Dokter, is het M(i)S?
|
|
|
- Anna van der Linden
- 10 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 Dokter, is het M(i)S? Jan Meilof, neuroloog Martini Ziekenhuis UMC Groningen
2 MS: Multiple Sclerose
3 casus Man, 38 jaar Blanco voorgeschiedenis Last van aanvallen: Plots moeite met praten/zingen en gebruik rechterhand
4 casus Man, 38 jaar Blanco voorgeschiedenis Last van aanvallen: Plots moeite met praten/zingen en gebruik rechterhand Duurt maximaal 20 seconden, soms 10 keer/dag Speelt in band, gitaar spelen hapert dan, valt op Op werk in gesprek moeilijke woorden vermijden Tussendoor helemaal goed
5 casus Vraag van patient: Mijn broer heeft MS, heb ik dat ook?
6 casus Wat zou U doen?
7 casus Wat zou U doen? Geruststellen, MS is het zeker niet Geruststellen, MS zal het wel niet zijn en neuroloog kan daar nu toch niets mee Borrelia serologie laten bepalen Afspraak laten maken bij neuroloog
8 casus DD: (complex) partiele epilepsie Migraine variant TIAs Functioneel (psychogeen).. MS
9 casus: diagnose EEG: geen epilepsie MRI: uitgebreide witte stof afwijkingen passend bij MS Liquor: passend bij MS Diagnose: paroxysmen bij Multiple Sclerose
10 casus: therapie Diagnose: paroxysmen bij Multiple Sclerose Redelijk effect carbamazepine Na intraveneuze methylprednisolonkuur carbamazepine afgebouwd Na 1 jaar nieuwe episode met loopstoornis en gevoelsstoornissen
11 Wanneer denken aan MS Jonge mensen (20-50 jr) Neurologische klachten die in enkele dagen ontstaan Eenzijdige visusdaling (neuritis optica) Halfzijdige gevoelsstoornissen
12 Brown-Sequard syndroom
13 Wanneer denken aan MS Loopstoornissen met mictiestoornissen en sensibel nivo (band om de buik, stijgt langzaam op) Eerdere episoden met neurologische klachten die na enkele dagen tot weken ook weer overgingen Hoofdbuigsymptoom (Lhermitte)
14 Wat is MS Demyeliniserende ziekte van hersenen en ruggenmerg Myeline laag rond zenuwen door onsteking aangetast maar axon zelf ook beschadigd Na remyelinisatie herstel mogelijk, niet altijd volledig Bij axonale schade irreversibele functiestoornis
15 Wat is MS
16 Wat is MS Bij axonale schade irreversibele functiestoornis Veel afwijkingen in de witte stof Maar ook corticale lesies bij MS! Auto-immuunziekte?!
17 Hoe ontstaat een MS-lesie?
18 Diagnostiek MS Anamnese: eerdere episoden? Neurologisch onderzoek: objectieve uitval? Aanvullend onderzoek: MRI-hersenen/ruggenmerg
19 Voorbeeld MRI
20
21
22
23 Soorten MS beloop RR-MS SP-MS PP-MS PR-MS MScNN
24 Diagnostiek MS Bij typische klinische verschijnselen: MRI tenminste 3 typische lesies op de juiste plaatsen Twee episoden of toename afwijkingen op MRI Bij twijfel liquoronderzoek Uitsluiten andere oorzaken: Vitamine B12 deficientie Borrelia overig
25 Diagnostiek MS MRI hersenen en ruggenmerg zeer sensitief Volstrekt normale MRI sluit MS uit! Ook veel aspecifieke afwijkingen en toevalsbevindingen Interpretatie vraagt wel specifieke kennis Liquordiagnostiek minder vaak nodig Wel regionale verschillen Diagnose steeds eerder te stellen
26 Behandeling MS Aanvals Rx: 3 dagen 1000 mg prednisolon i.v. Symptomatisch: gericht op klacht Onderhouds Rx: voorkomen relapses
27 Behandeling MS: symptomatisch Bekende middelen voor bepaalde symptomen: Spasmen: Pijn, tintels: Pollakisurie: lioresal, sirdalud amitryptiline, carbamazepine oxybutinine
28 Behandeling MS: onderhoud Bedoeld om nieuwe relapses te voorkomen Werkt dus alleen bij RR-MS Alleen parenteraal Meestal via aparte apotheekorganisatie Interferon-beta Betaferon, Avonex, Rebif Glatirameer Copaxone
29 Hoe ontstaat een MS-lesie?
30 Behandeling MS: nieuwe middelen Natalizumab (Tysabri) Infuus, 1x/maand in ziekenhuis Blokkeert bloedhersenbarriere voor T-cellen Wondermiddel, krachtiger dan interferon Wordt in Noorden relatief weinig voorgeschreven Bijwerking: 1:400/jr krijgt PML! (50% mortaliteit, 50% ernstige morbiditeit)
31 PML: Progressieve Multifocale Leucencefalopathie Infectie JC-virus, 60-80% bevolking drager Progressieve demyelinisatie Tot nu toe alleen bij immuunsuppressie Beruchte complicatie HIV infectie Geen effectieve therapie MRI kan lijken op MS
32 PML MRI
33 Behandeling MS: nieuwe middelen Natalizumab (Tysabri) Patient met MS en natalizumab: Bij iedere nieuwe klacht met voorrang naar neuroloog, kan PML zijn! (of MS) Alleen met MRI en liquoronderzoek verschil te maken. Stoppen natalizumab kan opvlamming MS geven
34 Toekomstige MS-therapie Binnenkort: Fingolimod
35 Behandeling MS: nieuwe middelen Fingolimod (Gilenya) Eerste medicijn in tabletvorm! Komt uit transplantatiewereld Minstens zo effectief als interferon
36 Behandeling MS: nieuwe middelen Fingolimod (Gilenya) Bijwerking: Bij starten: hartritmestoornissen (soms letaal) Vaker herpesinfecties (incl encefalitis) Frequenties bijwerkingen nog niet duidelijk Nog duurder dan interferon
37 Behandeling MS: nieuwe middelen Fingolimod (Gilenya) Bij patienten die fingolimod gebruiken: Let op (herpes) infecties Geen betablokkers of verapamil of amiodarone geven! Bij bradycardie fingolimod staken
38
39 Behandeling MS: Alternatief Chronische Cerebro-Spinale Veneuze Insufficientie
40 CCSVI
41 CCSVI Afkomstig uit Italie: prof Zamboni, vaatchirurg Belemmering bloed afvoer zou MS veroorzaken Operatie of dilatatie van stenosen helpt bij MS Eerste patient was eigen echtgenote Hele nieuwe hypothese om MS te verklaren
42 CCSVI Buiten Italie maar 1 groep die resultaten kan reproduceren Toch al vele operaties gedaan oa in Duitsland, Belgie, Bulgarije Ook al complicaties beschreven Kost euro, zelf te betalen Heeft zich via internet heel snel en heel breed verspreid
43 CCSVI: balans Wat hebben we geleerd van CCSVI? Via internet verspreidt nieuws over Rx razendsnel Daardoor is er al vraag naar voordat resultaten onafhankelijk bevestigd zijn Ook heel onwaarschijnlijke hypothesen en belastende en gevaarlijke behandelingen verspreiden zich snel Het kost soms veel geld en inspanning van velen om het kaf van het koren te scheiden
44
45 Waarom een MS-centrum NN?
46 MS-centrum
47 Waarom een MS-centrum NN? Regiofunctie: regio UMCG: 1.7 miljoen mensen 15 ziekenhuizen MS-patienten
48 Samenwerking UMCG en Martini
49 Waarom een MS-centrum NN? Bundeling van reeds aanwezige kennis Zorg: UMCG (Heersema) Martini (Meilof, vd Ploeg) Onderzoek: Afdeling Neurologie UMCG (Minderhoud, de Keyser) Afdeling Fysiologie RUG (Boddeke) Afdeling Celbiologie RUG (Baron, Hoekstra)
50 Samenwerking MS is typisch een ziekte die multidisciplinaire zorg vraagt Vele verschillende zorgverleners zijn betrokken Goede samenwerking is dan essentieel
51 MScNN
52 Samenwerking in de MS-zorg revalidatie Maatschappelijk Werk uroloog Huisarts? neuroloog MS-vpk Ergo/Logo/FT oogarts
53 Samenwerking in de MS-zorg neuroloog Maatschappelijk Werk revalidatie huisarts MS-verpleegkundige uroloog oogarts Ergo/Logo/Fysio-therapie
54 Voordelen samenwerking UMCG: Faciliteiten voor onderzoek Expertise urologie/oogheelkunde/radiologie Martini: Meer menskracht Capaciteit polikliniek/dagbehandeling Wachttijden MRI Door optelsom beide ziekenhuizen meer massa MS wel zwaartepunt
55 Take Home Messages Diagnostiek MS is verder verbeterd Met MRI kan MS worden uitgesloten Nieuwe middelen met nieuwe bijwerkingen Nu ook MS-Centrum Noord Nederland
56
Multipele Sclerose (MS)
Multipele Sclerose (MS) MS is een ziekte van de hersenen en het ruggenmerg, die vooral bij jonge volwassenen voorkomt. In de eerste jaren komen de verschijnselen vaak in aanvallen, ook wel Schub of relapse
Multiple sclerose en Kwaliteit van Leven
Multiple sclerose en Kwaliteit van Leven Dokter op Dinsdaglezing 24 september 2013 Dr. Brigit de Jong, neuroloog Jeroen Bosch Ziekenhuis en UMC St Radboud Programma + MS + Verschijnselen van MS + Medicamenteuze
Medicamenteuze behandeling van MS
Medicamenteuze behandeling van MS MS anno 2013 Symposium voor zorgprofessionals Dorine Siepman, neuroloog Multipele sclerose - behandeling algemeen aanvalsbehandeling ziektemodulerend (immunomodulatie)
Wat is MS? MS en leeftijd. Nieuwe ontwikkelingen bij MS
Nieuwe ontwikkelingen bij MS B. Jelles, neuroloog Gelre ziekenhuizen lokatie Zutphen Wat is MS? Chronische ziekte van het centraal zenuwstelsel Auto-immuunziekte met ontsteking Sterk wisselend beloop MS
Behandeling. Schub behandelen
Behandeling Schub behandelen Wat is een schub Men spreekt van een schub bij het optreden van duidelijke nieuwe verschijnselen van uitval die in de loop van uren tot dagen ontstaan, minstens 24 uur duren
Onderhoudsmedicatie bij Multiple Sclerose
Multiple Sclerose Centrum Noord Nederland Patiënteninformatie 1707 Multiple Sclerose Centrum Noord Nederland Alle medicijnen hebben voor- en nadelen. Het belangrijke voordeel van onderhoudsmedicatie bij
Multiple Sclerose is een ziekte van de hersenen en het ruggenmerg. Deze ziekte wordt ook wel MS genoemd. In deze folder leest hier meer over.
Multiple Sclerose Multiple Sclerose is een ziekte van de hersenen en het ruggenmerg. Deze ziekte wordt ook wel MS genoemd. In deze folder leest hier meer over. Wat is multipele Sclerose (MS) MS is een
Informatie over onderhoudsmedicatie voor (zeer) actieve Multiple Sclerose
Multiple Sclerose Centrum Noord Nederland Informatie over onderhoudsmedicatie voor (zeer) actieve Multiple Sclerose Patiënteninformatie 1905 Informatie over onderhoudsmedicatie voor (zeer) actieve Multiple
Behandeling van MS ziekteverloop beïnvloeden
MS Centrum Amsterdam Behandeling van MS ziekteverloop beïnvloeden Er is een aantal middelen beschikbaar die de kans op nieuwe schubs verkleint en mogelijk ook de kans op verdere blijvende verslechtering.
natalizumab (tysabri)
patiënteninformatie natalizumab (tysabri) behandeling en werking medicijn Uw neuroloog heeft u het medicijn natalizumab (Tysabri) geadviseerd. Hoe werkt dit medicijn? Hoe wordt natalizumab toegediend?
De puzzel MS oplossen
De puzzel MS oplossen Een korte inleiding in MS Wat is het VUmc MS Centrum Amsterdam Wat voor MS-onderzoek wordt er gedaan Wat is MS? Chronische ziekte van het centraal zenuwstelsel Auto-immuunziekte,
A two year, double-blind, randomized, multicenter, active-controlled study to evaluate the safety en efficacy of fingolimod administered orally once
A two year, double-blind, randomized, multicenter, active-controlled study to evaluate the safety en efficacy of fingolimod administered orally once daily versus interferon beta-1a i.m. once weekly in
Multiple sclerose (MS) Poli Neurologie
00 Multiple sclerose (MS) Poli Neurologie 1 Inleiding U heeft MS. Deze woorden veranderen in één keer je leven. Gevoelens van ongeloof, verdriet en angst. Maar misschien ook opluchting, omdat de vage klachten
Leven met MS. De behandelmogelijkheden
3 Leven met MS De behandelmogelijkheden bij RRMS Inhoud 1. Inleiding 4 2. Doel van de behandeling 7 3. Vroeg en effectief behandelen 9 4. Geneesmiddelen gericht op het afremmen van het ziekteproces (immunomodulatie)
Multiple Sclerose Neurodegeneratieve ziekten. 13 september 2011
Multiple Sclerose Neurodegeneratieve ziekten Nederlandse Vereniging voor Farmaceutische Geneeskunde 13 september 2011 Dr. Brigit A. de Jong, neuroloog Medisch Hoofd Radboud MS Centrum Afdeling Neurologie
Werkstuk ANW Multiple Sclerose (MS)
Werkstuk ANW Multiple Sclerose (MS) Werkstuk door een scholier 2007 woorden 27 oktober 2006 6,6 33 keer beoordeeld Vak ANW Inhoudsopgave 1. Geschiedenis van MS 2. De diagnose 3. MS aanvallen 4. De verschillende
Het Multipele Sclerose Formularium een praktische leidraad
Het Multipele Sclerose Formularium een praktische leidraad NB: Het voorschrijven van geneesmiddelen geschiedt onder de exclusieve verantwoordelijkheid van de behandelend arts. Voor uitgebreidere informatie
Tysabri. Tysabri (Natalizumab) Dit is een uitgave van het Nationaal MS Fonds
Tysabri Tysabri (Natalizumab) Dit is een uitgave van het Nationaal MS Fonds ms Wagenstraat 25 3142 CR Maassluis Telefoon: 010-591 98 39 Fax: 010-592 86 86 E-mail: [email protected] www.nationaalmsfonds.nl
Therapie bij MS: update 2014. Dr. Philippe Tack Dienst Neurologie St-Andriesziekenhuis 8700 Tielt
Therapie bij MS: update 2014 Dr. Philippe Tack Dienst Neurologie St-Andriesziekenhuis 8700 Tielt Aandoening van het CZS : hersenen en ruggenmerg Aantasting vd myelineschede, in 2de instantie ook axonen,
pathogenese en beloop Rogier Hintzen, neuroloog-immunoloog Erasmus MC, Rotterdam ErasMS
MS pathogenese en beloop Rogier Hintzen, neuroloog-immunoloog Erasmus MC, Rotterdam MS lesie ruggenmerg stoornissen bij MS gevoel motoriek zien oogbewegingen cognitie continentie moeheid pijn wat hoort
Chronische Cerebrospinle Veneuze Insufficiëntie (CCSVI) E.A.C.M. Sanders, neuroloog 19 maart 2011
Chronische Cerebrospinle Veneuze Insufficiëntie (CCSVI) E.A.C.M. Sanders, neuroloog 19 maart 2011 Paolo Zamboni (2006) Chronic CerebroSpinal Venous Insufficiency CCSVI CCSVI Vasculaire stoornis als oorzaak
MS en medicatie Brigit de Jong neuroloog
MS en medicatie Brigit de Jong neuroloog Inhoud Uw vragen! Multiple Sclerose Verschijnselen van MS Medicamenteuze behandeling van MS Multiple Sclerose Definitie: harde plekken die op meerdere plaatsen
Belangrijk. Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is:
MS-Centrum Belangrijk Uw hoofdbehandelaar is neuroloog: Uw MS-verpleegkundige is: Uw revalidatiearts is: Uw uroloog is: 1 Inleiding Heeft u onlangs de diagnose Multiple Sclerose (MS) gekregen? Of bent
Nederlandse samenvatting
Nederlandse samenvatting GENETISCHE EN RADIOLOGISCHE MARKERS VOOR DE PROGNOSE EN DIAGNOSE VAN MULTIPLE SCLEROSE Multiple Sclerose (MS) is een aandoening van het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg)
het woord neurologie bestaat uit twee delen: neuro (dat betekent zenuw) en logos (dat betekent leer, kennis) neurologie is dus de leer van de zenuwen
Neurologie het woord neurologie bestaat uit twee delen: neuro (dat betekent zenuw) en logos (dat betekent leer, kennis) neurologie is dus de leer van de zenuwen een dokter in de neurologie noem je een
WAARSCHUWINGSKAART VOOR PATIËNTEN DIE BEHANDELD WORDEN MET TYSABRI (NATALIZUMAB)
(RMA gewijzigde versie 01/2016) WAARSCHUWINGSKAART VOOR PATIËNTEN DIE BEHANDELD WORDEN MET TYSABRI (NATALIZUMAB) Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Toon deze kaart aan elke arts
Multiple sclerose (MS)
Multiple sclerose (MS) T +32(0)89 32 50 50 F +32(0)89 32 79 00 [email protected] Campus Sint-Jan Schiepse bos 6 B 3600 Genk Campus Sint-Barbara Bessemerstraat 478 B 3620 Lanaken Medisch Centrum André Dumont
Nederlandse Samenvatting
NEDERL ANDSE SAMENVAT TING HET OOG ALS WEERSPIEGELING VAN HET BREIN Optische coherentie tomografie in MS Meer dan een eeuw geleden schreef een van de eerste neurologen die gebruik maakte van de oogspiegel,
Dokter op dinsdag. Duizeligheid. Susanne Balter, KNO-arts
Dokter op dinsdag Duizeligheid Susanne Balter, KNO-arts Dinsdag 23 juni 2015 Wat gaan we bespreken? Voorkomen duizeligheid Het evenwichtsorgaan Onderzoek bij de KNO arts Oorzaken van duizeligheid Behandeling
MULTIPLE SCLEROSE MEERWAARDE EN KRACHT VAN MULTIDISCIPLINAIRE AANPAK PROF. DR BART VAN WIJMEERSCH
MULTIPLE SCLEROSE MEERWAARDE EN KRACHT VAN MULTIDISCIPLINAIRE AANPAK PROF. DR BART VAN WIJMEERSCH BESCHRIJVING VAN TOEN Generally one of the lower limbs is first and solely affected. The other limb is
Waarde van MRI bij diagnose en behandeling
Waarde van MRI bij diagnose en behandeling Dr. P.J. Jongen, neuroloog Afd. Sociale Geneeskunde UMCG, Groningen MS4 Research Institute, Nijmegen www.ms4ri.nl Belangenverstrengeling Niet betrokken bij MRI
(naam) (voornaam) (aansluitingsnummer)
BIJLAGE A : Model van het formulier bestemd voor de ziekenhuisapotheker Formulier bestemd voor de ziekenhuisapotheker voorafgaandelijk aan de facturatie van de specialiteit TYSABRI ( 4410000 van hoofdstuk
FORMULIER VOOR START VAN DE BEHANDELING MET TYSABRI
De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van TYSABRI. Het verplichte plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie deel uitmaakt,
Zorgtraject Multiple Sclerose
Zorgtraject Multiple Sclerose Het traject dat een patiënt met Multiple Sclerose doorloopt Zorgtraject MS, april 2017 1 Universitair Medisch Centrum Groningen Martini Ziekenhuis Ommelander Ziekenhuis Groep
Pijn en MS in de medische literatuur. Omschrijving probleem. Prevalentie. Prevalentie 63 % (nl populatie 19 %)
Pijn en MS in de medische literatuur Roger Haenen, Revalidatiearts Orbis Medisch Centrum Sittard - Geleen Omschrijving probleem Prevalentie 63 % (nl populatie 19 %) RRMS 50% PPMS 70% SPMS 70 % 25 % ervaart
Behandeling met methylprednisolon bij multiple sclerose
Behandeling met methylprednisolon bij multiple sclerose Informatie voor patiënten F0674-3415 juli 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus
huisartsennascholing 10 sept 2013
huisartsennascholing 10 sept 2013 -polyneuropathie -restless legs syndrome Joost van Oostrom Afdeling Neurologie Rijnstate Programma (2x) WAAROM moeten we hier iets over weten WAT moeten we hierover weten
Relapsing-remitting. Multiple Sclerose
Relapsing-remitting Relapsing-remitting Multiple Sclerose Multiple Sclerose Dit is een uitgave van het Nationaal MS Fonds Wagenstraat 25 3142 CR Maassluis telefoon: 010-591 98 39 fax: 010-592 86 86 e-mail:
WAARSCHUWINGSKAART VOOR PATIËNTEN DIE BEHANDELD WORDEN MET TYSABRI (NATALIZUMAB)
(RMA gewijzigde versie 10/2016) WAARSCHUWINGSKAART VOOR PATIËNTEN DIE BEHANDELD WORDEN MET TYSABRI (NATALIZUMAB) Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Toon deze kaart aan elke arts
Multiple Sclerose (MS)
Multiple Sclerose (MS) Multiple Sclerose (MS) Een ziekte van het centrale zenuwstelsel Dit is een uitgave van het Nationaal MS Fonds Wagenstraat 25 3142 CR Maassluis telefoon: 010-591 98 39 fax: 010-592
Dr. A. Wellmer Hoofd afdeling Neurologie Ludmillenstift Ziekenhuis Meppen, Duitsland
Het MonSter medisch Bij Multiple Sclerose gaat het om een ontsteking van het hersen- en ruggenmerg. De ziekte begint meestal vele jaren voordat de eerste symptomen zich openbaren. Deze symptomen kunnen,
ALS Centrum Nederland
ALS Centrum Nederland In deze brochure vertellen wij over ALS (amyotrofische laterale sclerose) en over ALS Centrum Nederland. Wij spreken over ALS maar bedoelen dan ook PSMA (progressieve spinale musculaire
Primair-progressieve. Primair-progressieve multiple sclerose. Dit is een uitgave van het Nationaal MS Fonds
Primair-progressieve Primair-progressieve multiple scerose multiple sclerose Dit is een uitgave van het Nationaal MS Fonds Wagenstraat 25 3142 CR Maassluis telefoon: 010-591 98 39 fax: 010-592 86 86 e-mail:
Symptomatische behandeling hersenmetastasen. Jeroen van Eijk, neuroloog JBZ 3 e Regionale Symposium Palliatieve Zorg 07-11-2013
Symptomatische behandeling hersenmetastasen Jeroen van Eijk, neuroloog JBZ 3 e Regionale Symposium Palliatieve Zorg 07-11-2013 Zo maar een paar vragen: -Moeten patiënten met HM standaard met dexamethason
Nederlandse samenvatting
Nederlandse samenvatting HET BEGRIJPEN VAN COGNITIEVE ACHTERUITGANG BIJ MULTIPLE SCLEROSE Met focus op de thalamus, de hippocampus en de dorsolaterale prefrontale cortex Wereldwijd lijden ongeveer 2.3
Interferon-Beta. Interferon-Beta. Dit is een uitgave van het Nationaal MS Fonds
Interferon-Beta Interferon-Beta Dit is een uitgave van het Nationaal MS Fonds Wagenstraat 25 3142 CR Maassluis telefoon: 010-591 98 39 fax: 010-592 86 86 e-mail: [email protected] internet: www.nationaalmsfonds.nl
Witte stofafwijkingen
Witte stofafwijkingen Wat zijn het, wat betekenen ze en wat moet je ermee? Ivo van Schaik, neuroloog 0 PresentationAMC.pptx Witte stof: wat is het? 1 PresentationAMC.pptx Witte stof: wat is het? 2 PresentationAMC.pptx
Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Neuritis optica
Neuritis optica Wat is neuritis optica? Neuritis optica is een aandoening waarbij de oogzenuw ontstoken raakt en kinderen problemen krijgen met het zien door één of twee ogen. Hoe wordt neuritis optica
Erfelijke spastische paraparese
Erfelijke spastische paraparese He althy Ageing: moving to the next generation WAT IS EEN ERFELIJKE SPASTISCHE PARAPARESE? Erfelijke spastische paraparese is feitelijk een groep aandoeningen. Deze aandoeningen
Rapportage enquête. Peiling Informatiebehoefte van mensen met MS en hun naasten
Rapportage enquête Peiling Informatiebehoefte van mensen met MS en hun naasten Is de informatie die je leest over MS wel betrouwbaar? MS Zorg Nederland heeft als doel dat de informatie over MS objectief,
Patiënt ziet niets en oogarts ziet niets?
Patiënt ziet niets en oogarts ziet niets? Oogafwijkingen bij Multiple Sclerose Francien Ooijman, oogarts Jeroen Bosch Ziekenhuis MSMS, 2 december 2013 1 Klassiek: wat is MS MS: ontstekingsreactie in witte
Thema: Beroerte. Nieuwe ontwikkelingen. Maarten Uyttenboogaart Neuroloog in opleiding. 3 maart 2010 16-3-2010 2
Thema: Beroerte Nieuwe ontwikkelingen Maarten Uyttenboogaart Neuroloog in opleiding 3 maart 2010 16-3-2010 2 Inhoud Behandeling acuut herseninfarct: - stroke unit - trombolyse - dotteren - schedeldaklichting
LAGE RUGKLACHTEN / HERNIA Oorzaak en behandeling, wel of niet opereren?
LAGE RUGKLACHTEN / HERNIA Oorzaak en behandeling, wel of niet opereren? Dokter op dinsdag, 28 februari 2012 Marcel Garssen Neuroloog Jeroen Bosch Ziekenhuis Inleiding Er is nog een boel recht te zetten.
BELANGRIJKE VEILIGHEIDSINFORMATIE
Aanbevelingen Neem de volledige medische voorgeschiedenis van de patiënt in overweging, inclusief enig eerder of gelijktijdig gebruikte biological BELANGRIJKE VEILIGHEIDSINFORMATIE Er is geen ervaring
Axonale schade in multiple sclerose De invloed van auto-immuniteit tegen neurofilament light
Axonale schade in multiple sclerose De invloed van auto-immuniteit tegen neurofilament light Multiple sclerose (MS) is een ziekte van het centrale zenuwstelsel (CZS). Het CZS bestaat uit onze hersenen,
Chapter 7. Nederlandse samenvatting
Chapter 7 Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Lumbosacraal radiculair syndroom Het lumbosacraal radiculair syndroom is de aandoening die in de Nederlandse volksmond bekend staat als een
Syndroom van Guillain Barré
Syndroom van Guillain Barré Inleiding U bent opgenomen op afdeling Neurologie met (verdenking) van het Guillain-Barré syndroom. In deze folder leest u meer over de aandoening en de behandeling. U kunt
Oogheelkunde. Patiënteninformatie. Oogzenuwontsteking. Slingeland Ziekenhuis
Oogheelkunde Oogzenuwontsteking i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw oogarts heeft bij u een oogzenuwontsteking geconstateerd. In deze folder leest u wat een oogzenuwontsteking is en
Koortsconvulsies: hoe zat het ook al weer? Oebo Brouwer, kinderneuroloog UMCG
Koortsconvulsies: hoe zat het ook al weer? Oebo Brouwer, kinderneuroloog UMCG Definitie (Epileptische) aanvallen bij koorts zonder infectie van het centrale zenuwstelsel of een andere specifieke oorzaak
Academisch MS Centrum Limburg. Neurologie
Academisch MS Centrum Limburg Neurologie Academisch MS Centrum Limburg Zuyderland Medisch Centrum (Zuyderland Medisch Centrum) en het academisch ziekenhuis Maastricht (azm) werken samen aan de behandeling
Nederlandse Samenvatting. Chapter 5
Nederlandse Samenvatting Chapter 5 Chapter 5 Waarde van MRI scans voor voorspelling van invaliditeit in patiënten met Multipele Sclerose Multipele Sclerose (MS) is een relatief vaak voorkomende ziekte
Multiple sclerose. Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu
Multiple sclerose Wat is multiple sclerose? Multiple sclerose is een aandoening waarbij in de hersenen en in het ruggenmerg ontstekingshaardjes ontstaan, waardoor bepaalde functies van de hersenen of ruggenmerg
Een rem op Relapsing Remitting Multiple Sclerose (RRMS) Kan een aangepaste behandeling voor meer en langer leefcomfort zorgen?
Een rem op Relapsing Remitting Multiple Sclerose (RRMS) Kan een aangepaste behandeling voor meer en langer leefcomfort zorgen? BE1506352271-30/06/2015 Chris, 35 jaar heeft sinds 6 jaar MS Johan, echtgenoot
ENERGIEK. Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen
ENERGIEK Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen Achtergrond Bewegen is goed, voor iedereen! Dat is wat u vaak hoort en ziet in de media. En het is waar, bewegen houdt ons fit en
Behandeling met methylprednisolon bij multiple sclerose
Behandeling met methylprednisolon bij multiple sclerose Tijdens een acute verslechtering van MS kunnen MS-patiënten behandeld worden met methylprednisolon. In deze folder willen wij u informeren over de
Hoofdpijn Blijf er niet mee lopen. Rob Bernsen en Marian van Zagten, neurologen Namens overige leden Multidisciplinaire Hoofdpijnpoli
Hoofdpijn Blijf er niet mee lopen Rob Bernsen en Marian van Zagten, neurologen Namens overige leden Multidisciplinaire Hoofdpijnpoli Inhoud Cijfers Wat gebeurt er in het ziekenhuis? Typen hoofdpijn Spanningshoofdpijn
Epilepsie bij kinderen Voorstellen kind met aanvallen volgens de nieuwe classificatie en 1e stap in de behandeling. Symposium 2 juni 2018 sessie 1
Epilepsie bij kinderen Voorstellen kind met aanvallen volgens de nieuwe classificatie en 1e stap in de behandeling. Symposium 2 juni 2018 sessie 1 Marleen Arends Epilepsieconsulent Martiniziekenhuis Groningen
Nederlandse samenvatting
1 Nederlandse samenvatting MS is één van de meest voorkomende neurologische aandoeningen bij jongvolwassenen en begint vaak tussen het 20e en 40e levensjaar. Het ziekteverloop kan sterk variëren, maar
MULTIPLE SCLEROSE EN HAAR IMMUNOMODULERENDE BEHANDELING Een gids voor patiënten, hun familie en zorgverstrekkers
MULTIPLE SCLEROSE EN HAAR IMMUNOMODULERENDE BEHANDELING Een gids voor patiënten, hun familie en zorgverstrekkers INLEIDING De behandeling van relapsing-remitting vormen van multiple sclerose (MS) heeft
Guillain- Barré syndroom
Guillain- Barré syndroom T +32(0)89 32 50 50 F +32(0)89 32 79 00 [email protected] Campus Sint-Jan Schiepse bos 6 B 3600 Genk Campus Sint-Barbara Bessemerstraat 478 B 3620 Lanaken Medisch Centrum André Dumont
Multiple sclerose (MS) en amyotrofische laterale sclerose (ALS)
Multiple sclerose (MS) en amyotrofische laterale sclerose (ALS) MS/ALS 1/5 1/4 Multiple sclerose en amyotrofische laterale sclerose zijn, in tegenstelling tot wat veel mensen denken, geen spierziekten.
Spreekbeurt van Claudia over MS (november 2005)
Spreekbeurt van Claudia over MS (november 2005) Inleiding Stel je hebt een chronische ziekte, namelijk MS. Je weet dat de ziekte een hoop klachten met zich mee brengt. Je weet alleen niet wanneer je een
Chapter 11. Nederlandse Samenvatting
Nederlandse Samenvatting 129 Multiple Sclerose (MS) is een chronisch aandoening van het centraal zenuwstelsel, welke gekenmerkt wordt door inflammatoire demyelinisatie en axonale degeneratie. Alle huidige
Voor de tienduizend Belgen die
.t.r------.e: ezon d hei d - Kari Van Hoorick Doss ier -------------------------:i Multiple Sclerose: naar een revolutie in de behandeling lil 11 I Voor de tienduizend Belgen die vandaag lijden aan een
Inhoud. Voorwoord 11. 1. Verschillende soorten hoofdpijn 13. 2. Epidemiologie 19
VGV OVER HOOFDPIJN-MIGRAINE_BSL_148 x 210 2-2 14-12-11 09:38 Pagina 5 Inhoud Voorwoord 11 1. Verschillende soorten hoofdpijn 13 Hoe kan de patiënt met chronische hoofdpijn het beste worden benaderd? 13
Lokale handreiking epilepsie voor de specialist ouderengeneeskunde regio Arnhem-Nijmegen
Lokale handreiking epilepsie voor de specialist ouderengeneeskunde regio Arnhem-Nijmegen DEFINITIE Epilepsie is een ziekte van de hersenen waarbij er sprake is van twee nietgeprovoceerde epileptische aanvallen
Waar vindt u de TIA polikliniek
De TIA-polikliniek Inleiding Het neurologische team van het St. Anna Ziekenhuis heeft een TIApolikliniek opgezet. Deze heeft als doel dat op één dag alle onderzoeken worden verricht en dat daarvan op dezelfde
Over multiple sclerose. Appendix. Over multiple sclerose. Nederlandse samenvatting Dankwoord List of publications Curriculum vitae
Over multiple sclerose Appendix Over multiple sclerose Nederlandse samenvatting Dankwoord List of publications Curriculum vitae Appendix 258 Over multiple sclerose Over multiple sclerose Multiple sclerose
Cervikale discus hernia (nekhernia) en cervikale discarthrose (nekarthrose) Pagina 1 van 5
Pagina 1 van 5 Pagina 2 van 5 Overzicht cervikale discus hernia/discarthrose. uitstulping van de discus die op een zenuw drukt (discus hernia) slijtage van één of meerdere discussen (discarthrose) veroorzaakt
Je gaat het pas zien als je het doorhebt. (Johan Cruijff)
Je gaat het pas zien als je het doorhebt. (Johan Cruijff) Chapter 6 NEDERLANDSE SAMENVATTING Nederlandse Samenvatting 6 Nederlandse samenvatting Multiple sclerose (MS) is een neuro-inflammatoire en neurodegeneratieve
Alles weten leidt tot goed meten. Dr. Ernst M.H. van den Doel, neuroloog WAA JAARCONGRES 2018
Alles weten leidt tot goed meten Dr. Ernst M.H. van den Doel, neuroloog Dr. Ernst M.H. van den Doel, neuroloog Tot 1-8-2018 neuroloog in Meander Medisch Centrum Neuroloog in Bergman Clinics Naarden DGA
ONTSTEKING VAN HET CENTRAAL ZENUWSTELSEL
ONTSTEKING VAN HET CENTRAAL ZENUWSTELSEL Therapie in Neurologie: Multiple Sclerose Immuun component Relapsing Progressive Neurodegeneratieve component Prof. dr. Bénédicte Dubois Expanded Disability Status
Copaxone. Copaxone Een remmende medicatie. Dit is een uitgave van het Nationaal MS Fonds
Copaxone Copaxone Een remmende medicatie Dit is een uitgave van het Nationaal MS Fonds 1 Wagenstraat 25 3142 CR Maassluis Telefoon: 010-591 98 39 Fax: 010-592 86 86 E-mail: [email protected] www.nationaalmsfonds.nl
Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar
Adalimumab (Humira) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Adalimumab (Humira).
Methylprednisolonkuur
Methylprednisolonkuur Wat is een methylprednisolonkuur? Een methylprednisolonkuur is een behandeling waarbij kinderen een aantal dagen het medicijn methylprednisolon krijgen via een infuus. Hoe wordt een
MS MS is de afkorting van multiple sclerose. Dat zijn 2 Latijnse woorden. Multiple betekent vele en sclerose verhardingen. Bij iedereen lopen de
MS MS is de afkorting van multiple sclerose. Dat zijn 2 Latijnse woorden. Multiple betekent vele en sclerose verhardingen. Bij iedereen lopen de zenuwen vanuit de hersenen door het ruggenmerg naar de rest
MAVENCLAD (Cladribine)
De Europese gezondheidsautoriteiten hebben bepaalde voorwaarden verbonden aan het in de handel brengen van het geneesmiddel MAVENCLAD. Het verplicht plan voor risicobeperking in België, waarvan deze informatie
Wat is een TIA. De TIA polikliniek
De TIA polikliniek Het neurologische team van het St. Anna Ziekenhuis heeft een TIA polikliniek opgezet. Het doel hiervan is dat op één dag alle onderzoeken worden verricht en dat daarvan op dezelfde dag
Manifestaties van Ziekte van Lyme. Albert Vollaard Afd. Infectieziekten LUMC 17 nov 2014
Manifestaties van Ziekte van Lyme Albert Vollaard Afd. Infectieziekten LUMC 17 nov 2014 Casus bespreking 1. Aanloop van enkele weken van malaise en progressieve spierpijn (uitgebreide DD) 2. Geen verhaal
Informatieserie Leven met Multiple Sclerose. Na de diagnose MS
Informatieserie Leven met Multiple Sclerose Na de diagnose MS 1 INHOUD Inleiding 4 Ineens heb je MS 5 Wat is MS? 6 MS en het centrale zenuwstelsel 10 Is de oorzaak bekend? 13 Verloopsvormen van MS 16 Behandeling
DIABETISCHE NEUROPATHIE DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING
DIABETISCHE NEUROPATHIE DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING JMJ KRUL NEUROLOOG TERGOOIZIEKENHUIZEN BLARICUM Cijfers over diabetes (1) Er zijn ongeveer 740.000 mensen met diabetes in Nederland; 250.000 mensen
Multiple Sclerose (MS) Informatie en behandeling
Multiple Sclerose (MS) Informatie en behandeling Multiple Sclerose (MS) De aandoening Multiple Sclerose (MS) kan beperkingen met zich meebrengen in uw dagelijkse leven. In deze folder leest u wat het behandelprogramma
MRI van de hersenen bij congenitale cytomegalovirus infectie
MRI van de hersenen bij congenitale cytomegalovirus infectie Department of Pediatrics / Child Neurology Center for Childhood White Matter Disorders VU University Medical Center Amsterdam, NL Hersenen en