 1 ik wordt graag door een zeer deskundig iemand behandelt 1 ik zie het als medische handelingen en ik heb alleen vertrouwen in de tandarts, best opgeleid, meest deskundig, kan oorzaak en gevolg het best in medische zin beoordelen. Ik wil niet dat anderen aan mijn gebit gaan prutsen. 1 ingrijpen bij problemen 1 is een ander beroep met een andere opleiding 1 Is er niet voor opgeleid 1 is geen medicus 1 is geen specialist op dat gebied! tandarts is een andere studie. Schippers moet normaal doen! 1 is geen tandarts 2 is goedkoper 1 is het goedkoper dan op de lange of korte duur? 1 is hier niet voor opgeleid 1 is hier waarschijnlijk niet voldoende voor opgeleud 1 is minder gekwalificeerd 1 is niet opgeleid daarvoor 1 is niet zijn vakgebied 1 is niks mis met een tandarts 1 Is orima verdeeld nu 1 is specialistisch dus juist opgeleide mensen 1 Is volgens mij geen arts 1 Ivm opleiding 1 je bent mondhygienist of tandarts, niet beiden 1 Je gaat naar een tandarts omdat je daar vertrouwen in hebt, vaak voor jaren. Een mh werkt vaak maar een bepaalde periode daar voordat hij/zij de vleugels uitslaan. niet doen dus,slecht idee! 1 Je geeft bevoegdheid aan mensen die het niveau qua opleiding niet hebben en haalt de deskundigheid tandarts omlaag 1 36

42 je krijgt zo een voordelige minder opgeleide tandarts voor mensen die minder te besteden hebben 1 kan het 1 Kans versnippering, te weinig van het een of het ander. Ieder houden bij eigen vakgebied voor kennis ervaring 1 Kennis en kunde verschillen tussen tandarts en mondhygiënist 1 komt er een wiiltgroei en de prijzen zakken toch niks 1 kosten voordeel is er niet 1 kwaliteit is niet gewaarborgd 1 Laat de tandarts zijn werk doen waar hij is voor opgeleid 1 laat dit lekker bij de tandarts 1 laat een tandarts een tandarts zijn, en een mondhygieniste voor alle verzorgingen er om heen. 1 laat ieder in eigen beroepsgebied blijven 1 laat ieder zijn vak uitvoeren, zij zijn ieder op hun gebied specialist 1 Laat mn hersenen ook niet opereren Door de gynaecoloog. 1 Laat mondhygiënisten een opleiding volgen voor tandarts. Die heeft hier niet voor niks jaren voor gestudeerd 1 laat ze maar goed blijven in 1 ding 1 langere wachttijd in de wachtkamer 1 laten ze maar door leren 1 Liever een gespecialiseerd iemand met ervaring 1 lijkt dat de tandarts beter weet wat hij doet en moet doen. 1 lost de tandarts het probleem op als er wat mis gaat? 1 meer kennis vereist 1 Meer vertrouwen in arts 1 Meer vertrouwen in expertise vd tandarts 1 meestal onvoldoende opleiding en bekwaamheid 1 Men moet vooral bij risicovollere taken de keuze voof een tandarts moeten kunnen maken 1 met dat idee ben ik niet vertrouwd. 1 mijn ervaringen met mondhygienisten zijn zeer slecht kwa kennis niveau 1 minder deskundig 1 minder opleiding 1 minder vakbekwaam 1 minder zekerheid dat het goed gebeurd 1 mindere opleiding dan tandarts 1 moet een tandarts doen 1 moet er voor gediplomeerd zijn tandarts is anders dan mondhygieniste 1 Moet gewoon de tandarts blijven doen 1 Mondhygiëne is een ander vak. 1 mondhygiëne is minder deskundig dan een tandarts. 1 mondhygienist is een ander beroep dan tandarts 1 mondhygienist is geen tandarts 1 mondhygiëniste dient zich te richten op preventie niet op behandeling 1 mondhygienisten hebben een hele andere opleiding. 1 mondhygienisten zijn geen artsen 1 mondhygiënisten zijn hier niet specifiek voor opgeleid 1 Mondhygiensit heeft onvoldoende kennis en opleding genoten om deze behandelingen te mogen uitvoeren 1 mondhygiënsten zijn m.i. opgeleid voor schoonhouden mond en niet voor behandelingen van tanden en kiezen zoals boren 1 Monhygienisten zijn daar vooralsnog niet voor opgeleid 1 Naar mijn mening hebben ze niet dezelfde expertise als een tandarts 1 Naar mijn mening heeft een m 1 nergens lees ik dat men hiertoe eerst speciaal wordt opgeleid 1 niet alle taken zijn zonder groot risico 1 37

43 niet de juiste kwalificatie 1 niet deskundig 1 niet fijn 1 niet gekwalificeerd 1 niet genoeg bekwaam 1 niet goed 1 niet goed genoeg opgeleid 1 niet kundig genoeg. 1 Niet nodig, daar is een tandarts voor 1 Niet opgeleid als tandarts 1 Niet veel vertrouwen dat dit werkt 1 niet vertrouwd 1 niet voor opgeleid 6 nu zijn beide beroepen een aanvulling op elkaar, in het voorstel worden ze concurrenten. 1 omdat het de arts is die deze taken zou moeten uitvoeren 1 onduidelijk 1 onduidelijk over de opleiding bekwaamheid 1 onkunde 1 onvoldoende opleiding 1 Onvoldoende opleiding en expertise 1 Operatieassistent mag ook niet een galblaas verwijderen. 1 opleiding 1 opleiding is daar niet gericht op 1 opleiding is minder dan van de tandarts 1 opleiding schiet wss tekort ook niet met een vervolgcursusje 1 Opleiding tandarts - mondhygiëniste verschilt heel erg, terwijl gedeeltelijk hetzelfde gedaan moet worden. 1 Opleiding tandarts is toch heel anders dan van mondhygieniste 1 Opleiding tandarts lijt mij uitvoeriger 1 Opleidingen en daarmee kennis en ervaring zijn niet gelijk voor beide beroepen 1 opleidng moet er naar zijn 1 risico's 1 schoenmaker blijf bij je leest 21 Schoenmaker blijf bij je leest...ieder zijn specialiteit 1 schuivende panelen 1 sommige dingen kunnen niet beoordeeld worden door een mondhygieste 1 specialisme is iets anders 1 specialisme? 1 specialist 1 Specifieke behandelingen horen thui s bij de tandarts die hiervioor ook is opgeleid. 1 specifiekeopleiding tandarts die mondhygiënist niet heeft 1 taak van tandarts 1 Taken horen bij funktie tandarts! 1 taken van mondhygienst zijn duidelijk, het hoeven een tandarts lite te worden met een handicap. Als er te weinig tandartsen zijn dan moet er gekeken worden naar opleiden van meer tandartsen niet andere beroepen proberen te upgraden. 1 Tan darts heeft Jaren gestudeerd. 1 tandarts beter gespecialiseerd 1 Tandarts beter opgeleid 2 Tandarts deskundiger en sneller 1 tandarts heeft andere opleiding dan hygiënist 1 tandarts heeft daar veel meer ervaring in 1 tandarts heeft daarvoor gestudeerd 1 38

44 Tandarts heeft de juiste opleiding gevolgd 1 Tandarts heeft een opleiding hier voor gehad en is in alles meer routine 1 Tandarts heeft er voor geleerd 2 Tandarts heeft er voor gestudeerd 1 Tandarts heeft ervoor geleerd 1 Tandarts heeft hier een grote studievoor gemaakt.,het is erg belangrijk dat een deskundige je gebit behandeld.er zit meer achter om een goed gebit te hebben..je kunt voor je oren,je ogen nu je gebit op vle plaatsen terecht.straks ga ik naar het Kruidvat voor mijn gebit.hou toch eens op ministers om alles goedkoper te maken,je maakt meer kapot hiermee 1 Tandarts heeft hiervoor gestudeerd. Wat moet een tandarts anders nog te doen? 1 Tandarts heeft langer gestudeerd en is deskundiger 1 tandarts heeft meer ervaring 1 Tandarts heeft meer ervaring en heeft er voor doorgeleerd 1 tandarts heeft meer kennis 1 tandarts heeft meer opleiding en ervaring. 1 Tandarts heeft niet voor niets een tandarts opleiding gedaan. Mondhygiënist is een ander vak. 1 tandarts heeft voor bepaalde behandeling gestudeerd en mondhygienist niet 1 tandarts heeft voor die zaken een (langdurige) opleiding gevolgd 1 tandarts is beter opgeleid 2 tandarts is daar voor. 1 tandarts is daarin gespecialiseerd en geen mondhygieniste 1 tandarts is denk ik langer en beter opgeleid. 1 Tandarts is een lange studie, met veel kennis, mondhygiene is weer een ander vak 1 tandarts is een specialistisch vak dat door een mondhygienist met minder kennis van zaken niet goed gedaan kan worden 1 tandarts is een vak op zich! Heeft er veel meer voor moeten studeren. 1 tandarts is hier al voor opgeleid. 1 tandarts is kundiger 1 tandarts is meer gespecialiseert 1 tandarts is niet voor niet een uitgebreide opleiding 1 Tandarts is niet voor niets gespecialiseerd. 1 tandarts is professie heeft er langer voor geleerd 1 tandarts is tandarts mondhy is mondhyg 1 tandarts is verantwoordelijk voor je gebit, heeft hiervoor een uitgebreide studie gedaan 1 tandarts is vooralgemen controlle 1 tandarts langere opleiding 1 tandarts moet ertoch lang voor leren 1 Tandarts voert diverse zaken beter uit 1 Tandartsen hebben een keer zo lang moeten studeren en zijn dus wel gespecialiseerder 1 tandartsen hebben een opleiding gehad 1 tandartsen hebben hier een uitgebreide opleiding voor gevolgd 1 tandartsen studie of mondhygiënist verschillen nogal veel 1 Tandartsen worden er goed voor opgeleid. 1 tandartsen zijn beter gespecialiseerd 1 Tandartsen zijn daarvoor geschoold / ervaring 1 Tandartsen zijn meer gespecialiseerd door hun opleiding en hebben dus het recht hun domein te behouden 1 Tandartsen zijn speciaal opgeleid ervoor. Ook al hebben mondhygienisten veel verstand van tanden en tandheelkunde, als ik een lekker stukje vlees wil hebben ga ik naar de slager en niet naar de Lidl 1 tandheelkunde in niet voor niets een 6 jarige studie. Er is vaak ook andere kennis nodig over risicofactoren e.d. 1 Tandheelkunde is een specialistische opleiding die niet voor niks 6 jaar duurt en het gebit van een mens is eenmalig en dient dus goed verzorgd te worden 1 Te weinig ervaring hierin 1 39

45 Twijfel over de kwaliteit 1 vakkennis 1 vanander mans werk afblijven 1 verschil in opleiding 1 Verschil in opleiding is te groot volgens mij 1 Vertrouw het niet 1 vertrouwen 1 Verwacht niet dat de opleiding en kennis hetzelfde is 1 Vind dat de hygienoste niet genoeg opleiding heeft 1 vind dat de taak voor de tandarts 1 vind gewoon ieder zin vak 1 vind het toevoegen van een mondhygienist sowieso overbodig - vroeger deed de tandarts alle behandelingen zelf - vind dat veel fijner - alles is dan in 1 "hand" - mondhygieniste heeft voor mij zeker geen toegevoegde waarde en mag wat mij betreft afgeschaft worden! Is daardoor ook onnodig duur geworden! 1 volgens mij zit dit niet in hun opleiding 1 Voor boren en verdoven etc heb ik liever mijn tandarts die dat allemaal doet 1 voor het boren en vullen van gaatjes is alleen een tandarts opgeleid. 1 voor het tandarts worden gaat een uitgebreide studie vooraf en Mondhygieniste is de studietijd aanzienlijk korter 1 voor ieder beroep zijn eigen opleiding 1 voor mij geldt het gezegde 'schoenmaker blijf bij je leest' 1 voor sommige handelingen is alleen een tandarts goed opgeleid 1 Voorbehouden handelingen gaan niet zozeer over wat iemand kan. Maar of iemand de achterliggende waaromvragen kent en dus de verantwoordelijkheden van de handelingen kan nemen 1 vraag me af of het verstandig is 1 waar is het voor nodig? 1 waar voor zijn de tandartsen er dan of hebben die niks geleerd 1 waarom moet alles verloederen 1 waarom zijn er dan nog tandartsen? 1 waarom zouden we dat willen? 1 want de tandarts is de vakman voor alle eventuele problemen in de mond 1 want het zijn verschillende opleidingen en beroepen 1 Wat heeft een dure studie voor tandarts dan nog voor zin. 1 wat is dan nog het onderscheid met een tandarts 1 wat is dan nog het verschil tussen een tandarts en een mondhygiënist als ze allebei exact hetzelfde mogen doen. 1 wat is dan nog het verschil van de twee beroepen 1 wat is de opleiding van tandarts dan nog voor een meerwaarde 1 wat is het volgende. Dat de huisarts je mag opereren aan je blinde darm? 1 wat zijn de garanties? 1 Wat zou dan het verschil qua opleiding betekenen? 1 weer een voorbeeld van goed plan op papier, maar in de praktijk zal dit op een fiasco uitlopen. voorbeeld zorgverzekering, totaal mislukt 1 Werk voor de tandarts 1 wil een arts. 1 wil gewoon door de tandarts geholpen worden 1 Worden nu al teveel fouten gemaakt! 1 worden ze daar wel voor opgeleid? 1 zal de gene toch weer bij moeten leren 1 ze hebben niet de opleiding ervoor. 1 ze hebben niet de opleiding zoals de tandarts 1 ze hebben niet dezelfde opleiding 1 40

46 ze hebben niet voldoende expertise en ervaring. 1 ze heeft niet voor tandarts geleerd 1 ze is er niet voor opgeleid 1 ze is geen tandarts, die hier een studie voor gedaan heeft 1 ze is naar mijn mening niet bevoegd 1 ze moet weten wat ze doet. 1 ze werken slecht en onhygiënisch 1 ze zijn er niet (academisch) voor opgeleid 1 Ze zijn er niet voldoende voor opgeleid 1 ze zijn er niet voor opgeleid 2 ze zijn er niet voor opgeleid, het is hun werk niet 1 ze zijn hebben hier niet voor doorgeleerd. 1 Ze zijn hiervoor niet opgeleidt 1 Ze zijn ondeskundig 1 zij hebben daarvoor volgens mij niet voor g 1 zij hebben minder ervaring in het beroep tandarts 1 zij heeft een andere opleiding dan een tandarts 1 zij heeft haar eigen specialisme 1 zij heeft hier niet de opleiding voor 1 zij heeft neit gestudeerd voor tandarts 1 Zij heeft niet een academische opleiding hiervoor gevolgd 1 zij is niet opgeleid voor dat wat de tandarts doet zoals boren, diagnoses stellen en verdovingen zetten. 1 zij of hij heeft geen gelijkwaardige opleding gehad 1 Zij zijn geen tandarts. 1 Zijn daar niet voor opgeleid 1 zijn er niet voor opgeleid en gaat dus weer eens over de ruggen van de patienten! 1 zijn niet bevoegd zoals tandartsen dat wel zijn 1 zijn niet geschoold 1 zijn taken tandarts. Mondhygienist heeft voor mij geen enkele toegevoegde waarde 1 zijn ze daar wel voor opgeleid en komt dat wel goed 1 Zijn ze niet voor opgeleid 2 zolang er goede samenwerking is is het efficiënter 1 nee, want aantal alleen in combinatie met een tandarts 1 Als dat mij in gled scheelt, prima 1 als de keuze bij de patient blijft heb ik hier geen problemen mee 1 Als de mondhygiënist dezelfde kennis (en opleiding) gehad heeft over bijv het boren van gaatjes waarom zou er dan verschil in gemaakt moeten worden? 1 als deze er voor opgeleid is, zie ik het probleem niet 1 als het goed en goedkoper kan graag 1 als het maar vertrouwd is 1 Als het vakkundig gebeurt 1 als hij/zij gediplomeerd is 1 als iemand capabel is moet dat ook kunnen 1 als ze dat net zo goed kunnen als een tandarts zie ik geen bezwaar. 1 als ze er maar voor opgeleid zijn. 1 als ze er voldoende kennis voor hebben mag het. Maar ik moet wel zelf kunnen blijven kiezen bij wie ik wat doe. 1 Als ze ervoor zijn opgeleid moet het kunnen. 1 als ze het kunnen en mensen kunnen kiezen bij wie ze het willen is het goed 1 Als ze het kunnen, waarom niet? Tandarts praktijken zijn toch meestal te druk 1 41

47 als ze maar goed opgeleid is 1 Als zij bevoegd en bekwaam is..waarom zou dit dan een probleem zijn? 1 als zij daar voor opgeleid is waarom niet 1 Als zij hetzelfde opgeleid zijn als een tandarts zie ik het probleem niet. 1 ANDERS: Ik weet niet wat de mondhygiënist is en wat deze kan en mag 1 behalve als hij/zij een tandartsopleiding heeft gevolgd en zich dan ook tandarts mag noemen. Een mondhhyganiest is volgens mj een ander beroep ter aanvulling van de tandarts. 1 behoort de tandarts te doen. 1 Beiden een goede opleiding genoten en patiënt moet voorop staan. 1 Ben bang dat het uit de hand loopt.boven hun kunnen gaan werken 1 bij goede opleiding prima, tandart is voor mij nu onbetaalbaar 1 bij voldoende scholing zie ik geen probleem 1 bijna geen verschil 1 Blijft specialistenwerk 2 daar heb ik bezwaar tegen, en ik wil uitsluitend worden behandelt door de tandarts. Daar betaal ik tenslotte ook voor via het ziekenfonds. 1 daar is de tandarts voor 2 daar is diegene niet voor opgeleid 4 daarmee haalt men ook banen weg uit de maatschappij 1 Dan krijgen we nog meer rare praktijken 1 Dan moet eerst de opleiding monghygiënist aangepast worden. 1 dan moet hij/zij wel de opleiding hebben gehad 1 dan zal die er wel voor opgeleid zijn. 1 dat betekent dat de mondzorg goedkoper wordt 1 Dat kan de zorgkosten drukken en kunnen dure tandartsen zich met specialistische taken bezighouden 1 dat moet kunnen, zolang ze maar voldoende opgeleid zijn 1 dat vergt veel aanvullende deskundisgheid 1 dat vermindert voor veel mensen het aantal bezoeken, nu moet dat bij beide specialisten 1 dat zijn de taken van de tandarts 1 de opleiding zal daar adequaat zijn 1 De tandarts heeft hiervoor de expertise, de mondhygiënist niet 1 de tandarts is de specilist voor die taken 1 de tandarts is fijner,pijnloos 1 de tandarts is verder opgeleid 1 De tandarts zou bereid moeten zijn ook minder opleverende handelingen te doen. 1 denk dat de opleiding dan ook aangepast moet worden voor de mondhygiënist. 1 deskundigheid, ervaring 1 die is hiervoor niet opgeleid 1 die kan goedkoper werken en bij complicaties zal je lijkt mij gewoon doorgestuurd worden 1 die taken horen bij een tandarts, die is de specialist 1 die weten er minder van 1 dit is goedkoper en gunstiger 1 dit is het werk van de tandarts, blijf bij je iegen vakgebied 1 Dit is specialistenwerk en er wordt ook specialistenprijs voor betaald 1 dit is verantwoord en goedkoper 1 dit moet kunnen, echter moet de mondhygienist verantwoordelijk blijven en dus geschoold en geregistreerd 1 E hebben er boor geleerd 1 e tandarts is de aangewezen persoon\ 1 een mondhygiënist heeft ook een gedege opleiding gehad 1 een mondhygienist heeft ook een goede opleiding gevolgd. Zeker als het routinebehandelingen betreft. 1 een mondhygienist is geen tandarts 1 een tandarts is een tandarts 1 een tandarts is gediplomeerd! dat geeft vertrouwen! de mondhygiëniste is van minder hoog niveau 1 42

48 Er zal een opleiding aan vooraf gaan. Anders heb ik wel bezwaar. 1 Er zal goed gekeken worden naar de kwaliteit en het kwaliteitsniveau na afronding studie 1 Ga liever bij de tandarts 1 gaat niet goed 1 geen bezwaar 2 geen idee 1 geen mening 2 geen probleem 1 geen vertrouwen in 1 Geen vertrouwen in mondhygiëniste 2 geld verdienen 1 gelijkheid 1 goede regels zullen wel afgesproken worden met die branche 1 goedkoper 1 heb alleen vertrouwen in de tandarts 1 Heb er weinig verstand van 1 het blijven specialistische handelingen 1 het gaat om medische handelingen, welke uitsluitend gedaan dienen te worden door daartoe adequaat opgeleide vakmensen 1 het gaat om voorbehouden handelingen. De MH dit laten doen, ondermijnt de BIG registratie en daarmee patientenzorg 1 het is niet het specialisme van de mondhygienist 1 Het is niet hun specialisme 1 het is nu dubbel op 1 het ligt eraan welke taken en of er ook een tandarts in de praktijk aanwezig is. 1 het lijkt mij verstandig dat eventuele fouten meteen kunnen worden gecorrigeerd (bv hechten bij een plotselinge (heftige) bloeding). 1 het maakt allemaal niet uit 1 het maakt mij niet uit door wie de behandeling gebeurt. Als het maar goed gebeurt 1 het werkt verwarrend. 1 het zal de prijzen verlagen 1 Het zijn allemaal deskundigen 1 het zijn basistaken die ze best kunnen. Ingewikkeldere problemen kunnen naar de tandarts. Net zoals de tandarts de moeilijke gevallen doorstuurt naar de kaakchirurg. 1 Het zou zeer efficiënt zijn als tandarts en mondhygiëniste beter samen werken 1 hier is een tandarts voor 1 hoort niet 1 houdt tansartsen scherp 1 houdt zich bezig met reinigen van gebit 1 ieder zijn beroep 1 Ieder zijn eigen vak 1 ieder zijn vak 2 Iedereen zijn vak. Als een mondhygiënist het werk van een tandarts gaat doen moet hij een tandarts worden. 1 Ik ben onvoldoende op de hoogte om hier een goed antwoord op te geven over de kennis en kunde van monhygiënist 1 Ik bepaal zelf waar ik deze zaken laat uitvoeren 1 ik blijf toch bij de tandsarts,evt behandeling gebeurt af en toe door assistente 1 ik denk dat het een goed iets is, mits zij wel goed geschoold zijn hiervoor. 1 Ik denk dat voor kleine problemen de mondhygiënist prima uitkomst kan bieden, vooral als de kosten dan lager worden. 1 ik denk dat ze dezelfde opleiding hebben 1 ik ga er in dit geval vanuit dat de mondhygiënist hiervoor is opgeleid 1 Ik ga er toch bijna nooit heen 1 43

49 ik ga er toch nooit heen 1 Ik ga er vanuit dat ze die taken dan ook goed kunnen uitvoeren 1 ik ga ervan uit dat er voldoende gecontroleerd zal worden op kwaliteit en veiligheid van deze handelingen door de mondhygiënist en dat deze officieel geaccrediteerd zal moeten worden om deze handelingen uit te voeren. 1 Ik ga toch naar tandarts 1 Ik heb al jaren een heel goede tandarts 1 ik heb een gebid 1 ik heb een kunst gebit 1 Ik heb het gevoel dat dit problemen kan geven met eventuele nazorg, mocht de behandeling niet goed verlopen. 1 Ik heb keelkanker, chemo en bestralingen gehad en daardoor zijn mijn tanden en kiezen aangetast en ga ik naar het Centrum Bijzondere Tandheelkunde in Zwolle 1 ik heb onvoldoende vertrouwen in de vaardigheid van een mondhygiëniste als het aankomt op belangrijke taken zoals gaatjes vullen / kiezen of tanden verwijderen. 1 Ik kan niet inschatten of ze dat kunnen, anders zou het me niet zoveel uitmaken. Andere kant dunkt me dat tandartsen meer concurrentie krijgen, blijf dus letten op kwaliteit 1 Ik kan zelf de keuze maken om naar een tandarts te gaan 1 ik kies zelf waar ik de behandeling laat uitvoeren 1 Ik kom 4-5x per jaar bij de mondhygiëniste,dat vind ik al veel,maar ie bij mij noodzakelijk,daarnaast ook tandarts,dus ik wordt bij mondhygiëniste al goed in de gaten gehouden 1 ik moet zelf kunnen kiezen 1 ik vertrouw een tandarts meer. 1 Ik vind dat er goede scholing dient te zijn, dit is dus niet bij een mondhygiënist aanwezig 1 ik vind het geen goed idee, maar zou me meer moeten verdiepen in het onderwerp voordat ik echt 'bezwaar maak'. 1 ik weet momenteel niet waartoe de mondhygiënist opgeleid is. 1 ik weet niet 1 ik weet niet of deze daar voldoende voor is opgeleid 1 ik weet niet precies wat die wel en niet mag 1 Ik weet niet wat het verschil is 1 ik weet niet zeker of ze daar gekwalificeerd genoeg voor zijn? 1 ik wil een specialist, ik heb een moeilijk gebit 1 Ik wil gewwoon bij de tandarts blijven, zonder verhoging van kosten. Ik doe nooit iets met een mondhygiënist 1 ik zal er toch geen van maken 1 Ik zie het wel vanzelf 1 in beide gevallen gaat het om goed opgeleide mensen. Ik vraag me dan wel af wat dan de meerwaarde zal zijn van een tandarts boven een mondhygiënist 1 indien de mondhygiëniste genoeg kennis heeft kan de tandarts zich richten op grotere problemen 1 indien gecertificeerd 1 Is geen tandarts, heeft niet de opleiding, vertrouw het niet. 1 is goed opgeleid 1 is niet bevoegd 1 Is prima, alleen snap niet waarom. Tandartsen zullen er onder gaan lijden 1 je kunt dan op meer pleken dan bijv alleen bij de tandarts je ding doen qua je gebit 1 kan kosten besparen 1 kennis is voldoende 1 laat de tandarts zijn werk blijven doen, elke verandering is niet altijd een verbetering! 1 Lager opgeleid 1 maakt niet uit 1 makkelijk 1 marktwerking 2 marktwerking drukt de prijzen. Voorwaarde is dat de kwaliteit gewaarbord blijft. 1 Meer vertrouwen in tandarts, hogere studie, meer ervaring. 1 mijn tandarts doet ook de hygiene gelijk met periodiek behandeling, zou bij iedere tandarts zo moeten zijn 1 44

50 Minder kennis 1 misschien is er meer transparantie in prijzen 1 mist opleiding 1 mits opleiding en ervaring heb ik geen probleem 1 Moet blijven zoals het is 1 mondhygienist heeft niet de kennis van een tandarts maar heeft meer kennis op het schoonmaken en onderhouden van tanden en tandvlees maar niet in de specifieke dingen 1 mondhygienist is goed opgeleid voor deze taken 1 mondhygiënist zal er ook voor opgeleid worden 1 mondhygienisten zijn voldoende opgeleid 1 nee want ik vertrouw het mondhygiënist niet zo 1 niet helemaal voor gestudeerd 1 niet wanneer het binnen een praktijk gebeurt, zoals aangegeven bij vraag 5 1 ook uiterst deskundig 1 opleidingen zijn beide voldoende 1 opleidng tandarts is langer 1 Opzichte mogen ze van mij wel boren verdoven maar altijd onder supervisie van tandarts 1 schoenmaker blijf bij je leest 2 schoenmaker blijf bij je leest is een heel waar gezegde. 1 Schoenmaker blijft bij je leest zegt men 1 simpele zaken kunnen prima door een goedkopere mondhygi"noist gedaan worden 1 sommige eenvoudige / eenduidige taken kunnen uitgevoerd worden door lager / anders opgeleide professionals 1 sommige taken kunnen best door hen uitgevoerd worden 1 sommige taken zijn alleen voor de tandarts 1 sommige zaken zullen vast kunnen. 1 specialisatie ontbreekt 1 studie is daar niet op gericht 1 tandarts heeft daar speciaal opleiding voor genoten en mondhygienist zal dat middels cursus moeten leren en ik wil geen proefkonijn zijn 1 Tandarts heeft opleiding er toe 1 tandarts is all round 1 tandarts is daar beter voor opgeleid 1 Tandarts is specialist 1 tandarts is toch een professie 1 vakmanschap 1 vergroot risiko 1 verschil van opleiding 1 Vetrouw het liever aan de tandarst toe 1 vind dit werk voor de tandarts 1 vind ik voorbehouden aan een tandarts en daar grondig in is opgeleid 1 Volgens mij hebben die scholing niet gehad 1 Volledige tandarts opleiding noodzakelijk voor deze handelingen 1 voor de klant lijkt me geen verschil 1 voor sommige taken is de tandarts beter opgeleid 1 Vrije markt 1 waarom wel 1 waarom wel als het niet veel scheelt 1 Wantrouw de deskundiheid 1 we willen uiteindelijk allemaal goedkopere zorg. Door efficientere inzet van mankracht kan dat eerder worden bewerktstelligd 1 weet ik niet 6 weet niet genoeg hierover c.q. wat dat dan expliciet betekent. 1 45

51 wil gewoon mijn tandarts 1 Zal toch wel gebeuren 1 Ze dienen wel de juiste opleiding te krijgen 1 ze hebben er voor geleerd. 1 Ze kunnen het leren 1 ze lijkt me ter zake kundig 1 ze moeten het ook kunnen 1 Ze moeten toch ook goed opgeleid zijn voor ze wat mogen doen, verwacht dat ze proffesioneel zijn 1 ze zijn beidde even goed en hebben er beidde voor geleerd 1 ze zijn er voor opgeleid. 1 Ze zullen er ook voor worden opgeleid 1 zelf beslissen 1 zelfde zorg goedkoper (mits mondhygienist bekwaam 1 zie boven 1 zij weten net zo goed als de tandarts hoe een mond werkt en eruit ziet 1 zij zal wel geleerd hebben 1 zo worden de taken tussen tandarts en mondhygiëniste beter verdeeld. Bovendien kan dit leiden tot eventuele kosten verlaging. 1 Zolang de deskundigheid gewaarborgd wordt 1 Zolang er altijd een tandarts standby staat als.er iets mis is, voorzie ik geen problemen! 1 zolang het maar goedkoper wordt 1 Zolang ik mag blijven kiezen om naar mijn tandarts te gaan boeit het me niet zoveel 1 zolang ze een goede opleiding volgen, kan er wat mij betreft weinig misgaan. 1 zolang ze er maar voor opgeleid zijn. 1 zolang ze gediplomeerd zijn en weten wat ze doen dat zal mij een zorg wezen. 1 zolang ze voldoen aan kwaliteitseisen is er toch niks aan de hand? 1 zullen vast goede redenen voor zijn 1 46

52 Bijlage 4 ad vraag 11 - consumenten N.B. Onderstaande opmerkingen zijn een letterlijke weergave van de reacties van de respondent en kunnen dus foutieve spelling of grammatica bevatten. 11. Het aantal tandartsen daalt in de komende jaren, vooral in de grote steden. Stel dat er in de nabije omgeving (binnen een uur rijden) alleen een mondhygiënist aanwezig is, zou u dat dan een probleem vinden? anders, namelijk afhankelijk van kosten en waar mondhygiënist in is getraind alleen in noodgevallen alleen in noodsituatie Alleen indien ze veel ervaring heeft op dit gebied Allen als gecertificeerd is Als deze dezelfde qualifications heeft als de tandarts vind ik het geen probleem dan ga ik niet naar de tandarts dan zou ik op de fiets moeten dan zou ik wel overwegen om mijn gaatjes te laten vullen door een mondhygiëniste. de tandarts blijft nodig voor gebitszorg dit is echt een onrealistische vraag, want in Nederland zal er binnen een uur rijden echt wel een tandarts zijn Geen mening heb boven en onderprothese Ik begrijp de vraag niet gaat dit over tandarts of mondhygiëniste ik begrijp de vraag niet helemaal Ik weet niet goed of dat problematisch is. indien er iets belangrijks moet gebeuren waar een mondhygiëniste geen kennis van heeft uiteraard wel Ja, maar ik ga er niet naar toe. kan ik mij moeilijk voorstellen dat dit gaat gebeuren. ligt er aan wat er aan de hand is, bij echt nare kiespijn, zou ik toch voor de tandarts gaan ligt eraan hoe de mondhygiënist is opgeleid lijkt me zéér onwaarschijnlijk... klinkt als bangmakerij. misschien misschien n.v.t. ik woon niet in een grote stad, hier zijn meer dan genoeg tandartsen Nee, maar ga toch naar de tandarts als er andere problemen zijn Nee, want ik blijf bij de tandarts onzin stelling naar mijn mening, uur rijden overdrijven is ook een vak. binnen een uur rijden is wel een hele ruime omgeving. Daar zal altijd een markt blijven voor tandartsen. Tandartsen uit het buitenland naar NL halen is een oplossing weet niet Weet niet wel als die niet goed is Willen gewoon een tandarts woon niet in de stad zit je weer met vervoer heen en terug 47

53 Bijlage 5 ad vraag 12 - consumenten N.B. Onderstaande opmerkingen zijn een letterlijke weergave van de reacties van de respondent en kunnen dus foutieve spelling of grammatica bevatten. 12. Als er alleen een buitenlandse tandarts in de buurt is (binnen een uur rijden) en deze gebrekkig Nederlands spreekt en verstaat, wordt u dan patiënt bij deze tandarts? anders, namelijk aantal ABSOLUUT niet 1 Afh. Uit welk land de betr. tandarts komt. Afh. opleiding. 1 Afhankelijk van de kwaliteiten van die tandarts 1 afhankelijk van de persoon 1 afhankelijk van situatie en ervaring van anderen 1 alleen als deze Engels of Duits spreekt 1 alleen als deze persoon goed Engels spreekt 1 alleen als hij/zij goed engels spreekt 1 als deze bekend is dan zie ik dit niet als probleem. 1 als deze Engels spreekt, dan wel 1 Als deze goed Engels kan wel. Als ik mijn moeilijk verstaanbaar kan maken nieg 1 Als deze goed Engels spreekt wel 1 als deze tandarts goed het vak verstaat dan wel 1 als deze tandarts wel goed Engels spreekt en verstaat wel 1 als deze volgens de hier bekende eisen werkt, ja! 1 als hij engels kan is het geen probleem 1 Als hij Engels spreekt wel 1 als hij maar goed helpt!! 1 als hij/zij vakkundig en geregistreerd dan gee probleem 1 als iemand gebrekking nederlands spreekt, betwijfel ik of diegene in nederland als zorgverlener aan de slag kan. of dat nou een tandarts is of een mondhygienist, ik zou er dan sowieso niet snel heen gaan 1 als ik turks zou zijn zou ik eenturks sprekende tandarts wel fijn vinden 1 als ik weet dat hij kundig is heb ik daar geen probleem mee. 1 Als we wel in engels kunnen communiceren geen probleem 1 Als zijn opleiding gelijkwaardig is aan een nederlandse is dat prima 1 Bij mijn Tandartsen Praktijk zitten al buitenlandse Tandartsen 1 communicatie moet wel mogelijk zijn 1 dan maar ned. sprekende op wat grotere afstand. 1 Dat hangt er van af welke taal hij wel goed spreekt 1 dat hangt er vanaf of het klikt met die persoon 1 dat hangt volledig af van diens expertise en deskundigheid en vaardigheden 1 dat ligt aan zijn opleiding 1 dat weet ik nog niet... 1 doet hij het wel goed en pijnloos? 1 Eerst gesprek aan gaan met deze tandarts 1 eerst kennismaken, dan pas beoordelen, net als bij NL tandarts 1 Ga er zeker heen en beoordeel na behandeling 1 hangt af van zijn deskundigheid en het oordeel van reeds door hem geholpen patiënten 1 hangt ervanaf of ik de taal v/d tandarts spreek 1 48

54 hangt helemaal af van de toestand van mijn gebit. Als op termijn wat meer gecompliceerde ingrepen verwacht worden, zou ik hierover toch met een tandarts willen spreken die mij verstaat en begrijpt wat ik bedoel. Dit kan dus een buitenlandse tandarts zijn met voldoende kennis en spreekvaardigheid van de Nederlandse taal 1 hangt van de persoon af. 1 hangt van reputatie af 1 ik gebid 1 Ik heb al een paar jaar een buitenlandse Tandarts,dat is geen probleem. 1 ik mag toch aannemen dat dit binnen de Nederlandse grenzen niet wenselijk is 1 ik moet hem wel precies kunnen vertellen en hij/zij mij wat er aan de hand is 1 ik rijd er wel verder voor 1 ik twijfel 1 Ik weiger deze vraag te beantwoorden. Daarnaast is dit echt een onrealistische vraag, want in Nederland zal er binnen een uur rijden echt wel een tandarts zijn die Nederlands kan 1 Ik zou dat heel vervelend vinden, en ben dan bang dat hij mij niet begrijpt. Zou het daarom waarschijnlijk niet doen. 1 ik zou eerst informeren 1 ik zou eerst zijn/haar kunnen moeten kunnen beoordelen 1 ja als deze goed engels kan 1 ja mits het engels wel goed is 1 ja op voorwaarde dat hij/zij wel engels spreekt 1 ja, als hij/zij verder zijn vak verstaat. 1 kijk ik verder 1 kijken of het werkt 1 Lastig te bepalen 1 Liever niet, aangezien je de problemen soms niet goed over kunt brengen. 1 Ligt aan de klik, de kundigheid en waar hij z'n diploma heeft behaald 1 Ligt aan de taal die deze tandarts wel spreekt 1 ligt aan situatie 1 ligt eraan waar/in welk land de tandarts zijn/haar opeiding heeft gedaan! 1 ligt eraan, hij/zij moet me wel begrijpen en andersom 1 miischien, weet niet 1 minder snel 1 misschien 5 misschien, hangt van referenties af 1 Misschien. Ligt eraan of deze wel goed kan communiceren in het gebrekkige Nederlands en of hij/zij betrouwbaar overkomt 1 mits deze persoon een andere taal spreekt die ik ook spreek 1 mmmh moeilijke vraag 1 mogelijk: ik zou het eerst proberen. 1 n.v.t. voldoende keuze hier 1 nederlands tandartsen opleiden zou ik zeggen. er zijn genoeg jonge mensen 1 sterk afhankelijk van actuele situatie 1 taal is vereist ivm medische uitleg. 1 Taalbarriëre lijkt mij nadelig 1 tenzij de arts me wel begrijpt of er een assistent is die kan vertalen 1 twijfel 1 Vind ik een rare vraag 1 voor controle prima, maar ik moet wel mijn klachten kenbaar kunnen maken 1 waar slaat deze vraag op????? 1 waarschijnlijk niet 1 Waarschijnlijk niet. Communicatie is zeer belangrijk!! 1 Weet ik niet 11 weet ik niet zeker, ligt aan de kwalificaties 1 49

55 weet ik niet, ik zou eerst een keer gaan kijken 1 weet ik nog niet 5 wellicht 1 Wellicht, als deze mij goed kan helpen en goed bekend staat 1 Wij hebben nu al een gebrekkig Nederlands sprekende tandarts 1 zodra hij/zij het werk goed verricht ga ik naar hen toe. 1 zorg voor een goed geintegreerde buitenlandse tandarts die nederlands spreekt 1 Zou eerst hem willen zien en spreken voordat ik het vertrouw. Half Iran zit tegenwoordig in half Nederland te boren 1 zou het niet weten helaas 1 zou ik eerst een keer proberen mij niet bevalt dan niet 1 zou ik over moeten nadenken 1 50

56 Bijlage 6 ad opmerkingen - consumenten N.B. Onderstaande opmerkingen zijn een letterlijke weergave van de reacties van de respondent en kunnen dus foutieve spelling of grammatica bevatten. Indien u nog opmerkingen heeft over het onderwerp van deze vragenlijst, kunt u daarvoor de ruimte hieronder gebruiken. Ach ze moet wat verzinnen he? alles hangt af van de deskundigheid van de mondhygeniest. Alles hangt ook erg af van hoeveel vertrouwen je hebt in de persoon die jou gaat behandelen. Als er te weinig tandartsen komen in de nabije toekomst dan moet de overheid er heel simpel voor zorgen dat er wél voldoende tandartsen zijn. Ik hoef geen slecht NL sprekende tandarts. bij de praktijk waar ik kom, is alles onder een dak. Af en toe bekijkt de mondhygiënist os assistente mijn gebit. Dit vind ik geen probleem Bij mijn tandarts wordt het voorbereidende werk door assistentes gedaan. Dan halen ze de tandarts erbij die de klus bekijkt en zonodig afmaakt. Dat werkt prima Bij sommige vragen moet ik kiezen tussen of mondhygiënist, of tandarts. 'Geen voorkeur' als mogelijkheid werd niet gegeven. Dat noemen ze een sturend onderzoek, meen ik. Had graag wat meer uitleg over de plannen vooraf gehad, en meer keuzevrijheid in de antwoorden. Dat Schippers alles verziekt,zoals zoveel lieden van die VVD groep De exacte verschillen weet ik niet en wanneer de hygiënist medisch onderlegd is en de vaardigheid heeft kan ik mij voorstellen de behandeling toch door hem/haar te laten doen. Het punt van twijfel ligt bij de grote van kans op missers en herstel. De inleiding van de vragenlijst suggereert al wel welke antwoorden het liefst gehoord worden (namelijk dat de mondhygienist niet zelfstandig meer taken zou mogen doen). Dat maakt de vragenlijst wel minder objectief. De laatste vraag kan ik niet plaatsen. de laatste vraga over de buitenlandse tandarts vond ik zeer discriminerend! de vertrouwensbasis met de tandarts is in de loop avn de jaren opgebouwd en daar is op enig moment een mondhygieniste bijgekomen. Prima voor schoonmaken etc. wat de tandarts tijd scheelt, maar in mijn geval doet het schoonmaken meer pijn en heb ik meer last van kokhalzen omdat er anders wordt afgezogen. Geen pretje, dus op aanvraag doet mijn eigen tandarts dat bij mij gewoon weer zelf. de vraag die eindigt op ' zou u dat een probleem vinden' is op meerdere manieren te interpreteren. Dat is lastig... De vraag over de buitenlandse tandarts vond ik een beetje vreemd. Wat doet er er toe of hij goed Nederlands spreekt of niet? Is de kwaliteit van zijn opleiding niet veel belangrijker en een groter overwegingspunt? De vragen komen vooringenomen over Wat heeft gebrekkig Nederlands te maken met de kwestie tussen mondhygienisten en tandartsen. Dit is off topic en lijkt opgenomen te zijn voor een andere kwestie Bij de vraag "Heeft u bezwaar tegen het uitbreiden van de zelfstandige taken van de mondhygiënist, zoals minister Schippers voor ogen heeft?" had er zeker een geen mening optie bij moeten komen Een aantal vragen zijn niet open, maar suggestief gesteld. Ik kreeg de indruk dat deze vragenlijst is opgesteld door tegenstanders. Een mond hygeniste moet bij haar werk blijven en de tandarts bij het trekken en boren Een mondhygiëniste is geen arts. ik vind dan ook dat deze niet de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van een tandarts moet krijgen. ik heb geen problemen met een mondhygiëniste die in een tandartsenpraktijk werkt (dus onder toezicht). Een optie 'weet ik niet' of 'geen mening' toevoegen Een tandarts die slecht Nederlands spreekt is een foute vraag Een vraag kon ik niet beantwoorden zoals ie was gesteld: of ik bereid zou zijn meer te betalen voor een tandartsbehandeling dan voor eenzelfde behandeling door een mondhygienist. Ik ben helemaal niet bereid om te betalen (of toe te staan) dat een mondhygienist behandelingen uitvoert waarvoor deze niet voldoende is opgeleid. 51

57 Eerste paar vragen moest ik kiezen tussen tandarts en mondhygienist. Het maakt me eigenlijk weinig uit. Als de kwaliteit maar gewaarborgd blijft. Er kan beter meer geïnvesteerd worden in meer opleidingsplaatsen op de tandartsopleiding. Alleen als de prijs halveert is het interessanter om naar een mondhygiënist te gaan voor tandartsbehandelingen, hoewel het wel vreemd is. Geen problemen met het invullen gehad Heel goed onderzoek dat jullie uitvoeren! Ben benieuwd naar het resultaat Het gebit van mijn man, schoonzus en schoonmoeder is danig beschadigd door een onkundige tandarts. Kun je je voorstellen wat er gebeurt als een mondhygiënist, niet opgeleid tot tandarts, handelingen gaat uitvoeren die een tandarts behoort te doen. Voor mij altijd een tandarts Het is de een of de ander dus twee mogelijkheden in plaats van een derde, zijnde maakt mij niet uit Het komt zelden voor dat het zó duidelijk is op wiens verzoek een bepaald Flycatcher-onderzoek wordt verricht! het lijkt er een beetje op alsof de vraagstelling tendeert naar behandeling door de tandarts. Hopelijk is het duidelijk dat ik bij de goede andarts blijf hopelijk worden er Nederlandse tandartsen goed opgeleid, dus voor minister schipper werk aan de winkel. Een tandarts hoort Nederlands te spreken. Er lopen genoeg Nederlanders bij de deur die omgeschoold wil worden Ik vraag mij af of de mondhygiëniste ook in tandverzekering zit ik ben 2x naar een mondhygienist geweest. de 1e keer, jaren geleden, was er met mijn gebit en tandvlees niks noemenswaardig aan de hand. zij adviseerde mij om te gaan flossen. dat heb ik ook gedaan. met het flos-tooltje dat daar special voor is, heb ik mijn tandvlees juist naar beneden geduwd. gevolg: ruimtes tussen de tanden waar etensresten in blijven zitten. als gevolg daarvan: slechtere tanden en heel veel navolgende problemen. (ontstekingen aan de zenuwen) Mijn man die NIET flost, kreeg datzelfde advies. vanwege mijn ervaringen is hij dat BLIJVEN doen. (NIET flossen) maar hij ZEGT dat hij WEL flost tegen zijn tandarts. die antwoordt daarop dat je dat wel kunt zien, want het ziet er keurig uit. NOU JA??!! mijn 2e ervaring was vorig jaar. de mondhygieniste begon te krabben en te harken dat het niet mooi meer was. ik zei nog ' doe wat rustiger'. maar zij beweerde dat dat wel kon. maar... even later, KRAK, een heel stuk van mijn tand eraf gebroken! daarop heb ik een afspraak moeten maken voor een nieuwe kroon, want het was wel een tand aan de voorkant. nee. mondhygienistes zijn er alleen om mij geld uit de zak te kloppen en leveren alleen veel pijn en onkosten op. en ze leveren niks positiefs op. ik blijf voortaan bij de mondhygieniste WEG. ik ben bang dat er zo een achteruitgang gaat plaatsvinden in de kwalitatieve zorg van het gebit. Bovendien loop je het risico dat er niet bevoegde mensen dadelijk dit beroep gaan uitvoeren. Het lijkt mij ook logisch als er een buitenlands tandarts begint deze een taal b.v. Engels of Duits fatsoenlijk beheerst. Ik ben een paar keer bij een mondhygiëniste geweest. Alle keren heb ik er geen goed gevoel bij. Over het algemeen heb ik ervaren, dat een mondhygiënist(e) nogal belerend en betuttelend werkt. Een tandarts is een professional en behandelt een patiënt en geeft advies. Mondhygiënisten zijn in mijn ogen totaal overbodig. IK denk dat de prijzen zullen stijgen van de tandarts als het boren of plaatsen van verdovingen door een assistent of mondhygienist gedaan mogen worden, de tandarts zal dan sneller de prijzen verhogen om toch zijn inkomen te behouden... Ik heb (nu nog) een prima tandarts die alleen werkt met een assistente en ik hoop het nog even vol te houden. Ik vertrouw hem op zijn deskundigheid, als ik een keer in de vijf /zes jaar een gaatje in mijn kiezen heb, is het veel. Mijn moeder had tot haar dood op haar 84e geen gaatje in haar gebit. ik heb een Roemeense tandarts. geweldige meid en zeer kundig ik heb het idee dat de vragenlijst suggestief is en in opdracht van de tandartsen. Ik miste bij de antwoorden het onderdeel "niet van toepassing". Ik heb namelijk een kunstgebit en heb geen tandarts meer nodig. Ik snap de achterliggende gedachte achter nummer 12 niet. Bij een tandarts is het toch belangrijk dat hij goed zijn werk doet en kan uitleggen wat er aan de hand is, ondanks hij of zij dit niet goed kan uitdrukken in het Nederlands. Geef mij maar liever een tandarts die heel goed is in zijn werk en gebrekkig Nederlands spreekt in plaats van een Tandarts die zich goed kan uitdrukken in het Nederlands, maar slecht zijn werk uitvoert! Ik snap niet waar de minister mee bezig, dit gaat waarschijnlijk meer problemen veroorzaken, mensen worden dan nog meer angstig om naar de tandarts te gaan als de mondhygiëniste fouten maakt, dit zie ik er wel van komen. De tandarts (vakman) moet blijven. Ik snap niet waar dit opeens weer vandaan komt, bij die Minister. Dit is toch ook weer een messteek in de rug van de tandartsen? En even voor de goede orde: ik ben geen tandarts, mijn partner ook niet en in mijn familie is er geen tandarts. Ik spreek als patient mijn zorgen uit. Over een paar jaar gaan we onderzoeken hoe het toch komt dat de gebitten van mensen zo slecht aan het worden zijn en moeten we dit weer terugdraaien. Hetzelfde wat er nu gebeurt met de schoonheidsspecialisten die ook opeens van alles niet meer mogen straks. Ik vind dat iedereen moet doen waar hij of zij voor heeft geleerd. 52

58 Ik vind dit een moeilijke en een vage vragenlijst. Geen idee hoe sommige situaties van de vragenlijst in de praktijk gaan. Ik ga altijd naar een tandarts. Nooit iets gehoord van een mondhygiënist of advies gekregen. Ik vind het een beetje oppervlakkige vragenlijst, je kan geen keuze maken dat je geen voorkeur hebt en ik mis informatie over het verschil in opleiding van tandarts en mondhygienist Ik vind het moeilijk te beantwoorden omdat ik niet weet of de mondhygiënisten daar opgeleid voor zijn (worden) Ik weet dat sommige mondhygiënisten maar wat aanklungelen en valse nota's schrijven. Ik weet er te weinig van om een oordeel te hebben. Ik zal het de volgende keer eens bespreken met mijn mondhygieniste! ik weet het niet. Ik wist niet dat er sprake was van een mogelijke verschuiving van activiteiten. Ik vind dit geen gewenste verschuiving. Het doet suggereren dat alles maar door iedereen gedaan kan worden, terwijl in mijn ogen tandart zijn een specialisme is die er niet voor niets is. Ik vertrouw op de adviesen en behandelingen van mijn tandarts, mede omdat ik uit ga van zijn professionalisme, welke zich uit in ervaring, vaardigheden, kennis en houding. jammer dat de mogelijkheid van onder begeleiding behandelen niet genoemd is als mogelijkheid Je kon niet aangeven dat het je om het even is of een tandarts of mondhygienist het werk doet. Voor mij persoonlijk maakt het niets uit, maar omdat ik moest kiezen heb ik voor tandarts gekozen. Je wordt soms wel erg naar 1 antwoord gedwongen Kom toevallig net (uur geleden) bij de tandarts vandaan voor twee gaatjes. laat een ieder bij zijn vak blijven leuk! Lijkt vooringenomen standpunt uit de vragen te komen. Zo zijn bepaalde antwoorden in een groter lettertype. Mis de startvraag: " heeft u een kunstgebit of eigen tanden" (zoals dat heet) heb dit ingevuld alsof ik nog mijn eigen tanden heb, maar drag een klikgebit. Mocht de mondhygiëniste bijgeschoold worden dan moet het kunnen. moet de regering zorgen dat er genoeg tand artsen zijn men vindt een goed gebit toch belangrijk mondzorg is erg belangrijk en er moet goede zorg gegeven worden. mijn mondhygiënist is erg goed maar voor een grotere behandeling ga ik liever naar de tandarts, deze is specialist op zijn gebied. ik denk wel dat een mondhygiënist veel kan maar dan alleen in opdracht van (mijn) tandarts. Niet van toepassing voor mij. Ik heb een kunstgebit Onderwerp is m.i. niet genoeg uitgediept. Onze tandarts doet de taken van de mondhygieniste zelf...prima Onze tandarts verzorgd het gehele gebit onze tndarts werkt alleen en doet alle handelingen,zoals vullen,tandsteen verwijderen en foto's maken zelf en dat houden we graag zp! schop deze minister buiten zonder uitkering Suggestieve vragen, vrij duidelijk dat tandartsen het er niet mee eens zijn. Soms ook twee vragen in een. tandarts activiteiten zijn specialistisch, die niet vervangen kunne worden door iemand anders. ik ga niet naar iemand anders als mijn tandarts alles binnen 1 afspraak afhandelt. zou ik voor beide partijen afspraken moeten gaan maken? echt niet. tandarts is meer geleerd(meerdere studies)daarom ook arts. Toen mijn tandarts op vakantie was ben ik voor een spoedgeval door een jonge Belgische invaltandarts geholpen en dat was niets minder! Uitleg over de mondhygienist was prettig geweest Vaak dient er in de vragenlijst een keuze te worden gemaakt. Bij slechts een enkele vraag kan er gekozen worden voor 'geen van deze' of 'geen mening'. Dit zou uitgebreid moeten worden naar meerdere vragen. Hoewel er wordt gevraagd of men het verschil weet tussen een mondhygienist en tandarts wordt er geen uitleg gegeven of wat het verschil tuyssen beide is. Dit is vooral van belang voor de meningvormen bij de groep die niet weet wat dit verschil is. vertrouw alleen mijn tandarts,met boren Volgens mij werken er in mijn tandartspraktijk ook mondhygiënisten. Dus kom ik, denk ik, bij beiden. De controles en tandartszorg zijn goed geïntegreerd. Tandarts is gemakkelijk in consult te roepen door de hygiëniste. Dat werkt prettig Vragen waren minder neutraal dan ik van Flycatcher gewend ben. Ze waren nog niet suggestief, maar toch wat gekleurd. Vragen zijn wel erg gestuurd door opdrachtgever van de enquête. vragen zijn wel heel zwart-wit. Er zijn natuurlijk genoeg constructies te verzinnen waarbij de mondhygienist taken van de tandarts over zou kunnen nemen. waarom is een mondhygiëniste even duur als een tandarts? kun je net zo goed naar een tandarts gaan 53

59 Wat een schandalige, tendentieuze vragenlijst. Dit is geen neutrale enquête, maar een vehikel om tandartsen een vuist te helpen maken tegen minister Schippers. Dat jullie je hiervoor lenen. Weer een van jullie zinnige vragenlijsten, bedankt weer een voorbeeld van goed plan op papier, maar in de praktijk zal dit op een fiasco uitlopen. voorbeeld: zorgverzekering, totaal mislukt Wisselen van tandarts: De oude tandarts verplichten het medisch dossier over te dragen aan de nieuwe tandarts. wou dat de vragenlijst ging over of we de tandarts nog wel konden betalen. Zorgelijke en onnodige ontwikkeling 54

60 Bijlage 7 achtergrondkenmerken - consumenten Hieronder worden de achtergrondkenmerken van de respondenten weergegeven ten opzichte van de percentages in de daadwerkelijke populatie Nederlanders van 18 jaar en ouder. De weergegeven percentages van de daadwerkelijke populatie zijn afkomstig van de zogenoemde "Gouden Standaard". Dit is een ijkingsinstrument dat speciaal ontwikkeld is door de MOA in samenwerking met het CBS. Geslacht respons CBS man 51% 49% vrouw 49% 51% totaal 100% 100% man vrouw 51% 49% 49% 51% respons CBS Leeftijdsgroep respons CBS 18 t/m 19 jaar 3% 3% 20 t/m 24 jaar 8% 8% 25 t/m 29 jaar 7% 8% 30 t/m 34 jaar 8% 8% 35 t/m 39 jaar 6% 8% 40 t/m 44 jaar 8% 9% 45 t/m 49 jaar 10% 10% 50 t/m 54 jaar 10% 9% 55 t/m 60 jaar 9% 9% 60 t/m 54 jaar 9% 8% 65 jaar en ouder 23% 21% totaal 100% 100% 55

61 18 t/m 19 jaar 3% 3% 20 t/m 24 jaar 25 t/m 29 jaar 30 t/m 34 jaar 35 t/m 39 jaar 40 t/m 44 jaar 45 t/m 49 jaar 50 t/m 54 jaar 55 t/m 60 jaar 60 t/m 54 jaar 8% 8% 7% 8% 8% 8% 6% 8% 8% 9% 10% 10% 10% 9% 9% 9% 9% 8% respons CBS 65 jaar en ouder 23% 21% Opleidingsniveau respons CBS laag (lagere school, vmbo, lbo, etc.) 34% 32% middel (havo, vwo, mbo, etc.) 42% 44% hoog (hbo, universiteit) 24% 25% totaal 100% 100% laag (lagere school, vmbo, lbo, etc.) middel (havo, vwo, mbo, etc.) hoog (hbo, universiteit) 24% 25% 34% 32% 42% 44% respons CBS 56

62 Provincie respons CBS Drenthe 3% 3% Flevoland 2% 2% Friesland 4% 4% Gelderland 12% 12% Groningen 3% 4% Limburg 8% 7% Noord-Brabant 16% 15% Noord-Holland 17% 17% Overijssel 6% 7% Utrecht 6% 7% Zeeland 2% 2% Zuid-Holland 21% 21% totaal 100% 100% Drenthe Flevoland Friesland Gelderland Groningen Limburg Noord-Brabant Noord-Holland Overijssel Utrecht Zeeland Zuid-Holland 3% 3% 2% 2% 4% 4% 12% 12% 3% 4% 8% 7% 16% 15% 17% 17% 6% 7% 6% 7% 2% 2% 21% 21% respons CBS 57

63 Bijlage 8 ad vraag 4 - tandartsen N.B. Onderstaande opmerkingen zijn een letterlijke weergave van de reacties van de respondent en kunnen dus foutieve spelling of grammatica bevatten. 4. Delegeert u op dit moment binnen uw praktijk, bijvoorbeeld omwille van efficiency, minder gecompliceerde taken aan assistenten/mondhygiënisten? ja, waaronder aantal (verwijspraktijk: initiele behandelingen en nazorg 1 a10, v-codes aan MH 1 aan beide 2 aanleggen cofferdam / noodkronen vervaardigen 1 administratie, voorlichting, sealen, het maken van alginaat afdrukken, kleurbepaingen, noodkronen maken, eenvoudige beetregistratie, het maken van rontgenfoto's 1 afdruk maken, X foto maken 1 afdrukken 1 afdrukken maken, ro foto's 1 afdrukken nemen,polijsten restauratie waar een randje aan zit,cofferdam aanbrengen 1 afdrukken, nemen van rontgenfoto's, tandsteenreiniging 1 afdrukken, x-foto, noodkroon 1 afdrukken,fotos 1 afwerken fotos afdrukken intake 1 Alle behandelingen mhg "oude stijl" 1 alle niet voorbehouden behandelingen 1 alleen gebitsreiniging 2 alleen verwijderen van tandsteen (preventieass.), maken foto's, nemen afdrukken 1 anaesthesie, cofferdam aanbrengen, alginaat afdrukken en al datgene wat assistentes en monzorgkundigen in hun opleiding hebben geleerd, op conserverende tandheelkunde na. 1 anarsthesie 1 anestesie, fotos 1 anesthesie geven, mondhygieneinstructie geven 1 anesthesie, cofferdam, afdrukken, sealen, noodkronen 1 anesthesie, restauraties, controles, mh, afdrukken, rontgenfoto's, noodkronen, sealen 1 basis parodontologie 1 bitewings, gbr 1 brackets plaatsen 1 Bw's maken, tandsteen verwijderen 1 caviteiten 3 Caviteiten, sealants 1 cement mengen, vullingen belichten 1 controle 4 controle MRA 1 controle, mondhygiene 1 controle, rontgenfotos, afdrukken, primaire caries, preventiewerk 1 controle, sealen, fluorideapplicatie 1 controles en mondhygiene instructies en tandsteen verwijdering 1 controles en vullen 1 Controles max 1 keer per jaar 1 58

64 controles onder toezicht 1 eerstelijn preventie 1 endo/extractie 1 enkel paro 1 fluor xray 1 fluoride geven,voorlichting en supra gingivaal tandsteen 1 fot maken 1 foto,s maken,polijsten,voorlichting geven en poetsinstructie 1 foto's maken 6 foto's maken, boren, anesthesie toedoenen 1 foto's maken, verdoving geven, vullingen, afdrukken 1 foto/anesthesie/afdrukken 1 fotos, dpsi, polijsten, preventie 1 fotos, sealen, afdrukken 1 GBR, afdruk, rontgen fotos 1 Gebitreinigining/poetsinstructies 1 gebitsafdrukken 1 gebitsreiniging 8 gebitsreiniging en instructie, alginaat afdrukken, initiele behandeling, rontgenfoto's 1 gebitsreiniging en instructies, preventieve mondzorg (waaronder sealen) 1 gebitsreiniging en parodontale behandelingen 1 Gebitsreiniging en preventiewerk 1 gebitsreiniging f aplicaties mh instructies 1 gebitsreiniging standard, sealen 1 gebitsreiniging uitgebreid 1 gebitsreiniging, instructie, polijsten, fluoride, 1 gebitsreiniging, maken x-foto's, instructie, sealants, kleine vullingen 1 Gebitsreiniging, paro 1 gebitsreiniging, parodontologie (geen diagnistiek en herbeoordeling), sealen door prev.assistentes 1 Gebitsreiniging, paroprotocol, eenvlaksrestauraties, restauraties in het melkgebit 1 gebitsreiniging, sealen en preventie 1 gebitsreiniging, sealen, afdruk nemen 1 gebitsreiniging, sealen, parotraject 1 gebitsreiniging, soms sealen 1 gebitsreiniging, soms x-foto's maken 1 gebitsreiniging, verdoven, het maken van röntgenfoto's 1 gebitsreiniging, voorlichting over mondhygiene en röntgenfoto's maken onder supervisie 1 gebitsreiniging/ voorlichting 1 gebitsreiniging/instructie 1 Gebitsreinigingen, poetsinstructies, OPT 1 geen meervlaks gecompliceerd vullingen, enz 1 geven van anesthesie 1 gr, poetsinstructie 1 Hechtingen verwijdern. Preventie werk 1 het maken van röntgenfotos door MH 1 het maken van rontgenopnames en anaesthesie 1 hulp bij controle van beugels 1 ik verwijs indien nodig naar zelfstandig gevestigde mondhygieniste. ook werk ik samen met mh bij de zorg voor ouderen 1 initiele parodontale behandelingen 2 initiële parodontale therapie & preventie 1 instrucie mondhygiene en rontgenfoto's maken 1 59

65 instructi, tandsteenverwijdweren 1 instructie etc 1 instructie mh en tst verwijderen 1 kl I en V vullingen 1 kleine caviteiten bij kinderen 1 kleine caviteiten melkgebit 1 kleine restauraties, behandelingen bij kinderen 1 kleine restauraties, rontgenfoto's en anesthesie 1 kleine vullingen sealings 1 Kroon terug plaatsen en spalkje vast zetten. 1 maken röntgenfoto's eenvoudige caviteiet, mh heeft extra opleiding hiervoor gehad 1jarige opleiding kindertandheelkund RUN 1 maken röntgenfoto's, verdoven (alles op/na mijn indicatie) 1 maken van bw/opt, poetsinstructies, tandsteen verwijderen, alginaat afdrukken maken. 1 maken van foto's en sealings 1 maken van röntgen foto,plaatsen van verdovingen en afdrukken maken. 1 mh 2 mh,paro 1 mh instr, reiniging, paronazorg 1 MH werk,sealen, preventie 1 MH-instructies en reinigen 1 mh,afdrukken,anasthesie 1 mhste willen geen mh meer behandelen 1 mondhyg./prev., orthodontie 1 mondhygiene 8 mondhygiene instructie en polijsten 1 mondhygiëne-instructies en gebitsreiniging 1 mondhygiëne, orthodontie, eenvoudige vullingen 1 mondhygienische behandelingen, sealen noodkronen, alginaat afdrukken 1 Monhygiene tandsteen pocketreiniging 1 nemen van röntgenfoto's en anesthesie 1 noodkronen, alginaten etc 1 o.a tandsteen verwijderen, en zaken waarvoor ze opgeleid zijn, behoudens boren, vullel, sealen etc 1 O.a. Primaire cariës (klein), sealen 1 opg maken 1 orthodontie taken 1 pa, ppa, mhg 1 paro 2 paro / gebitsreinigingen 1 paro behandelingen 1 paro en preventie 1 paro etc 1 paro met bijbehorende foto's en anesthesie, kindertandheelkunde 1 Paro naar mh 1 PARO nazorg 1 Paro problematiek aan mondhygiënist. Gebitsreinigingen aan preventieassistente/mondhygiënist 1 paro traject 1 paro-behandelingen en M-codes 1 paro/preventie werk 2 parobehandelingen 1 parodontale behandeling en preventieve behandelingen(instructie) 1 parodontale behandelingen 1 60

66 parodontale therapie 1 parodontitis 1 parodontose behandelingen 1 plaatsen beugels, tandsteen verwijderen, paro statussen 1 plakscores, bloedingsindex, pocketmetingen met Floridaprobe, poetsinstructie/ragers.stokers 1 poetsinstr 1 poetsinstr+gebitsreiniging aan prventieassistente 1 poetsinstructie, gebitsreiniging 1 poetsinstructie, sealen 1 poetsinstructie, tandsteenverwijderen, paroonderzoek 1 polijsten 1 polijsten, foto's maken 1 preventie 16 preventie, tandsteenverwijderen en oaro 1 preventie aan assistentes 1 preventie assistent 6 preventie en mondhygiene 1 preventie en parodontale behandelingen 1 preventie en parodontologische initiële behandelingen 1 preventie en vullingen 1 Preventie sealen tstvw kleine cavs 1 Preventie taken 2 preventie taken aan preventie assistenten 1 preventie taken en behandeling van parodontitis 1 preventie werk, paro reiniging 1 preventie werkzaamheden 1 preventie werkzaamheden, sealen 1 preventie, anesthesie, cofferdam, afdrukken, Xfoto's 1 preventie, beugels basiswerk 1 preventie, grbitsreiniging, parobehandelingen en restauratieve behandeling van 1 preventie, mh-instructies, gebitsreiniging, parodontale initiele behandeling 1 preventie, paro-behandelingen 1 preventie, paro, sealen, foto's maken, verdoven, bleken, 1 preventie, paro, ortho 1 preventie, paroprotocol 1 preventie, rontgen 1 preventie, verdoving, maken X-foto's m.u.v. CBCT, afdrukken, scan's uitgezeten afdrukken etc. 1 preventie, verwijdering tandsteen 1 Preventie, vullingen 1 preventie,gbr en paro 1 preventie; afdrukken 1 preventie:gebitsrein,instructie,sealen,afdrukken nemen 1 preventieve behandelingen 1 preventiewerk 1 preventiewerk en afdrukken maken 1 preventiewerk en sealants 1 preventiewerk,aanbrengen rubberdam/malsysteem,maken noodkronen,afdrukken nemen,foto's maken 1 primaire caries 1 reinigen en im 1 Reinigen, instructies, sealen 1 rontgen foto's maken 1 röntgen foto's maken, eenvoudige instructies 1 61

67 rontgen foto's, stoppen met roken, preventie, bleken, en tandsteen 1 rontgen, sealings, preventietaken 1 röntgenfoto's maken, alginaatafdruk nemen (beide taken niet standaard) 1 rontgenfoto's, alginaatafdrukken, hechtingen verwijderen 1 Rontgenfoto's, gebitsreiniging 1 röntgenfotos 1 rontgenfotos, instructie, gebitsreiniging 1 scaling, sealing 1 sealants en uiteraard gebitsreiniging en instructie 1 sealen 4 sealen, tandsteen, instructies, afdrukken voor SOB gebitsbeschermers e.d. 1 sealen en paro 1 sealen tandsteen verwijderen 1 sealen, bleken 1 sealen, eenvoudige eenvlaksvullingen bij kinderen 1 sealen, F-applicatie 1 Sealen, preventie, fotos 1 sealen,kleine vullingen leggen 1 sealen,mh-instructie, tandsteen verwijderen 1 sealen,preventie,geen curratieve behandelingen 1 sealen,rontgenfoto's maken 1 sealen/ mh behandelingen 1 sealing, fluoride applicatie, opervlakte verdoving, afdruk nemen en rubberdam aanbrengen. 1 sealings 1 sommige paro behandelingen, tandsteen verwijderen, MH instructie 1 sporadisch maken van röntgenfoto's, uitvoeren van periodieke controles, maken van gebitsafdrukken, aanbrengen cofferdam. 1 supra gingivale tandsteen verwijdering 1 supra tandsteen verwijdering, het maken van ro-foto, afdruk alginaat 1 tandsteen 1 tandsteen, sealings, poetsinstructies 1 tandsteen e.d. 1 Tandsteen eenvoudig, fotos, eenvoudige afdrukken 1 tandsteen en paro 1 tandsteen parodontitis 1 tandsteen verw, afdrikken 1 tandsteen verw.voorlichting,sealing 1 tandsteen verwijderen 10 tandsteen verwijderen supra en subgingivaal, kleurenfoto's maken, gebitsafdrukken nemen, voorlichting, deelbehandelingen orthodontie, bleekbehandelingen, sealen, plaatsen van spalken, voorlichting, sporadisch een vulling 1 tandsteen verwijderen, afdrukken, drukplaatsen ontlasten, instructie, sealen 1 tandsteen verwijderen, alginaat afdrukken, rontgenfoto maken 1 tandsteen verwijderen, bleken, instructie monhyg. 1 tandsteen verwijderen, flouride behandelingen en polijsten 1 tandsteen verwijderen, fotos, afdrukken verdoven 1 tandsteen verwijderen, mondhygiene instructie, rontgenfoto's 1 tandsteen verwijderen, poetsinstructie, polijsten. DAT IS ALLES 1 tandsteen verwijderen, polijsten 1 tandsteen verwijderen/afdrukken maken 1 Tandsteen verwijdering door preventie assistente 1 Tandsteen verwijdering en voorlichting en instructie mondhygiene 1 tandsteen verwojderind/ fl. aplicatie 1 62

68 tandsteen vullen eenvoudige vullingen 1 tandsteen, alginaatafdrukken, voorlichting, parodontologie, sealen, vullingen in het melkgebit 1 tandsteen, preventie, paro 1 tandsteenverwijdering, afdrukken 1 Tandvlees aandoeningen 1 tqndsteenreiniging 1 tst sealen instructie 1 tst verw, verdoven, bw maken (niet beoordelen), afdruk maken (niet beoordelen), drukplek 1 tst verwijderen en instr. 1 tst verwijderen, poetsinstructie, sealingen 1 tst verwijderen,eerste afdrukken voor prothese,reparatie etc. 1 tst, instr, polijsten, 1 uitgebreid gebitsreiniging 1 verdoven ; xfoto's 1 Verdoven, schoonmaken, eenvoudige vullingen. 1 verdoving 1 verdoving /foto's 1 verdoving, cofferdam 1 verdoving, preventie,mh 1 verdoving, vullen, gediplomeerd 1 verdoving,sealants, eenvoudige pitvullingen, rontgenfoto's 1 vervaardigen rontgenfoto's, prepareren kleine caviteiten en het vullen hiervan 1 verwijderen tandsteen en het geven van instructies 1 voorbereidend werk. cofferdam, foto's. 1 voorlichting 1 voorlichting, preventie (indien opgeleid), foto`s maken (indien bekwaam), afdrukken gebitsmodellen 1 vulling melkgebit 1 Vullingen kinder behandelingen tandsteen 1 vullingen vervaardigen, kronen plaatsen 1 vullingen, extracties 1 vullingen, sealants, 1 x foto's tansteen verwijderen, alginaat afdrukken maken, wissele draden ortho,dpsi score, anamnese biwerken 1 x fotos en afdruk studiemodellen 1 X-foto, afdrukken voor ortho, plaatsen bracket en bogen, profylaxe, tandsteen en reinigen, 1 x-rays maken, hjc 1 xf etc 1 xf maken,contrle 1 Xfoto's nemen, afspraken maken, enz 1 ze zijn daar niet goed voor opgeleid. ik weet dat uit eigen ervaring omdat ik zelf ook mondhygiëne heb gestudeerd. ik wéét wat het boren inhoud op de opleiding. dat is een wassen neus. 1 63

69 Bijlage 9 ad vraag 6 - tandartsen N.B. Onderstaande opmerkingen zijn een letterlijke weergave van de reacties van de respondent en kunnen dus foutieve spelling of grammatica bevatten. 6. Vindt u dat mondhygiënisten mogen boren? nee, mijn grootste bezwaar is aantal 1.uitholling beroep 2.uiteindelijk zal de mondzorg duurder worden. 1 1vlak vulling niet diepe caviteiten 1 aanbod geïnduceerde vraag 1 aansprakelijkhed 1 absoluut geen taak voor mondhygienisten 1 al slechte ervaring mee gehad. Het probleem is dat mondzorgkundigen hun diploma kunnen behalen als ze slechts 12 vullingen bij patienten hebben gelegd gedurende hun studie, terwijl je als tandarts in het laatste jaar wel 120 vullingen moet leggen bij patienten. Vervolgens kun je zelf de vullingen overnieuw doen, omdat de aansluiting niet goed is. 1 algemeen niet, tenzij opleiding kindertandheelkunde 1 Alleen als zij ook eindverantwoordelijk zijn voor de door hun uitgevoerde behandeling. Zolang de tandarts dat wettelijk gezien is, is dat mijn grootste bezwaar. 1 als de eenvlaksvulling een meervlaksvulling blijkt te zijn? of toch nog meer caries aanwezig is dan op grond van de diagnose! 1 als er iets mis gaat, dan gaat het goed mis 1 als het fout gaat mag de tandarts in de bres springen om de schade te herstellen en dit is wéér zo'n vuile streek van Mw. Schippers om ons vak uit te hollen en overbodig te maken. 1 als je de indicatie stelling al niet kan, kan je ook niet gaan boren. je moet het hele plaatje zien en begrijpen 1 als problemen optreden 1 als we nu de boor uit handen gaan geven aan de mensen die er niet primair voor zijn opgeleid(maar natuurlijk veel goedkoper zijn voor de verzekeringen),dan mogen we straks waarschijnlijk alleen nog maar de tang hanteren. 1 andere tak van sport 1 begin van het einde 1 behandeling kan meer expertise vragen dan vooraf gedacht 1 Bekwaamheid 1 belachelijk 1 Beperking in de kennis van anatomie 1 beperkt opgeleid hiertoe 1 beperkte kennis, opleiding en vaardigheden 1 bij bv exponatie kan mh dit niet zelf oplossen en moet de ta alsnog direct erbij komen voor een endostart 1 bij calamiteitenzoals expositie is zij hij niet opgeleid tot verdere behandeling 1 bij complicaties komen de consequenties op ons bordje. Bovendien, is dit een voorzet naar verdere uitholling van de tarieven. Neem nou b.v. het tarief voor een paronazorg door een MH en door een Tds verricht> de MH is goedkoper, de vulling zal dan dus ook goedkoper worden. 1 bij complicaties kunnen ze die niet handelen 1 bij pijnklachten kan de mondhygienste de patient niet meer helpen 1 bouwen geen expertise op; doen het te weing. Wie vangt de pijnklachten op? 1 caries is onvoorspelbsar, caviteit kan altijd dieper uitvallen dan intra oraal of op rontgenfoto gezien 1 carieus profunda 1 caviteiten kunnen soms qua grootte tegenvallen waardoor er misschien een endo nodig is. zomaar een gaatje boren zonder de bijbehorende theoretische achtergrond te kennen, vind ik te ver gaan. 1 64

70 Competentie???? 1 complexiteit waar ze niet vior zijn opgeleid. 1 complicaties 5 complicaties, bv dieper of groter dan eerst gedacht. 1 complicatiies kunnen zij niet aan 1 complicerende factoren 1 complicerende factoren soms moeilijk in te schatten 1 concequenties van foutief handelen 1 concurrentie onder 1 dak en gebrek aan voldoende scholing 1 daarvoor zijn zij niet opgeleid 1 dat boren een invasieve handeling is, die enkel mag volgen op adequate diagnostiek. De mondhygieniste heeft die adequate diagnostiek niet in de huidige opleiding meegekregen. 1 dat complicaties mij worden aangerekend 1 dat de kwaliteit niet hoog zal zijn 1 dat de tandarts toch de eind verantwoordelijk belijft 1 dat degene die handelt ook de complicaties moet kunnen oplossen 1 dat dit een onomkeerbare handeling is die een uitgebreide opleiding op academisch niveau vereist 1 dat er een duidelijk onderscheid dient te zijn tussen preventive en curatieve zorg 1 Dat er een expositie plaats kan vinden zonder opvang door een tandarts 1 dat er ervaring nodig is. 1 dat er weinig ervaring is en dat hierdoor een relatief klein gat tot een groot gat geboord kan worden met alle gevolgen van dien. 1 Dat het soms vooraf niet te bepalen is hoe groot een caviteit is en dat het risico dus bestaat dat er een andere oplossing gevonden moet worden 1 dat het uit de hand loopt en dat de mondhygienist geen tijd meer heeft voor haar kerntaken, t.w. preventie en paro-behandelingen 1 dat hun opleiding niet voldoende is 1 dat hun primaire taak gebitsreiniging is. Behandelagenda's van mondhygiënistes in onze regio staan nu al bomvol; wie gaat er dan gebitsreiniging uitvoeren als zij tijd nodig hebben om gaatjes te gaan boren. Wie staat er klaar om pijnklachten op te vangen als zij perongeluk een pulpahoorn exponeren? In een groepspraktijk is er toezicht en zou ik er geen problemen mee hebben als mondhygiënistes is overleg met een aanwezige tandarts röntgenfoto's maken en beoordelen, maar niet wanneer zij vrijgevestigd zijn. 1 dat ik bij mijn huidige mondhygieniste zie dat zij daar niet voor opgeleid is. wij tandartsen hebben een zesjarige opleiding waarin caries zeer vaak aanbod komt. en tijdens mijn opleiding zag ik bij laatstejaars mondhygiensten dat zij amper kennis hadden van caries en helemaal geen idee hebben wanneer iets geindiceerd moet worden. dus het lijkt me erg slecht voor de kwaliteit van de mondzorg. 1 Dat is veel te moeilijk voor ze 1 dat je ondanks veel ervaring toch voor verassingen komt te staan en ik vind dat door indicatiestelling en uitvoering door zelfde persoon je leert van je eigen diagnostiek. als dat over meerdere schijven loopt is die feedback er niet meer. Bovendien is de mh erg goed in mh instructie en gebitsreiniging en ik denk dat ze het al druk genoeg hebben met het goed uitvoeren van deze taak. 1 dat mondhygienistes de mogelijke gevolgen van het behandelen van cariës, t.w. pulpaproblematiek/afgebroken elementen/extracties niet zelf kunnen uitvoeren. Dus wel boren, maar bij problemen ze niet kunnen oplossen 1 dat ogenschijnlijk kleine caviteiten verraderlijk diep of groot kunnen blijken te zijn 1 dat ook een schijnbaar eenvoudige behandeling nog wel eens complex uitvalt. 1 dat wij als tandarts straks de rotzooi kunnen opruimen 1 dat ze dat ze onbewust parafuncties kunnen veroorzaken. met als resultaat veel ergere klachten maar dat pas veel later 1 dat ze er niet goed genoeg in zijn. 1 dat ze geen assistente hebben aan de stoel voor optimale behandeling 1 dat ze hiervoor niet voldoende opgeleid zijn 1 dat ze meer gaan doen dan dat ze mogen en niet ten gunste van de patient. 1 dat ze niet behendig zijn, de anatomie van een gebitselement niet kennen, ze zonder assistent werken, ze meestal erg onzeker over boren zijn 1 65

71 dat ze te weinig ervaring hebben en gewoon het paro/preventie werk moeten blijven doen waar ze voor opgeleid zijn 1 dat zij 6 jaar studie op dit gebied missen 1 dat zij daarvoor niet zijn opgeleid 1 dat zij dan ook de vervolgproblemen mogen oplossen die ze creeren, endo's extracties e.d. Beter is het dan dat ze een vervolgopleiding tot tandsarts volgen. 1 dat zij niet de anatomie en variatie kennen (van o.a. de pulpa), waardoor er wellicht onnodig overtreatment plaatsvindt dmv pulpa expositie 1 dat zij niet de juiste achtergrond heeft 1 de complicaties die gaan ontstaan omdat MHisten hier niet voor opgeleid zijn. De kwaliteit van zorg gaat achteruit. 1 De grootte en diepte van meeste caviteiten zijn meestal moeilijk te bepalen aan de hand van bitewings en/of inta orale mondonderzoek. Teveel boren kan resulteren in pulpa exponatie en te weinig prepareren in insluiten van actief caries. Beide kunnen gevolgen hebben dat een element uiteindelijk endodontisch moeten worden behandeld. 1 de kwaliteit van de vullingen en het oplossen van nabezwaren 1 de matige opleiding welde de dames hebben gehad. 1 De meeste mhs hebben oo dit moment onvoldoende ervaring en kunde om te boren. Is niet zelfverzekerd een enkeling zou dat kunnen. Verder Is er niet voldoende geoefend tijdens de opleiding 1 de mhste moet de mhste zijn en kunnen IPB doen, instructie geven en de pt goes motiveren voor mh. 1 de mondhygienist complicaties niet zelfstandig kan oplossen 1 de mondhygiënist heeft geen helicopterview over alle deelterreinen van de tandheelkunde 1 De opleiding voor tandartsen leert tandartsen al niet om een fatsoenlijke caviteit te prepareren laat staan mhs 1 De tandarts als eindverantwoordelijke terwijl de behandeling wordt uitgevoerd door iemand anders ( mondhygieniste). Degene die het uitvoert moet ook de verantwoordelijkheid dragen. 1 de tandarts blijft de verantwoordelijke 1 De tandarts is verantwoordelijk voor het behandel plan, waar stopt de verantwoordelijkheid voor de tandarts als de mh op eigen initiatief ingrijpt. 1 diagnose/ inschatting problematiek 1 diagnostiek en uitvoering 1 dit is niet hun taak noch opleiding 1 doe ik zelf 1 een heel lang verhaal als je deze vraag genuanceerd wil beantwoorden (wet big voorziet al in antwoord 1) 1 een klein gaatje kan leiden tot pulpaontsteking. Een fractuur kan gemist worden etc. Dus complicaties kunnen of over het hoofd worden gezien of verkeerd/niet worden behandeld. 1 een mondhygiënist is niet opgeleid om te boren 1 een tandarts heeft niet voor niet een 6jarige universitaire opleiding! 1 eenzijdige diagnose en wat te doen wnneer toch later een endo noodzkelijk is. 1 eindverantwoordelijkheid 1 endo, occlusie 1 er complicaties kunnen ontstaan 1 Er is nauwelijks kennis van het onderliggende weefsel! 1 er is te weinig kennis omtrent complicaties en mogelijke acuut te nemen vervolgstappen. Als een klein gaatje geboord moet worden moet iemand dit doen die a) het boren voldoende in de vingers heeft om zo geen schade toe te brengen b) die weet wat de risico's zijn c) die complicaties goed en direct op kan lossen. mondhygienistes zijn geen tandarts, ze zijn onbewust onbekwaam. 1 er moet altijd een tandarta zijn mocht er een endo gestart moetwn worden een cracked tooth zichtbaar zijn na open boren enz 1 ervaring 2 ervaring,zeker als het complex wordt tijdens het boren 1 66

72 eventuele complicaties die kunnen optreden. Wat wordt verstaan onder 'een klein gaatje'? Vaak heb ik ook dat het in eerste instantie kleiner lijkt dan na afloop blijkt. Het gebrek aan ervaring is een tweede punt. Tijdens mijn zesjarige opleiding heb ik ongeveer 100 vullingen gemaakt en toen deed ik (nog steeds) 50 minuten over een vulling. Het is in mijn ogen zeer stupide om te denken dat een mondhygienist met zes restauraties in de vingers op hetzelfde niveau van competentie(s) kan zitten. 1 eventuele complicaties die moeilijk ogevangen kunnen worden 1 Exponatie 1 exponatie of teveel weefselverlies 1 exponatie van pulpa 1 follow up 1 fout maken in de behandeling kan grote consequencies hebben waaronder het verlies van het element 1 frequentie 1 gebrek aan achtergrond 1 gebrek aan ervaring en kennis, ook van mogelijke conplicaties die kunnen ontstaan 1 gebrek aan ervaring, expertise, juiste inschattingsvermogen op basis van kennis en ervaring 1 Gebrek aan kennis 1 gebrek aan kennis en ervaring 1 gebrek aan kennis en tekortkomingen om eigen complicaties op te vangen ( pijnklachten) 1 gebrek aan kennis en totaaloverzicht 1 gebrek aan kennis en vaardigheid 1 gebrek aan opleiding 1 gebrek aan opleiding en routine 1 gebrek aan regelmaat van boorbehandelingen 1 gebrek aan scholing en ervaring 1 gebrek aan vaardigheid/kennis/expertise 1 gebrek aan voldoende kennis mbt cariologie, het is niet simpleweg boren en vullen om de mond geoznd te houden. Verder de nazorg en wie doet de taken van de MH? De volgende in de hierachie? De praktijkassistente spuit de oren uit, doet t uitstrijke, maakt de fotos en bepaalt wie wanneer moet terug komen? Het is duurkoop in mijn ogen. 1 gebrek niveau / statuur 1 gebrekkige opleiding 1 gecompliceerde nazorg 1 geen algemeen overzicht van complexiteit mondzorg 1 geen eenduidige verantwoordelijkheid. indicatiestelling is moeilijk en nazorgproblematiek bv pulpitis. 1 geen ervaring 1 geen ervaring, te weinig kennis, 1 geen goede kennis voor iedere soort caviteit wat van toepassing is 1 geen goede opleiding en bij complicaties geen oplossing. ook open boren van glazuurcaries om maar te willen boren enz. 1 geen medische achtergrond 1 geen mogelijkheid om adequate nazorg te geven 1 geen opleidig en bekwaamheid 1 Geen opleiding 1 geen opleiding hier voor 1 geen overzichtslechte opleiding 1 geen tijd om in te grijpen indien nodig 1 geen toezicht 1 geen toezicht, de mondhygieniste hebben het al te druk met parodontale zorg. Er zijn te weinig mondhygieniste in NL, dat probleem wordt dan nog groter. 1 geen vertrouwen in kundigheid 1 geen wetenschappelijke achtergrond 1 gevaar naderen pulpa 1 gevaar voor de gezondheid van patient 1 67

73 gevolgen niet te overzien als het onverwacht complex wordt, en minder aandacht voor hoofdtaak preventie. 1 Goed boren is naast kennis ook een complex ambacht, Kijk maar hoeveel buurelementen beschadigd worden bij klasse 2 preparaties!!! En bij diepe caries is het soms een kanaalbehandeling nodig. Ik denk dat dit beter door de tandarts gedaan kan worden en zeker niet door een mondhygieniste die los van een tandartspraktijk werkt. 1 grote variatie in competentie. 1 handvaardigheid 3 hanteren van complicaties 1 Hebben ze te weinig op de opleiding gehad 1 het behandelen van eventuele nabezwaren 1 het gaat een keer mis! 1 het gaat ten koste van hun preventieve werkzaamheden 1 het is een complexe behandeling die veel kennis routine en vaardigheid vereist 1 Het is een onomkeerbaar behandeling 1 Het is gevaarlijk voor de patient. Een tand of een kies is een orgaan, die behandeld moet worden. Dat betekend dat een behandelaar moet meer kunnen dan alleen boren en vullen. Voorbeeld: oplossen van de complicaties die kunnen ontstaan tijdens de behandeling en daarna. 1 het is taak van de tandarts 1 het moeilijkste is occlusale caries en dat is slecht te diagnostiseren, diepe boxen bij kl2 restauraties, occlusale afwerking 1 het niet addecaat kunnen reagerdn indien zaken niet lopen buiten hun expertise. 1 het opleidingsniveau van een mondhygieniste is lager dan die van een tandarts en daardoor ook het niveau van indicatiestelling en behandelingen 1 het stellen van een goede diagnose vergt ervaring en deskundigheid. in de opleiding mh is er te weinig mogelijkheid voor het opdoen van ervaring. 2. wat gebeurt er met pijnklachten als gevolg van een uitgevoerde caries behandeling door de mh? 1 het verlies van de aandacht voor preventie en mondhygiëne. Daarbij is vullen simpelweg niet eenvoudig, een mondhygienst is met haar/zijn opleiding niet in staat zelfstandig te boren en te vullen, laat staan de diagnose/indicatie stellen. Resultaat is hogere kosten voor de zorg (en patiënt!) omdat vullingen overgemaakt moeten worden of nog erger leid tot grotere schade aan het gebitselement. 1 hij heeft geen kennis en geen vaardigheid om caries te resurareren. 1 ik heb daar meerdere ervaringen mee en daar doe je niemand (behalve een kleine groep mondhygienistes) een plezier mee. is duurder, kost meer tijd en kwalitatief gemiddeld onder de maat 1 ik vertrouw ze niet 1 Ik wil niet voor iemand anders verantwoordig zijn. 1 ik zou het niet in mijn eigen mond willen dus ook niet bij patient 1 indicatiestelling 1 indicatiestelling, lokaal anesthesie 1 indictiestelling,pnvoorziene complicaties 1 indien er iets misgaat,ongeacht de schuldvraag,mag ik het gaan oplossen 1 indien er nabezwaren komen, moeten wij de pijnklachten verhelpen. weinig controle op wie wat doet. ook voor de patient erg onduidelijk. er moet meer aandacht zijn voor preventie en voor gebitsreiniging, waar de mondhygieniste voor opgeleid is. als zij het grootste gedeelte van hun tijd nu gaan besteden aan vullen enz, wie zorgt dan voor hun huidige taken? 1 inzicht totaal diagnostiek 1 is niet de focus van hun opleiding. 1 is verantwoordelijkheid van de tandarts 1 je weet nooit hoe diep het is 1 kan geen complicaties oplossen 1 kans dat ze zomaar elke beyne verkleuring gaan boren, en wat als zenuw geraakt wist tijdens boren, moeten ze dan ook maar meteen wortelkanaalbehandeling leren? 1 kans op complicaties 2 kennis 2 kennis, kunde 1 68

74 kennis, kunde, verantwoordelijkheid en wat te doen bij nabezwaren? 1 kennisniveau 1 kunnen altijd complicaties optreden 1 kunnen uitgebreide indicatie niet overzien 1 kwaliteit 1 laten carieus weefsel zitten 1 logica 1 men moet veel boren om hier een handigheid in te krijgen 1 MH is in 1e plaats preventie, Té belangrijk 1 mhg zijn niet voorbereid op complicaties bij prepareren, bijvoorbeeld exponatie en direct endo starten 1 mijn taak 1 mocht het misgaan dat moet ik oplossen 1 moet zich volledig kunnen richten op de parodontitis. Dit is al veeleisend genoeg. Een ggatj kan een gat blijken te zijn waardoor het mogelijk extra behandeling vereist is door de tandarts. 1 mogelijk gebrek aan oefening en ervaringr 1 mogelijk pulpa expositie 1 mondhygienist is een ander berpoep met eigen taken. Voor mondhygienist mag niet staan "andere tandarts"; als mondhygienist tandarts wil zijn moet ze dat eerst worden. 1 mondhygienste zijn niet bekwaam genoeg om te mogen boren. preventie en parodontaal zijn ze super in, naar geen boor verrichtingen! 1 negatieve ervaring i.h. verleden en gebrek aan kennis / ervaring 1 negatieve gevolgen voor de patiënt. conflict en hoge concurrentie tussen tandart en mondhygienist. slechte c 1 niet altijd te bepalen hoe groot de caviteit is 1 niet bekwaam 1 niet capabel 1 niet competente mondhygienisten, risico op pulpa exponatie 1 niet de kennis en ervaring 1 niet de kennis hebben wanneer er te diep geboort wordt 1 niet deskundig genoeg 1 niet genoeg ervaring 1 niet genoeg opleiding 1 niet goed genoeg opgeleid en de focus ligt gewoon anders 1 niet hun taak, daar hebbben ze geen opleiding voor gehad 1 niet in mijn eigen mond, of in die van mijn gezin 1 niet in staat om eventuele complicaties zelfstandig op te lossen. Patiënt verliest het contact met 1 hoofdbehandelaar (tandarts) 1 niet opgeleid voor eventuele complicaties 1 Niet te combineren met assistente aan de stoel 1 niet voldoende opleiding/werk onder supervisie, bijv geen verstand van occlusie ezv 1 niet voor opgeleid 1 omdat boren en vooral niet boren ie het meest belangrijke in de toekomst,de bijzondere kwalitein van het orgaan die tand/ kies heet komt tot stand door de verbinding tussen glazuur en tandbeen,de enige die daar veraandering maag aanbrengen is de TANDArts 1 omgang met complicaties 1 onbekwaam 1 onbekwaam is onbevoegdb 1 onkunde 1 onvermogen complicaties op te lossen zodra deze zich voordoen 1 onvermogen tot juiste indicatie en onvermogen tot oplossen complicaties 1 onverwachte problemen 1 onvoldoende bekwaam 1 onvoldoende deskundig 2 69

75 onvoldoende ervaring 1 onvoldoende ervaring tijdens de opleiding 1 onvoldoende expertise 1 Onvoldoende inzicht; bleek ook tijdens mijn opleiding waarbij de opleider vs mondzorgkundigen aangaf dat het een ramp zou worden. Ze missen het totale plaatje. 1 onvoldoende jennis en vaardigheid.kunnen de mond niet in zijn totaliteit overzien. kunnen complicaties niet behandelen (endo, knbbelbreuk, cracks, etc). de indicatie en behandrling moeten bij 1 persoon blijven om tot een goed redultaat te komen.ze ontrekken aan oreventie is erg onverstandig. curratief en oreventief ingestrkd zijn kan niet iedereen psychlogisch opbrengen. 1 onvoldoende kennis 1 Onvoldoende kennis en bekwaam bij diepere caries. 1 Onvoldoende kennis en kunde als een caviteit groter blijkt dan verwacht. Ontoereikende opleiding, schoenmaker blijf bij je leest. 1 onvoldoende kennis en kundigheid 1 Onvoldoende kennis van cariës en verlies van paro en paropreventie werkzaamheden. Daarnaast is het financieel onrendabel als de behandeling lang duurt samen met een opgeleide assistente 1 onvoldoende opleiding 4 Onvoldoende scholing en ervaring 1 onvoldoende theoretische kennis en eenmaal gestarte behandeling bijv. exponatie niet zelfstandig kunnen afronden 1 onvoorspelbaar eindresultaat 1 onvoorzichtigheid/onvoorspelbaar karakter van bijvoorbeeld een caviteit in de fissuur van een element 1 Opleiding 1 opleiding? 1 opleidingsduur staat in geen verhouding tot de tijd die in thk opleiding besteed is. 1 opleidingsniveau 1 oppervkakkig boren blijt zeer vaak dieper dan moet tandarts erbij komen...accepteren mijn patienten niet 1 oppervlakkige versus diepe caries vaak moeilijk te diagnosticeren op röntgenfoto's 1 Overtreatment en een goede vulling vereist kennis en ervaring. Ik neem geen verantwoordelikheid wanneer een mondhygieniste in de fout gaat. Te denke valt aan exponatie, beoordelingsfout. 1 primaire caries moet niet gelijk geboord te worden, in mijn visie gaat er dan weer veel te veel geboord worden 1 qwaliteit 1 risico dat de caviteit groter is dan verwacht en dat de vulling niet goed aansluitend wordt gemaakt; risico dat de caviteit dusdanig diep is dat het eindigt in een wortelkanaalbehandeling en een mondhygiënist is niet in staat en bevoegd hiertoe. 1 risico op perforatie, kennis van caries 1 risico op schade gebit 1 risicos op napijn, eventueel noodzaak tot endo bij tegenvallende caries 1 routiner en ervaring 1 spoedhulp nav behandeling 1 straks doen mondhygieniste minder eigen werk en ze begint ook delegeren nog minder opgeleide personeel. iedereen moet eigenwerk doen. 1 taak van de tandarts 1 Tandarts heeft niet voor niets hiervoor vier jaar langer doorgestudeerd. 1 Tandartsen moeten 6 jaar studeren om te mogen boren,de studie v mondhygieniste is veel korter. 1 Tandartsen mogen boren.dat is de taak van tandartsen. Goede en kwalitatieve werk op het gebied van het boren kan alleen door tandartsen geleverd worden. Gezondheid van de tand en kies en daarmee de patientgzondheid is van belan niet de kostenbesparing. 1 te weinig ervaring vanuit de opleiding 1 te diep boren 1 te laag gekwalificeerd 1 te snel willen vullen 1 te sumiere opleiding 1 70

76 te vaak verstoring behandeling bij complicaties en die je toch weer ergens dezlefde dag moet inplannen. 1 te weing kennis en inschattingsvermogen 1 Te weinig aan bod gekomen in de opleiding 1 te weinig anatomische kennei 1 te weinig ervating en inzicht 1 te weinig gedegen kennis 1 te weinig kennis en kunde van het geheel om consequenties van deze deelverrichting te overzien 1 te weinig kennis van zaken 1 te weinig onderliggende kennis 1 te weinig opgeleid er voor 1 te weinig opleiding en geen mogelijkheden om pijnklachten te behandelen. Daarnaast is mijn ervaring dat prepareren en restaureren soms veel moeilijker kan zijn dan vooraf voorzien, té moeilijk voor een mondhygiënist! 1 te weinig opleiding/kennis 1 tegen boren 1 tekort aan Mh voor reguliere taken 1 tekort aan opleidingsduur 1 ten kostte gaan van het preventiewerk: daar ligt de toekomst. daarbij wordt de tandarts alsnog opgetrommeld bij onvoorziene moeilijkheden 1 uit ervaring: te weinig onderwijs 1 uitholling van tandarts vak 1 Uitholling van vak. Argumenten det ANT ook naar voren bracht 1 Vaak geen assistentie missen handvaardigheden 1 Veel te weinig kennis en ervaring van o.a pulpa 1 verantwoordelijkheid 2 verantwoording 1 verdere schade 1 Verkeerde indicatiestelling voorafgaande aan de behandeling.dit gebeurt tandartsen al te vaak. 1 verkeerde taakverdeling/herschikking 1 veroorzaken iatrogene schade 1 veroorzaken van exponatie en werken zonder assistentie 1 versnippering van informatie en verantwoordelijkheden 1 vind het zelf veel te leuk 1 voor de indicatiestelling en behndeling is een acaedmische opleiding nodig, hetgeen overal in EUropa het geval is. 1 Voorbehouden taak 1 vrrantwoording 1 vullingen endo's en kronen vergen de zelfde hand inzicht en training 1 waar leg je de grens 1 waar leg je de grens naar gecompliceerd? 1 waar ligt de grens 1 waarom dan niet gekozen voor opleiding tot tandarts? 1 wat als er complicaties optreden, die kunnen zij zelf niet oplossen. Tevens weet de patiënt dan helemaal niet wie wat behoort te doen en dus mag uitvoeren! 1 wat als het een endo wordt!!! 1 wat als ze exponeren?? 1 wat bij complicaties? Kunnen niet door een hygiënisten worden opgelost. 1 Wat doe je als de inschatting verkeerd is en in plaats van primaire caries het caries profunda blijkt (kan nog wel eens voorkomen bij occlusalen) en er uiteindelijk geexponeerd wordt. Moet de patient dan wachten totdat de tandarts tijd heeft? eventueel met pijn? Moet dit dan direct dezelfde dag buiten werktijd? 1 wat gebeurt er bij exponatie dan kan er geen endo volgen 1 wat te doen bij complicaties 1 71

77 weefselschijdende/onomkeerbare behandelingen moeten voorbehouden blijven aan de tandarts 1 weinig ervaring 1 weinig ervaring en kennis 2 weinig ervaring. alleen in het melkgebit kan 1 weinig kennis 1 weining ervaring en begrijp 1 werk met vrijgevestigde mh samen. op boren dus geen controle 1 werken zonder assistentes maakt goede kwaliteit van restauratie onmogelijk. te weinig inzicht in het cariesproces 1 wie lost de complicaties op, op welk moment, en tegen welk tarief. 1 Ze beheersen niet alle facetten van het vak. Cariësdiagnosgiek is lastig vaak (occlusale cariës valt soms enorm tegen) 1 ze de complicaties niet kunnen behandelen 1 ze gaan te veel boren 1 ze hebben geen tandartsopleing dus geen goede kennis van de anatomie van de elementen, geen overzicht, geen kennis van cariës of gebruite restauratiematerialen, daarbij zou dit ons vak uithollen 1 ze hebben niet de juiste inzicht en vaardigheid 1 ze heeft al genoeg aan haar eigen mondhygienistisch werk0 1 ze kunnen geen opvolging geven bij complicaties. 1 ze kunnen het niet 1 ze kunnen zich vrij vestigen, waar ligt dan de verantwoording? 1 Ze werken zonder assistentie. dat vinden wij een absolute vereiste. de mondhyginiste heeft het ongelofelijk druk met alleen al zorgdragen voor het optimaliseren van de mh. we willen met zijn allen tenslotte dat mensen langer hun gebit houden. dat brengt veel zorg met zich mee, die gedurende de jaren dat we praktijk voeren alleen maar meer wordt. ik vind het een uiterst slechtidee als ze ons werk gaan doen. geen patient die dat wil! 1 ze zijn daartoe niet opgeleid 1 Ze zijn er niet genoeg voor opgeleid, en het overzicht waar de patient terecht kan verdwijnt. 1 ze zijn er niet voor opgeleid 1 Ze zijn er voor care en niet cure 1 ze zijn niet opgeleid daarvoor. ik heb zelf mh gestudeerd en ik wéét wat het boren inhoud op de opleiding. dat is zéér summier! 1 ze zijn niet voor opgeleid 1 zij hebben geen assistentie. Wat als het te ver gaat. Bv richting pulpa? 1 zij hebben niet gestudeerd 1 Zij is geen tandarts! 1 zij kunnen niet adequaat reageren als er complicaties optreden 1 zij zijn er niet voor opgeleid 1 Zijn hier niet toe opgeleid. Opleiding nu is zwaar onder de maat. Wat gebeurd er bij expositie van de pulpa? Moet de ta in de buurt alles opzij zetten voor endostart? 1 zijnze niet voor opgeleid. de goede mh's willen dat ook niet. zij willen kwaliteit leveren met wat ze goed kunnen en DAAR goed voor betaald worden 1 Zorgverlener blijft bij uw leest 1 72

78 Bijlage 10 ad vraag 7 - tandartsen N.B. Onderstaande opmerkingen zijn een letterlijke weergave van de reacties van de respondent en kunnen dus foutieve spelling of grammatica bevatten. 7. Hoeveel van uw taken zou u kunnen overlaten aan mondhygiënisten en assistenten (percentage van uw tijd)? aantal totaal 631 gemiddeld 17,2 73

79 Bijlage 11 ad vraag 13 - tandartsen N.B. Onderstaande opmerkingen zijn een letterlijke weergave van de reacties van de respondent en kunnen dus foutieve spelling of grammatica bevatten. 13. Bent u het eens met de beoogde taakherschikking en uitbreiding van zelfstandige bevoegdheden van mondhygiënisten door het ministerie van VWS? ja, want alleen onder toezicht en in teamverband met de tandarts, niet vrijgevestigd. bij calamiteiten na behandelinng is er in teamverband meteen goede nazorg Alleen somige behandelingen en met de tandarts erbij beter gezegd: ja MAAR, alleen als dit onder 1 dak gebeurt. Dus enkel en alleen in praktijken waar zowel een tandarts werkt als een mondhygiënist. de kwaliteit van de opleiding van mh is op orde en deze dient door een tandarts periodiek getoetst worden de opleiding mondhygiene staat op behoorlijk niveau de tandarts kan worden ontlast van standaard taken. Daarbij kan de tandarts zich meer specialiseren op moeilijker, interessanter werk. Daar hoort dan ook een duidelijk aangepast tarief bij, de huidige situatie van de tarieven is onhoudbaar. doen w al jaren in onze praktijk Elke praktijk en patientpopulatie heeft individuele behoeften, door vrijheid vanntaakdelegatie kun je verantwoordelijkheid geven aan de beroepsgroep het gaat in orde ik denk dat de kwaliteit van de zorg hetzelfde blijft en dat is het belangrijkste. past in tijdsbeeld prima vullen kan iedereen we zijn in onze praktijk niks anders gewend ze worden er al tijden voor opgeleid. zorgvuldigheid van mondhygienisten is erg goed nee, want,'t werkt niet. Kosten gaan omhoog. aantal van de iatrogene gevallen / problemen verhogen aanzet naar verdere uitholling van de tarieven! achteruitgang mondzorg Afname kwaliteit die gaat leiden tot hoge kosten later (bijv. slechte eenvoudige kleine vulling leidt tot endodontische behandeling) afnemende kwaliteit en hogere kosten door beperking duurzaamheid afschuiven van verantwoordelijkheid naar minder echelon alle bovenstaande redenen alleen in teamverband Alleen onder 1 dak en altijd fysiek een tandarts aanwezig anders gaan er ongelukken gebeuren. Pat. De klos en meer klachten en claims Alles draait om geld, alles draait om Veranderen!! als dit consept wordt gehanteerd, zal het bij alle beroepen ook mogelijk zijn. Stop een aantal stuwardessen en een verantwoordelijke (piloot) en klaar ben je. Doe een paar onderwijsassistenten en een leraar voor een middelbare schoolklas en klaar is kees. als de mondhygieniste haar/zijn eigen grenzen niet kent kan dit tot veel problemen leiden 74

80 als dit door gaat is patiënt uiteindelijk veel meer tijd kwijt aan tandheelkundige behandelingen. Namelijk steeds weer nieuwe afspraken om allerlei onderdelen van de behandeling te laten doen. Uiteindelijk een heel veel behandelaars aan de stoel waarvan de meeste de bel horen luiden maar niet weten waar de klepel hangt! Iedereen doet zijn kunstje en schuift de ellende en complicaties door naar de ander. Helaas teveel overbehandeling van patiënten gezien en nog meer onzinnige behandelingen door onkundige onderaannemers in de tandheelkunde als ik zie in onze praktijk wat de mondhygieniste mist bij een controle en moeite moet doen om een goede kleine vulling te maken, denk ik dat het een dom besluit is. Wij hebben er tijdens onze studie jaren over gedaan om het onder de knie te krijgen. Een mondhygieniste kan dit nooit op niveau krijgen met zo'n opleiding. als je niet alle vaardigheden van het vak beheerst, dan moet je je vooral niet wagen aan behandelingen die nadelige (medische) gevolgen kan hebben voor een patiënt als poortwachter is het belangrijk om het overzicht te houden en goed in te kunnen schatten wat de problemen nu en in de toekomst zullen zijn. Indien er mensen als universitair geschoold tandarts laat zich niet door hbo'ers uit hun vak zetten.in Spanje moet je bijv. eerst voor arts studeren en daarna verder studeren voor tandarts.erg kort door de bocht dus van VWS. Altijd de juiste diagnose moet door de tandarts bepaald zijn. basis van de tandarts is de controle waarbij een helikopterview zeer belangrijk is. Een zelfstandige mondhygienist die controles doet heeft minder achtergrond voor een volledige helikopterview. Op korte termijn zullen de kosten omlaag kunnen, maar meer verwijzingen en verschillende behandelaars zullen op termijn kostenverhogend werken. beginvan het einde! belachelijk beoogde effect is er niet beoogde taakherschikking en uitbreiding van zelfstandige bevoegdheden is naar mijn mening enkel verantwoord na de opleiding tot tandarts. Deze opleiding is in Europa zonder probleem toegankelijk (in Belgie zelfs zonder taalbarriere en zonder loting). bij calamiteiten kunnen ze niet adequaat handelen bij verkeerd ingeschatte behandelingen en onstane problemen is patient de dupek boren is bij uitstek het terrein van de tandarts bottom up organisatie werkt niet caries diagnostiek is een zeer complex onderdeel van tandheelkunde wat vergaande opleiding en vele ervaring vergt. Ik verwacht niet dat dit even effectief door mondhygienisten zal gebeuren, waardoor er of meer wordt gerestaureerd dan nodig, of meer endodontische behandelingen noodzakelijk worden. collega modhygieniste is nu niet opgeleid om deze taken over te nemen. Kan onvoldoende nazorg leveren en heeft absoluut te weinig kennis van cariologie: IK MERK HET DAGELIJKS! daar is de mondhygieniste niet voor opgeleid, heeft meer inzichten en opleiding nodigom van alles te kunnen beoordelen daar zijn ze niet voor opgeleid daarmee komen onderzoek, indicatie en behandelplanning bij de MH. Het enige stukje waarbij je echt moet nadenken! daartoe is de mondhygienist niet opgeleid.een diagnose stellen moet worden gedaan door een arts net zoals de uitvoering van het gemaakte behandelplan. de achtergrondkennis van de mondhygienist is onvoldoende. dan hebben deze minder tijd voor preventie dan komt er een percentages malfunctionerende mondzorgverleners bij (van de 1005 mondhygienisten) waardoor de facto meer malfunctionerenden (in absolute aantallen) dan moeten de mondhygienisten eerst in teamverband werken en vervolgens nog verplichte bij- en nascholing volgen! Dat blijkt uit mijn antwoorden. Kwaliteit zal achteruit gaan. Kosten zullen gelijk blijven of misschien zelfs stijgen doordat kwalitatief mindere zorg op termijn kostenverhogend werkt. dat is reeds verwerkt in het antwoord op vraag 6 dat zal de kwaliteit en de kosten voor de mondzorg niet ten goede komen dat zal ten koste gaan van de kwaliteit De bekwaamheid intbreekt bij de mondhygienisten, de motivatie is door de overheid is niet zuiver. de benoeming van de beroepsgroepen zegt het al duidelijk.ene heet mondhygiënist andere mondarts de beoogde kostenbesparing leidt tot kwaliteitsverlies de de diagnostiek van tandheelkundige problematiek hoort in mijn ogen gedaan te worden door degenen die alle facetten van de tandheelkundige zorg beheersen de door de overheid beoogde bezuiniging met deze maatregel zal juist hogere kosten met zich mee brengen omdat alleen de tandarts voldoende opgeleid is voor het uitvoeren van de voorbehouden handelingen 75

81 de enige en volledige focus van mondhygiënistes moet blijven het voorkomen van curatieve interventies., daarwaar tandartsen hier niet in slagen. de financiele krenten komen bij de mondhygieniste en de tandarts De grens tandarts/mondhygiënist wordt vervaagd. Mondzorgkundigen zijn ook niet voldoende opgeleid om goed te mogen boren. De huidige regeling voldoet en functioneert goed. Delegatie vindt al veel plaats en verdere delegatie van eindverantwoordelijkheid zal kwaliteit doen dalen. de kosten zullen in eerste instantie dalen maar daarna stijgen doordat mondhygiënisten fouten zullen maken die de tandarts moet herstellen. de Kwaliteit gaat achteruit de kwaliteit gaat naar beneden, daardoor meer complicaties die niet door de mondhygienistes zelf opgelost kunnen worden de kwaliteit van de behandeling zit onder risico de kwaliteit van de mondzorg zal dalen en waarom zou de tandarts zichzelf dan als de eindverantwoordelijke zien de kwaliteit van de zorg zal afnemen de kwaliteit van opgeleide mondhygienisyen verschilt. niet alle mondhygienisten hebben leren boren. bovendien hebben veel mindhygienisten dit al jaren niet meer gedeen en geen ervaring meer hiermee. de kwaliteit van zorg gaat zeker achteruit, de kosten voor de patient worden daardoor flink verhoogd en er zullen behandelingen gedaan worden die voorkomen hadden moeten worden: de patient lijdt schade. de kwaliteit van zorg zal dalen en de kosten zullen stijgen. de kwaliteit van zorg zal dalen. MH werkt zelden met assistenten de kwaliteit voor de patient zal afnemen zonder dat de patient dat goed kan beoordelen de kwaliteit zal afnemen de minister heeft geen verstand van tandheelkunde De minister is een pop van de verzekering. Deze maatregel is om kosten te reduceren. Het scheiden der weefsels is een voorbehouden handeling. Deze maatregel is ridicuul. de miondhygeinist heeft nu aparte taken die zeker een functie hebben; een mondhygienist is geen tandarts. de mister heeft geen kennis van mondzorg, kennelijk de mondhygienist dient alleen bezig zijn met onderhouden/begeleiden van patienten de mondhygieniste moet zich bezighouden met het tandvlees en alles daaromheen en niet het boren de mondhygiënisten hebben niet genoeg kennis een vaardigheden in huis om cariës te kunnen diagnostiseren en behandelen De mondhygiënisten krijgen niet zoveel achtergrondkennis als een tandarts aangeleerd om adequate beslissingen te kunnen nemen met betrekking tot cariësproblematiek. Daarnaast wordt er denk ik te weinig aandacht besteed aan een heel belangrijk deel van de mondhygiënist: de parodontale gezondheid van een gebit. de mondhygiënisten zijn geen tandartsen! de mondhygiënisten zijn niet hiervoor opgeleid de mondhygiensten zijn naar mijn mening niet voldoende opgeleidt voor deze werkzaamheden en alle problemen die hieruit voort kunnen vloeien de mondzorg en algehele gezondheidheidsituatie van de patient zal verslechteren de mondzorg zal alleen maar onoverzichtelijker worden, en hiervan zal uiteindelijk de patient de dupe zijn de opleiding hiervoor is onvoldoende de opleiding is hiervoor nog te ``licht`` de opleiding is niet van voldoende niveau om complicaties te onderkennen, laat staan te behandelen. De opleiding van mondhygieniste is niet gebaseerd op het krijgen van een all round overzicht van de noodzakelijke behandelingen bij patiënten de patient zal uiteindelijk de dupe zijn 76

82 de regie dient bij de tandarts te liggen. Zelfs net afgestudeerde tandartsen hebben de grootste moeite om een goed zorgplan op te stellen en te overzien. We kunnen de verantwoordelijkheid niet bij de mondhygieniste neerleggen om de verantwoordelijkheid voor een zorgplan op zich te nemen. Naar mijn mening willen zij dit over het algemeen niet. Ze kunnen het ook niet en ze zijn er niet voor opgeleid. Daarom zal de zorg ook duurder worden, er worden straks (en waarschijnlijk nu al!) parobehadnelingen uitgevoerd bij patiënten die niet eerst door een tandarts zijn gezien en bij wie er dus helemaal geen zorgplan is. Een initiële paro behandeling bij iemand bij wie een totaal extractie is geïndiceerd is niet erg (kosten) effectief. Ik ben van mening dat het huidige systeem met vrijgevestigde mondhygienistes en tandprothetici al veel te ver gaat. Mijn ervaring als tandarts-implantoloog is dat tandprothetici nu al werk naar zich toetrekken waar ze de complicaties niet van kunnen behandelen. Bijvoorbeeld het plaatsen van een steg of drukknoppen. Dit heeft er toe geleid dat wij helemaal zijn gestopt met de samenwerking met tandprothetici en wij alleen nog maar overkappingsprotheses op implantaten maken die we van a-z zelf maken. Mijn ervaring met vrijgevestigde mondhygieniste is ook erg slecht. Vrijwel nooit volgt er een verslag of regelmatige terugkoppeling. Bij paro patiënten met pockets >6 mm blijven ze vaak maar doormodderen in plaats van door te sturen naar een parodontoloog of terug te koppelen naar de tandarts. Ik kan mij ook niet heugen wanneer een vrijgevestigde mondhygieniste mij voor het laatst heeft gebeld of ik eens wat x-foto's of een recente OPT van een patiënt zou willen doorsturen of dat ze eens wil overleggen over het zorgplan. Dit initiatief moet in 100% van de gevallen van mijn kant komen. de tandarts blijft eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van een andere. de tandarts heeft een overall beeld van funcfioneren van de tanden en kiezen als onderdeel van een spierstelsel en de psyche van de patient. een mondhygieniste kan niet op dat niveau denken en behandelen de tandarts is verantwoordelijk van een behandeling die zelf niet gedaan heeft de tandarts zal alle pijnklachten op zich moeten nemen De verantwoordelijkheden komen dan op verschillende plekken te liggen, erg onverstandig. Laat mondhygienisten wel boren, maar altijd onder toezicht van een tandarts. de voorbehouden handelingen zijn voor een arts, in dit geval de tandarts. Als mondhygiënistes zelfstandig röntgenfoto's mogen gaan maken, een afwijking constateren en meteen gaan boren, is het einde zoek. Zij kunnen niet beslissen of bv. een caviteit behandeld moeten worden of dat er nog even afgewacht moet worden. Dat beslist de ' dokter', niet zij. Het zou toch wat zijn als de doktersassistente de diagnose zou stellen? Dan hebben we ook geen huisarts meer nodig. de wetenschappelijke basis en uitgebreide kennis van het lichaam om de tanden heen ontbreekt. De zelfst. MH de expertise mist op een optimaal resultaat te behalen, vooral als blijkt dat behandeling ingewikkelder is dan voorzien, b.v. bij diepe caviteiten en exponaties. de zorgkwaliteit verslechterd deze idee is gepropogandeerd voor puur kosten besparing, verhogen van winst van de verzekeraar en helemaal geen bijrage voor betere zorg en patient veiligheid. Diagnose van caries behoort tot de tandarts en valt onder diens verantwoordelijk diagnostiek en indicatiestelling is te moeilijk die taken zijn wereldwijd enkel aan tandartsen voorbehouden diepere caviteiten geven problemen Dit gaat de verkeerde kant op dit geeft geen verbetering van de aangeboden zorg maar een verslechtering dit is in strijd met het principe van kwaliteitszorg en blinde besparing Dit is weer puur een experiment om kosten te besparen en niet op kwaliteit gericht. Puur beleid en geen oog voor de wens van de patient. Die zit niet te wachten op goedkope ziekenhuis tandheelkunde. Het is nog steeds een kunst en geen kunstje. dit maakt de tandheelkundige zorg gecompliceerder voor de patiënt. Wie doet wat? Waar liggen de grenzen? Wat als er complicaties optreden bij behandeling door een zelfstandige mondhygiënist? Dit moet ons niet opgelegd worden en het nieveau verschil tussen mh en ta is veel te hoog dit plan staat zover af van wat wereldwijd als standaard wordt gezien. Je kunt geen kwaliteitsverhoging forceren door minder opgeleide krachten te gaan gebruiken. dit verslechterd de positie van de patient en brengt indirect juist meer kosten met zich mee. erg kortzichtige wijziging dit zal enkel een negatief effect hebben op de mondzorg. dit zal grote problemen met zich mee brengen en uiteindelijk zal dit de mondzorg alleen maar duurder maken. dit zal niet ten goede komen aan de kwaliteit doe mij een lol! De mondhygienist is niet opgeleid om te boren. doet afbreuk aan kwaliteit mondzorg door de vele aantal zorgverleners ziet de patiënt door de bomen het bos niet meer. Er dient sprake te zijn van 1 vast (bekwaam en bevoegd) aanspreekpunt voor de patiënt. 77

83 door risk factoren Doordat mondhygieniste niet opgeleid zijn om te boren,zal het mogelijk zijn dat er meer problemen ontstaan voor de patienten.vullingen moeten herbehandeld worden nog meer kosten voor de verzekeringen en meer pijnklachten. Dubbel werk duurder en kost meer tijd e verantwoordelijkheid en de problemen die daarmee gepaard gaan nog steeds bij de ta liggen die pas in een laat stadium bij de casus betrokken zal worden. een behandelingsplan door de mondhygienist tijdens bvb halfjaar. controle voorgesteld zal niet door een tandarts uitgevoerd een MH kan niet de volledige range van werkzaamheden doen als het misloop bij een vulling een mondhygienist heeft geen tandarts-opleiding. Een mondhygients moet geen vulling maken mogen, bij voorbeeld, want hij weet niet wat hij moeten doen ingeval van een diepe gaatje, waneer de zenuw geopened wordt. Hij doer gewoon de vulling en dan komt de patient met pijn een moet een tandarts de hele behandeling herhalen. Ik personlijk vind deze taakherschikking een business voor de verzekerings, om niet meer zo veel voor een behandeling (een echte behandeling gemaakt van een tandarts). Kan geen verklaring ervoor vinden?!!!?! een mondhygiënist(e) is niet bekwaam genoeg om zelfstandig deze behandelingen uit te kunnen voeren zonder toezicht van een tandarts. een mondhygiëniste is geen tandarts, veel minder opleiding, geen VWO en WO met nog een jaar na drs titel Een mondhygieniste zal niet altijd kunnen zien of een behandeling 'eenvoudig' blijft en wel past in de meer complexe behandelingen van de rest van het gebit. een mondhygienste is geen halve tandarts; een ongecompiceerde occlusale vulling moet kunnen, maar wat nu als de caviteitgroter/dieper is dan voorzien? wordt de tandarts dan van zijn werk afgehasld? heeft de mondhygieniste voldoende kennis? Een tandarts heeft langer gestudeerd, waardoor deze het grotere geheel beter voor ogen heeft. Bovendien vind ik bijvoorbeeld grote caviteiten met eventuele pulparelatie en kans op een endo niet geschikt voor mondhygiënisten om te restaureren, als deze een eigen praktijk heeft. een tandheelkunde opleiding is niet voor niets 5 jaar,het beschermde beroep tandarts wordt op deze manier vernietigd een tandheelkundige verrichting is geen losstaand produkt. meerdere bahandelaars zullen individueel de patient minder goed kennen. verder vrees ik voor fysiek en menaal de zwaardere klussen voor de tandarts. meer burnouts en meer arbeidsongeschiktheid een universitaire opleiding is er niet voor niets, het gaat niet alleen om het 'kunstje' boren. Er moet een juiste diagnose worden gesteld, een daaropvolgende behandeling worden ingezet én men moet ook zorg kunnen dragen voor het oplossen van eventuele complicaties. In mijn optiek kan een mondhygienist niet voldoen aan al deze eisen, waardoor we automatisch op de conclusie komen dat mondhygienisten de boor niet ter hand moeten nemen. Eerst andere problemen aanpakken. Zoals meer tandartsen opleiden en beter eerst na gedegen opleiding zoals bij tandartesen is dit mogelijk eindverantwoording mondgezondheid is taak tandarts en ja! Dit zal moeten blijken in de praktijk! er bestaat niet voor niets een 6jarige aparte opleiding voor. Het zijn geen losse behandelingen maar het moet in een groter verband gezien worden. om bv als mondhygieniste een controle te kunnen uitvoeren moet je kennis hebben van preventie, cariologie, endodontie, gebitspathologie etc. er een verwarring ontstaat over de regie en kosten alleen hoge kunnen uitvallen wanneer er toch een verwijzing nodig is. er gaat een grote'rommel beginnen. er is een groot verschil in opleiding er is een groot vershil tussen tandarts en mh er is een onduidelijk beeld wat de minister heeft over de mondhygienisten en dat de caviteiten vullen al tien jaar in de takenpakket van de opleiding zou zitten?!? dat is theoretisch miscchien zo maar praktisch heeft een mondhygienste die net afgestudeerd amper 5 vullingen gedaan. En dan wil de minister hun de vrijheid geven om zelf te kunnen indicieren en boren? volslagen onwenselijk is dat. er is geen behoefte of vraag naar, anders dan van de vrijgevestigde mondhygienisten die zich laten prostitueren door de nvm terwille van een blinde ambitie die door minister schippers wordt gebruikt om de gehele mondzorg in een houdgreep te nemen er is geen gedegen plan er is geen noodzaak dit door te voeren. Tandarts kan dit beter zelf in regie houden. er is geen overzicht meer mensen gaan shoppen en denken hetzelfde te krijgen voor minder geld maar zullen uiteindelijk bedrogen uitkomen 78

84 er is geen toezicht van de tandarts meer mogelijk Er is nu al een tekort aan mondhygiënistes die de parodontale zorg moeten verzorgen,wie gaat dat dan in de toekomst verzorgen? er komt overtreatment. de tandarts volgt zijn patient niet meer als nu: elk half jaar/1x per jaar zien. er is geen controle meer over het gehele behandelplan op lange en korte termijn. plus de ta heeft 6 jaar lang moeten boren, veel ervaring. en de mhg maar 3 jaar! ze beginnen volgens mij pas in jaar 2. er moet wat mij betreft worden getwijfeld of alle mondhygiensten het vereiste niveau hebben er niet goed doordacht is er ontstaat een wildgroei van curatieve behandeling onder concreet behandelplan en continuiteit van zorg. er ontstaat meer onduidelijkheid voor de patiënt over zijn behandelaar, bovendien heb ik twijfels aan de deskundigheid van de mondhygiënist om te indiceren en het oplossen van complicaties na het uitvoeren van hun behandeling, als zij geheel zelfstandig opereren en geen tandarts hebben als back-up die TER PLAATSE kan ingrijpen. er zal (onnodig) geschoven worden met thk werk, uiteindelijk inefficiënt, leidt tot stijging van de kosten ipv (de door de verzekeraars zo vurig gehoopte) prijsdaling er zal onduidelijkheid ontstaan voor consument over bevoogdheid en taken van de behandelaars. kwaliteit zal afnemen van behandeling er zal te weinig oog zijn voor preventie en de mondhygienist zal te snel overgaan tot vullen er zijn te weinig mondhygienste dus laat hun niet meer doen. Waarom geen aandacht voor meer opleidingsplaatsen en preventie. Meer preventie dan zullen de kosten uiteindelijk dalen. er zitt en te veel onvoorspelbare risico's aan. ere zal meer worden behandeld ervaring wordt biet getoetst. mh hebben minder kilometers gemaakt gaan onnodig boren gaat alleen om geld,niet om kwaliteit gebrek aan ervaring en scholing zal bij calamiteiten of complicaties grootvrisico vormen voor de patient. bovendien is er sprake van oneerlijke concurrentie naar de tandartsen gedeelde verantwoorelijkheid is geen verantwoordelijkheid. Geen backup mogelijkheid bij calamiteiten. geen duidelijke verantwoordelijke voor mondzorg geen gelijkwaardig beroep geen goede toekomst in de mond zorg zou brengen geen lange termijn visie geen oog voor kwaliteit en belang van de patient. maar ook niet in het belang van de zorgverlerners. maatregel is puur gericht op macht voor de overheid en misschien zorgverzekeraar geen opleiding geen twee kapiteins op één schip Geen voordeel te behalen geen voordelen, alleen nadele gelegaliseerde beunhazerij gevaar dat patienten aan te veel straling worden blootgesteld. Gevaarlijk voor de patiënt. Gevaarlijk voor patienten. De centrale rol en toezicht doir de tandarts dreigt te vervlekken over diverse eilandjes. Kosten zullen dubbel worden gemaakt, mensen die bij een MH laten controleren en vullen lopen risico op niet gediagnosticeerde kanker etc en geen tandarts in het geval van pijnklachten resulterend door te diep prepareren. gevaarlijk voor pt gevar voor de patienten gevolgen niet te overzien en minder aandacht voor de primaire taak preventie gezeur van patienten gezondheidszorg is geen supermarkt ggevaar voor de patient goedkoop, maar onverantwoord dus op ten duur duurder goedkopere mondzorg door mondhygienisten levert geen gezondheidswinst 79

85 groot verschil in niveau en opleiding tssn de 2 behandelaars, geen totaalvbisie van mondhygienisten, moeilijke zelfstandige behandelplanning. Gemakkelijkheids oplossing enkel financieel gestuurd, waarvan uiteindelijk de tandarts de dupe zal zijn en oplossingen zal moeten bieden. Voorstel zonder veel nadenken, met grote gevolgen grotere kans op complicaties en kostenverhogend heel erg griezelig, bovendien hebben de mh. wel genoeg te doen met de taken die ze nu al hebben het aantal gave gebitjes zal dalen!!! het betreft slechts een deel van plan Linschoten het diagnosticeren en herstellen van caries vereist een betere opleiding dan zij nu krijgen om maar niet te spreken over de beperkte bevoegdheid inzake meervlaksvullingen het doet ons vak niks ten goede Het effect van verandering in taken in de opleiding is niet goed geevalueerd. Er bestaat geen goed beld wat de gevolgen zijn, ook op de langere termijn. Daarbij maak ik me zorgen over de kwaliteit van het onderwijs van deze onderdelen. Het interpreteren van rontgenfoto's is voor menig tandarts al lastig genoeg. Het overzicht van ook andere afwijkingen die te zien zijn ontbreekt, alsmede het beeld over de gevolgen ervan. Het gaat me niet zozeer om de handelingen. Ik heb er geen moeite mee wanneer de mondhygiënist boort, mits de indicatie is gesteld door de tandarts. Wanneer de mondhygiënist zelfstandig gaat functioneren hierin, verwacht ik meer incidenten. het gaat niet om het uitvoeren van het 'trucje' (klein gaatje vullen bijvoorbeeld). het gaat om het inzien van mogelijke complicaties en deze voorblijven danwel direct verhelpen (het aantikken van een zenuw als het gat groter is dan gedacht). Hou rekening met medische condities van patienten en alle mogelijke reacties op stoffen als anaesthesie. Als iemand een schildklieraandoening heeft waarbij de medicatie nog ingesteld wordt, mag er niet verdoofd worden. Een mondhygieniste kan medische kwalen en afwijkingen niet linken aan reacties binnen tandheelkundige materialen. Zowel de mondhygienist als assistente zijn onbewust onbekwaam. Mijn eigen assistente weet niet eens wat een pacemaker is, moeten zij dan alle mogelijke complicaties voorzien? Nee, het is vragen om problemen. Bij tandheelkundige complicaties moet de patient alsnog naar de tandarts, waarbij in de tussentijd een zenuw kan afsterven (gaat gepaard met veel pijn) danwel een infectie optreden welke voorkomen had kunnen worden. Laat de tandarts hetgene doen wat zij geleerd hebben en mondhygienisten evenzo. Er moet maar 1 kapitein op het schip zijn om overzicht te houden over behandeltrajecten, maar de kapitein kent ook alle gevaren van alle behandelingen. het gaat niet om kwaliteit zoals meestal maar het is een maatregel die bezuiniging nastreeft het gaat onduidelijkheden opleveren voor de patiënt. Als er onvoorziene complicaties optreden, moet er onnodig heen en weer verwezen worden. Verschillende behandelaars, betekent ook dat er verschillende personen verantwoordelijk zijn voor het werk in de mond. Voor de ene vulling is mondhygieniste verantwoordelijk, voor de andere de tandarts. Geeft alleen maar onduidelijkheden. het gaat tegen de kwaliteit van de zorg het gaat ten koste van preventie in de mondzorg omdat de mondhygieniste dan as het ware geen mondhygieniste zal zijn maar een 'glorified' tandarts het gaat ten kostte van preventie en daar ligt de toekomst het gaat wederom niet om kwalkiteit maar om een verkapte bezuinigingsmaatregel Het huidige systeem met beperkte taakherschikking werkt uitstekend. Tevens vind ik dat er een academisch geschoolde eindverantwoordelijk moet zijn voor alle behandelingen. het is algemeen bekend dat het "rapport Linschoten" kostenverhogend heeft gewerkt. Kijk maar naar de ketens waar er volgens dit principe gewerkt wordt. In feite is Linschoten al achterhaald. Hiervan is de minister waarschijnlijk nog niet op de hoogte. het is alleen bedoeld om kosten te besparen,wat ik overigens niet geloof,wat een patient er van vindt wordt door de minister gemakshalve even aan voorbijgelopen.het idee van wie betaald, bepaald(mede) wordt door dit arrogante kabinet,even vergeten, Weer zo,n probeerdel in de mondzorg die misschien ook weer binnen een half jaar wordt opgeblazen het is een degradatie van ons eigen beroep en ene onderschatten van de kennis en kunde die nodig is om het vak van tandarts uit te kunnen voeren. het is enkel financieel gemotiveerd ten bate van de zorgverzekeraars; niet voor patiënt, noch tandarts, noch mondhygiënist. het is gevaarlijk voor de patient, de kwaliteit zal achteruit gaan, meer onduidelijkheden. Het is ineffectief. Uiteindelijk zullen de kosten stijgen doordat er op termijn uitgebreidere behandelingen nodig zijn. De mondgezondheid van de nederlandse bevolking zal verslechteren. het is lastig grenzen aan te geven welke caviteit wel / niet en welke patiënt wel of niet Het is niet alleen het boren van een gaatje, maar ook een diagnose stellen en indicatie stellen. Het is een manier van denken die je leert tujdens je universitaire scholing. geen beroepsopleiding waar je een kunstje leert. Voor sommige tandartsen is het boren en vullen al erg moeilijk, terwijl die 6 jaar elke week wel 7-8 gaatjes gebben geboord tijdens hun opleiding. Laat staan hoe lastig het is voor een mondhygienist die er 7-8 gevuld hebben tijdens hun gehele opleiding!!! 80

86 het is nu perfect geregeld taakherschikking heeft geen enkele toegevoegde waarde aangezien de tandarts straks de calamiteiten van de mondhygieniste moet oplossen die er nu helemaal niet zijn omdat iedereen datgene doet wat hij kan en waar hij goed in is het is onacceptabel dat dit gebeurt zonder enig overleg met de beroepsgroep en er wordt niet nagedacht over gevolgen ervan, die onacceptabel zijn voor tandarts en patiënt het is ongefundeerd en ongeinformeerd besluit van de Minister om dit weer zomaar door te drukken het is ontverantwoord het is onverantwoord het is prima zoals hier nu is. het is soms zelfs voor tandartsen lastig om de grootte van een caviteit klinisch te voorspellen dus voor iemand die daar niet voor opgeleid is, zoals een mondhygienist, al helemaal. Er bestaat ook een groot risico op wortelkanaalbehandelingen bij boren en een mondhygienist is niet in staat en bevoegd om dan verder te handelen, terwijl dat wel acuut moet om pijn, ontsteking en verdere klachten te voorkomen bij een patient.zo een situatie is niet bevorderend voor het vertrouwen van de patient op dat moment.het aantal complicaties neemt daardoor toe,waardoor de kosten hoger worden door dubbele foto's en behandelingen bij tandartsen,endodontologen en kaakchirurgen tgv fouten en complicaties bij de mondhygienist. het is vooral om de kosten te drukken en de gevolgen van dit experiment zijn ongewis. het is waanzin. Welk soort pillen slikken ze daar? Het leidt tot kostenstijging en nog verder afnemende kwaliteit. Het lijkt goedkoper voor de patiënt maar er wordt een type zorg geleverd dat de patiënt anno 2017 absoluut niet wenst het lijkt me moeilijk om de grote van een caviteit in te schatten het lijkt mij levensgevaarlijk. wat doe je als een endo gedaan moet worden. wat doe je als een paradunctie gecreerd word. wie is verantwoordelijk voor wat er in de mond aangericht word? etc etc het lost niks op! het creëert alleen maar meer werk. het moet beter altijd onder controle van de tandarts Het opleidingsniveau en vaardigheden van 95% mondhygienisten is onvoldoende om zelfstandig te kunnen werken. het rapport Linschoten raakt kant nog wal en is outdated het rapport Linschoten slaat nergens op en is niet meer van deze tijd. het risico dat patienten onwetend tussen het wal en schip vallen is te groot het uitbreiden van de bevoegdheden is alleen een goede zaak als dit 'onder een dak' plaats vindt. het werken in teamverband moet voorop staan, waarbij de patient 1 aanspreekpunt heeft het werkt nu goed het zal enkel extra kosten op gaan leveren en een enorme daling van kennis en kwaliteit veroorzaken het zal leiden tot een verschraling van de zorg. Zowel voor de patient als voor de tandarts het zal m.i. jaren gaan duren voordatdaar mogelijk n goede balans in kan ontstaan en voordat dat uberhaupt zou kunnen lukken zal het experiment wel weer worden afgeblazen. opnieuw erg veel onrust en weinig tot geen positief effect. het zal voor de consument tot onduidelijkheid leiden, voor de mondhygieniesten tot afleiding van hun kerntaken, voor de tandarts tot meer herstelwerk als blijkt, en dat gaat gebeuren, dat de mondhygienist onvoldoende kundig is een boor te hanteren. het zelfstandige gedeelte stuit mij tegen de borst. in het geval van een exponatie zal de mondhygienist niet in staat zijn de verdere behandeling uit te voeren. Een verwijzing op korte termijn zal moeten volgen. Dit lijkt me niet wenselijk. hier zijn zij niet volledig genoeg voor opgeleid Hierdoor kan er geen overzicht worden gehouden over de mondgezondheid vd patient. Meerdere soasiera bij meerdere zelfstandige ondernemers en daarnaast vind ik het een vreselijk idee dat de mhg de zenuw aanboort en de patient niet direct geholpen kan worden hoe moet dat met vrije MH? Hoe ver moeten wij als tandartsen gaan om onze taken aan anderen te laten. Voor de patiënt is het ook verwarrend en gefrustrerend. Het gaat zeker ten koste van de kwaliteit en daarmee de patiënten.mondhygienisten hebben al voldoende werk om patiënten bewuster te maken over het poetsen en het behoud van de basis van het gebit in dit geval de tandvlees en de bot kwaliteit. hoewel mondhygienisten prima in staat zullen zijn om een (kleine) caviteit te restaureren, ontstaan er wel problemen bij bijv. exponatie, of afbreken van glazuurwanden etc. etc. daarnaast stromen steeds meer studenten met een MBO denkniveau vanuit de tandarstassistentenopleiding door naar de mondhygienistenopleiding. Dit zal gaan inhouden dat de tandheelkunde voor een deel zelfstandig door behandelaars met MBO denk/functioneringsniveau zal worden uitgevoerd. Ik vind dit een zeer onwenselijke situatie. Deze maatregel heeft maar een doel: kostenbesparing. Zeer zeker geen kwaliteitsbevordering!!! 81

87 huidige situatie is goed ik ben arts en ben verantwoordelijk voor mijn praktijk en patienten. ik ben bang dat de kwaliteit van de mondzorg afneemt Ik ben bang voor de veilighid Ik ben geen voorstander van taakdelegatie ik ben van mening dat dit ten koste van de kwaliteit gaat. Bij complicaties zullen de patienten toch weer bij de tandarts terecht komen. Wellicht hadden de complicaties voorkomen kunnen worden. Dit brengt ook extra kosten met zich mee. Het beoordelen van foto's vergt kennis en ervaring, de kans dat er wat wordt gemist is groot. Daar help je de patiënt niet mee. ik denk dat door deze taakherschikking patiënten meer onduidelijk zullen krijgen en minder effectief/goed behandeld zullen worden ik denk dat niemand meer de regie zal hebben, waardoor er ad hoc tandheelkunde zal worden bedreven zonder individuele toekomstvisie en -planning, zoals ik nu al zie bij mensen die vaak van tandarts wisselen/expats. Bovendien heb ik nu de ervaring dat de mondhygienisten waar ik nu naar verwijs wel heel veel zouden willen boren(zij verwijzen de patient nu nog naar mij, waardoor ik arrested caries en radixfracturen eruit kan filteren) ik geloof in teamverband onder een dak. dit is puur een beoogde bezuiniging ik heb er geen vertrouwen in. ik heb genoeg van het geexperimenteer ik kan geen enkele reden bedenken die in de praktijk voor de patient gunstig zou kunnen zijn bij deze verzelfstandigheids maatregel. Die Schippers heeft al bij eerder gelegenheden laten blijken geen enkel verstand te hebben van de zorg en hoe die te vrbeteren anders dan onzinnige maatregelen te nemen die alleen maar tot doel hebben de zakn goedkoper te maken en daardoor voortdurend tenkoste van patient en kwaliteit. ik ken geen enkele mondhygienist die dit ook daadwerkelijk zou kunnen, het zou alleen praktisch zijn voor hele kleine occlusale restauraties en/of sealants, maar die maak ik uiteindelijk zelf mooier/beter en je wilt toch het beste voor je patient ik maak me ernstig zorgen over kennis in geval van moeilijkere vullingen of gecompliceerde patiënten ik vertrouw niet op hun vaardigheids- en opleidings- niveau ik vind hun opleding niet voldoende om tandaarts taken te over te nemen Ik voorzie daling in kwaliteit Ik voorzie grote problemen die de mondhygienisten veroorzaken. ik voorzie grote problemen. situaties waarin de patient de dupe wordt van verkeerde inschattingen. ik voorzie veel onduidelijkheid en uitbreiding van calamiteiten ik zie geen voordeel Ik zie het als onderdeel van een plan om straks verdere tariefdalingen in te zetten voor het laten maken van een restauratie en het doen van een controle door de mondhygieniste. En dat zal mijnsinziens grote gevolgen kunnen hebben voor de kwaliteit van de mondzorg, aangezien er dan een groep mensen ontstaat, die misschien helemaal niet meer bij de tandarts komen tot dat de problemen echt groot zijn. in de huidige vorm is niet goed nagedacht over calamiteieten tijdens het boren(exponaties) en hoe deze in de praktijk opgelost gaan worden in de praktijk zal er te weinig controle op het werk van niet-tandartsen zijn waardoor de kwaliteit niet gewaarborgd kunnen blijven In onze land hebben we geen mondhygieniste. indien er complicaties optreden kunnen zij het niet goed opvangen. daarnaast geven de mondhygienisten bij ons in de praktijk aan dat ze het te weinig doen en zich er daardoor niet bekwaam in voelen, zeker als de caviteit uiteindelijk groter lijkt te zijn dan oorspronkelijk op Fotos of intra-oraal zichtbaar was. inefficiënt,kosten verhogend, onduidelijkheid voor patiënten inefficiëntie neemt toe, dit kost geld en heeft kwaliteisrisico's. De tandheekunde verbreedt, voor veel tandartsen is het niet bij te houden. Een veel smaller opgeleide mondhygiënist zou over de volle breddte moeten kunnen oordelen? ineffiecient inschatting complexiteit en bijbehorende niveau van de behandeling is goed om door de tandarts te laten bepalen, die ook de coordinatie van de thk zorg op zich neemt inzicht in algehele mondgezondheid ontbreekt vaak als jij alleen maar naar gaatjes kijkt! is alleen een bezuinigingsmaatregel, zonder de ekkecten ervan eerst te onderzoeken is alleen mogelijk bij "eenvoudige" patiënten en het is onverantwoord om niet voldoende opgeleide medewerkers beslissingen te laten nemen waar tandartsen een zes-jarige wetenschappelijke scholing voor hebben genoten is brug te ver is een risico voor patiënten en er zal een strijd komen in de zorg tussen mondhygiënisten een tandartsen 82

88 ivm calamiteiten je kunt de (voor-)opleiding en dus kennis niet op een lijn zetten Je verliest de supervisie door een tandarts op het moment dat de mondhygieniste elders (buiten de tandartspraktijk) gevestigd is. Kans op complicaties en daardoor veel hogere kosten en minder controle op mondgezondheid door verantwoordelijke tandarts. kennis en kunde zullen onvoldoende blijven bij de mondhygiënisten kort door de bocht en ronduit onverantwoord. daarnaast zal er geen economisch voordeel komen korte termijn visie! meer kosten in de toekomst kosten zullen stijgen kostenverhogend en onveilig kunnen wij hun problemen oplossen Kwalitatief en veilgheid zullen afnemen kwaliteit kwaliteit daalt kwaliteit gaat achteruit Kwaliteit mondzorg afneemt. Kwaliteit neemt af kwaliteit neemt af, kosten zullen stijgen en waar het allemaal om te doen is n.l. de winst van de zorgverzekeraars zal ook stijgen. kwaliteit van de mondzorg zou verslechteren kwaliteit van de zorg gaat omlaag. kwaliteit van de zorg neemt af kwaliteit van zorg zal achteruitgaan kwaliteit wordt minder kwaliteit zal afnemen kwaliteit zal afnemen kwaliteit zal dalen, is bovendien een verkapte maatregel om de tarieven te kunnen laten dalen. kwaliteit zal teruglopen kwaliteit zal verslechteren kwaliteitsachteruitgang van de tandheelkundige zorg kwaliteitsverslechtering laat ze dan tandarts worden. Er is nu al gebrek aan mondhygienisten en tandartsen. De preventie schuift zo weer verder op de achtergrond. Daarnaast is het nu al volleddig onoverzichtelijk wie wat mag doen, hetgeen in Enschede al leidt tot grote problemen lees 14: Ik ben in het buitenland afgestudeerd en voor mij koste zo veel jaren om toegelaten te worden om zelfstandig een patient te kunnen verdoven en te boren,na 30 jaar ervaring. Hoe kan het zijn dat mondhygienisten en assistenten nu ook mogen boren en verdoven en interpreteren van foto's etc en ik als ervaren tandarts niet eens een controle mocht uitvoeren en andere taken die bij de tandarts horen? Mijn traject heeft heel lang geduurd tot ik uiteindelijk mijn Big registratie kreeg. logica Maak me zorgen over kwaliteit Maakt het voor de patiënt onoverzichtelijk en inefficiënt matige kwaliteit. overbehandeling, minder tijd voor eigenlijke taak meer behandelaars, meer mrningen, meer behandelingen meer delegeren is o.k.maar steeds onder toezicht van de tandarts men baseert zich op een rapport van 10 jaar oud...ik zou zeggen, doe dat huiswerk eerst een opnieuw... mh heeft te weinig ervaring en kennis en kan gevolgen/risico's niet altijd oplossen. MH kunnen veel doen, maar onder de verantwoordelijkheid van de tandarts. 83

89 Mhg moeten zich bezighouden met preventie en mondhygiëne. Dit is een allerbelangrijkste taak binnen de mondzorg om de (gebits)gezondheid te bewaken en grotere problemen en/of kosten te besparen. Hier is tientallen jaren hard aan gewerkt om dit op een goed niveau te krijgen. Zie de verschillen tussen Nederlandse gebitten en de gebitten in menig andere landen. Het is onvermijdelijk dat met de het doorvoeren van de plannen van het ministerie VWS, de kwaliteit van de mondzorg gaat afnemen (zowel op tandheelkundig als mondhygiëne niveau), daarnaast zullen de kosten hoger worden voor de consument, veiligheid en controle voor de patiënt zal afnemen. Wie moet opdraaien voor een slechte vulling? Of een exponatie? Wie houdt dit in de gaten? Waar kan de patiënt terecht voor een eerlijk advies en beoordeling van de vullingen? Moet de patiënt dan bij een exponatie halsoverkop een tandarts zoeken in de buurt? Wie bepaalt de indicatie voor een vulling? Een mondhygienist op eigen houtje? Dat is onacceptabel. Het regulier bezoeken van een tandarts wordt vergeten en dan komt de werkelijke mondgezondheid in het nauw. Problemen worden te laat gezien en er wordt te laat ingegrepen. De patiënt en zijn/haar gebit zijn hier absoluut niet mee geholpen. Degene die denken dat tandartskosten dan nog lager worden hebben het volledig mis. Integendeel. Mijn ervaring met het gros van de mondhygiënisten leert dat zij niet bekwaam zijn om geheel zelfstandig röntgenfoto's juist te indiceren/beoordelen. Hetgeen op zichzelf al zal leiden tot discutabele behandelbeslissingen, in een beroepsgroep welke nu juist poogt protocollen voor mondzorg op te stellen middels het KiMo. minder efficientie. patieten zullen minder vaak door de tandarts gezien worden. hierdoor wordt essentiele diagnostiek gemist, zie maligniteiten en orhto bij kinderen minder eigen werk, minder kwaliteit minder werk voor de tandarts minister baseert zich niet op volledige informatie. mondhygiënist heeft het al druk genoeg mondhygieniste dient zich met mondhygiene bezig te houden mondhygieniste heeft te weinig diepgaande kennis mondhygienisten hebben hiervoor niet de juiste kennis en kunde mondhygienisten hebben niet de competenties die hiervoor nodig zijn. mondhygienisten missen een essentieel stuk opleiding. er is niet voor niets een verschil van 2 jaar in opleidings duur. Mondhygiënisten missen veel basale tandheelkundige kennis mondhygienisten moeten er eerst beter voor worden opgeleid/ de tandarts moet helicopterview houden, is daarvoor opgeleid, mondhygieniste gaat gecompliceerde gevaren niet zien( kroon en brugwerk,implantaten,occlusie/bovendien is uit onderzoek gebleken dat de meeste mondhygienisten het normale werk willen blijven doen waarvoor ze hebben gekozen/ mondhygieniste heeft al een zeeeeer belangrijke taak in preventie en behandeling van parodontale problemen/ ook gebleken is dat niet het honorarium van de behandelaar, maar de hele infrastuctuur( stoel met alles eromheen) de prijs bepaalt mondhygienisten zijn er nog niet klaar voor mondhygienisten zijn gespecialiseerd in preventie en niet in curatieve zorg, wie bepaalt er straks wanneer een caviteit nog net binnen de bevoegdheid van de mondhygienist valt en als er een complicatie is en geen tandarts in de buurt wat dan?er worden al veel tandartsen geimporteerd omdat wij er veel te weinig opleiden!het wordt er niet goedkoper op,zeker wel chaotischer mondhygienisten zijn niet bekwaam tot het uitvoeren van de huidige tandarts werkzaamheden, voor een groot deel ervan. Indien dat tock gebeurt en het blijkt dat achteraf niet goed is uitgevoerd, dan moeten deze handelingen opnieuw worden gedaan door de tandarts. De kosten zullen daardoor stijgen door het dubbele werk en is op deze manier zeker niet efficient. Daarnaast wie wordt er dan verantwoordelijk gesteld bij dit soort oncorrecte handelingen?! mondhygiënisten zijn niet capabel om deze taken van de tandarts over te nemen Mondhygiënisten zijn niet in staat om problemen op te lossen die mogelijk kunnen ontstaan bij het boren van caviteiten mondhygienisten zijn prima voor de preventie / paro. Overige handelingen zijn ze te onervaren voor en hebben ze te beperkte kennis voor. mondhygienisten zijnniet voldoende geschoold om zelfstandig complexe gevolgen op te lossen mondhygienistes hebben niet de medische en tandheelkundige know-how van een tandarts,zeker niet in uit de hand lopende zaken! Mondhygiënst(e) is onvoldoende opgeleid.patiënten zullen bij de mondhygiënist n lijven hangen en wellicht mooie meer een tandarts zien.de zelfstandige mondhygiënist heeft een eigen financiëel belang. mondhygienste moeten gewoon blijven richten op parodontaal gebied en preventie mondhygiensten zijn niet in staat om een uitgebreid behandelplan op te stellen, dus in veel gevallen zullen er (onnodig) gaatjes gevuld worden, allemaal korte termijn planning zonder duidelijk plan voor de toekomst voor de patient mongyg. is geen tandarts 84

90 Monhygienistes zijn niet in staat zelfstandig te restaureren omdat zij de gevolgen van hun handelen niet beheersen monshygienistes onvoldoendebekwaam voor het atellen van diagnose en diagnostiseren van problemen. nadruk ligt te veel op financien Nederland is daar nog niet klaar voor. nee, het is het gevolg van het te weinig opleiden van tandartsen wat komt door bezuinigingen niet competent genoeg opgeleid niet efficient en kosten effectief niet genoeg geschoold niet goed doordacht, veel mondhygienstes boren op dit moment helemaal niet, zelfs niet als ze er voor opgeleid zijn niet in belang patient en slecht voor kwaliteit tandheelkunde Niet mee eens! Ik vind dat ik als tandarts NIET de eindverantwoordelijke kan zijn van een controle of behandeling die door een mondhygienist is uitgevoerd. Mondhygienisten hebben hierover ook onvoldoende ervaring opgedaan tijdens hun opleiding. Het is een zeer makkelijke denkwijze om taken in de zorg onverantwoord te verdelen. Bij een periodiek mondonderzoek gaat het niet alleen om opsporen van tandbederf en beoordelen van mondhygiene, maar ook onderzoek naar eventuele klachten van patienten. Hierbij kan door gebrek aan kennis zeer makkelijk een verkeerd behandelplan kunnen worden opgesteld (zoals verwijderen van een kies bij klachten, dan b.v. behoud van een kies door wortelkanaal behandelingen). niet nodig niet onder een dak, dus geen tandarts in de buurt niet onderzocht wat maatschappelijke effecten zijn niet opgeleid voor oa calamiteiten niet opgeleid, weinig kennis niet professioneel niet verstandig niet voor niets is midden vorige eeuw besloten dat de opleiding tot tandarts academisch dient te zijn. nu dreigen wij 70 jaar terug te gaan in de tijd! Niet voor niets lange studie nodig. niet voor opgeleid, minister probeert kosten te besparen door goedkoperpersoneel. Ingefloten door de ziekenfondsen nut van opleiding en medische achtergrond? nvt onbekend hoe theoretisch plan/rapport in de praktijk zal uitpakken. onder een dak! communicatie is veel effectiever en er is veel meer interactie onderling patient tandarts en mondhygieniste ondermijning van een goed funktionerend systeem onderzoek uit 2006 achterhaald; de patiënt pikt het ook niet als een 2e rangs behandelaar aan het werk zou gaan; kostenbesparing zie ik ook niet. ondoordacht, en zeer naiëf ondoordacht, onvoorbereid onduidel jkwie regie voett Onduidelijk voor de patient, ze kunnen geen weekenddienst draaien ( vrnl extracties en endo's ). onduidelijk voor patiënten en zorgt voor meer behandelaars aan één patiënt onduidelijk, ketens gaan mondhygienisten laten boren tegen een l;ager salaris. De rest is voor de bestuurders!! onduidelijke besluitvorming en die waarschijnlijk is gebaseerd op misinformatie. het gevaarlijke "ombewust-onbekwaam" onduidelijkheid voor patienten wie wat mag neemt toe ongefundeerd idee onlogische gedachte onnodig en nergens anders op de wereld Onomkeerbare zorg moet door intelligente personen gedaan worden ons vak wordt dan uitgehold, terwijl de problemen die ontstaan wel voor onze rekening komen ontbreekt hen aan totaal kennis Ontbreken van kennis en kunde bij de meeste MH onverantwoord onverantwoord, tandarts heeft beste opleiding en overzicht,boren is irreversibel en vereist totaal overzicht en kennis van de tandheelkunde 85

91 onverantwoordelijk onverantwoordelijk onvoldoende controle over voorbehoude handelingen onvoldoende draagvlak van zowel tandartsen als mondhygienisten onvoldoende ervaring tijdens de opleiding onvoldoende gekwalificeert onvoldoende opgeleid onvoldoende opgeleid tot goede indicatiestelling onvoldoende opleiding Onvoldoende scholing en ervaring Onvoldoende scholing en onderlinge communicatie onvoldoende verontwoordheid, opleiding 4 ipv 6 jaar, opleidingsnivo in nederland onvoldoende onvoldoende wetenschappelijke back up onvoorziene complicaties moeten direct opgevangen kunnen worden (denk aan endo start), mhg moeten bij hun eigen vakgebied blijven, evt enkel onder toezicht door de tandarts geindiceerde vullingen leggen. onze mondhygienisten willen niet boren op de langere termijn zullen de mondzorgkosten stijgen Op dir moment hebben mhs niet genoeg ervaring om zelfstandig te gaab werken. Ze hebben een aanvulling op hun opleiding nodig of extra begeleiding van de Ta. Wat weer tijd en geld gaat kosten opleiding opleiding en verantwoording opleiding is niet goed genoeg. nu al moeilijk om aan een echte goeie mh te komen Opleiding is onvoldoende opleidings onvoldoend opleidingsniveau te laag ordinaire tariefs verlaging ordinaire tariefsverlaging overbebandeling,herbehandeling,kostenstijging,verslechtering indicatiestelling overbodige actie,paro vereist alle zorg van mh overname van mijn taken overzicht en kwaliteit kan in gevaar komen. overzicht over mondgezndheid overstijgt caries diagnostiek en een pocketsonde. Denk aan functioneel herstel, tijdig signaleren slijtage, rehabilitatie, esthetiek, mondziekten etec etc. patiënt is de dupe patienten worden het slachtoffer en de kosteen nemen toe patientveiligheid moet voor patiëntveiligheid, kwaliteit komen in het geding poortwachtersfunctie van de tandarts verdwijnt en de tandarts wordt gemarginaliseerd preventie is het allerbelangrijkste. Hiermee kun je uiteindelijk de zorgkosten drukken en alleen de mondhygiëniste kan dit preventieve onderdeel goed uitvoeren! puur ingegeven door bezuinigingen qualiteit zal afnemen rapport Cie Linschoten is luchtkasteel reden eerder genoemd regie hoort bij tandarts regiedeskundigheid in de mondzotg hoort bij bekwame tamdarts, geldt ook voor tandprothtici overigens. schoenmaker blijf bij je leest schoenmaker blijf bij je leest Schoenmaker blijf bij je leest schoenmaker blijf bij je leest, mh hebben vaak de kennis en kunde niet. maar wat te doen bij pijnklachten? wat als glz caries tot in de pulpa wordt geboord? gaan ze ook weekend diensten draaien of gaan ze alleen het "mooie" werk doen. wel boren, geen verantwoordelijkheid. als het mis gaat, op handen en voeten naar de tandarts om het op te lossen schoenmaker blijf bij je leest. te veel taken zorgt gewoon voor kwaliteit vermindering 86

92 schoenmaker hou je bij je leest schoenmaker, hou je bij je leest serieus gebrek aan kennis slechte ervaring met vrij gevestigde mondhygienisten.ze sturen nooit verslagen,parostatus o i d op uit eigener beweging,maar pas nadat ik er via de patient om heb gevraagd. slechts een instrument om de tarieven te kunnen laten dalen slechtste idee ooit. t5 taken TA en MH moeten gescheiden blijven tandarts is arts, mondhigieniste niet tandarts is een arts.mondhygienist niet tandarts is hoofdverantwoordelijke in de praktijk. tandarts moet de regie houden tandartsen verliezen poortwachtersfunctie tandartsen zijn meer opgeleid en hebben een grotere visie over het diagnostiek tandartsopleiding kan dan wel afgeschaft worden. tandheelkunde is complex, te complex om aan HBO'ers over te laten. Opleiding schiet zeker te kort. Heb veel contact met MH stagiaires en die zijn het er zelf niet mee eens. Zij willen studeren om een goeie mh te worden en niet om "tandarts" te gaan spelen. Zij merken ook dat er onderscheidt ontstaat tussen studenten en het MH vak er bij doen en liever willen boren... tandheelkundige handelingen zijn voorbehouden handelingen die minstens een complete scholing betreffende anatomie en ervaring als achtergrond nodig heeft. De 1 en 2 vlaks vullingen die de MHG zou mogen doen, hebben een te grote variatie in omvang - en dus een grote variatie in moeilijkheidsgraad wegens de begrensde structuren, zoals pulpa, mogelijk zelfs biological width tov de alveolaire botrand. Daarnaast, bij pulpaexpositie zal alsnog een tandarts het moeten overnemen, wat compleet inefficient is en uiteindelijk de kosten voor de zorg verhoogd wordt. tarievenverlaging, 2 dossiers, onverwacht moeten opvangen vd pijnklachten tgv behandeling mh Te idioot voor woorden. Ondoordacht en alleen maar gericht om zgn goedkopere krachten te laten werken. Maar wel.zonder de kennis en opleiding die nodig is om de gezondheid van mensen te waarborgen. Schandalig te korte opleiding hiervoor en daar onvoldoende kennis en kunde. te onduidelijk voor de patient wie waarvoor de verantwoordelijkheid neemt en heeft te veel risico's taakherschikking onder 1 dak is niet het probleem. Problemen komen als ook zelfstandig gevestigde MH zich in een beperkt deel van het zorgplan inmengen. 2 kapiteins op 1 schip... te weinig kennis te weinig kennis van bijv. cariologie, te weinig controle op kwaliteit te weinig kennis van mondhygienistes, vnl bij controles en interpreteren rontgenfoto's te weinig opgeleid hiervoor te weinig opleiding te weinig opleiding, geen routine, zeker de via mbo ingestroomde mondhygienistisch hebben niet genoeg combinatie vermogen teamverband is essentieel onderdeel teveel belangen van zorgverleners die elkaar gaan dwarsbomen. tijdelijke kosten verlaging, maar zal leiden tot hogere kosten op lange termijn omdat de problemen pa later duidelijk zal worden. Tijdens mijn opleiding ben ik het grootste gedeelte van de tijd geschoold in de cariologie. Een mondhygieniste besteed in vier jaar het grootste gedeelte van de opleiding aan initiele reiniging en een klein gedeelte aan caries verwijdering. Het geeft mij geen vertrouwen. Vooral het zelfstandig indiceren en beleid op de lange termijn maken in samenspraak met de patient lijkt mij niet haalbaar voor een MH. Een ander gevaar van deze maatregel is dat ik nu al moeilijk aan geschikte en bekwame mondhygienistes kan komen voor het "gewone" mh werk. Wanneer er ook nog een deel van de MH'ers gaat boren wie haalt het tandsteen dan nog weg en geeft voorlichting over goede mondverzorging? toezicht blijft noodzakelijk totale kosten mondzorg zal hierdoor stijgen, met als effect weer een tariefsverlaging Uiteindelijk vindt er een degradatie plaats van hetgeen waarvoor de mondhygienist is opgeleid, namelijk behandeling van parodontale aandoeningen. Deze vaak lastige behandelingen gaan dan gedaan worden de de preventieassistente en dat lijkt mij een erg slechte zaak. Kwaliteit gaat hiermee fors omlaag. uitholling van beroepsprofiel 87

93 vanwege het totaal overzicht zal de tandarts als regisseur het overzicht moeten kunnen houden. veel te weinig opleiding en kennis verantwoordelijkheid blijft bij de tandarts verrichten zijn in totaal behandeling ingebed versnippering versnippering / CHAOS Versnippering van de markt; meerdere partijen die tegen elkaar uitgespeeld kunnen worden; nog meer macht zorgverzekeraars. verwarrend voor patiënten verwarring wie (eind) verantwoordelijke is voor de mondzorg van de patient. verzekeraars gaan vervolgens vertellen dat restaureren hbo nivo is en dus ook minder uitkeren aan verzekerden vind dat er supervisie van een tandarts moet zijn. zorg wordt ondoorzichtig. Volgens mij is een dome idee en wil meer conflict veroorzaken. volstrekt overbodig Voor boren zal mondhygieniste ook met een assistente moeten werken en bij exponatie of andere lastige vullingen moet toch worden uitgeweken naar de tandarts voor de patient beter niet verschillende meningen en behandelaars te hebben. dit werkt verwarrend. het is goed om samen te bespreken onderling en te sparren maar dit gaat verwarrend worden en ten koste van de patient Voor de patient word het niet beter. voor de titel tandarts is een 6 jarige opleiding een vereiste met daarbij grote verantwoordelijkheid en inzichtigtelijkheid met betrekking tot het gebit. het is van groot belang het beroep niet verder te verschralen. het wordt anders 'eilandjeswerk' en het overzicht/het totaal werkplaatje en planning komt in het geding voor deze zelfstandigheid is de kennis en vaardigheid van de mondhygienisten te gering voorgaande vrees dat het pijlvan emondzorg achteruit zal gaan, door gemis aan ervaring waar blijft de eindverantwoordelijkheid Waar komt verantwoordelijkheid te liggen waar liggen de verantwoordelijkheden? want laat ze zelf eerst bij mondhygienst boren voordat ze dit aan het volk overlaat wat als er bv een exponatie is? wat bij calamiteiten? wat eenvoudig lijkt is niet altijd eenvoudig. Bovendien: van een MH kun je niet verwachten dat zij een rontgenfoto net zo volledig interpreteert als een geschoolde en ervaren tandarts weinig visie en taakherschikking vol grijze zones werkt in het nadeel van de patient, grote kans op overbehandeling en meer kans op complicaties wie bepaalt dan waar een zorgverlener vindt dat zijn/haar verantwoordelijkheden ophouden? wie garandeerd dat eerder verwezen patienten naar zelfstandig gevestigde mh zich aldaar niet laten behandelen. wie is ee verantwoordelijk. een te groot grijs gebied. controle is nauwelijks uitvoerbaar. en nauwelijks te overzien wat er gebeurt. Wie zal de problemen moeten oplossen wie zou dan de Mh-e behandelingen zou doen? wij kunnen straks als tandarts opdraaien voor de fouten die de mh maken wij zijn Die tandartsen. de eed van Hippocrates. Ik zit totaal tegen. wordt alleen maar slechter Wordt het alleen maar gecompliceerder van en de eerder beoogde taak van de modhygieniste, de mondhygiene, zal naar de achtergrond verdwijnen! zal de kwaliteit van de mondzorg niet ten goede komen. als patient zou ik liever door een tandarts geholpen willen worden. zal te koste komen van de goede zorg en samenwerking tandarts mhg zal uiteindelijk juist ten koste vd kwaliteit gaan ze gaan een deel van de tandartsen omzet afnemen ze hebben al een heel belangrijke taak en hebben het daar druk genoeg mee; ik denk vooral dat e.e.a. wordt ingegeven door een tamelijk kortzichtige behoefte aan lagere kosten. ze hebben beperkt bevoegd in de praktijk ze hebben een valse verwachting van kostenreductie. 88

94 Ze heeb onvoldoende scholing voor indiceren. ze zijn er trouwens niet in voldoende mate dus veel geroep van de minister ze zijn geen tandarts ze zijn niet genoeg getraind Ze zijn niet geschikt voor deze taak zelfs een aap kan leren boren maar het snapt niet waarom en hoe de licham werkt. MH zijn geen dental therapists. de microbiology, pathology zijn belangrijk te begrijpen. kost 5-6 j tandarts te worden: het is niet voor niks zelfstandig gevestigde mondhygienepraktijken zullen zich meer gaan voordoen als tandartspraktijken. deze patienten lopen het risico dus nauwelijks of nooit meer door ern tandarts gezien te worden. Diagnoses mbt ernstige mondafwijkingen zullen dus pas later of te laat opgemerkt worden door een tandarts. te denken valt aan: kanker, cmd afwijkingen, orthodontische afwijkingen Zelfstandig gevestigde mondhygiëniste hebben geen back-up mocht een caviteiten groter blijken dan in eerste instantien gedacht is er niemand die dit probleem op kan lossen en zal er director een tandarts aan te pas moeten komen. Wat weer zorgt voor extra spoed patiënten. zie 14: Jarenlang heeft de minister te weinig tandartsen opgeleid. Een grote groep stopt er binnenkort mee. In mijn tijd studeerden 500 per jaar a!. Dit tekort wordt deels ingevuld door buitenlanders. Haar voorstel lost dit niet op. De wet Big voorziet al in een taakherschikking. Maar wil de patiënt dit eigenlijk wel? Niet helemaal duidelijk is wat zij beoogt: een tekort aan tandartsen wordt niet opgelost, wellicht een tariefdaling maar verbetert dit wel de kwaliteit van de zorg? Een taakherschikking dient geïmplementeerd te worden in de studie en zou Europees (of wereldwijd) dienen te worden ingevoerd. Als van te voren niet duidelijk is wat de gevolgen zijn of wat er wordt beoogd zal dit voorstel net als de vrije tarieven- zoals ik voorspelde, tot niets leiden... zie ik niet zitten zie mijn opmerking waarom ik het niet eens ben dat mondhygienisten boren. diagnose stellen ahv x foto's gaat ook niet altijd goed. zij hebben er voor niet gestudeerd zij hebben niet dezelfde opleiding als tandartsen zij kunnen gehele mond gezondheidssituatie niet overzien zij zijn geen tandartsen zij zijn niet academisch geschoold, missen de kennis om de consequenties van hun daden te overzien, kunnen niet met complicerende factoren omgaan, zijn niet toegerust om complicaties op te vangen Zijn hier niet toe opgeleid. Opleiding nu is zwaar onder de maat. Wat gebeurd er bij expositie van de pulpa? Moet de ta in de buurt alles opzij zetten voor endostart? zo niks verbeteren zodra er een lastige situatie optreedt tijdens een behandeling door een vrij gevestigde mondhygienist gaat het mis en wordt de patient de dupe. zolang onder een dak prima. Daarnaast momenteel al groot te kort aan mhg, daarom zoveel prev assistentes zonder controle van een aanwezige tandarts, zijn complicaties niet goed op te vangen zorgkwaliteit zal dalen zorgt voor verdere daling van gemiddeld niveau van mondgezondheid 89

95 Bijlage 12 ad vraag 14 - tandartsen N.B. Onderstaande opmerkingen zijn een letterlijke weergave van de reacties van de respondent en kunnen dus foutieve spelling of grammatica bevatten. 14. Heeft u aanvullende opmerkingen over de voorgenomen taakherschikking? - Ik zie de logica er niet in om een mondhygieniste te laten boren, iets waar wij tandartsen 6 jaar een opleiding voor gehad hebben en goed geoefend hebben, waar een mondhygieniste niet de juiste opleiding voor gehad heeft. Dit zal fataal fout gaan, ZEKER - onzorgvuldig - te kort door de bocht - op papier een aardig idee dat snel door de praktijk zal worden ingehaald en in de toekomst weer teruggedraaid zal moeten worden - Ik houd mijn hart vast voor alle patiënten die behandeld zullen worden door collega-mondzorgkundigen die in de praktijk niet gecontroleerd zullen worden -Naast bovenstaande reactie mijnerzijds: Als vullingen zelfstandig worden vervaardigd door de mondhygienist, kan de aansluiting niet optimaal zijn omdat mondhygienisten simpelweg niet zijn opgeleid als tandarts en niet zelfstandig kunnen boren en vullen. A hungry oral hygiënist is a dangerous hygiënist absolute korte termijn politiek. voor pat in 1e instantie goedkoper, op termijn duurder samengaand met kwaliteitsafname. ER IS EEN ANDERE, GOEDE OPLOSSING Absurd idee, de Minister denkt alleen maar aan kostenbesparing,en zij ziet niet dat dit alleen maar kostenstijging tot gevolg heeft.afgezien nog van het feit dat daarbij de tandarts als eindverantwoordelijke er nog een controlerende functie bijkrijgt zonder daar financieel iets tegenover te stellen.nog steeds begrijpt zij niet dat de verzekeraars op de stoel gaan zitten van de tandarts en dat er eigenlijk een tariefstijging op zijn plaats zou zijn om de kwaliteit en de veiligheid en vernieuwing te kunnen waarborgen. Achterlijk plan. Ad hoc oplossing. Zoals meestal in de zorg. niet alleen zal de kwaliteit afnemen, maar de kosten zullen op de lange termijn toenemen. Als de werkdruk van de Tandarts omlaag moet, begin bij de kern. Meer toeleggen op preventie en vergoedingen hiervan. Advies: laat iedereen zijn werk doen waar hij/zij voor is opgeleid. Als de minister wil besparen op de gezondheidszorg kan ze beter de tarieven vrijgeven!!! Als de overheid zo door blijft gaan zullen er nog weinig prakijken overblijven die goed kwaliteit kunnen leveren. Als een overheid denkt dat een tandartscontrole bestaat uit het controleren op gaatjes moeten we ons echt zorgen maken. Geen wonder dat het kwaliteits beleid van de beroepsgroep onzichtbaar blijft. Over de mondhygiënist maak ik me nog de minste zorgen. Over de overheid des te meer. als het om kostenbesparing gaat geloof ik ook nog niet dat dit gaat werken,tarief kan niet omlaag,alleen al vanwege de praktijkkosten en die zijn voor een mh niet minder. Ons honorarium zit ook ongeveer aan ondergrens nu. Als mw. Schippers zo nodig een taakherschikking wil doorvoeren,laat haar dan de mondhygienistes opleiden tot tandarts. Kortom : schoenmaker houd je bij je leest!! Rekensom voor Mw. Schippers : 10 jaren achter lopen in kennis is niet niks. Misschien voor ministers ook maar een soort BIG-registratie invoeren of anders politiek-onbekwaam verklaren en EXIT. Als tandarts heb ik een aantal keer patiënten met vulling in verstandekies gehad terwijl de kies van orthodontische reden verwijdert moet worden. als we willen taak"herschikken" dient dit beter gestructureerd te worden! nu is het wederom alleen economisch paniekvoetbal! belachelijk Boren hoort bij de tandarts, mensen zijn geen diere voor experimente. het gaat om die gezondheid van mensen. Mensen worden ouder, risico voor complicaties tijdens behandeling word grooter. Bovendien heb ik zeer veel tijd gestoken in nascholing tbv verbetering van de kwaliteit van mijn werk, ook op restauratief (vullen) gebied. Ook steeds veranderingen aangebracht in werkwijze ter verbetering van kwaliteit door delen ervarineben met collegae etc. Ik denk niet dat gemiddelde mh daartoe in staat is. 90

96 cariesdiagnostiek zal onzorgvuldiger worden m.i. Laesie die vevolgd kunnen worden, worden eerder behandeld om discussies te vermijden. bij afnemend aantal tandartsen zullen deze veel zwaarder worden belast met pijnklachten en in de 24-uurs diensten. Compliment voor ANT voor pro actieve houding! dank voor uw enorme inzet! De echtgenoot van mw Schippers adviseert praktijken om slimmer te declareren. Wat een belangverstrengeling! Ik hoor nu al van veel patienten dat ze liever naar de tandarts gaan dan naar een mondhygieniste. Het lijkt me dat dit het 3e project gaat worden dat mislukt. Waar de minister zich telkens in vergist is in de angst van patienten voor de tandarts waarbij het opgebouwde vertrouwen in hem of haar centraal staat. Dit project zal net zo goed mislukken als dat van de vrije tarieven. Kapitaalvernietiging! Ach ja, zo houdt de minister haar baan,, nietwaar? De enige die er baat bij heeft is de verzekeraar, kortstondig, daarna zullen kosten stijgen De huidige voorstelling van de AMvB doet voorkomen alsof er totaal niet is nagedacht over de consequenties voor de patiënt en alle bijkomende factoren zoals veiligheid, effektiviteit en kosten. Dom dom dom... De minister denkt wellicht dat de tarieven voor restauratief werk naar beneden kunnen wanneer het uitgevoerd wordt door een mondhygienist. Maar wanneer deze goed werk wil leveren zal er ook een stoelassistente bij moeten zitten. Deze moet natuurlijk ook betaald worden. De assistente komt niet voor een uurtje per dag. De mondhygienist zal dan met assistent volledig voor restauratief werk ingepland moeten worden. En wie doet dan het mondhygienistewerk? De minister gaat voorbij aan de feiten, dat o.a. restauratieve tandheelkunde niet! alleen het vullen van kiezen is. Wat te doen bij bijv. exponatie? Acute pijnklacht? Fractuur van elementen? Deze minister simplificeert, en wordt niet gehinderd door enig inzicht in detandheelkunde. De minister staat op het punt haar grootste fout te maken. Zet aub in op richtlijnen en verplichte nascholing. Laat haar ook iets doen aan prutsende tandartsen en slecht georganiseerde praktijken. De kwaliteit moet omhoog. Dat moet de prioriteit zijn en ga daarna maar experimenteren. De minister zal ook rekening moeten houden met de enorme stijging van juridische claims die er zullen volgen door patiënten die onterecht of verkeerd geboord zullen worden. De mondhygiënisten moeten zich er ook bewust van worden dat registratie in het BIG register voornamelijk meer verantwoordelijkheden met zich meebrengt en dus ook meer klachten afhandelingen. Wat als de caviteit een endo wordt,...wie is er dan aansprakelijk voor deze kosten? Het gaat allemaal gewoon meer geld kosten dan opleveren! De mogelijke complicaties van behandelingen blijven bij de tandarts. Ongeplande herstel werkzaamheden en pijnklachten moeten woren verholpen en dit komt dus weer terug in de tandarts praktijk. De mondhygiënist is bij uitstek opgeleid om preventieve taken uit te voeren, niet curatieve. Veel mondhygiënisten willen niet eens de voorgestelde uitbreiding van taken. Het is opnieuw weer een verkapte vorm van kostenverlaging en waarschijnlijk tariefdaling. Terwijl we met het huidige tarief al niet kunnen uitkomen. De mondhygieniste heeft niet de kennis en vaardigheden zoals de tandarts die heeft. Het is voor de patiënt een achteruitgang in de zorg voor het gebit. Dit moet de minister duidelijk gemaakt worden. Dit mag niet doorgaan! De mondhygieniste zal volledig verantwoordelijk moeten zijn voor alle eventuele complicaties van haar behandelingen: sealants die na een paar weken eruit gevallen zijn, fouten bij verdoving toedienen, "een klein zwarting" op de foto die als caries behandeld zou worden, een caviteit die groter dan verwacht is met risico van pulpa expositie. De mondhygiënisten zijn niet opgeleid om te boren, als zij dat zonder tandartsenopleiding wel mogen doen dan voorzie ik onnodig tandletsel ontstaan. En uiteindelijk zal de tandarts dan toch weer moeten ingrijpen wanneer de klachten door tandletsel door mondhygiënisten toenemen, De kosten zullen veel verder oplopen. Tijdens mijn opleiding zei ooit een hoogleraar: iedereen kan boren, zelfs een aap. Maar niet iedereen kan de juiste afweging maken wanneer er echt geboord moet worden. Zelfs onder tandartsen is er een verschil van mening wanneer ingegrepen moet worden of wanneer een afwachtend beleid zinvoller is. Ik heb er weinig vertrouwen in dat de mondhygiëniste of een tandartsassistente deze overweging ook kan maken. De opleiding tot tandarts is noodzakelijk om het beroep uit te oefenen. Een mondhygienist heeft een andere opleiding, ander taken en een ander beroep. Voor de taken van de mondhygienist geldt mutatis mutandis hetzelfde. de patient heeft recht op behandeling door een tandarts. die is er voor opgeleid. de patiënt betaalt daarvoor. Niet voor een minder-gekwalificeerde persoon. De taakherschikking creëert een groot tekort aan professionals die zich met Mondhygiene bezich houden. De taakherschikking is een lapmiddel om het gebrek aan tandartsen te compenseren. Door zeer verantwoordelijke taken zoals zelfstandig rontgenopnames maken en interpreteren over te laten aan HBO geschoolden zal de uiteindelijke kwaliteit voor de patient alleen afnemen. Ik vind het echt weer een voorbeeld van verschraling van de zorg in NL om zogenaamd de kosten omlaag te brengen, maar over de rug van de patient. 91

97 De taakherschikking zou heel goed kunnen. De gespecialiseerde tandarts die orthodontist is laat immers ook vrijwel alles over aan hulpkrachten. En dan wordt specialistisch werk gedelegeerd aan assistenten, dat gaat dus nog veel verder. Het verschil is dat de tandarts(-specialist) hier veel geld mee kan verdienen, en straks bang is voor broodroof. Maar dat is iets wat bijvoorbeeld kaakchirurgen ook doen: steeds meer behandelingen afpakken van de plastisch chirurg. Veel tandartsen zijn bang voor verandering. Het wordt tijd dat de ons kent ons wereld wordt opengebroken. Het is maar de vraag wie je beter in je mond kunt hebben: een gemotiveerde mondhygienist of een zelfingenomen, vastgeroeste tandarts. De tandarts is eindverantwoordelijk. Tevens houdt de tandarts daar waar nodig toezicht op een goede kwalitatieve en efficiente mondzorg. De tandarts draagt hieraan bij door zijn denkniveau en oplossingsgerichtheid. Uiteraard heeft minister schippers wel deels gelijk, elke aap kun je een kunstje leren, maar het is de kunst te weten wát je wel of niet moet en kunt doen. De tandarts moet de regie in eigen handen houden. Tevens is dit wederom een teken aan de wand dat Minister Schippers onbetrouwbaar is en kennelijk een hekel heeft aan de tandarts. De mondzorg wordt tot het bot toe kapot gemaakt. De verantwoordelijkheden van de tandarts kunnen alleen genomen worden vanwege de 6 jarige opleiding en niet te vergeten de vooropleiding (VWO). Het is een veel breder en dus maatschappelijk probleem als de opleiding en vooral de vooropleiding er niet meer toe doet. Dit is de basis van onze samenleving. Zo wordt de samenleving ingedeeld: op basis van opleiding! De verantwoording van een ernstig opgedeelde mondzorg kan ik niet nemen en zal mede oorzaak zijn van eerder stoppen met mijn praktijk De voorgenomen taakherschikking is niet ontstaan vanuit het belang van de patiënt. De zorg wordt echt niet goedkoper door dit soort maatregelen maar duurder. Bovendien draait de tandarts op voor alle calamiteiten. Heel ineffectief dus. Delegeren alleen zinvol in team met tandartsen zelf zodat ridico op calamiteiten klein blijft. Denk na en kijk naar de rest van Europa. direct mee stoppen Dit is het begin van het eind! En allemaal al lang van te voren bedacht,jammer maar helaas. Dit is weer de zoveelste totaal ondoordachte actie vanschippers. Laten we ook nog eens goed bekijken hoe haar man aan zijn geld komt. Doorgestoken kaart en nogal malafide Dit voorstel heeft alleen tot doel om tot meer macht over de zorgverleners te komen, deze " uit elkaar te spelen" en op die manier een kostenreducerend effect te bewerkstelligen. Het onderliggend onderzoek is veel te oud om als basis voor de conclusies en het toekomstig beleid te gelden. Dit zal leiden tot overbehandeling en meer calamiteiten. Domme actie Door lager personeel te laten boren zullen er meer wortelkanaalbehandelingen komen wat zal leiden tot meer kosten voor de patiënt. Een dom idee, het wordt een zooi!!! Geef de mondhygienisten die kunnen en willen de kans om door te studeren voor tandarts. Een gebit met een geschiedenis en een toekomst heeft een plan nodig een hernieuwde aan slag op het beroep van tandarts de gezondheid van de mensen is nu al in gevaar, omdat ze minder vaak naar de tandarts gaan en daardoor een slechtere mondhygiene gekoppeld aan eventuele ander lichamelijke problemen. Verdere stijging van kosten in de gezondheidszorg Een klein deel van mijn patiënten kiest voor mondhygieniste buiten praktijk, terugkoppeling wordt in 90% niet gegeven. Daarnaast is verantwoordelijkheid voor behandelingen niet meer goed duidelijk te krijgen. voorbeeld: Mondhygieniste zelfstandig begint met behandelen caviteit komt tijdens behandeling erachter dat toch zenuwbehandling nodig is. Ben ik dan verantwoordelijk dat direct om pijn te voorkomen de een endostart door mij moet worden gedaan. Met dit kleine voorbeeld is mij al duidelijk dat het voor consument alleen ondoorzichterlijker wordt. De werkbaarheid voor ons als professional meer stres gaat opleveren en uiteindelijk meer gaat kosten meer mensen nodig zijn om deze manier van werken in te richten. Zelfstandige mondhygieniste moet altijd met assistente gaan werken heeft grotere backoffice nodig om met tandartsen en consumenten te communiceren. Tandartspraktijken kunnen niet kleiner worden want iedere consument moet toch nog verbonden zijn aan tandarts praktijk. Zo niet ben ik niet meer verantwoordelijk voor tandheelkundige zorg en behandeling van pijnklachten. Dus niet aan beginnen communicatie met zelfstandige mondhygieniste is nu al slecht. Een mondhygieniste kijkt met andere ogen in de mond dan de tandartsen. Ze zijn, ondanks de mondzorgkundige opleiding niet in staat om de wat moeilijkere monden te doorzien. Een slecht idee.dat vond ik al toen Burgersdijk destijds daar al over begon.de meesten onder ons hebben vlgs mij geen idee hoe op deze manier ons mooie en afwisselende beroep wordt uitgehold.lang leve de grote ketens met de MANAGER aan het hoofd.daar wordt dan zelfs ook de tandarts gedelegeerd! 92

98 een tandarts 6 jarige academische opleiding kan niet grotendeels vervangen worden door een mondhygienist met een 4 jarige hbo opleiding. de vraag kan gesteld worden: is de opleiding van die tandarts nu te lang of die van de mondhygieniste te kort? Een tandarts begint de behandeling met de meest dringende en acute problemen. Een MH kan dit niet en kan het ook niet inschatten. Ze begint met kleine gaatjes, er blijft dan geen geld meer over voor complexe behandelingen. Moeten de tandartsen altijd maar klaar staan voor troubleshooting? Geen tandarts is daartoe bereid. Een zoveelste poging ons beroep om zeep te helpen en dat allemaal dankzij de verzekeraars die hier de lachende derde zullen zijn. Vertrouwen en kwaliteit zullen verdampen. Welkom in het koninkrijk der nationale nederlanden Enkel onder toezicht Enkele reis naar Mars voor Schippers die haar oren te veel laat hangen naar de winstnajagers van oplichtende verzekeraars. Zonder enig verstand van de tandheelkunde als een idiote olifant door een al kapotte porseleinkast rammen. Enkele uitzonderingen daargelaten is een groepspraktijk met alle mondzorgverleners onder een dak in alle opzichten, ook voor de patienten veel overzichtelijker en efficienter. er is eigenlijk geen behoefte aan, noch vanuit de professie, noch vanuit de patienten Er is niets geregeld voor de opvang van pijnklachten na een behandeling van de mondhygienist Er moet zeer goed gekeken worden nar wat er wordt uitbesteed aan taken en onder welke voorwaarden. Controles kunnen zeer goed overgenomen worden bij niet risicovolle patienten, Caries I en II kan uitbesteed worden, maar het is aan de tandarts om dat te beoordelen en ook moet de tandarts zich vergewissen van de bekwaamheid van de mondhygienist. Er wordt totaal geen rekening gehouden met de ontoereikende expertise. wie gaat de nazorg doen als er iets is? heet een MH dan ook een assistente? welke klant wildit nu? in mijn praktijk geeneen. schoenmaker blijf bij je leest. er zijn een aanzienlijk aantal mh die wel bevoegd zijn om te boren maar zichzelf niet voldoende gekwalificeerd achten en het niet praktisch vinden er zitten zeker getalenteerde mondhygiënisten tussen die het absoluut in zich hebben om te kunnen boren en daar correct mee om gaan, maar over het algemeen, en dan spreek ik uit eigen ervaring vanuit mijn opleiding is de kunst van het boren en inschatten van caviteiten beroerd op de opleiding mhg in amsterdam Fijn dat de ANT zo verschrikkelijk tekeer gaat. Het is akelig stil bij die andere beroepsgroep. Dank. Ga niet spelen met ieder's gezondheid en welzijn. Er mag niet geexperimenteerd worden met de mens danwel kies. Eenmaal geboord is voor altijd verstoord, laat dit dan aan de mensen over die hier specifiek voor zijn getraind. Je laat een coassistent toch ook geen open hart operatie uitvoeren? Of simpeler: de hechtingen bij een aangezichtstrauma zetten? Voor sommige ingrepen kriig je maar 1 goede kans. Laat de taakherschikking alstublieft los! gaat alleen maar om geld, kwaliteit is ondergeschikt, de premie tandartsverzekering voor de patiënt gaan echt niet omlaag.er komt een hele papierwinkel bij. de mondhygiënist heeft het al druk genoeg met haar huidige taak.dat zal de preventie assistent dan zeker moeten doen met een opleiding van een paar weken.de tarieven zullen wel weer omlaag gaan naar hbo niveau. gaat niet werken, wordt chaotischer in de mondzorg wie tandarts/ mondhygienst is, wie doet wat patienten gaan nog meer klagen dan het nu is Gewoon dom plan. Gewoon niet doen!!!!! Goedkoop wordt vanzelf duurkoop. Het beroep tandarts is geen eenvoudig beroep en gaatjes boren evenmin,de gemakkelijke, risicoloze taken kunnen opgevangen worden door Assistente onder 1 dak en bevoegdheid van de tandarts als beide zich daar comfortabel bij voelen en niet door verplichting van de overheid!! Het delegeren van taken aan mondhygienisten of assistentes binnen de praktijk zou binnen duidelihke richtlijnen uitgebreid mogen worden. Echter, voor zelfstandigheid hiervoor zie ik de kosten op termijn stijgen en de kwaliteit afnemen. Het effect zal zijn dat de taakherschikking een korting op het tandartsentarief zal betekenen, want een HBO'er kan het werk van een academicus doen wordt dan geredeneerd, maar ook de tarieven van mondhygiënisten gaan omlaag want de preventie-assistenten zullen nog meer dan nu het gat moeten opvullen van het tekort aan mondhygiënisten. Misschien een goed idee om ook even de taakbevoegdheid van prothetici onder de loep te nemen. In mijn regio gaan ze massaal over de scheef, om gewoon op korte termijn snel financieel te scoren. Regelmatig verwijzen kaakchirurgen patiënten naar ons met nog gave of nauwelijks aangetaste gebitten waar al een immediaat voor gemaakt is - absolute schande; Maar wat kun je ermee, de protheticus heeft geen tuchtrecht en het interesseert hem gewoon niet, volgende keer beter bij een andere kaakchirurg denkt ie dan. Laat deze taakbevoegdheid ook eens controleren, hoeveel toezicht is er überhaupt door IGZ? Dit is een mooi voorbeeld hoe een taakbevoegdheid HELEMAAL NIET in het voordeel van de patiënt speelt en er verder ook geen toezicht meer naar is. 93

99 Het gevaar bestaat dat mensen die effectief niet meer onder een tandarts vallen, uiteindelijk uitgeschreven worden en in het geval van spoed niet terecht kunnen. Ook zal er een keuzeverschraling dreigen, ivm niet bekend bij die lagere zorgverlener. Het inwerken van de pas afgestudeerde moet geprotocolleerd worden. Een tandarts studeerd nu af met 1 endokanaal te hebben gedaan... Het is een bezuinigingsmaatregel die verregaande gevolgen zal hebben voor zowel de tandarts als de patient. Uiteindelijk denk ik dat de kosten eerder zullen stijgen overigens. Postoperatieve problemen zijn stukken duurder dan de bezuiniging op de primaire behandeling. Met de huidige tarieven en gestegen praktijkkosten kan een tandarts zich af en toe al niet de ideale materialen/appartuur veroorloven. Hoe gaat dat dan bij de mondhygieniste? Verder baal ik er van dat we nog steeds de naam van dure jongens hebben, wat gemeten aan realiteit, niet klopt, zeker internationaal gezien. En dat mijn vak verder uitgeholt wordt. Ik verwacht dat we na het experiment, dat in mijn ogen sowieso doorgevoerd gaat worden, zonder dat het wat oplevert, opgescheept zullen zitten met een duurdere tandheelkunde waarbij de tandartsen de rekening gepresenteerd zullen krijgen. Mijns inziens hebben we een hoge kwaliteit tandheelkunde hoog te houden en daar doe ik ook echt mijn best voor. Het is iets dat je moet koesteren. Dit plan is in hoge mate contraproduktief. Er zijn ook maatregelen te nemen die iedereen wel in zijn waarde laat en die wèl een positief efffekt op de kwaliteit van de tandheelkunde zullen hebben. De verhouding mondhygienist/tandarts wordt ook op de proef gesteld door deze discussie waarbij in de publieke opinie de sympathie waarschijnlijk aan de kant van de mondhygienist zal liggen. Ik ben uitdrukkelijk tegen dit experiment. Het is een oude discussie in de zorg. Taakherschikking is het mooie woord om de zorg zgn. goedkoper te maken, maar opleidingen van mbo en hbo worden niet aangepast om op een hoger niveau de verrichtinge op een verantwoorde manier zelfstandig uit te voeren. Kosten worden wellicht iets lager maar de zorg verschraald. Het is in grotere tandartspraktijken al vaak onduidelijk wie wat is en doet en moet al met borden op de kledij rondgelopen worden (hygiene!). Door de nieuwe taakverdeling wordt dit alleen maar onduidelijker. Ook de verantwoordelijkheid wordt onduidelijker en geeft daardoor sneller aanleiding tot klachten en negativiteit. Het is mij niet duidelijk dat de kwaliteit verbetert als er minder opgeleide krachten aan het werk worden gezet. Ook is mij de kosten besparing niet duidelijk, Het tarief zal wel omlaag gaan ja. De mondhygienist moet dus ingewikkeld werk gaan doen tegen een lager tarief dan dat van ons. Het "meerwerk" door het overmaken van zaken die niet aan de eisen voldoen, moet dan weer door ons gebeuren???? Tegen mondhygiëne tarief???? Heel bijzondere ontwikkeling. Met de tandartstarieven is het mij al nooit gelukt het norminkomen te halen (ook niet als je de deeltijdfactor erop loslaat). Met een verdere daling van tarieven, is het voeren van een praktijk, waar de tandarts de volledige regie heeft, alles zelf uitvoert, er altijd voor de patiënt is, een vertrouwd gezicht is, en de verantwoordelijkheid neemt voor al het handelen, NIET meer rendabel. Het doet geen recht aan alles wat ik heb moeten beloven zo'n 31 jaar geleden. En waar ik by the way, nog steeds vierkant achter sta. Primo non nocere. Nou... ik ben benieuwd Het is pervers om tandartsen tanden te laten bleken ( weet u, Europees recht ) en mondhygiënisten te laten boren ( weet u Nederlands recht ). ( De recente perversie om de orthodontsich kwalitatief betere behandelingen door geregistreerde orthodontisten lager te honoreren dan de kwalitatief slechtere orthodontische behandelingen door algemeen practici ligt nog pijnlijk vers in het geheugen). De pragmacratie ( betitteling van Prof. Boutelier voor de huidige post-moderne politieke toestand van oa het Nederlandse kabinet Rutte) van de huidige gouvernementele imperialisten is de beste voedingsbodem voor opportunisme van publieke vrouwen, publieke mannen en publieke onderdanen, zonder enig geheugen. De verdienmodellen met economisch bestaansrecht zullen als vanzelf boven komen drijven. Het is maar waar je aan mee wil werken. Het is volstrekt duidelijk dat de minister niets anders voor ogen heeft dan bezuinigen, bezuinigen en bezuinigen. De kwaliteit zal haar een worst wezen, daar begrijpt zij echt niets van. Haar motivering dat de kwaliteit zal verbeteren als lager opgeleiden een aantal voorbehouden handelingen van tandartsen overnemen is een regelrechte belediging, ik beschouw dit als smaad! Het is wederom een uitholling van het takenpakket van de tandarts, die langzamerhand steeds meer de regie op behandeling en planning zal verliezen. In de 32 jaar dat ik nu praktizeer als algemeen tandarts heb ik alleen maar een verlaging van de tarieven (niet gekoppeld aan de inflatie) gezien in combinatie met een enorme verzwaring van de eisen, waar voorlopig ook geen eind aan schijnt te komen. Daarnaast zijn beroepsorganisaties als KNMT en ANT bijna verlengstukken geworden van de overheid, in plaats dat ze zich echt als vertegenwoordigers van de beroepsgroep opstellen en voor hun belangen opkomen. Deze voorgenome taakherschikking zal ongetwijfeld leiden tot een nieuwe tariefsdaling, vergelijkbaar met gebitsreiniging waarvoor de tandartsen nu ook al een mondhygienisten vergoeding krijgen! Wat zou de volgende taak zijn, die uit het pakket van de tandarts gehaald wordt? Het is weer een vlieger die opgelaten wordt, die zeer waarschijnlijk niet succesvol is en voor onrust in praktijken en bij de patiënten veroorzaakt.een patiënt kiest een tandarts en de tandarts kiest zijn goed bijpassend personeel.hoop gedoe zo'n experiment en het levert niets op! 94

100 Het kostenaspect baart mij wel zorgen, gaan de tarieven naar beneden?, om zo de kosten binnen het budget te houden,moet de mondhygieniste een assistent hebben of is dit geen vereiste? Het zou het best realiseerbaar zijn binnen een groepspraktijk?! Het lijkt erop dat het ministerie van VWS alles doet om de kosten op kortere termijn te verminderen. Intussen zijn er al meerdere grote klinieken die in de lijn van de commissie Linschoten werken. In mijn praktijk merk ik duidelijk dat dit door vele mensen niet gewaardeerd wordt. In deze grotere klinieken worden veelal bedrijfskundige modellen gehanteerd die vooral het financieel rendement als doel hebben. Dit resulteert in o.a. steeds wisselend personeel (iedereen in inwisselbaar), vaak slechte communicatie, enorme overhead, grotere afstand tussen tandarts en patient in fysiek en psychologisch opzicht, weinig commitment (een patient wordt door meerdere tandartsen/mondhygienisten/assistenten behandeld en niemand voelt zich meer eindverantwoordelijk), alleen de commercieel interessesante patienten krijgen duidelijk de voorkeur, wat tot gevolg heeft dat financieel minder draagkrachtigen en angstpatienten op het tweede plan staan. Ik kreeg dit uitgebreid in een cursus voor praktijkmanagement (het A, B, C en D clientensysteem). Een ISO certificering zegt dan meestal weinig over kwaliteit. Het niveau van tandheelkunde is sowieso al laag in Nederland,door deze taakherschikking komt de toekomst van tandheelkunde echt in gevaar. De titel Dr. med.dent. staat er niet voor niets. Het probleem speelt al veel langer, sinds de beslissing om te weinig tandartsen op te leiden met de beoogde huidige wijziging. Goede tandheelkundige hulp zou wel eens eens een probleem kunnen gaan worden het komende decennium, met dank aan inconsistente politici die denken overal verstand van te hebben. het vervaardigen van vullingen zie ik in het kader van de gehele occlusie in een groter geheel. daarnaast behoord het maken van vullingen bij een voortraject naar bv kronen of andere restauraties. in zo'n voortraject kan je de patiënt leren kennen wat belangrijk is voor behandelingen in de toekomst. de cosmetisch vullingen leren tandartsen vaak postacademisch. te hoog gegrepen voor een mondhygieniste. Het wordt bij uitbreiding van bevoegdheden van, in eerste instantie mondhygienisten en later mogelijk assisterenden, steeds onoverzichtelijker hoe het met de mondgezondheid van de patient gaat. Daardoor dreigt kwaliteitsverlies en zal per sado geen besparing worden bereikt. Op de lange duur zal het tegenovergestelde bereikt worden. het wordt mooi gebracht, dat de mh die boort ook verantwoordelijk is voor eventuele gevolgen. Als men zich bekwaam acht maar niet bekwaam is wordt er gehandeld in onwetendheid, dat is ongewenst. Ik heb samengewerkt met mondhygienisten (niet mijn eigen praktijk) die niet goed konden vullen. Grote laesies op bw''s werden gemist en te kleine geindiceerd om te vullen. Ik kon de bw's opnieuw beoordelen en het plan herschrijven, maar de declaraties stonden al op naam van... Het wordt totaal onoverzichtelijk als iedereen elkaars taken gaat overnemen. Het is niet zomaar wat als je opeens gaatjes mag boren en vullen, maar als ze dit zelf gaan diagnosticeren en uitvoeren, dan vrees ik voor de negatieve gevolgen. Stel dat dit op een vrijdagmiddag wordt gedaan en het blijkt te diep te zitten en dus is er een endodontische behandeling nodig, wie gaat dat dan uitvoeren? Daar zit ik als tandarts niet op te wachten na mijn werkdag en als dienstdoende tandarts al helemaal niet! Dit geeft onoverzichtelijkheid en alle dossiers moeten dan heen en weer worden verstuurd, dus veel meer administratie en dus grote kans op fouten! het zou best fijn zijn als mh kleine ontkalkingen en beginnende caries kunnen behandelen. Ze zien de client, roepen de tandarts binnen om de hoc te doen, deze constateert een kleine caviteit en de mh zorgt dat het netjes wordt gerepareerd. Tandarts kan zich bezig houden met gecompliceerdere behandelingen. Maar de mh heeft geen assistente die voor haar de afzuiger vasthoudt, de verdoving klaarlegt, de cofferdam aangeeft met de gaatjes op de juiste plek, de primer en bonding pakt, het bandje met het wigje aangeeft, de patient tijdens de behandeling gerust stelt etc etc. Dan de afwerking van de restauratie. Hoe gaat dat zonder assistente? hoe houd je èn de wang weg èn zorg je dat je niet in de tong boort als je geen ervaring hebt met de boor? En als het gaatje onverhoopt toch iets dieper blijkt te zijn? Wat gaat de mh dan doen? Dichtmaken en alsnog een afspraak bij de tandarts geven? Dubbele kosten, dubbele tijd, irritatie, onzekerheid. Het zou erg dom zijn om dit te doen, patienten zien het verschil niet maar zijn wel de dupe Het zou goed zijn om ons eens wat rust te gunnen. Laat ons lekker werken met de mondhygiënisten zoals we nu doen. Dat gaat prima. Aangezien 40% v.d. volwassenen paro heeft, lijkt het mij dat er daar nog voldoende werk ligt. Het zou verstandig geweest zijn als de overheid 5 a 10 jaar geleden meer tandartsen had opgeleid. Dan waren dit soort belachelijke noodgrepen niet noodzakelijk geweest. Het was al jaren bekend dat er een tekort aan tandartsen zou komen. Nu halen we buitenlandse tandartsen ons land binnen en laten we mondhygiënistes boren. Geen vooruitgang, maar een teruggang van een goede tandheelkundige zorg in Nederland. Het zoveelste bewijs dat de minister volledig in de macht is van de zorgverzekeraars. Scheiding der machten is zoek. Hopelijk gaat het niet in. Ik als tandarts zal direct stoppen met het maken van vullingen omdat het als een laagopgeleide actie wordt beschouwd. Daarnaast zal ik geen verwijzingen meer verzorgen voor externe mondhygiëne en dit zelf in huis gaan verzorgen. Ik ben er in principe niet tegen dat mondhygienistes 1- of 2- vlaks vullingen uitvoeren MITS dit onder toezicht is van een tandarts. 95

101 Ik ben er streng op tegen. Delegeren binnen een praktijk is al in veel gevallen twijfelachtig. Dit zal de tandheelkundige kwaliteit in Nederland zeer doen verslechteren. Ik ben er zeker tegen voor de taakdelegatie. Tandartsen studeren 6 jaar op dat moment om goede controle te kunnen doen en de diagnose daarmee te stellen. Tandartsen beginnen al vanaf de eerste jaar van het opleiding gericht op boren en andere goede werkzaamheden te kunnen doen om een goede kwalitatieve restauratie die passend is met de mondsituatie van de patiënten. Terwijl Mondhygiëniste opleiding zoals het naam zegt gericht op het behoud van de basis ( tandvlees en bot gezondheid) in de mondsituatie van de patiënten. Minister Schippers gaat met dit taakdelegatie de taken van de mondhy zwaarder laten vallen wat door de mondhy niet te dragen kan. Die taakdelegatie leidt onder de patiënten ook verwarring. De vertrouwen in de mondgezondheid onder de patiënten gaat enorm dalen.volgens mij denkt minister Schippers alleen de kosten die zo veel mogelijk moet afnemen. Zij probeert kostenbesparend te werken.zij heeft helemaal geen kijk op over de mondgezondheid en daarbij horende taken die met kwaliteit moeten uitgevoerd worden. Zo gaat in de toekomst de patiënten onrust krijgen en binnen de tandartspraktijken ook de medewerkers niet meer weten wie wat moeten doen. Zelfs kunnen de mondhygiënisten zelfstandig praktijk openen en met lage prijzen aan patiënten werk afleveren wat op langere termijn voor de patiënten dubbel gaat kosten vanwege beperkte kwaliteit. Ik ben in het buitenland afgestudeerd en voor mij koste zo veel jaren om toegelaten te worden om zelfstandig een patient te kunnen verdoven en te boren,na 30 jaar ervaring. Hoe kan het zijn dat mondhygienisten en assistenten nu ook mogen boren en verdoven en interpreteren van foto's etc en ik als ervaren tandarts niet eens een controle mocht uitvoeren en andere taken die bij de tandarts horen? Mijn traject heeft heel lang geduurd tot ik uiteindelijk mijn Big registratie kreeg. Ik ben in principe niet tegen dat de mondhygiënist kleine cariës behandeld, maar dan wel onder de vleugels van een tandarts, die ter plaatsen is en ook kan ingrijpen bij complicaties. Tevens bestaat het gevaar dat zelfstandige mondhygiënisten behandelingen aanbieden die binnen HUN kunnen liggen, en niet welke de patiënt ook echt nodig heeft. Als voorbeeld; binnen de parodontologie bestaat het probleem dat het voorkomt dat sommige zelfstandige mondhygiënisten te lang (jaren) doorgaan met niet-chirurgische therapie, omdat zij geen flapchirurgie kunnen aanbieden, en zo een doctor s delay inbouwen. Er wordt soms niet of te laat doorverwezen naar de parodontoloog. De diagnostiek en indicatie stelling ligt het beste in de handen van een tandarts, welke daarvoor ook juiste training heeft gehad. Dus niet enkel het behandelen van de grijze zone, die kleine cariës heet, maar ook de endodontologie en kroon /brugwerk, welke in het verlengde liggen van de cariologie. Het naïef om te denken dat kleine cariës behandeling een op zichzelf staande aangelegenheid is, zonder raakvlakken met andere deelgebieden. Het allerbelangrijkste vind ik dat de mondhygiënist zich in eerste instantie moet richten op preventie, daar waarvoor ze zijn opgeleid. En het liefst primaire preventie, wat in ons zorgstelsel sowieso te weinig aandacht krijgt. Ik ben niet mee eens Ik ben van mening dat de taakherschikking zoals die reeds jaren gaande is (assistentes en MH die naar gebitsreiniging vullen,endo 's doen!!!!) zo en zo een verslechtering is van de kwaliteit binnen de mondzorg. Ook de marktwerking vind ik een slechte zaak omdat veel misbruik wordt gemaakt van de mogelijkheden meer de behandelen dan nodig en a.g.v. verkeerde diagnostiek. Ik zie de gemiddelde kwaliteit alleen maar achteruit gaan!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Zeer treurig om dat mee te maken. ik ben van mening dat iedereen in de mondzorg gediplomeerd moet zijn. dat wil zeggen dat deze persoon een opleiding moet hebben genoten voor de uit te voeren behandelingen en hiervoor een diploma gehaald moet hebben alvorens zelfstandig deze behandelingen uit te voeren. Het werken via de wet BIG vind ik sowieso geen goed idee omdat het onoverzichtelijk is voor alle partijen (incl. patiënten) en kan leiden tot grote problemen. Ik ben zeker van mening dat er taakherschikking en uitbreiding mogelijk is om als mondhygiënist (en onder toezicht van de tandarts ook de assistente) zelfstandige bevoegdheden te krijgen, mits dit onder 1 dak gebeurt in een praktijk waar alle teamleden goed op elkaar zijn ingespeeld en waar snel ingegrepen kan worden bij onverwachte tegenvallende situaties (zoals exponatie van de pulpa bij onverwacht diepe - met name occlusale!!! - caries (want occlusale caries is lastig op juiste omvang te diagnostiseren vanuit zowel klinisch als röntgenologisch oogpunt!). Op deze manier is er juist winst te behalen in kwaliteit van de patiëntenzorg omdat zo ook juist de preventieve kant van ons vak efficiënter kan worden ingericht. Het gevaar zit in het uitbreiden van het takenpakket en bevoegdheden als dit ook in de eigen praktijk(en) van mondhygiënisten gebeurt: wie doet de periodieke controle? wie maakt de röntgenfoto's, wie indiceert welke behandeling? etc. etc. Dit gaat heel veel onduidelijkheid geven en vooral ook: wie is eindverantwoordelijk en bij wie kan de patiënt terecht! Juist in het kader van: "de mondzorg moet transparanter" is dit vooral voor de patiënt/cliënt een slechte zaak. Ik hoop dat de minister zich zal specificeren zodat het de taakherschikking alleen mogelijk zal zijn (en niet verplicht!) in praktijken waar de tandarts als eindverantwoordelijke kan blijven functioneren. ik delegeer heelveel naar zelfstandig gevestigde mondhygiënisten; dat kon ik nergens kwijt en sowieso rammelt deze enquete behoorlijk... 96

102 Ik denk dat de kwaliteit van de Nederlandse mondzorg zal dalen doordat er niet meer 1 persoon toezicht zal hebben. Hierdoor zal het overzicht verloren gaan wat uiteindelijk niet in het belang van de patient zal zijn. Daarnaast zal de patient de speelbal worden bij bv exponaties agv diepe caries. Wie gaat de endo dan doen? Hoe zit het dan in dit geval met de verantwoordelijkheden? De mondzorg zal alleen maar complexer worden met nog meer administratieve lasten. Ik zie niet in hoe dit alles de kwaliteit en efficiciency zal verbeteren, de zorg voor de patient zal verbeteren, en uiteindelijk de kosten zullen verlagen? Ik denk dat de patienten de kennis en kunde van hun tandarts hoog in het vaandel hebben en zullen schrikken als de beoogde taken worden overgenomen door de mondhygieniste. Schoenmaker en leest!!!! Ik denk dat het duurder wordt voor de patient en de zorgverzekeraar. Om maar een tweede voorbeeld te noemen: patient komt bij mondzorgkundige voor controle, tandsteen en een paar gaatjes vullen, volgende stap is een bezoek aan de tandarts die constateert dat de behandelde kiezen heel kwetsbaar zijn geworden en een kroon nodig hebben- 2x behandeling zelfde probleem(feit dat dat de zenuw wel erg op zijn duvel geeft laat ik hier even buiten). De mondzorgkundige zal uit het hem of haar beschikbare pakket van mogelijkheden kiezen, hij of zij is tenslotte ook ondernemer... Zo zijn er meer voorbeelden. Ik denk dat uiteindelijk de patiënt de dupe wordt. Zorgverleners worden tegen elkaar uitgespeeld en er wordt absoluut geen rekening gehouden met kwaliteit. Kwaliteit is het belangrijkste en dus moet deze maatregel van tafel ik ga ook niet op stoel minister zitten. Deze stap ook invloed op mijn pensioen Ik heb in het verleden als docent/begeleider deelgenomen aan het nascholen van mondhygienisten. Indicatiestelling en vooral klinische uitvoering waren bedroevend, ook na 6 maanden "oefenen" bleek er geen enkele affiniteit met te gebruiken restauratiematerialen en de klinische problemen van restauratieve tandheelkunde. Overigens hebben sommige tandartsen levenslang dezelfde problematiek Ik heb in het verleden zeer succesvol samengewerkt met een zeer goed opgeleide mondhygieniste (in het buitenland). Dit leidde tot synergisme, was effectief en zeer gewaardeerd. Het is echter niet gemakkelijk te bereiken. Ik vermoed dat Mw. Schippers dit te licht inschat. Ik merk nu in mijn praktijk dat het mondhygiëniste verkeerde carieus diagnostiek bij patiënten maak. Als zoals mevrouw van schipper wil het mondhygiënisten zelfstandig aanslag gaan, gevaar zal zijn dat er onnodige behandelingen zal verrichten. Ik neem geen verantwoordelijkheid voor iemand die die zich bij de mondhygieniste laat behandelen voor vullingen en daarna bij mij op de stoep staat met heftige pijnklachten. En ik werk o.a als een spoedtandarts Ik stel voor dat alle tandartsen bij invoering MASSAAL hun praktijk te koop zetten als signaal! Kost geen omzet!! Ik zou zelf overwegen, ondanks mijn leeftijd, naar het buitenland te gaan en Nederland terecht vaarwel te zeggen! Ik vind dat assistente niet eens moest verdoven en zeker niet mandibulaire geven. Het klopt niet en daar zit ik ook wel tegen. Dus deze verandering is gewoon een ramp voor de zorg in het algemeen. Dit zal echt een chaos worden; Dan zal ik terug naar Portugal. Ik was gerecruteerd om hier te komen werken omdat er een tekort aan tandartsen werd verwacht. Nu willen ze al die zelfstandigheid geven aan Mondhygieniste maar dat gaat niets oplossen. Dat gaat zeker de kosten nog hoger maken. Gaan ze nu diagnosticeren? Gaan ze nu totaal overnemen dan van de onze taken? Binnenkort zitten ze endo Cursus te volgen. Maar waar is de medische basis van Mondhygieniste? Het is gewoon niet te doen. Ik vind dat mondhygiënisten kan niet rtg foto interpreteren,controles, boren etc... dat is werk van de tandarts niet van mondhygiëniste. Mondhygiënisten kan sealen, verdoven, periotreatment doen maar geen tandarts werk overnemen. Ik vind het echt onnozel! Ik vind het heel jammer dat wij een minister hebben die zo'n ongelooflijke slechte visie heeft op de gezondheidzorg en tandheelkunde in het bijzonder! Ik vind het prima dat een mhg gaatjes boort en vult maar wel onder toezicht vd tandarts. Daarnaast wil ik opmerken als ex docent bij mindzorgkunde dat de mondhygienisten afstuderen na het boren van slechts 5 restauraties. Ik zeg ieder zijn vak. Mondhygienisten paro en preventie ik vind het te gek voor woorden dat onze opleiding zo gedegradeerd wordt, alsof het allemaal niets voorstelt en dat een minder opgeleide vrijwel het zelfde kan! Ik word moedeloos van al die pogingen van Mw. Schippers om het vak tandarts volledig de nek om te draaien. Bij navraag onder mijn patiënten is niet één die vertrouwen heeft in dit absurde idee. Overigens denk ik dat een zichzelf respecterende Mondhygieniste niet op die extra kosten van een volledige tandarts-uitrusting zit te wachten en daarvoor vervolgens minder voor betaald te krijgen dan een reguliere tandarts. Hoe willen ze dat doen? Kan iemand de post van minister van volksgezondheid niet over laten nemen door B.v. een staatssecretaris? Is volgens mij ook goedkoper. Ik ben oprecht bang voor de toekomst van ons vak, mijn werk omdat Mw. Schippers zich nergens en van niemand iets aantrekt. Ik zou een onderbouwing willen van de consequenties voor de patiëntveiligheid. Ik vind dat dit op Europees niveau besproken moet worden. Ikheb er geen woorden voor. 97

103 In ben een parodontoloog en ik kan nawelijks een mhste vinden die kan echt de IPB doenof goede instructie geven. MH nivouw van de pten gaat achter uit, parodontale problemen nemen toe en wij hebben geen goede mhste om hier mee te heplen. Idereen wil vullingen doen of ortho of iets dat volgens mij met mhste niets te maken heeft. Het gaat echt nu mis in takeverdelingen!!! in de minvws beslissen figuren die zelf (samen met hun adviseuren) geen verstand hebben van de zorg In een gecontroleerde situatie (onder een dak) kan het goed werken: afgebakende taken, opdrachten en eindverantwoordelijkheid van de tandarts. Dan voorzie ik weinig problemen. Maar als er mondhygienisten zelfstandig als minitandarts gaan werken, zijn de gevolgen niet te zien en niet te overzien. Ook omdat de grenzen niet duidelijk zijn, misschien formeel wel, maar in de praktijk niet. In mijn omgeving zie ik zowel bij tandartsen maar zeker ook bij vrijgevestigde mondhygiëne praktijken dat vrijwel alle behandelingen van mensen met een parodontitis plaats vinden via m codes en niet binnen een (omdat het duurder is) paro protocol met t codes incl. een serieuze doorverwijzing en terugkoppeling naar een parodontoloog. Binnen mijn praktijk werk ik veel samen met een mondhygienist, dit is een volledig andere communicatie dan met een externe mondhygienist. Ja, de minister zou zich m.i. beter moeten laten informeren alvorens tot een definitieve taakherschikking te komen. Dat lijkt nu geenszins het geval te zijn. Ja, het is weer eens een politieke maatregel (ordinaire bezuiniging) die de mondzorg (tandartsen) raakt. Zowel Linschoten en Schippers (2x VVD notabene) zullen weinig politieke steun van onze collegae meer kunnen verwachten! Dat je mondzorg in het algemeen meer toegankelijk wil maken voor een ieder, prima. Maar laat de patient zelf kiezen bij wie die zijn (mond)zorg inkoopt. En laten we nu eens ophouden een goed mondzorg beleid in Nederland, willens en wetens om zogenaamde politieke redenen, de nek om te draaien. Blijf gewoon van een goed functionerend systeem af, als je er geen verstand van hebt. Anders wens ik deze beleidsmakers veel kiespijn toe! Ja, wij zijn het enige land zo ongeveer ter wereld waar het avk van tandarts, dat al ingewikkeld genoeg is zo ervaar ik dat in de dagelijkse praktijk, nu onder vals voorwendselen van kostenreductie wordt gedegradeerd tot het uitvoeren van een kunstje zonder gedegen medische kennis en een wetenschappelijke visie op het behandelplan op korten en lange termijn. Jarenlang heeft de minister te weinig tandartsen opgeleid. Een grote groep stopt er binnenkort mee. In mijn tijd studeerden 500 per jaar a!. Dit tekort wordt deels ingevuld door buitenlanders. Haar voorstel lost dit niet op. De wet Big voorziet al in een taakherschikking. Maar wil de patiënt dit eigenlijk wel? Niet helemaal duidelijk is wat zij beoogt: een tekort aan tandartsen wordt niet opgelost, wellicht een tariefdaling maar verbetert dit wel de kwaliteit van de zorg? Een taakherschikking dient geïmplementeerd te worden in de studie en zou Europees (of wereldwijd) dienen te worden ingevoerd. Als van te voren niet duidelijk is wat de gevolgen zijn of wat er wordt beoogd zal dit voorstel net als de vrije tarieven- zoals ik voorspelde, tot niets leiden... Je zou op sommige terreinen wel kunnen denken aan een soort compromis: het beoordelen van röntgen-foto`s en het (veilig) prepareren van restauraties in vitale elementen (en zeker als dat ook nog onder verdoving gebeurt) staat en valt met kennis en ervaring. Het uitvoeren van oa. dit soort werkzaamheden zou dus,m.i., alleen eventueel kunnen worden toegelaten als een mondhygiënist b.v. 10 jaar onder leiding van een tandarts deze behandelingen heeft uitgevoerd en ook getoetst wordt. Behalve de patiëntveiligheid zou het, als we aan het eerder genoemde kostenaspect denken, nog wel eens flink kunnen tegenvallen door endo`s, foto`s, verdovingen,avond-en weekendtarieven, die voorkomen hadden worden,om maar eens een greep te doen. kortzichtig Kosten mondzorg wordt voor het grootste deel privaat gefinancierd. Het argument van de minister dat de kosten lager zullen worden zullen op de staatskas geen effect hebben. Haar denk- en handelswijze is heeft niets te maken met het liberale gedachtegoed! Kwaliteit opleiding van de HBO-opleiding dient naar een hoger niveau getild te worden en meer zijn afgestemd met universiteit (op dit moment werken ze elkaar meet tegen dan mee). Kwaliteit van de zorg zal weer verder afnemen. Laat alle mondhygiënistes die zo graag willen boren gewoon de studie tandheelkunde doen: na het behalen van hun bul is er niets aan de hand. Aan nep-tandartsen hebben we niets. Laat de patiënt zich uitspreken! Lijkt me niet bevorderlijk voor de gehele tandheelkunde. Gebitsreiniging wordt ook beter gedaan door mondhygienisten over t algemeen omdat ze dit nu eenmaal veel doen. meer tandartsen opleiden!! Met veel moeite heb ik jarenlang mijn collega's in binnen en buitenland overtuigd dat i.v.m het vele preventieve werk de mondhygienist een plaats verdient in het team. Ook als NVvP hebben wij dit altijd gesteund maar nu er straks een verschuiving evt gaat plaatst vinden naar de curatieve zorg dienen wij hier heel hard stelling in te nemen. De landen in het buitenland die geen mondhygienisten hebben zijn nu genezen om een mondhygienist uberhaupt toe te laten. De verantwoordelijkheid voor diagnostiek dient kosten wat het kost bij de tandarts te liggen Mh en preventieassistente kunnen goed een deel overnemen van de tandarts taak onder toeziend oog van tandarts. 98

104 Mh's hebbn onvoldoende kennis en ervaring om het brede plaatje te zien van de mond met alle risico's en gevolgen. Bovendien kunnen zij wanneer het mis gaat niet zelfstandig problemen oplossen. Mijn ervaring met zelfstandige mondhygienistes is dat het aansturen WEDERZIJDS nauwelijks werkt. Geen gestructureerde communicatie en wie bepaald koers wanneer het zorgplan niet overeenkomt? mijn naburige zelfstandig werkende mondhygieniste wil onder geen beding boren heeft al teveel werk!!! Mijn overtuiging is dat de controle door een tandarts gedaan moet worden, waardoor indicatiestelling door een mondhygienist onmogelijk wordt en daarmee alle restauratieve handelingen van de mondhygienist geïndiceerd moeten worden door een tandarts. In alle praktijken met tandarts-waarnemers is de prikkel om een geconstateerd gaatje te verwijzen naar een mondhygienist afwezig. Liever repareren de tandartsen zelf dit gaatje. Een mondhygienist kan met een hbo niveau kan wel restaureren als hiervoor voldoende aandacht is in de opleiding is mijn mening. Min. Schippers is zeer slecht voor de Mondzorg i.h. algemeen. De tarievenstructuur is een instrument geworden om de tandarts in een wurggreep te houden. In de afgelopen 6 jaar is het alleen maar slechter geworden; experiment vrije tarieven / ortho tarief uitgehold / nu implantologie / eerst clustering van codes, daarna ontclustering m.a.g. daling (!) - V60 code materie b.v. / deze verruiming van de taakherschikking is een camouflage-actie - hebben wij al meegemaakt met orthodontie. Eerst werd je gestimuleerd om taken te delegeren naar je ass. Toen dat eenmaal was ingeburgerd werd gezegd dat het tarief te hoog was, omdat het werk door lager opgeleid personeel werd gedaan en dus moesten de orthotarieven omlaag. Dat is ook gebeurd en nu is een maandcontrole anno % (!) lager dan die in Let op! Als er niets structureels aan de tarieven gaat veranderen is het eind zoek. Minister Schipper helpt sinds zij in de regering zit onze beroepsgroep om zeep. Eerst met de vrije tarieven, wat nooit heeft kunnen werken, het enige wat er gebeurd is, is dat wij in de media door de slijk worden gehaald. Tariefdalingen en nu dit. minister schippers gebruit dit instrument om haar enige doel in de mondzorg te bereiken, nl. verdere daling van de kosten/verlaging van het UPT tarief voor de meest voorkomende behandelingen. Slechet zaak! Minister Schippers laat haar oren hangen naar de verzekeraars. Zal haar na haar kabinets-periode ( volgend jaar ) een leuke job opleveren bij een van de grote verzekeraars! Misschien kunnen we werkzoekende postbodes ook wat tandheelkundigs aanleren om de kosten te drukken. Bij orale pathologie, endo, recepten etc. moet er sowieso een tandarts aanwezig zijn! Misschien moeten tandartsen zelf ook minder delegeren. Zou sterker over komen in argumentatie moeten mondhygienisten nu ook VWO-B gaan halen en rontgen examens gaan doen of kunnen die dat spontaan allemaal? Ik zie al in onze kliniek vullingen van daarvoor verder opgeleide mondhygienistes bij kinderen. De kwaliteit is zeer slecht. Ook rontgenfoto's kan men niet lezen. Evenzo zie het werk van buitenlandse tandartsen die bij ons werken. Ook dat werk is extreem slecht. Tanden trekken kan men niet, kroon nog nooit gemaakt etc etc. De inspectie is zo streng met allerlei onzinnige zaken: hier zie ik een taak voor de inspectie. En daar heeft de nederlandse patiënt ook nog een keer iets aan. Moge de tandarts van minister Schippers zijn of haar verdovingsspuit eenmaal nuttig ende grondig toepassen. Mogelijk zullen de kosten eerst dalen, in gelijke tred met de kwaliteit van de mondzorg. Daarna kunnen er hogere kosten te verwachten zijn, danwel meer kunstgebitten. mondhygienisten zouden beter de kant van de initiële parodontologische behandelingen op kunnen gaan in samenwerking met de tandartsen. het maken van restauraties heeft echt tandheelkundige kennis nodig zoals occlusie, articulatie en kennis van het endodontium. belangrijk is zeker ook de diagnostiek en indicatie voor het vullen van gaatjes. zeker ook belangrijk de kennis voor het gebruik van röntgen. Mondhygiënistes kunnen veel taken uitvoeren. Hun competenties zijn niet toereikend om al deze taken zelfstandig uit te voeren. Wanneer diagnostiek, indicatiestelling en (gedeeltelijke)uitvoering niet langer in directe samenwerking en onder supervisie van een academisch geschoolde tandarts gaat plaatsvinden kan je voorspellen wat voor ellende dat zal gaan geven. Dat laat nog onverlet dat de workforce hard nodig is voor primaire preventieve taken en parodontale zorgverlening. Taakherschikking; JA mits workforce toereikend. Zelfstandig bevoegd; NEE Zelfstandig bevoegd vrijgevestigd; DAT AL HELEMAAL NIET, IK SPREEK JULLIE OVER 10 jr WEER VERPLICHTE EERSTE PATIENTEN IN ZO'N PRAKTIJK; 150 KAMERLEDEN+KABINET+!e KAMERLEDEN +ALLE GEZINSLEDEN met groet, XXX Mondhygiensten moeten vooral uitblinken in preventie en paro, het liefst in strikte samenwerking met de tandarts zo hou je de lijnen kort en de efficiëntie hoog daardoor de kosten beheersbaar. Mw Schippers probeert zo kosten te besparen maar deze maatregel zal een desastreuze uitwerking op zowel kwaliteit van mondzorg als kosten hebben.. En dan hebben we het nog niet eens over de patiëntveiligheid. Wanneer maakt deze minister plaats voor iemand met hart voor gezondheid en kennis van zaken, een blamage voor alle integer werkenden in de mondzorg. NB: VERBORGEN AGENDA SCHIPPERS: DOEL = KOSTENBESPARING VIA FUNCTIONELE BEPRIJZING [DOOR AMBTENAREN], ONDANKS PRIVAAT GEFINANCIERDE ZORG >> TEN NADELE VAN TANDARTS!! Nederland huilt Nederland is het enige land die op deze manier de tandheelkunde blijft bestoken met onzinnge maatregelen. Voor mij is de maat vol en ik ben bezig om te emigreren naar Spanje. Veel succes allen in Nederland 99

105 Nee, houden zoals het is. Negatief advies Nergens anders op de wereld niemand zit hierop te wachten. Niet doen NIET DOEN Niet doen, taakdifferentiatie is beter zoals nu het geval. De mondhygiëniste moet bij haar oorspronkelijke taak en functie inhoud blijven. Of worden de huidige taken van de mondhygiëniste nu overgenomen door de schoonmaakster? Niet doen! Dit leidt tot verslechtering van de mondzorg door complexe handelingen uit te laten voeren door lager geschoold personeel ZONDER toezicht en eindverantwoording. Dit leidt ZEKER niet tot kosten reductie. Niet doen! Zie er absoluut geen toegevoegde meerwaarde in Omdat ik al wat langer in dit vak zit zie ik de nadelige gevolgen ook wat genuanceerder. Praktijken moet renderen en exploitabel zijn. Dit voorstel leidt tot nog meer overbehandeling. Maar ik heb de hoop voor de mondzorg al eerder opgegeven. Het laatste interview in de NRC met Rouvoet (NZA) was zo veelzeggend, In het hele artikel ( hele pagina) werd de patiënt slechts een keer genoemd. Om wie gaat het dan eigenlijk denk ik dan? Zo ook deze mevrouw Schippers. Die is tijdens haar aantreden al lang uit het oog verloren om wie het nu eigenlijk gaat. Ook organisaties als ANT en KNMT werken bepaald niet mee het belang van de patiënt te dienen. Onbegrijpelijk dat telkens veranderingen worden doorgedrukt. Onder 1 dak met supervisie van een tandarts is takenoverdracht mogelijk en veilig voor alle tandheelkundige patienten Onder een dak net begeleiding kan er veel. Na maken plan kan er zeker veel worden gedelegeerd. Ondoordachte, achterhaalde beslissing Ongewenst en patiënt gevaarlijk. Onverstandig Onvoorstelbaar slecht idee van de minister. De kwaliteit van de tandheelkunde is al aan het verslechteren door buitenlandse tandartsen in huis te halen, velen spreken geen woord Nederlands. Alles moet vertaald worden aan de stoel en dat is een slechte zaak. Dus geen patiënt tandarts relatie. Vervolgens betalen die buitenlandse tandartsen maar 30% belasting gedurende 10 jaar. Schandalig!!!! Ik hoop, en daar vertrouw ik op, dat de ANT zich hiervoor inzet Ook internationaal totaal onaanvaardbaar, Europese rechtspraak? Op dit moment worden reeds zeer specifieke taken aan mondhygiënisten en preventieassistenten toevertrouwd. Zoals het nu gaat, werkt het. Er is geen reden tot verandering, behalve geld in het laatje van de overheid. Opleidingsniveau bepaalt niet de overheadkosten in de mondzorg. vulling bij MH zal daarom hetzelfde moeten kosten als bij TA. Komt er dan ook een assistent voor de MH om de kwaliteit te verbeteren? Opmerkingen tellen niet, de agenda van de minister ligt vast. Kostenbeperking in de zorg door lager geschoold personeel ad hoc verrichtingen uit te laten voeren zonder dat hier management of regie vergoeding bij de 'verantwoordelijke wordt neergelegd? je kan ook alle mensen onder de 21 zovaak als je nodig acht naar de mondhygieniste sturen dan heb je ook minder tandartsen nodig als deze ondhygienisten belloond worden bij het afleveren van een gaaf gebit op 21 jarige leeftijd. Echter deze preventie is niet meetbaar en dus duur en dus niet interessant voor de minister. Zij kan ook kijken naar scandinavische modellen. Bellen mag ook, kan ze meekijken : XXX. MVG Preventie is dé oplossing voor minder tandheelkunde kosten. De huidige mondhygiëniste wil perse een flink deel van de tijd de tandarts "vervangen" Probeer juist zoveel disiplines onder 1 dak te houden. Hiermee gaat kwaliteit wel omhoog Proetballon en ondoordacht Rampzalig. Commercieel denkende mondhygiënisten zulle zich gaan profileren als volwaardige tandartsen. Hoop ellende die tandartsen weer moeten gaan opknappen, hogere kosten terwijl kwaliteit achteruit gaat. Alleen een gedegen opleiding van ca twee jaren zal mondhygiëniste op voldoende peil kunnen brengen om te kunnen botren. Restaureren vergt oefening, tijd en het vaak uitvoeren van deze taken. Een MHG die slechts af en toe restaureert zal over het algemeen slechtere restauraties maken ronduit belachelijk.gebeurt in geen enkel land dat het tandarts beroep zo uitgehold wordt.geen prothesen,geen tandsteen,geen gewone vullingen meer.alleen de ellende blijft over voor de tandartsen. Samenwerkig graag, geen goedkope cowgirls op de hoek. Slecht voor de naam van mondhygienistes en tandartsen. Schipper moet ophouden met haar ideen.de gezondheidzorg in nederland zal nog slechter gaan zowel kwaliteit als financieel. schoenmaker blijf bij je leest Schoenmaker blijf bij je leest.trouwens wat moet dat toevoegen?schandalig!!!!!laat de mondhygienistes maar eerst tandheelkunde studeren.de volgende stap:ok assistente gaat operaties uitvoeren. 100

106 schoenmaker houdt je bij je leest. Er ligt en duidelijke taak bij de mondhygiënisten. Uitbreiding van taken omwille van kostenbesparingen ( want daar gaat het kennelijk om ) moet niet ten koste van de autoriteit, kennis en kunde van een universitair opgeleide tandarts gaan skecht plan slecht idee! De verpleegster doet toch ook geen blindedarm operaties? slecht voorstel; beter meer aandacht voor preventie, waarvoor ze ook oorspronkelijk opgeleid zijn geworden Slechte ontwikkeling voor de consument en patientveiliheid.ook zal de MH veel meer moeten investeren, denk aan extra hoekstukken vulmaterialen enz Slechte zaak!!!!! snel vergeten Sorry maar ik ben geen beleidsmedewerker, visionair of toekomst voorspeller, ik probeer de patienten aan mij toevertrouwd zo goed mogelijk bij te staan in het behoud van hun gebid. Staat bij vraag 14 stom wat doe je bij problemen.wie gaat dan de diensten draaien?ik heb geen zin om buiten de werktijden voor hun klaar te staan en hun drek dan op te ruimen.dan moet de minister daar ook wat op vinden.tandartsen draaien de diensten voor en met elkaar. hoe gaan de mondhyg. dat doen. Stop deze verloedering! De gedachte dat alles in de tandheelkunde te vangen is in een protocolletje is een illusie! We zijn inmiddels niet meer in 2006 maar 10 jaar verder als Commissie Linschoten. Denk na implantologie ook iets meer als sneetje zetten, gaatje boren, schroeven erin en klaar is kees. De overheid is alleen maar belust op geld. Met deze maatregel denkt men de kosten omlaag te brengen voor de burger. En die wil dat maar wat graag. Kosten bespaar je door de oorzaak aan te pakken. Suiker is de oorzaak van alle ellende. Pak de bron aan, pak de voedingsindustrie aan! Gebruik je verstand en denk niet zo simplistisch over tandheelkunde. Het is een illusie dat een mondhygieniste een patiënt met een paro,endo, ortho,prothetisch en geriatrisch problem zou kunnen controleren. Welterusten Straf de bedenkers Swakke besluit!! Swak minister!!! taakherschikking zoals voorgesteld komt elders praktisch niet voor Taakherschikking castreert de Preventieve Motivatie van de speciaal voor preventie opgeleide HBO-er. Preventieve instelling plus curatieve instelling past niet in 1 persoon.tandartsen blonken niet echt uit in preventie, ze zochten en zoeken daar hulpkrachten voor.. MH is niet goedkoper dan TA, al zal dat goed moeten worden onderbouwd. Haal de angel uit het conflict, knuffel de MH en knevel de PA: geef de MH de anesthesie en de foto's, en informeer de IGZ via de achterdeur, dat dat natuurlijk meer straling gaat geven. Offer de PA wat betreft weefselscheidende handelingen zoals: diepscalen. Uitsluitend supragingivaal na adekwate (voor-)opleiding.geen onopgeleiden, VMBO klinische aan het werk. Schakel NVM in bij elke opleiding PA. Ontmoedig boorbereidheid bij MH, volgens mij willen ze dat zelf ook, het is hun door de strot geduwd door Quisling Paul Boom, de man is zo stom dat ie nooit tandarts heeft kunnen worden...dus gefrustreerd. Maak landelijke enquete onder de bevolking:wil patient het wel, die borende niet-tandartsen. Omarm de MH, ga qua attitude door het stof, kost niks, en sla de handen ineen ter bestrijding van het gezwel dat PA heet.maak die als gezamenlijke vijand. Onthoofd al die komersjelen die PAs "opleiden"doel : rust in de mondzorg zowel bij TA als MH. Doe dat snel voordat er een beroepsvereniging van PA komt:die gaan groeien, eisen... If you can't beat them, join them. Succes JW, de KNMT even meekrijgen en je voordeel zien als ANT, ze zijn daar voorlopige nog niet ingewerkt en zien, domdomdom nog als viande zonder kansen. hihihi Taakherschikking geeft meer vrijheid aan de tandarts om dat deel vannde mondzorg die hij goed dunkt te delegeren, mits bekwaam, ook daarij is verbetring in opleiding noodzakelijk. Vaak hebben mhg geen tijd voor meer boren. Taakherschikking is mijn inziens niet de oplossing van het probleem! Het gaat bij de minister er alleen om, hoeveel geld zij kan besparen en niet om de patientveiligheid! taakherschikking is oké maar alleen onder toezicht.waarom hebben tandartsen een 5/6 jarig curriculum gehad en mogen mondhygiënisten nu ineens met 4 jaar HBO een groot deel van dezelfde handelingen uitvoeren? Kunnen zij de consequenties inschatten van gemaakte vullingen en hoeveel radiologie hebben zij geleerd? Taakherschikking is top, mits het in de tandartspraktijk plaats vindt. Het huidige systeem van meerdere mondzorg loketten (tandartspraktijk - tandprotheticus- tandarts specialist - ziekenhuis - mondhygieniste- tandarts met differentiatie etc- zonder EPD (dus met meerdere dossiers die niet op elkaar worden afgestemd) is al dusdanig inefficiënt en bureaucratisch, dat er van een goed en efficiënt zorgplan al vaak geen sprake is. Lijkt mij een heel slecht idee om dit reeds falende systeem nog verder uit te gaan breiden. 101

107 Tandarts is een beschermd beroep, mondhygienistes ook. Een voorbehouden handeling is beschermd binnen de wet BIG; met als vereiste dat de tandarts hiervoor de vereiste scholing heeft gehad, Als de MHG zogenaamd de vereiste scholing heeft gehad, waarom moet de tandarts dan alsnog de indictie doen voor het maken van de vulling? Dit betekent toch dat de MHG diagnostisch gezien niet fit genoeg is om te beoordelen onder welke classificatie de vulling zou moeten vallen, met de daarbij behorende moeilijkheidsgraad? Als alles beschermd is onder wet BIG, betekent het niet dat het over 1 kam geschoren mag worden: een koe is een beest met vier poten, maar een beest met vier poten is niet altijd een koe, of wel? MInister Schipper mag voortaan op controle en vullen bij haar eigen mondhygieniste komen. Tandartsen moeten niet zo bang zijn dat ze hierdoor "aangetast " worden in hun werkzaamheden. Tandartsen werken voornamelijk curatief, mondhygienisten preventief tandartsen zullen hun positie trachten te handhaven onder het mom van kwaliteitsverlies. in eerlijkheid vermoed ik dat de concurrentie zal toenemen. echter qua service aan patiënten lijkt me dit een positieve ontwikkeling. de functie van tandarts zal meer richting specialisatie schuiven. mogelijk dat met een verschuiving van taken ook een verschuiving van kwantiteit tandartsen oplevert, waardoor een praktijk en patient hoeft te volstaan met tandartsen van een mindere kwaliteit en waarbij misstanden met buitenlandse ongeregistreerde tandartsen minder voorkomen. tandheelkunde is niet voor niets een 6 jarige universitaire opleiding, in geen enkel land in de wereld wordt een groot deel van de tandheelkunde uitbesteed aan een mondhygieniste.dit is puur een centenkwestie.schandalig, dit heeft niets meer met volksgezondheid te maken. Te allen tijde zien te voorkomen! tegenstemmen This sucks! Tot nu toe hebben alle recente beleidsmaatregelen in de mondzorg tot averechtse gevolgen geleid aangezien er door de beleidsmakers onvoldoende kennis is wat er nu feitelijk in de praktijk gebeurt. Minister luister een keer naar de beroepsverenigingen en de behandelaars en trek dan uw conclusie. Uit hoofde van mijn funktie als tandarts-docent op het ACTA heb ik een aantal jaren geleden ook groepen mondhygienisten mogen begeleiden op zaal. Ondanks de strikte afbakening (alleen primaire caries behandelen) kwam het regelmatig voor dt ook restauraties werden vervangen. Ik ben bang dat zonder toezicht mondhygienisten zeer regelmatig behandelingen zullen gaan uitvoeren waarvoor zij niet bevoegd zijn. Toezicht is er nl. niet of nauwelijks. uniek idee, plan snel begraven Unique in europa, zoals het t'huis bevallen- goedkoop, maar medis geen success- niet voor mijn familieleden! verdere uitholling van het vak, geen enkele verbetering van te verwachten volledig anti. Elk jaar is er wel iets dat moet veranderd worden, of veranderd, is het geen ereloon-inlevering, dan vindt men wel iets anders. Toekomst tandheelkundige zorg in " Nederland" ziet er mijns inziens niet rooskleurig uit voor de (nabije) toekomst, wie zal deze studierichting nog willen aanvatten... volledig idioot en een belediging van de TA Voor de veiligheid van de patient en om de kwaliteit te waarborgen moeten de taken niet zomaar verschoven worden van tandarts naar mondhygienisten en assistentes. Voor patiënten is het prettiger om in 1 praktijk behandeld te worden. In die setting is het maken van restauraties door een mondhygiënist veilig en bij complicaties kan de tandarts te hulp schieten. Ik kan me geen beeld vormen hoe dat moet wanneer de mondhygiënist op een andere locatie werkt. Waanzin. Je laat de portier ook niet opereren. Pure, verkapte 'bezuinigingsactie' gebaseerd op een gedateerd rapport. Onzalige operatie waarbij het beroep van tandarts of mondzorgkundige gehhel wordt uitgehold. Mondhygiëniste dient op de eerste plaats preventief te werken. Daar is nog veel winst te halen. Waarom dit echt nodig is? Kunnen we op dit manier beter de mensen helpen?een zelfstandige mondhygiëniste (die kan zelf beslissing welke kiezen kan ze boren ) kan niet verbeteren de kwaliteit van behandeling plan of zorgplan van de patiënt. Wie coördineert dan de zorgplan van de patiënt? waarom moet een van de beste systemen in de wereld met experimenten (in de valse hoop kosten, die de overheid niet maakt te verminderen) om zeep worden geholpen Vanachter een bureau zijn mensen, niet door kennis van zaken gehinderd, over de ruggen van de patiënt en de tandartsen een spelletje aan het spelen Wat gaat er bijvoorbeeld gebeuren, met een praktijk waar alleen mondhygiënisten werken en (preventie)assistenten, als de cariës veel dieper blijkt dan behandeld mag worden en er bijvoorbeeld een endo-start gedaan moet worden. Hoe kunnen zij dat adequate zorg leveren voor de patiënt? Hoe krijgen de mondhygiënisten evenveel vaardigheden (boren/röntgenfoto's analyseren etc.) als de tandartsen als ze twee jaar minder studeren en dus veel minder mogelijkheden hebben om (praktijk)vaardigheden op te doen? Maar dat dan wel van ze verwacht wordt dat ze een 'goedkope' tandarts zijn? Komt de kwaliteit van de parodontale behandelingen in gevaar als voornamelijk de nadruk gelegd wordt op het boren van gaatjes tijdens de studie van mondhygiënisten? Wat gebeurt als een vulling, bij een mondhygienist geplaatst, een endo wordt? Patient veiligheid moet een prioriteit zijn 102

108 Wat mij betreft is nu de grens bereikt. Dit waanzinnige plan dient niet de kwaliteit van de tandheelkunde maar is, naar mijn gevoel, gebaseerd op het streven de tandheelkunde in Nederland kapot te maken. Er worden al te weinig tandartsen opgeleid, iets wat de komende jaren alleen maar minder zal worden gezien de problemen die er spelen bij de drie overgebleven opleidingsplaatsen. Het idee dat je de capaciteit kunt verhogen door mondhygiënisten te gaan inzetten voor tandartstaken is niet gebaseerd op resultaten van een onderzoek maar alleen door aannames door een clubje ambtenaren die niet geremd wordt door enige kennis van zaken op dit gebied. Gaat dit toch door zullen de ANT en KNMT op een manier die men niet van onze beroepsgroep gewend is daartegen moeten protesteren. Wat moet er gebeuren als bij een "gaatje boren"de pulpa wordt geraakt. Is de mondhygienist dan ook bevoegd een endostart te doen? of wordt het dichtsmeren die handel???? of moet een tandarts in de buurt zijn patienten gaan afbellen om deze patient op te vangen?? Het is net als vliegen, sturen /opstijgen /dalen is niet moeilijk te leren. Het verschil zit em in wat te doen als er iets mis gaat!! Laat de mondhygienist doen waar ze goed in is,reinigen uitwendig, met verdoving omdat dit fijn is voor de patient, want die hoort op nummer 1 te staan. In het geval van een uitschieter de pulpa in wordt de patient slachtoffer. Dat mag niet gebeuren. Wederom een kostenpost die de Nederlandse belastingbetaler zal moeten ophoesten als Minister Schippers' experiment weer zal falen. Zij hoopt hiermee kosten te besparen, maar goedkoop is duurkoop en dit zal blijken. wederom een ondermijning van ons beroep weer een experiment om de mondzorg uit elkaar te drijven en de zorgverzekeraar een kans te verschaffen om hiervan misbruik te maken:het honorarium weer eens flinkpakken en afdwingen van contracten. Alles onder de zogenaamde vlag van kwaliteit. Het is een jammer genoeg weer een schimmige poging om de mondzorg onder druk te zetten in plaats van een constructief beleid SAMEN met zorgprofessionals om de kwaliteit en doelmatigheid te vergroten. Bovendien een blijk van minachting voor alle mondzorgprofessionals die dagelijks trachten de best mogelijke zorg te leveren. Wellicht tijd om in de komende " pruimentijd" de media wat meer te betrekken in de voorlichting tegen desastreuze plannen van de overheid en dat samen met nvm en knmt te doen als een front? Wie doet de weekenddienst opvang van deze lieve mondhygienistes, als het gaatje toch dieper bleek te zijn wie start dan de endo, of bij perforatie. Herkennen mondziektes. Moet ik dan ineens direct een endo starten als er wordt geperforeerd, zo ja, mag ik na de endo de vullig dan nog een keer declareren? De eeerste was tenslotte niet door mij gemaakt. En zo kan ik nog uren doorgaan. Wie vangt de calamiteiten op bij verkeerde behandeling zelfstandige mondhygieniste? Zeer slecht idee Zeer slecht idee, patiëntveiligheid neemt af en preventie zal ook afnemen! Mh gaan minder MH- werk doen! Zeer slecht voor de patiënt. Bij exponaties kan niet adequaat worden opgetreden. Zeer slechte wetswijziging, die misschien op heel korte termijn kostenbesparend zou kunnen zijn, maar op lange termijn zeer kostenverhogend en kwaliteit verlagend zal gaan werken. Zelfstandig gevestigde mondhygiënisten levert op: - hogere belasting voor patient in: onduidelijk wie de regie heeft, mondhygieniste is niet in staat om een behandelplan op te stellen (geen kennis en kunde in dit onderdeel) - mondhygieniste heeft slechts enkele behandelingen in haar pakket; bij relatief eenvoudige problemen moet de patient worden doorverwezen (toename van administratieve lasten ook voor de tandarts!!) Laat een mondhygieniste wel boren, maar ALLEEN onder toezicht van een tandarts. We moeten onze krachten bundelen en niet ieder z'n eigen eiland creeeren. zie 13.: mondhygienisten moeten er eerst beter voor worden opgeleid/ de tandarts moet helicopterview houden, is daarvoor opgeleid, mondhygieniste gaat gecompliceerde gevaren niet zien( kroon en brugwerk,implantaten,occlusie/bovendien is uit onderzoek gebleken dat de meeste mondhygienisten het normale werk willen blijven doen waarvoor ze hebben gekozen/ mondhygieniste heeft al een zeeeeer belangrijke taak in preventie en behandeling van parodontale problemen/ ook gebleken is dat niet het honorarium van de behandelaar, maar de hele infrastuctuur( stoel met alles eromheen) de prijs bepaalt zie bioven: heel erg griezelig, bovendien hebben de mh. wel genoeg te doen met de taken die ze nu al hebben Zie vorige antwoord. Wat mij betreft houdt de tandarts de leiding en dus ook het overzicht van de veiligheid van de patiënt. Hierdoor blijft de kwaliteit het best en transparant.: er komt overtreatment. de tandarts volgt zijn patient niet meer als nu: elk half jaar/1x per jaar zien. er is geen controle meer over het gehele behandelplan op lange en korte termijn. plus de ta heeft 6 jaar lang moeten boren, veel ervaring. en de mhg maar 3 jaar! ze beginnen volgens mij pas in jaar 2. Zie vorige opmerking: schoenmaker blijf bij je leest, mh hebben vaak de kennis en kunde niet. maar wat te doen bij pijnklachten? wat als glz caries tot in de pulpa wordt geboord? gaan ze ook weekend diensten draaien of gaan ze alleen het "mooie" werk doen. wel boren, geen verantwoordelijkheid. als het mis gaat, op handen en voeten naar de tandarts om het op te lossen Zie vorige vraag. En onbehoorlijk na korting vorig jaar: ordinaire tariefs verlaging 103

109 Zie vorige vraag.: de voorbehouden handelingen zijn voor een arts, in dit geval de tandarts. Als mondhygiënistes zelfstandig röntgenfoto's mogen gaan maken, een afwijking constateren en meteen gaan boren, is het einde zoek. Zij kunnen niet beslissen of bv. een caviteit behandeld moeten worden of dat er nog even afgewacht moet worden. Dat beslist de ' dokter', niet zij. Het zou toch wat zijn als de doktersassistente de diagnose zou stellen? Dan hebben we ook geen huisarts meer nodig. Zo snel mogelijk van tafel vegen. Zoals zo vaak is het enige doel van de politiek kostenbeheersing. De kwaliteit van de zorg en behoeftes van de patiënt worden daardoor naar de achtergrond verdrongen. Zolang de samenwerking onder 1 dak plaatsvind en onder supervisie/na delegatie van de tandarts, vind ik het geen probleem dat mondhygiënisten bijvoorbeeld caviteiten restaureren. zorg dat een plan breed gedragen wordt, niet enkel binnen de politiek zou gevaarlijk zijn voor de patiënten Extra opmerking per mail binnengekomen In de jaren 50, 60 en 70 van de vorige eeuw werd de onbevoegde uitoefening van de tandheelkunde (destijds commissie BOUT) grondig bestreden zelfs met hulp van de rechter. Een meer dan zinnige zaak aangezien veel schade aan patiënten werd berokkend waar een halt aan moest worden toegeroepen. Mijn visie: het is een onzinnige actie om mondhygiënisten bevoegdheden te verlenen tot handelen welk handelen nauwelijks behoorlijk wordt onderwezen. De uitbreiding van het curriculum is kennelijk sluipend verlopen en had nooit mogen worden doorgevoerd. Het is wederom een startpunt voor onbekwaam en onbevoegd uitoefenen van de tandheelkunde. De historie herhaalt zich en men heeft bewezen daar geen lering daaruit te trekken. 104

110 Over Flycatcher Onderzoeksbureau Flycatcher is in 2000 ontstaan als spin-off van de Universiteit Maastricht. Inmiddels is Flycatcher uitgegroeid tot een middelgroot onderzoeksbureau met een enthousiast team van academisch geschoolde onderzoekers en innovatieve IT-specialisten. Het uitgangspunt is dat onderzoek aantoonbaar moet bijdragen aan het nemen van de juiste beslissingen op basis van betrouwbare, compacte en beleidsrelevante informatie. In onze visie zijn kennis en inzicht onmiskenbare succesfactoren voor alle organisaties, zowel profit als non-profit. Wij zijn actief in diverse sectoren en bestrijken een breed onderzoeksveld van evaluatie-onderzoek en werkbelevingsonderzoek tot communicatie-onderzoek. Voor elke vraag zoeken we naar de slimste oplossing waar u verder mee kunt. Wij zijn lid van de Research Keurmerk Groep van de MOA en van de Europese branchevereniging van onderzoeksbureaus ESOMAR. Verder zijn we kennispartner van de Stichting INK en het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING) en sponsoren wij de NPSO (Nederlandstalig Platform voor Survey Onderzoek). Flycatcher is in het bezit van de kwaliteitskeurmerken ISO en ISO Dit onderzoek is uitgevoerd conform de richtlijnen van deze keurmerken.

111 Meer informatie:

112 Verder door vragen Postbus AJ Maastricht tel Volg ons op