Handleiding Flits Nieuw Extra NIB Software

Transcriptie

1 Handleiding Flits Nieuw Extra

2 Flits Nieuw Extra Voor gebruik in een netwerk en stand-alone door NIB Software Door leerkrachten, remedial teachers en logopedisten het meest gebruikte flitswoordenprogramma voor het trainen van de directe woordherkenning bij dyslectische kinderen. Zet Flits Nieuw in voor kinderen met ernstige leesproblemen (dyslexie) of gebruikt Flits Nieuw voor kinderen met een zwakke spelling. Bij het lezen is Flits Nieuw een programma voor het lezen van losse woorden, dat tot doel heeft letterspellende of lettergroep-spellende leerlingen te brengen tot directe woordherkenning. Met behulp van 13! verschillende flitstechnieken wordt de directe woordherkenning getraind. Bij de spelling heeft u met Flits Nieuw een krachtig hulpmiddel voor het trainen van woordpakketten. Ieder woordpakket wordt systematisch en doeltreffend getraind volgens een uitgekiende methode en met de nieuwe spraakuitbreiding laat u ieder Nederlands woord uitspreken.

3 Inhoudsopgave I Inhoudsopgave Part I Inleiding 5 1 Nu met spraak Over woordidentificatietechnieken Hoe is Flits... Nieuw opgebouwd? 7 4 Hoe kunt u... Flits Nieuw in de klas gebruiken? 8 5 Over raders... en spellers 9 6 Achtergronden... klankondersteunende gebaren 9 Part II Leerlingen 13 1 Leerlingen... en leerlinggroepen 13 2 Invoeren... leerlingen 13 3 Kiezen woordenlijst Instellen flitswijze Instellen flitsduur Importeren... groepen 21 7 Flitswijze... van woorden 22 8 Exporteren... leerlingen en groepen 24 9 Importeren... leerlingen Leerlingen... doorzetten einde schooljaar 28 Part III Oefenen 30 1 Twee manieren... van werken: oplezen en natypen 30 2 Oefenen met... de leerkracht: oplezen 30 3 Oplezen Zelfstandig... oefenen: natypen 33 5 Natypen Oefenen Part IV Woordenlijsten 40 1 Invoeren... woordenlijstmappen 40 2 Invoeren... woordenlijsten 41 3 Woordenlijstmappen Woordenlijsten Part V De tekstverwerker 46

4 II Flits Nieuw Extra 1 De tekstverwerker Statistiek... tekst 47 3 Nieuwe lettergreepverdeling... vanuit tekstverwerker 48 4 Samenstellen... woordenlijsten Part VI Resultaten 1 Grafisch verslag,... staafdiagram bekijken 52 2 Grafisch verslag,... lijndiagram bekijken 52 3 Typlijsten Tekstrapport Grafisch verslag Moeilijke... woordenlijst 57 7 Tekstrapport... bekijken 59 8 Typlijsten... bekijken 60 9 Werkoverzicht... bekijken Moeilijke-woordenlijst... bekijken Part VII Instellingen 1 Lettergrepen Invoeren... leerlinggroepen 66 3 Letters Invoeren... letters 68 5 Invoeren... figuren 69 6 Werken met... één bepaalde groep 70 7 Selecteren... groep 71 8 Lettergreep-uitzonderingen Instellingen... account Spraakinstellingen Part VIII Verder oefenen; thuis en in de groep 77 1 Werkbladen Huiswerkdiskette Huiswerkdiskette... bekijken 79 4 Werkbladen... afdrukken 80 Part IX Internet 83 1 Live update Flits Nieuw... homepage 83

5 Inhoudsopgave Part X En verder III 85 1 Feedback... versturen 85 2 Product ondersteuning Veilig stellen Maken van... een veiligheidskopie 86 Index 88

6 Inleiding Deel I

7 Inleiding Inleiding Nu met spraak Flits Nieuw Extra is nu uitgebreid met spraak. Alle woorden kunnen nu door de computer woorden uitgesproken. Daarmee krijgt de optie Natypen een nieuwe krachtige mogelijkheid erbij. Ook als u er nieuwe woorden bijmaakt, kan Flits deze uitspreken. Deze spraak wordt "synthetische spraak" genoemd. Om het woord uit te spreken laadt de computer niet "het spraakbestand van dat woord", maar de computer stelt de uitspraak zelf samen. De kwaliteit is dan ook anders dan de spraak die door een mens is ingesproken. Het grote voordeel is echter dat de computer alle woorden kan uiitspreken en dat het ook niet zoveel geheugenruimte nodig heeft daarvoor. De zogenaamde "Tekst-Naar-Spraak"-machine die u in licentie gebruikt is "Fluency". Bij het natypen van woorden door leerlingen kunt u nu kiezen hoe u de woorden wilt aanbieden: Visueel: de woorden flitsen in een venster en de leerling typt het na. Auditief: de woorden worden auditief aangeboden en alleen bij fouten wordt het visueel ondersteund. Visueel en auditief: de woorden worden zowel auditief als visueel aangeboden. Includes Fluency TTS (light version) Copyright (C) Fluency/Van Dale Data, Utrecht Over woordidentificatietechnieken Tijdens het lezen blijken geoefende lezers een aantal technieken na en naast elkaar te gebruiken om de betekenis van een tekst te achterhalen. Daarbij blijkt dat zij in sterke mate woord voor woord lezen. De verschillende manieren om de betekenis van een woord te achterhalen, noemen we woordidentificatietechnieken of leesstrategieën. Een geoefende lezer beheerst al deze technieken en hanteert ze flexibel en efficiënt. Door Mommers en Van Dongen (1986) worden de verschillende technieken besproken; we nemen deze bespreking in iets gewijzigde vorm over. We kunnen de volgende woordidentificatietechniekenonderscheiden: 5

8 6 Flits Nieuw Extra a. Identificatie aan de hand van de visuele configuratie van het woord; het is denkbaar dat we een bepaald woord herkennen, zonder dat we het schriftsysteem als zodanig beheersen; we spreken in dat geval van naïef of globaal lezen. b. Identificatie op grond van grafo-fonologische informatie; bij deze techniek wordt een woord geïdentificeerd door achtereenvolgens de gedrukte letters te verklanken, de klanken te verbinden tot het hele woord en vervolgens de betekenis van het woord te zoeken. c. Het identificeren van een woord door gebruik te maken van de context waarin dat woord zich bevindt; bij deze techniek verwacht een lezer op grond van de context dat een bepaald woord zal volgen. Men spreekt ook wel van voorspellend lezen. De technieken onder a. en c. zijn zogenaamde "top-down-strategieën" de woordidentificatietechniek onder b. wordt een "bottom-up"-strategie genoemd. Binnen techniek b., het gebruik maken van grafo-fonologische informatie, kunnen we 3 verschillende niveaus onderscheiden. Deze zullen we nu bespreken. Identificatie m.b.v. grafo-fonologische informatie: 3 niveaus a. De elementaire leeshandeling (letterspellend lezen); deze leeshandeling bestaat uit 3 stappen: van links naar rechts koppelen van de klanken aan de letters; het samenvoegen van de losse klanken tot een woord (auditieve synthese); betekenis geven aan het gesproken woord. Binnen de eerste stap kan weer een aantal deelstappen worden onderscheiden: werken volgens de leesrichting; het losmaken van de letters uit het gehele woord (visuele analyse); het koppelen van de juiste klank aan de letters; het onthouden van de klanken in de juiste volgorde. In schema: De elementaire leeshandeling komt aan de orde in het beginstadium van het leren lezen; zij blijkt de basis te zijn voor de meeste andere woordidentificatietechnieken. b. Kinderen leren de elementaire leeshandeling aan de hand van klankzuivere woorden met een simpele structuur (km-, mk en mkm-woorden). Bij moeilijkere woorden, woorden met een meer complexe structuur (mmkm-, mkmm-woorden, enz.) zal het letterspellend lezen het geheugen van de leerling te sterk belasten; vandaar dat wordt overgestapt op een andere techniek, de techniek waarbij bepaalde lettercombinaties, lettergroepen in een keer herkend en gelezen worden; deze techniek, waarbij de elementaire leeshandeling dus wordt verkort, noemen we

9 Inleiding visuele synthese (lettergroepspellend lezen). De volgende lettergroepen kunnen worden onderscheiden (zie ook De Baar, 1986): de primaire of fundamentele lettergroep; km-combinaties zoals in t-ien, b-oom, tak, g-auw, enz. clusters; combinaties van medeklinkers zoals in pl-aat, str-oom, wer-kt, enz. spellingpatronen; daartoe behoren in elk geval de lettergrepen (open en gesloten): lo-pen, kop-pen, enz. morfemen; dit zijn de kleinste betekenis dragende elementen in een taal; een woord als verhuisd bestaat uit 3 morfemen: huis: ver-: d: een gebouw waarin je kunt wonen; geeft aan dat je in een ander huis gaat wonen; geeft aan dat het verhuizen reeds heeft plaatsgevonden. Andere morfemen treffen we aan in: on-aardig, schoon-heid, groot-st, huis-deur, enz. Er zijn dus verschillende soorten morfemen: voorvoegsels, achtervoegsels, delen van samenstellingen, uitgangen van verbuigingen en vervoegingen. c. Wanneer de verkorting zover is doorgegaan dat een woord in één keer, in één handeling wordt geïdentificeerd, spreken we van onmiddellijke identificatie of directe woordherkenning; de elementaire leeshandeling is dan geautomatiseerd. Het programma Flits richt zich op niveau c. U heeft tijdens het oefenen met de leerling echter steeds de mogelijkheid om terug te grijpen op niveau a. en gedeeltelijk op niveau b. Hoe is Flits Nieuw opgebouwd? Er wordt gebruik gemaakt van woordenlijsten van steeds ongeveer 25 woorden. Deze woordenlijsten zijn weer verdeeld in acht groepen. a. Woordenlijsten voor de onderbouw b. Woordenlijsten voor de middenbouw c. Woordenlijsten voor de bovenbouw d. Lijsten met letters e. Thematische woordenlijsten f. Woordenlijsten met clusterrijtjes (uit het computerprogramma "Clusteren") g. Woordenlijsten met zinnen (uit de teksten van het computerprogramma "Raad een woord") h. Woordenlijsten met woorden uit het computerprogramma "Spellingswerk" De programma's "Raad een woord" en "Clusteren" worden uitgegeven door het NIB. De leerling begint, afhankelijk van uw keuze, met de eerste woordenlijst van een bepaalde woordenlijstmap. De leerling werkt daarbij samen met de leerkracht of bijvoorbeeld een ouder aan de computer. De leerkracht laat een woord van de woordenlijst op het scherm flitsen. De leerling leest het woord op. Als het woord goed gelezen is, dan laat de leerkracht het volgende woord op het scherm flitsen. De leerkracht probeert de woorden zo vlot mogelijk achter elkaar te flitsen. Als de leerling 7

10 8 Flits Nieuw Extra een bepaald aantal worden per minuut kan oplezen, dan wordt voor de volgende beurt automatisch de volgende woordenlijst gekozen, anders zal de leerling de woordenlijst in een volgende beurt nogmaals oefenen. De leerling kan ook zelfstandig met Flits Nieuw werken, de geflitste woorden moeten dan worden nagetypt. Het oplezen met de leerkracht heeft de voorkeur. Bij het flitsen van de woorden houdt Flits Nieuw bij welke woorden door de leerkracht worden herhaald of vastgezet. Deze woorden worden vastgelegd in de zogenaamde 'moeilijke woordenlijst' van de leerling. Deze moeilijke woordenlijst kan zich iedere beurt steeds verder uitbreiden. Met deze woordenlijst kunt u verschillende dingen doen: u kunt de woorden van deze lijst met de leerlingen flitsen en u kunt oefenbladen met deze woorden printen. Deze oefenbladen kan de leerling dan apart mee naar huis nemen om de moeilijke woorden nog eens apart te oefenen. U kunt u oefenbladen afdrukken met de woorden van de moeilijke woordenlijst, maar u kunt ook oefenbladen afdrukken met iedere willekeurige woordenlijst. Hoe kunt u Flits Nieuw in de klas gebruiken? Flits Oplezen Met behulp van een leestest, bijvoorbeeld de Brus (de één-minuut of drie-minuten versie), bepaalt u welke kinderen in uw klas in aanmerking komen voor extra leeshulp. Dit zijn de leerlingen die minstens vijf didactische maanden achter lopen (in plaats van vijf maanden mag u ook uitgaan van drie of zeven maanden, dit is afhankelijk van de verwachtingen die u van de leerling mag hebben). Leerlingen die volgens de Citotoetsen in niveau D of E scoren komen ook in aanmerking voor extra leeshulp. U controleert nu of de leerlingen alle deelvaardigheden van het lezen (begrippen, visuele analyse, letterkennis, auditieve synthese en visuele synthese) beheersen. De deelvaardigheden moeten eerst voldoende beheerst worden voordat u de directe woordherkenning gaat stimuleren. De deelvaardigheden letterkennis en visuele synthese kunt u ook oefenen met Flits Nieuw. Voor de deelvaardigheid auditieve synthese kunt u gebruik maken van het computerprogramma "Luister maar ". Met het programma "Clusteren Nieuw", kunt u meer systematisch en gericht de visuele synthese oefenen. Wat betreft de overige deelvaardigheden verwijzen wij u naar uw orthotheek. Als de deelvaardigheden voldoende zijn, dan kijkt u of de leerling moeite heeft met een bepaald type woorden. Zo ja, dan oefent u met Flits Nieuw dit woordtype. Als de leerling geen moeite heeft met een bepaalde woordtype, dan beoordeelt u de leesstrategie. Leest de leerling traag maar nauwkeurig dan kunt u met Flits Nieuw de directe woordherkenning oefenen. Kinderen met leesproblemen zijn gebaat bij een hoge oefenfrequentie. Probeer met de leerling(en) minstens vijf keer per week te flitsen. Als dit niet haalbaar is, schakel dan een ouder in. Die kan misschien ook werken met leerlingen uit andere groepen. In de bijlage van deze handleiding vindt u een blad met aanwijzingen voor de ouder die met de kinderen aan de slag gaat. Belangrijk is vooral dat u niet probeert om zo veel mogelijk kinderen aan de computer te laten werken, maar een beperkt aantal. Hiermee kunt u de oefenfrequentie hoog houden. Als de oefenfrequentie te veel zakt gaat het effect van de oefening verloren.

11 Inleiding Flits Natypen Flits leent zich uitstekend om de bekende woordpakketten uit de verschillende spellingsmethodes mee te trainen. Door de speciale opbouw van de oefenbeurten worden de woorden krachtig ingeslepen. Met de tekstrapportage van Flits krijgt u snel een overzicht van de woorden waar de kinderen nog de meeste moeite mee hebben. Kinderen die op een woorden-dictee meestal zwak tot onvoldoende scoren zijn gebaat bij een training van de woordpakketten met Flits. Kinderen die zeer zwak scoren hebben behoefte aan een remediërende oplossing. Kijk hiervoor naar het programma Spellingswerk Nieuw Extra van NIB Software. Over raders en spellers Zowel A.J.C. Struiksma e.a. als Dr. Dirk J. Bakker houden zich onder andere bezig met het onderzoek naar spellers en raders. Bakker noemt de spellende lezer een P-lezer en de radende lezer een L-lezer. Struiksma noemt deze gewoon spellers en raders. Deze hersenhelft is goed in het de waarneming van complexe vormen. Voor een leerling in groep drie zijn de lettertekens complexe vormen. Na verloop van tijd vragen de lettertekens minder aandacht van de lezer en gaat deze meer "talig" lezen. Dit talige lezen doet vooral een beroep op de linker-hersenhelft. Volgens Bakker is een P-lezer een leerling die veel moeite heeft met de overgang van het spellende (aanvankelijk lezen) naar het meer "talige" (voortgezette) lezen. Een Llezer daarentegen gaat veel te vlug over op het meer talige lezen en verwaarloost de aandacht die de individuele letters in het aanvakelijk lezen nodig hebben. Er is echter nog een andere verklaring waarom kinderen spellen of raden. Als de deelvaardigheden van het lezen nog onvoldoende zijn dan kan een leerling "wegvluchten" in radend lezen. Een leerling die nog veel moeite heeft met de letterkennis en niet steeds opnieuw met moeite ieder woord wil spellen, kan vluchten in radend lezen. Zo wordt hij niet doorlopend geconfronteerd met zijn tekortkomingen. Een leerling die bijvoorbeeld nog problemen heeft met de visuele synthese zal blijven hangen aan het spellende lezen omdat de visuele synthese een eerste stap is op weg naar direct woordherkenning. Er zijn dus kinderen die raden omdat ze nog problemen hebben met de deelvaardigheden van het lezen, maar er zijn ook kinderen die raden ondanks dat ze geen problemen hebben met de deelvaardigheden. Dit geldt ook voor de spellende lezers. Kinderen die raden of spellen omdat ze nog problemen hebben met de deelvaardigheden, mogen we dan eigenlijk geen P- of L-lezer noemen. Deze kinderen werken eerst aan de deelvaardigheden. Achtergronden klankondersteunende gebaren Voor kinderen met ernstige leesproblemen is het lastig om alle letters vlot te leren benoemen. Deze kinderen hebben lang moeite om de juiste klank aan een willekeurig letter te koppelen. Sommige letters geven daarbij meer problemen dan andere. De tekeningen vereenvoudigen de klank-tekenkoppeling. Zo kan de leerling bij het zien van de letter ''h" denken aan de tekening die erbij hoort. De tekening van het hijgstoeltje helpt hem dan de klank te herinneren. De leerling kan ook aan het liedje ("Hoofd, schouders, knieën, teen") denken om zo de klank weer in herinnering te 9

12 10 Flits Nieuw Extra roepen. De letter kan dus verschillende associaties oproepen, die op hun beurt weer de goede klank oproepen. Het handelingspan letterkennis sterk gebaseerd op de klankondersteunende gebaren en tekeningen. Zo is er voor iedere letter (eigenlijk voor iedere klank) een combinatie van een tekening, een gebaar, een activiteit of een verhaaltje bedacht. Met Flits Nieuw kunt u de plaatjes van een klank-ondersteunende-klankgebaren methode. De plaatjes kunt u aanpassen aan de methode die u op school gebruikt. Bekijk de werkmaterialen op In het onderstaande worden een aantal uitgangspunten die ten grondslag liggen aan de Klankondersteunende gebaren en tekeningen uiteen gezet. Het doel van de methode is het vereenvoudigen van de klank-tekenkoppeling, een noodzakelijke voorwaarde voor het lezen en spellen. Klanken worden hiertoe geassocieerd met gebaren, tekeningen, auditieve geheugensteuntjes en aantrekkelijke activiteiten. Er is zoveel mogelijk getracht een logisch verband te leggen tussen de verschillende geheugensteuntjes die bij een klank horen. Dat is voor ruim 50% van de klanken gelukt. Voor de overige klanken geldt dat het gebaar niet logisch aansluit bij de auditieve en/of visuele geheugensteun. De ervaring heeft echter geleerd dat gebaren die door volwassenen als onlogisch worden ervaren toch vaak door de kinderen onverwacht snel worden overgenomen. Met de Klankondersteunende gebaren en tekeningen wordt getracht om kinderen op verschillende manieren te stimuleren om de in principe willekeurige klankletterkoppeling te onthouden, namelijk: Motorisch. Door het maken van een gebaar bij het zien van een grafeem of het horen van het foneem wordt een beroep gedaan op het motorisch geheugen. Visueel. De tekeningen zijn vooral bedoeld als visuele geheugensteun. Auditief. De bijbehorende (rijm)zinnetjes, waarin de betreffende klank wordt benadrukt, doen een beroep op auditieve vaardigheden. Emotioneel. De verschillende klanken worden aangeleerd door middel van (klankgebaren-) spelen. De spelvorm heeft als doel de kinderen positieve ervaringen met het leren van klanken te geven. Het uiteindelijke doel is dat de motivatie om te leren lezen en schrijven wordt vergroot. Herhaling van hetgeen eenmaal geleerd werd is uiteraard van zeer groot belang. Per week kunnen bijvoorbeeld twee nieuwe klanken worden aangeleerd die in de rest van de week zeer frequent in allerlei oefeningen extra aandacht krijgen. Niet alleen de motorische, visuele en auditieve geheugensteuntjes moeten na het aanleren van de klanken veel aandacht krijgen. Ook het klankgebarenspel dat werd gebruikt om de klank aan te leren kan regelmatig in de herinnering worden geroepen. De grootste kans op succes wordt bereikt wanneer zo veel mogelijk volwassenen die het kind begeleiden bij het lees en schrijfproces consequent gebruik maken van de Klankondersteunende gebaren en tekeningen. Wanneer een leerling moeite heeft met de klank-tekenkoppeling ervaart dat het voor leerkrachten, maar ook voor zijn klasgenoten, gewoon is om bij het zien en/of horen van grafemen respectievelijk fonemen een gebaar te maken zal hij/zij dit ook zelf eerder als vanzelfsprekend gaan toepassen.

13 Inleiding De klankondersteunende gebaren en tekeningen hebben uitsluitend tot doel het vereenvoudigen van de klank-tekenkoppeling. Naast dit onderdeel van het aanvankelijk lees- en schrijfonderwijs dient oefenstof te worden aangeboden op het gebied van de auditieve en visuele leervoorwaarden. De methode is bedoeld als ondersteuning en niet als vervanging van lees- en spellingsmethoden. 11

14 Leerlingen Deel II

15 Leerlingen Leerlingen Leerlingen en leerlinggroepen Menu: Instellingen Groepen Bij iedere leerling die u invoert, kunt u aangeven in welke groep hij/zij zit. Standaard kent Flits Nieuw zes groepen: groep 3 tot en met groep 8. U kunt hier nieuwe leerlinggroepen aanmaken of de namen van de leerlinggroepen wijzigen. Invoeren leerlingen Menu: Naar Leerlingen U ziet 3 tabbladen. Klik op Nieuw om een nieuwe leerling in te voeren. De cursor verschijnt in het veld naam. Hier typt u de naam van de leerling. Met "Tab" gaat u naar het volgende veld. U hoeft uw invoer niet te bevestigen; Flits bewaart automatisch alles wat u invoert. Tabblad: Algemeen 13

16 14 Flits Nieuw Extra Naam Hier vult u de naam van de leerling in. Met de Tab-toets brengt u de cursor naar het volgende veld. Groep Geef aan in welke groep de leerling in zit. Let op als u een bepaalde groep heeft geselecteerd. Als u bijvoorbeeld "Groep 3" heeft geselecteerd en u voert een leerling in en u plaatst deze in "Groep 4" dan zal deze leerling na het invoeren van het scherm verdwijnen. De leerling is echter niet verdwenen, maar u ziet de leerling niet omdat u immers "Groep 3" had geselecteerd. Als u nu echter "Groep 4" selecteert, dan zult u de leerling terugzien. Woordenlijstmap en woordenlijst Kies een woordenlijstmap en een woordenlijst. Voor de naam van de woordenlijst vindt u het nummer van de lijst. Instellen voor meerdere leerlingen Klik op de knop om voor meerdere leerlingen in één keer een woordenlijst in te stellen. Flitswijze In dit veld geeft u aan op welke wijze de woorden getoond moeten worden. U ziet dat ook hier een zaklampje staat. Als u hierop klikt, krijgt u een meer uitgebreid dialoogvenster op het scherm om de flitswijze in te stellen. Lettertype Kies een lettertype. Hier kiest u het gewenste lettertype. Voor de jongere kinderen is een lettertype als "Arial" of "Helvetica" goed. Voor de oudere kinderen kunt u ook gebruik maken van andere lettertypen zoals "Times New Roman".

17 Leerlingen Willekeurige volgorde Hiermee geeft u aan dat u de woorden steeds in een andere volgorde wilt oefenen. Standaard staat dit aan. Tabblad: Oplezen Flitsduur In het veld Flitsduur vult u in hoeveel seconden een woord voor de leerling op het scherm zichtbaar moet blijven. Bij het flitsen van de woorden moet u streven naar een flitsduur tussen de 0.10 en 0.20 seconden. Soms moet u dit opbouwen. U oefent dan eerst een lijst met een flitsduur van bijvoorbeeld 0.50 seconden. Als dit goed gaat, dan kunt u de flitsduur verlagen en dezelfde lijst nog eens oefenen. Dit gaat natuurlijk niet allemaal in één beurt. Voor veel kinderen is één minuut geconcentreerd flitsen een hele opgave. U kunt direct daarna vaak nog wel een tweede beurt geven, om bijvoorbeeld de voorgaande beurt te verbeteren. Pauzeduur Hier geeft u de pauze aan na het tonen van een letter of lettergreep van een woord. Dit is vooral van belang als u de woorden in letters of lettergrepen laat flitsen. Als de Flitsduur kleiner is dan de Pauzeduur, dan wordt als laatste pauze de Pauzeduur aangenomen. Dit is om de voorkomen dat het woord na de laatste letter of na de laatste lettergreep te snel kan verdwijnen. De flits en pauzeduur kunt u ook instellen door op het zaklantaarntje te klikken. Norm U vult u in hoeveel woorden de leerling gemiddeld per minuut moet lezen om door te mogen naar de volgende lijst. Als u hier bijvoorbeeld 40 invult, dan moet de leerling gemiddeld 40 woorden per 15

18 16 Flits Nieuw Extra minuut lezen om naar een volgende lijst te worden doorgezet. Normaal gesproken houdt u de norm tussen de Als u letters flitst, kan de norm wat verder omhoog. Hierbij kunt u tot 60 letters per minuut gaan. U moet deze norm aanpassen aan de leerling. Als de norm te hoog ligt dan gaat de uitdaging voor de leerling verloren en kan het frustrerend werken voor kinderen. Als u zinnen flitst moet u de norm heel voorzichtig hanteren (liever zelfs geen norm hanteren). Bij het flitsen van zinnen gaat het meer om de oefening op zich, dan om het aantal zinnen dat de leerling leest. De leerling zal de woordenlijst niet in één keer halen. Hij/zij zal er in het algemeen een aantal beurten over doen. Als het erg moeilijk is voor de leerling, dan kunt u het ook opbouwen. U zet de norm dan eerst bijvoorbeeld wat lager. Als de leerling de lijst gehaald heeft, probeert u die lijst de volgende beurt nog eens, maar dan op de oorspronkelijke norm. Als het erg moeilijk blijft voor de leerling, dan moet u misschien eenvoudiger woordenlijsten kiezen. Meer aanwijzingen met betrekking tot de instellingen van de leerling krijgt u als u in het hoofdmenu kiest Resultaten Rapportage. Werktijd Hier vult u in hoelang u met de leerling wilt werken. Eén minuut is een gebruikelijke tijd. U geeft de tijd op in seconden. Het kan voor een leerling uitdagend zijn om twee keer achter elkaar één minuut te flitsen. De tweede keer kan de leerling dan zijn score verbeteren. Dit is natuurlijk alleen uitdagend als het om dezelfde lijst gaat. Animatie tonen Om de leerling te motiveren, verschijnt tijdens het flitsen een auto op het scherm. Als de leerling het goed doet dan gaat de auto rijden. Hoe beter het gaat, hoe sneller de auto rijdt. Als de auto aan het einde komt, dan heeft de leerling de lijst gehaald. Ook de auto kunt u uitschakelen. Dit kan ook tijdens het werken. Duim tonen Iedere vijf seconden controleert Flits Nieuw tijdens het oplezen van woorden of de leerling aan de ingestelde norm voldoet. Als dat zo is dan verschijnt een duim in beeld. Deze duim blijft in beeld, zolang de leerling op of boven de ingestelde norm leest. Komt het gemiddelde onder de norm dan verdwijnt de duim en zal pas weer verschijnen als het gemiddelde op of boven de norm komt. Deze optie is vooral als stimulans bedoeld voor de leerling en de leerling enige feedback te geven op zijn werken. Vindt u, of de leerling, de duim echter afleiden dan kunt u de optie uitschakelen door Duim tonen niet actief te maken. Dit kan ook tijdens het werken. Wees echter niet te vlug met het uitschakelen van de duim, de leerlingen moeten ook even de tijd hebben om er aan te wennen. Staafdiagram tonen Na het flitsen wordt in een histogram de vooruitgang van de leerling getoond. Dit is niet altijd gewenst. Als bijvoorbeeld zinnen flitst, dan gaat het meer om de oefening op zich dan om het aantal woorden dat de leerling uiteindelijk leest. In die gevallen kunt u het tonen van het histogram uitzetten. Tabblad: Natypen

19 Leerlingen Flitsduur Zie tabblad oplezen. Pauzeduur Zie tabblad oplezen. Afvinken na Als de leerling de woorden moet natypen, dan houdt Flits Nieuw voor een zogenaamde typlijst bij. Hierin bewaart Flits Nieuw welke woorden de leerling correct heeft nagetypt. Als de leerling een woord twee keer correct heeft nagetypt, dan wordt het betreffende woord afgevinkt. Dat betekent dat de leerling het woord niet meer aangeboden krijgt. Hier vult u in hoe vaak een leerling een woord correct moet natypen voordat het wordt afgevinkt. Als een bepaald percentage woorden zo is afgevinkt (zie: Norm), dan heeft de leerling de lijst gehaald. Als de leerling de lijst niet in één beurt haalt, wat heel gebruikelijk is, dan bewaart Flits Nieuw de typlijst voor de volgende beurt. De leerling hoeft dus niet steeds opnieuw te beginnen. Norm Hier vult u in welk percentage woorden van de lijst afgevinkt moet zijn om naar de volgende lijst te kunnen. Werktijd Hier geeft u aan hoelang de leerling moet werken als deze de woorden moet natypen. Een gebruikelijke tijd is vijf minuten. Herkansingen Hier geeft u aan hoe vaak de leerling een woord opnieuw mag intypen voordat het wordt overgeslagen. Flitswijze na een fout 17

20 18 Flits Nieuw Extra Als de leerling bij het natypen een fout maakt, dan wordt het woord herhaald (als Herkansingen op 1 of meer staat). Flits kan het woord dan op een andere manier tonen, dan de oorspronkelijke flitswijze. Hiermee geeft Flits een hint over de correcte schrijfwijze. Als de woorden auditief worden aangeboden, dan wordt het woord ook op deze manier geflitst. Hoofdletters negeren Hier geeft u aan of Flits Nieuw het foutief gebruik van hoofdletters moet negeren. De knoppen Nieuw Voer een nieuwe leerling in. Verwijder Verwijder de geselecteerde leerling. Voordat "Flits Nieuw" de leerling verwijdert, wordt u eerst om bevestiging gevraagd. Huiswerk Een submenu verschijnt met de keus "Diskette maken" en "Diskette bekijken". Als u kiest "Diskette maken", dan maakt Flits nieuw een oefendiskette voor de leerling met alle instellingen. Als u kiest "Diskette bekijken" dan zal Flits Nieuw de diskette lezen en u de oefenresultaten van de leerling tonen. U kunt dan ook kiezen om de resultaten over te nemen. De huiswerkdiskette is alleen voor oplezen niet om de woorden na te typen. Importeren Leerlingen kunnen geïmporteerd worden via een zogenaamd "edex-bestand". Werkblad Hiermee kunt u een werkblad afdrukken met de woordenlijst die u voor deze leerling heeft geselecteerd. Als u een groep heeft geselecteerd (bijvoorbeeld groep 5) en u voert een leerlingen in en u zet deze in groep 3, dan zult u deze leerlingen na het invoeren niet zien. U heeft immers groep 5 geselecteerd en u ziet daarom alleen de leerlingen uit groep 5. De zojuist ingevoerde leerling is wel ingevoerd, maar niet zichtbaar. Kiezen woordenlijst Menu: Naar Leerlingen Woordenlijstmap Woordenlijstmappen Kies hier een woordenlijstmap.

21 Leerlingen Woordenlijsten Kies een woordenlijst uit de geselecteerde map. U mag ook een subkopje kiezen, Flits zal dan zelf de goede woordenlijst selecteren. Voorbeeld Hier ziet u de inhoud van de woordenlijst. Instellen flitswijze Menu: Naar Leerlingen Flitswijze U kunt de flitswijze instellen als u een leerling invoert maar u kunt de ingestelde flitswijze ook tijdens het oefenen nog wijzigen. 19

22 20 Flits Nieuw Extra Flitswijze Hier stelt u de flitswijze in. Wissen Hier kunt u aangeven of het woord na het flitsen moet verdwijnen of moet blijven staan: Het woord verdwijnt na het flitsen. Dit is de standaarinstelling; het woord verdwijnt na de ingestelde flitsduur. Het woord blijft staan tot het volgende woord opflitst. Hiermee negeert u eigenlijk de ingestelde flitsduur, want het woord blijft staan totdat u klikt voor het volgende woord. U kunt hiermee het tempo aanpassen aan de leerling; sneller waar het kan en wat langzamer waar het nodig is. Bij het flitsen in clusters blijft het cluster staan. Bij de flitswijze "Clusters", kunt u het cluster steeds laten staan bij het flitsen. Het cluster blijft dus staan en alleen de rest van het woord wijzigt steeds. Voorbeeld Hiermee ziet u een voorbeeld van de ingestelde flitswijze. Instellen flitsduur Menu: Naar Leerlingen Flitsduur of Pauzeduur U kunt de flitsduur instellen als u een leerling invoert maar u kunt de ingestelde flitsduur ook tijdens het oefenen nog wijzigen. Flitsduur

23 Leerlingen Hier geeft u de flitsduur in secondes aan. Voor zeer problematische lezers is een flitsduur van 0,4 goed haalbaar. Bij minder problematische leerlingen kunt u tot 0,1 sec. gaan. Standaard vult Flits hier 0,3 sec. in. Pauzeduur Hier geeft u de pauzeduur aan. Als u een woord bijvoorbeeld in lettergrepen flits, dan pauzeert Flits steeds tussen de lettergrepen. Dat is de pauzeduur. De standaard ingestelde tijd van 0,7 is voldoende. Voorbeeld Klik op knop met het lampje om een voorbeeld te zien van de ingestelde tijd. Importeren groepen Menu: Instellingen Groepen Importeren U kunt niet alleen de namen van de leerlingen importeren, maar ook de namen van de groepen. Ook het importeren van groepen gaat via het zogenaamde "edexbestanden". Kies Instellingen Groepen. Kies Importeren. Het volgende venster verschijnt: 21

24 22 Flits Nieuw Extra Met de knop Openen selecteert u een edex-bestand. Hieruit selecteert u de groepen en leerlingen die u wilt importeren. Het bestand dat u moet selecteren heet "edexll.txt". U ziet meestal ook het bestand "edexgr.txt". U kunt één van de twee kiezen. Groepen Als u met de knop Edex een edex-bestand heeft geselecteerd, dan verschijnen hier de namen van de groepen. Openen Hiermee selecteert u een een edexbestand. De bestanden heten "edexgr.txt" en "edexll.txt". Kies één van de twee; het geeft niet welke. Daarna wordt het veld Groepen gevuld. Kies nu één of meer groepen. U kunt alle leerlingen selecteren door op de knop Alles te klikken, maar u kunt ook één of meer groepen kiezen door deze aan te klikken. OK Accepteer de gekozen groepen en importeer deze. Flitswijze van woorden Menu: Naar Leerlingen Flitswijze Bij het invoeren van een leerling, maar ook tijdens het oefenen kunt u een flitswijze instellen. Dit is de manier waarop de woorden worden geflitst. U kunt de volgende flitswijzen instellen: Het gehele woord

25 Leerlingen Ieder woord zal steeds in zijn geheel getoond worden. Dit is de standaard instelling. In lettergrepen De woorden worden per lettergreep geflitst. De pauze tussen twee lettergrepen kunt u bij de pauzeduur instellen. Flits Nieuw verdeelt de woorden zelf in lettergrepen. De woorden die Flits verkeerd in lettergrepen zet, kunt u als uitzondering opnemen. De instelling "In lettergrepen" is heel goed bruikbaar bij het oefenen van een nieuwe lijst met meer-lettergrepige woorden. U oefent deze lijst eerst in lettergrepen en als de leerling de woorden redelijk kent, dan kunt u overgaan op "Het gehele woord". Letters De woorden worden per letter geflitst. De pauze tussen twee letters kunt u bij de pauzeduur instellen. Flits Nieuw verdeelt de woorden zelf in letters. U kunt een lijst (eigenlijk alleen bij één-lettergrepige woorden) eerst in letters oefenen en later, als dat goed gaat, het gehele woord. Als het woord in letters wordt getoond, dan houdt Flits Nieuw zich aan de klinkers en medeklinkers zoals u deze onder Instellingen Letters kunt aangeven. Half (spellende lezers) Bij toonwijze "Half" wordt alleen de bovenste helft van het woord getoond en moet de leerling op grond van deze beperkte visuele informatie het woord lezen. Alleen de medeklinkers (spellende lezers) Bij "Alleen de medeklinkers" worden alleen de medeklinkers getoond en staat op de plaats van de klinkers een puntje. De instellingen "Half" en "Alleen de medeklinkers" zijn goed bruikbaar voor leerlingen die globaler moeten leren lezen. Dat zijn die leerlingen die alle deelvaardigheden van het lezen (letterkennis, auditieve synthese, visuele synthese etc.) beheersen, maar desondanks moeizaam komen tot globaal lezen en teveel de aandacht blijven richten op de letters en lettergroepen van het woord. Deze kinderen moeten als het ware gedwongen worden om zich meer te richten op woorden als één geheel. U kunt een woordenlijst bijvoorbeeld eerst oefenen met de instelling Het gehele woord en als de leerling de woorden redelijk kent, dan kunt u de lijst met Alleen de medeklinkers of "Half" proberen. Zie ook: Over raders en spellers. In clusters (visuele synthese) Met de instelling "In clusters" wordt het cluster eerst geflitst en dan de rest van het woord. Het cluster is daarbij rood. Hier kunt u de visuele synthese (het snel herkennen van lettergroepen) extra mee oefenen. Klank gebaren methode (letterkennis) Met de instelling "Klank gebaren methode" flitst u geen letters, maar de plaatjes van 23

26 24 Flits Nieuw Extra de letters van de klank-gebaren-methode. Het doel van de klank gebaren methode is het vereenvoudigen van de klank-tekenkoppeling. Klanken (letters) worden hiertoe geassocieerd met gebaren, tekeningen, auditieve geheugensteuntjes en aantrekkelijke activiteiten. De tekeningen die bij deze methode horen zijn opgenomen in Flits Nieuw. Zo zou u de letters eerst met de tekeningen kunnen flitsen en daarna alleen de letters. Links flitsen (radende lezers) Bij "Links flitsen" flitst het woord helemaal links in het flitskader. Rechts flitsen (spellende lezers) Bij "Rechts flitsen" flitst het woord helemaal rechts in het flitskader. Dit links- of rechts flitsen is gebaseerd op de theorie van dr. Bakker. Cluster van rechts naar links (spellende lezers) Bij "Cluster van rechts naar links" wordt eerst het rechter deel van het woord geflitst en pas daarna volgt de eerste letter. Hierbij wordt bewust de leesrichting doorbroken. Letters in willekeurige volgorde (spellende lezers) Hierbij wordt het woord in letters opgebouwd. Dit gebeurt echter niet van links naar rechts, maar in een willekeurige volgorde. Lettergrepen in willekeurige volgorde (spellende lezers) Het woord wordt in lettergrepen opgebouwd. Ook nu worden de lettergrepen in willekeurige volgorde gekozen. Woorden in willekeurige volgorde (spellende lezers) Hierbij worden de woorden van een zin in willekeurige volgorde opgebouwd. Bij deze laatste drie toonwijzen wordt de leesrichting bewust doorbroken en wordt de leerling gestimuleerd om te reageren op een meer globaal (niet volledig) woordbeeld. De laatste drie toonwijzen zijn dan ook vooral voor spellende lezers bedoeld. Exporteren leerlingen en groepen Menu: Instellingen Groepen Exporteren Flits Nieuw kan de namen van de groepen en de namen van de leerlingen exporteren naar een zogenaamd "edex-bestand". Dit edex-bestand kunt u gebruiken om in het

27 Leerlingen programma Spellingswerk, Hoogfdwerk of Clusteren de namen van de leerlingen te importeren. Zo hoeft u dus maar éénmalig de namen van de leerlingen in te voeren. Als u de knop Exporteren aanklikt wordt u eerst om een bevestiging gevraagd, daarna worden de leerlinggegevens geëxporteerd. U vindt de edex-bestanden terug in de map van Flits. Het gaat om de bestanden "edexll.txt" en "edexgr.txt". U kunt nu bijvoorbeeld in Hoofdwerk de leerlinggegevens importeren. Importeren leerlingen Menu: Naar Leerlingen Importeren Importeren van gegevens betekent dat u gegevens van buiten inleest in Flits Nieuw. Zo kunt u de leerlinggegevens van Esis-A (een veel gebruikt administratiepakket) importeren. Flits Nieuw kan leerlingen importeren vanuit een zogenaamd edex-bestand. Een edexbestand is een tekstbestand met daarin de namen van leerlingen, de geboortedatum etc. Een aantal administratieve programma's kan een dergelijk edex-bestand aanmaken. Ook Hoofdwerk, Spellingswerk en Clusteren kunnen de leerlinggegevens exporteren. Zo kunt u makkelijk de namen van de leerlingen in Flits ook invoeren in een ander programma. In Esis-A kiest u Administratie Leerlingen Overige Diversen Maken EDEX-bestanden. De edex-bestanden worden in de directory "\admin" gezet. U kunt de leerlingen in deze bestanden importeren als u naar de leerlingen gaat en daar de knop Importeren kiest. Om leerlingen te exporteren in Hoofdwerk, Flits, Spellingswerk of Clusteren kiest u Instellingen Groepen. Als u de knop Importeren kiest verschijnt het volgende venster: Daarmee wordt aangeven dat Flits de leerlinginstellingen van de leerling die op dat 25

28 26 Flits Nieuw Extra moment is geselecteerd, overneemt voor de leerlingen die Flits importeert. Als u nog geen leerlingen heeft ingevoerd, dan zal Flits u eerst vragen om een voorbeeld-leerling in te voeren. Als u op OK klikt, verschijnt het volgende venster: Met de knop Openen selecteert u een Edex-bestand. Hieruit selecteert u de groepen en leerlingen die u wilt importeren. Het bestand dat u moet selecteren heet "edexll.txt". U ziet meestal ook het bestand "edexgr.txt". U kunt één van de twee kiezen. Groepen Als u met de knop Edex een edex-bestand heeft geselecteerd, dan verschijnen hier de namen van de groepen. Leerlingen Hier vindt u de namen van de leerlingen in de geselcteerde groep. Importeren in groep Hier geeft u aan in welke groep de leerlingen geïmporteerd moeten worden. Openen Hiermee selecteert u een een edexbestand. De bestanden heten "edexgr.txt" en "edexll.txt". Kies één van de twee; het geeft niet welke. Daarna worden de velden Groepen en Leerlingen gevuld. Kies nu één of meer leerlingen. U kunt alle leerlingen selecteren door op de knop Alles te klikken, maar u kunt ook één of meer leerlingen kiezen door deze aan te klikken. OK Accepteer de gekozen leerlingen en importeer deze.

29 Leerlingen Menu: Naar Leerlingen Importeren Importeren van gegevens betekent dat u gegevens van buiten inleest in Hoofdwerk Nieuw. Hoofdwerk Nieuw kan leerlingen importeren vanuit een zogenaamd edexbestand. Een edex-bestand is een tekstbestand met daarin de namen van leerlingen, de geboortedatum etc. Een aantal administratieve programma's kan een dergelijk edex-bestand aanmaken. In Esis-A kiest u Administratie Leerlingen Overige Diversen Maken EDEX-bestanden. De edex-bestanden worden in de directory "\admin" gezet. U kunt de leerlingen in deze bestanden importeren als u naar de leerlingen gaat en daar de knop Importeren kiest. Als u een groep heeft geslecteerd (bijvoorbeeld groep 5) en u importeert leerlingen naar groep 3, dan zult u deze leerlingen na het importeren niet zien. U heeft immers groep 5 geselecteerd en u ziet daarom alleen de leerlingen uit groep 5. Met de knop Edex selecteert u een Edex-bestand. Hieruit selecteert u de groepen en leerlingen die u wilt importeren. Groepen Als u met de knop Edex een edex-bestand heeft geselecteerd, dan verschijnen hier de namen van de groepen. Leerlingen Hier vindt u de namen van de leerlingen in de geselecteerde groep. Importeren in groep Hier geeft u aan in welke groep de leerlingen geïmporteerd moeten worden. Edex Hiermee selecteert u een een edexbestand. De bestanden heten "edexgr.txt" en "edexll.txt". Kies één van de twee; het geeft niet welke. 27

30 28 Flits Nieuw Extra Daarna worden de velden Groepen en Leerlingen gevuld. Kies nu één of meer leerlingen. U kunt alle leerlingen selecteren door op de knop Alles te klikken, maar u kunt ook één of meer leerlingen kiezen door deze aan te klikken. OK Accepteer de gekozen leerlingen en importeer deze. Leerlingen doorzetten einde schooljaar Menu: Instellingen Groepen Om de leerlingen aan het eind van het schooljaar door te zetten naar de volgende groep, gaat u als volgt te werk: 1. Wijzig de naam van "groep 8" in "Schoolverlaters ". 2. Wijzig de naam van "groep 7" in "groep 8". 3. Zet de leerlingen die in groep 8 zijn blijven zitten terug (van groep: "Schoolverlaters " naar "groep 8"). 4. Herhaal vanaf stap 2 voor de andere groepen. Begin altijd bij de hoogste groep en maak van te voren een veiligheidskopie.

31 Oefenen Deel III

32 30 Flits Nieuw Extra Oefenen Twee manieren van werken: oplezen en natypen Met Flits Nieuw Extra kunt u op twee manieren werken: u kunt de leerling de woorden die op het scherm flitsen laten oplezen en u kunt de woorden laten natypen. Oplezen Bij het oplezen van de woorden, moet de leerling samen met een leerkracht werken. De leerkracht laat de woorden op het scherm flitsen en de leerling leest de woorden hardop. Dit is speciaal bedoeld voor kinderen met ernstige leesproblemen (dyslexie). U kunt een groot aantal flitstechnieken gebruiken om de leesprestaties te verbeteren. Met het rapport krijgt u een uitgebreid overzicht van de vorderingen van de leerlingen. Hierbij krjgt u ook adviezen om de leerlinginstellingen aan te passen. Meer over het oplezen. Natypen U kunt Flits inzetten voor de spelling en dan met name voor het intrainen van woordpakketten. Hierbij moeten de kinderen de woorden natypen. U kunt de woorden auditief, visueel of op beide manier presenteren aan de leerling. Flits houdt in een "typlijst" bij welke woorden de leerling voldoende beheerst en welke woorden nog niet. Deze woorden zal Flits extra met de leeerling trainen. Met het rapport kunt u op iedere moment kijken welke woorden van de lijst de leerling nog moeilijk vindt. Ook krijgt u nauwkeurig in beeld met welke woorden de hele groep nog veel moeite heeft. Met het natypen in Flits worden de woordenpakketten efficiënt en krachtig getraind. Meer over natypen. Oefenen met de leerkracht: oplezen Bij het oplezen van de geflitste woorden, werkt de leerling samen met de leerkracht. De leerkracht laat de woorden op het scherm flitsen en de leerling leest de geflitste woorden op. De leerkracht bepaalt hierbij het tempo. Probeer zo vlot mogelijk te flitsen, maar voorkom dat de leerling gefrustreerd wordt door de snelheid. Probeer er naar te streven om het volgende woord reeds te flitsen als de leerling het vorige woord nog uitspreekt.

33 Oefenen Wanneer zijn de resultaten voldoende? De resultaten worden als voldoende beschouwd als de leerling een bepaald aantal woorden per minuut leest (als een leerling in twee en een halve minuut bijvoorbeeld 25 woorden leest, dan leest de leerling dus gemiddeld 10 woorden per minuut). Deze norm kunt u zelf aangeven bij het invoeren van de leerling Als de leerling de norm haalt dan zal Flits Nieuw melden dat de leerling de volgende keer een nieuwe woordenlijst krijgt, anders meldt Flits dat de lijst nogmaals geoefend zal worden. Voor kinderen met ernstige leesproblemen is een norm van 40 woorden redelijk. Als de problemen minder ernstig zijn, dan kunt u de norm op 50 zetten. Bij het oefenen van de letters is een norm van 60 normaal. Na het oplezen verschijnt een histogram op het scherm waarin de vooruitgang van de leerling zichtbaar wordt gemaakt. Ieder staafje in het histogram geeft steeds het gemiddeld aantal woorden dat de leerling per minuut gelezen heeft. Het histogram heeft alleen betrekking op de woordenlijst die de leerling aan het oefenen is. 31

34 32 Flits Nieuw Extra Bij het flitsen van de woorden houdt Flits Nieuw bij welke woorden door de leerkracht worden herhaald of vastgezet. Deze woorden worden vastgelegd in de zogenaamde "moeilijke-woordenlijst" van de leerling. Deze moeilijke woordenlijst kan zich iedere beurt steeds verder uitbreiden. Met deze woordenlijst kunt u verschillende dingen doen: u kunt de woorden van deze lijst met de leerlingen flitsen en u kunt werkbladen met deze woorden printen. Deze werkbladen kan de leerling dan apart mee naar huis nemen om de moeilijke woorden nog eens apart te oefenen. Oplezen Bij het oplezen werkt de leerling samen met de leerkracht. De leerkracht laat de woorden op het scherm flitsen en de leerling leest de woorden op. Probeer zo vlot mogelijk te flitsen, maar voorkom dat de leerling gefrustreerd wordt door de snelheid. Probeer er naar te streven om het volgende woord reeds te flitsen als de leerling het laatste woord nog uitspreekt. Sluit de oefening af. Als u voortijdig afsluit wordt de oefening toch beoordeeld. Als u dus na vijf seconden afsluit, dan rekent Flits Nieuw toch het gemiddeld aantal woorden per minuut uit en als de leerling dan de norm haalt, mag deze naar een volgende lijst. Flitst het volgende woord.

35 Oefenen Instellen van de flits- en pauzeduur. De nieuwe instellingen worden bewaard. Herhalen van het laatst geflitste woord. Flitst het vorige woord. Zet het laatst geflitste woord vast op het scherm. Klik op volgende woord om het woord weer te laten verdwijnen. Hiermee kunt u even pauzeren om bijvoorbeeld iets tegen deze of gene te zeggen. Flits Nieuw stopt de tijd. Opnieuw instellen van de flitswijze. De nieuwe instellingen worden bewaard. De vrachtauto wel/niet tonen. De nieuwe instellingen worden bewaard. De duim wel/niet tonen. De nieuwe instellingen worden bewaard. Instellen lettertype. De nieuwe instellingen worden bewaard. Instellen achtergrondkleur van het flitsvenster. De nieuwe kleur wordt bewaard. Zelfstandig oefenen: natypen Als de leerling zelfstandig moet werken (de woorden natypen), dan krijgt de leerling het volgende scherm: Bij de leerlinginstellingen kunt u zelf bepalen of de woorden visueel, auditief of op beide manieren moeten worden aangeboden. 33

36 34 Flits Nieuw Extra Bij visueel aanbieden: In het bovenste witte vlak verschijnt het eerste woord. Als het woord verdwenen is, verschijnt een knipperend potlood en kan de leerling het woord intypen. Als het woord fout is ingetypt, dan geeft Flits Nieuw dit aan. Bij auditief aanbieden: De leerling hoort het woord, er wordt niets geflitst. Bij visueel en auditief aanbieden: De leerling hoort het woord en het wordt geflitst in het bovenste venster. Afhankelijk van het ingestelde aantal herkansingen, moet de leerling het woord nogmaals intypen. Bij visueel aanbieden: Het woord wordt opnieuw geflitst. Afhankeliijk van de leerlinginstellingen wordt het nu op een andere manier geflitst. Bijvoorbeeld in lettergrepen, letters of alleen de

37 Oefenen medeklinkers. Bij auditief aanbieden: Het woord wordt opnieuw uitgesproken, maar nu ziet de leerling het woord ook in het bovenste scherm geflitst. Afhankeliijk van de leerlinginstellingen wordt het nu op een andere manier geflitst. Bijvoorbeeld in lettergrepen, letters of alleen de medeklinkers. Zo krijgt de leerling een hint over de juiste schrijfwijze. Bij visueel en auditief aanbieden: Zie boven. Flits controleert alle woorden op spellingsfouten. Wanneer de leerling een voor Flits Nieuw herkenbare fout maakt, dan zal Flits Nieuw melden welke fout de leerling precies maakt en krijgt de leerling de gelegenheid om het antwoord te herzien. De volgende fouten worden herkend: - één verkeerde letter één letter vergeten één letter te veel twee omgedraaide letters Wanneer zijn de resultaten voldoende? De resultaten worden als voldoende beschouwd als de leerling een bepaald percentage woorden twee maal achtereen goed heeft nagetypt. Als de leerling dus een woord één keer goed heeft nagetypt, maar ditzelfde woord een tweede keer fout, dan moet het woord opnieuw tweemaal achtereen correct worden nagetypt. Dit lukt de leerling in het algemeen niet in één beurt. Daarom houdt Flits Nieuw een aparte lijst bij voor iedere leerling waarin bewaard wordt welke woorden nog correct nagetypt moeten worden. In deze lijst bewaart Flits Nieuw ook het aantal keer dat de leerling het woord nog correct moet natypen. Dit is de zogenaamde typlijst. Deze wordt op schijf bewaard en verwijderd als de leerling de woordenlijst voldoende beheerst. U kunt het percentage woorden dat de leerling tweemaal achtereen correct moet natypen zelf aangeven bij het invoeren van de leerling. Als een woord tweemaal achtereen correct is nagetypt, dan komt dit woord verder niet meer terug. Natypen In het bovenste witte vlak verschijnt het eerste woord. Als het woord verdwenen is, verschijnt een knipperend potlood en kan de leerling het woord intypen. Sluit de oefening af. Herhaalt het laatst geflitste woord. 35

38 36 Flits Nieuw Extra Hiermee kunt u even pauzeren om bijvoorbeeld iets tegen deze of gene te zeggen. Flits Nieuw stopt de tijd. Op het scherm verschijnen knoppen om de diakritische tekens mee te typen. Stel het volume en de spreeksnelheid in. Oefenen Menu: Naar Oefenen Als u een bepaalde groep heeft geselecteerd, dan ziet u alleen de namen van de geselecteerde groep, anders ziet u de namen van alle leerlingen.

39 Oefenen Oplezen Klik op Oplezen als u met de leerling de woorden moet oplezen. Hierbij werkt de leerling dus samen met een ouder of leerkracht. Natypen Als de leerling zelfstandig gaat werken, dan kiest u Natypen. Groep Hiermee selecteert u tijdelijk een nieuwe groep. De instelling wordt alleen bewaard als u een groep heeft geselecteerd in Flits Leraar. Boven de knop Oplezen ziet u een groen driehoekje. Als u daarop klikt, krijgt u meer knoppen in beeld:!oefenen Het zelfde als Oefenen, maar nu gebruikt Flits de moeilijke-woordenlijst van de leerling. U ziet onderaan hoeveel woorden deze lijst bevat. Daarbij kan de leerling niet zelfstandig werken. Als de leerling het woord nu tweemaal achtereen goed opleest, dan zal het woord van de moeilijke woordenlijst verwijderd worden. Als het woord weer moet worden herhaald of vastgezet, dan moet de leerling het woord opnieuw tweemaal achtereen zonder problemen oplezen. Het oefenen van de moeilijke woordenlijst gaat niet samen met de toonwijze 'in clusters', dit wordt automatisch op het gehele woord gezet als de leerling gaat oefenen. 37

40 38 Flits Nieuw Extra Als u tijdens het flitsen met de moeilijke woordenlijst de pauzeduur, de flitsduur of de toonwijze wijzigt dan herstelt Flits Nieuw na het oefenen de oorspronkelijke instellingen. Huiswerk Met de knop Huiswerk maakt u een huiswerkdiskette voor de leerling aan. Zie verder Huiswerkdiskette.

41 Woordenlijsten Deel IV

42 40 Flits Nieuw Extra Woordenlijsten Invoeren woordenlijstmappen Menu: Naar Woordenlijsten Hier maakt u nieuwe woordenlijstmappen aan. Om de naam van een woordenlijstmap te wijzigen, moet u de map selecteren (klik op de regel met de naam) en vervolgens typt u de nieuwe naam. Als u een woordenlijstmap verwijdert dan worden ook alle woordenlijsten van die map verwijderd. Om de naam van een map te wijzigen, moet u de map selecteren en vervolgens typt u de nieuwe naam. Klik op Nieuw om een nieuwe woordenlijstmap in te voeren. De cursor verschijnt onderaan de lijst. Hier typt u de naam van de map. U hoeft uw invoer niet te bevestigen; Flits bewaart automatisch alles wat u invoert. Nieuw Voer een nieuwe map in. Onderaan de lijst verschijnt de cursor en u kunt de naam van de nieuwe woordenlijstmap intypen. Verwijder Verwijdert de geselecteerde woordenlijstmap. Voordat Flits Nieuw de map verwijdert wordt u eerst om bevestiging gevraagd. Afdrukken Drukt een overzicht af van de woordenlijsten in de geselecteerde map. Bij het afdrukken passen de gegevens niet altijd op één regel. U kunt dan het beste de afdrukstand van de printer wijzigen in: Liggend. Kies hiervoor Bestanden Instellen printer.

43 Woordenlijsten Invoeren woordenlijsten Menu: Naar Woordenlijsten Voeg hier eigen woordenlijsten toe of of pas woordenlijsten aan. Om de naam van een woordenlijst te wijzigen, moet u deze selecteren en vervolgens begint u te typen. U hoeft uw invoer niet te bevestigen; Flits bewaart automatisch alles wat u invoert. Om de naam van een woordenlijst te wijzigen, moet u de lijst selecteren en vervolgens typt u de nieuwe naam. U ziet dat de woordenlijsten zijn onderverdeeld. U ziet vetgedrukte/onderstreepte kopjes.u kunt zelf deze onderverdeling maken door in de keuzelijst met de woordenlijsten "koppen" in te voegen. Als u met de muiscursor in de keuzelijst staat en u drukt op de rechtermuisknop dan verschijnt een keuzemenu: Als u nu kiest: Invoegen hoofdkop, dan wordt een wordt de tekst die u invult automatisch vet en onderstreept. Invoegen subkop geeft alleen vet. Invoegen woordenlijst geeft de mogelijkheid om een woordenlijst op een specifieke plek in te voegen. Normaal gesproken worden nieuwe lijsten onderaan geplaatst. Dit is wel handig als u een nieuwe woordenlijstmap aan het opbouwen bent, maar als u de woordenlijst eigenlijk in meer aan het begin wilt plaatsen (omdat het bijvoorbeeld een makkelijke lijst is), dan is het verplaatsten met de pijltjes tijdrovend en kunt u beter gebruik maken van invoegen woordenlijst. De lijst wordt ingevoegd op de plaats van de blauwe balk. Het nummer dat voor de naam van de lijst staat wordt automatisch door Clusteren aangemaakt. Als u een nieuwe lijst invoert, dan ziet u hier "0". Als u het venster sluit, worden de lijsten automatisch opnieuw genummerd. U kunt deze nummers niet zelf wijzigen. 41

44 42 Flits Nieuw Extra Wijzig Op het scherm verschijnt een meer uitgebreide tekstverwerker met de geselecteerde woordenlijst. U kunt nu alle nodige wijzigingen aanbrengen en daarna op OK klikken. De tekstverwerker. Nieuw Voegt een nieuwe woordenlijst toe. U ziet dat bij de woordenlijsten onderaan de lijst ruimte wordt gemaakt. U moet nu eerst een naam moet geven aan de woordenlijst. U typt een naam en dan drukt u op de Enter-toets. Nu kunt u Wijzig kiezen om de woordenlijst in te typen. Verwijder Verwijdert de geselecteerde woordenlijst. Voordat Flits Nieuw de lijst verwijdert wordt u eerst om bevestiging gevraagd. Werkblad U kunt met iedere woordenlijst oefenbladen afdrukken. De leerlingen kunnen deze oefenbladen mee naar huis nemen om extra te oefenen. Werkbladen. Afdrukken Drukt de geslecteerde woordenlijst af. Pijl omhoog en pijl omlaag Met de pijltjesknoppen kunt u de volgorde van de woordenlijsten bepalen. De lijsten staan namelijk niet alfabetisch, maar staan in een volgorde die u zelf bepaalt. In het voorbeeld zijn de gemakkelijke woordenlijsten bovenaan geplaatst. Woordenlijstmappen Menu: Naar Woordenlijsten De woordenlijsten zijn onderverdeeld in mappen. U kunt er zelf mappen aan toevoegen en/of de woordenlijsten in de mappen aanpassen.

45 Woordenlijsten Standaard kent Flits Nieuw de volgende woordenlijstmappen: Clusteren Dit zijn de woordenlijsten die bij het computerprogramma "Clusteren" gebruikt worden. Deze woordenlijsten zijn goed te gebruiken bij het trainen van de visuele synthese. Als u als flitswijze kiest: "In clusters", dan kunt u gebruik maken van de woordenlijsten in deze map. Groep 3-4 Deze woordenlijsten zijn geselecteerd uit een frequentielijst voor het basisonderwijs en bedoeld voor de groepen 3 en 4. De lijsten klimmen op in moeilijkheid. Groep 5-6 Deze woordenlijsten zijn geselecteerd uit een frequentielijst voor het basisonderwijs en bedoeld voor de groepen 5 en 6. De lijsten klimmen op in moeilijkheid. Groep 7-8 Deze woordenlijsten zijn geselecteerd uit een frequentielijst voor het basisonderwijs en bedoeld voor de groepen 5 en 6. De lijsten klimmen op in moeilijkheid. Letters Deze woordenlijsten zijn samengesteld uit letters (eigenlijk fonemen). Ze zijn zorgvuldig samengesteld zodat herhaling en training elkaar afwisselen. Zinnen In deze woordenlijstmap vindt u de zinnen van de verhaaltjes bij het computerprogramma "Raad een woord". Deze zinnen zijn goed te gebruiken bij de flitswijze "Zinnen". Thema Hier vindt u woordenlijsten die betrekking hebben op een bepaald thema. 43

46 44 Flits Nieuw Extra Woordenlijsten Menu: Naar Woordenlijsten Iedere woordenlijstmap bestaat uit een aantal woordenlijsten. U kunt hier zelf woordenlijsten aan toevoegen, lijsten verwijderen of wijzigen. U kunt de woordenlijsten zelf intypen, maar u kunt ook woorden laten zoeken door Flits. Hierbij kunt u zelf aangeven aan welke criteria deze woorden moeten voldoen. Zo kunt u bijvoorbeeld twee-lettergrepige woorden laten zoeken of woorden die eindigen op een -f. Verder kunt ook laten zoeken naar bepaalde klinker-medeklinker combinaties.

47 De tekstverwerker Deel V

48 46 Flits Nieuw Extra De tekstverwerker De tekstverwerker Menu: Naar Woordenlijsten Wijzig Wijzig Hier typt u de woorden van de woordenlijst in. U kunt de woorden onder elkaar of naast elkaar intypen. Als een woord een spatie bevat, dan moet u daar een liggend streepje (Shift+-). voor gebruiken. Zo leest Flits het woord als één geheel en weet Flits ook dat u een spatie bedoeld in plaats van het liggende streepje. Bijvoorbeeld: "Den_Haag". Ook zinnen moeten worden ingevoerd met liggende streepjes Bijvoorbeeld: "Jan_fietst_naar_school". U kunt ook woordenlijsten door Flits laten samenstellen. Dit betekent dat u Flits naar woorden laat zoeken die aan bepaalde criteria voldoen. Zo kunt u bijvoorbeeld alle tweelettergrepige woorden laten opzoeken. Of alle woorden die beginnen met "sch". U kunt ook woordenlijsten importeren die u op een diskette heeft staan. Kies Bestand Openen en selecteer de woordenlijst die u wilt inlezen. Alleen de menuopties die afwijken van de Windows-standaard worden besproken. Bestand Openen U wordt gevraagd om de naam van een tekst. Nadat de tekst gelezen is, kunt u deze gaan bewerken of u klikt op OK. U kunt deze mogelijkheid goed gebruiken om woordenlijsten te importeren. Flits Nieuw maakt een kopie van het bestand en u kunt het originele bestand dus zelfs van de vaste schijf verwijderen. Lettergrepen In lettergrepen De tekst wordt verdeeld in lettergrepen. U heeft zo de mogelijkheid om te controleren of Flits Nieuw de woorden goed in lettergrepen kan verdelen. Bij een aantal toonwijzen (oefeningen) verdeelt Flits de woorden in lettergrepen. Lettergrepen Nieuwe lettergreepverdeling Woorden die Flits Nieuw niet goed in lettergrepen kan verdelen moeten in een

49 De tekstverwerker uitzonderingenbestand worden opgenomen. Dit doet u als volgt: u selecteert een woord in de woordenlijst en dan kiest u: Nieuwe lettergreepverdeling Nieuwe lettergreepverdeling. Woordenlijsten Hier kunt u zelf woordenlijsten samenstellen aan de hand van criteria die u opgeeft. Samenstellen woordenlijsten. Extra Statistiek Geeft informatie over de woorden (of tekst) die u heeft ingevuld. Statistiek tekst Menu: Naar Woordenlijsten Wijzig Wijzig Extra Statistiek Hier kunt u een indruk krijgen van de moeilijkheid van een tekst. Dit wordt uitgedrukt in een AVI-niveau. Leesindex-A De leesindex-a is een formule waarop het AVI-niveau wordt gebaseerd. Hoe hoger de index, hoe makkelijker de tekst. AVI Het AVI-niveau van de tekst. Aantal zinnen Het aantal zinnen in de tekst. Aantal woorden Het aantal woorden in de tekst. Gemiddeld aantal woorden per zin Dit is het aantal woorden gedeeld door het aantal zinnen. Aantal lettergrepen Het totaal aantal lettergrepen. Hierbij geldt een MKM-woord als één lettergreep. 47

50 48 Flits Nieuw Extra Aantal tekens Het aantal tekens dat gebruikt is. Nieuwe lettergreepverdeling vanuit tekstverwerker Woord Hier is automatisch het woord ingevuld dat u geselecteerd heeft in de tekstverwerker. In lettergrepen Ook hier is automatisch het woord ingevuld dat u geselecteerd heeft in de tekstverwerker. U geeft hier nu zelf de juiste lettergreepverdeling aan door één of meer streepjes te zetten. Samenstellen woordenlijsten Menu: Naar Woordenlijsten Wijzig Wijzig Woordenlijsten Bij het samenstellen van woordenlijsten krijgt u het volgende venster. U kunt hiermee een woordenlijst samenstellen vanuit een andere woordenlijst.

51 De tekstverwerker Eerst kiest u de woordenlijst waaruit u woorden wilt selecteren. Flits Nieuw kent vier woordenlijsten waaruit woorden kunnen worden geselecteerd. Alle vier de woordenlijsten bevatten woorden uit frequentielijsten: groep3-4.txt' heeft betrekking op woorden uit groep drie en vier, 'groep5-6.txt' op woorden van groep vijf en zes, 'groep7-8.txt' op woorden van groep zeven en acht. Als laatste vindt u in het bestand 'werkwrd.txt' werkwoorden van de zes hoogste groepen van het basisonderwijs. U mag natuurlijk ook eigen woordenlijsten selecteren. Nu vult u het spellingspatroon in. Met dit spellingspatroon geeft u aan welke woorden u wilt selecteren. Stel dat u alle woorden van drie klanken (=fonemen) wilt toevoegen aan uw woordenlijst, dan vult u hier in MKM. De hoofdletter M staat voor medeklinker en de hoofdletter K staat voor klinker. Bij het invullen van dit spellingspatroon kunt u verder gebruik maken van een ster (*) en een vraagteken (?). Met een ster geeft u aan dat de letters op de betreffende plaats niet ter zake doen. U kunt meerdere sterretjes in het spellingspatroon gebruiken, bijvoorbeeld: *kk*. Met een vraagteken geeft u aan dat het teken op de aangegeven plaats niet terzake doet. Het spellingspatroon:??? vindt dus alle woorden van drie letters (dus niet van drie klanken, maar van drie tekens). Verder kunt u ook nog gebruik maken van alle letters van het alfabet. Standaard ziet Flits Nieuw de volgende klanken als medeklinker. b,c,d,f,g,h,j,k,l,m, n,p,q,r,s,t,v,w,x,z,ch,ng,nk,sch De volgende klanken worden als klinker beschouwd. a,aa,e,ee,o,oo,u,uu,ie,ei,eu,oe,ui,ij,au,ou,i,è,é,ê,ë U kunt deze klanken wijzigen onder de menukeuze Instellingen Letters Letters. 49

52 50 Flits Nieuw Extra. We zullen een aantal voorbeelden geven om één en ander te verduidelijken. Spellingspatroon geselecteerde woorden MKM pop, muis, gum, geit M*M potten, muis, kin, museum M?M kin, pak, gok, vang g*m geit, geiten, gelovig???? alle woorden met vier letters: kerk, luis *ch* kachel, achter, chaos MKMMKM bakken, potten, pannen, lachten sch*m schieten, schuimen *d pond, maand, stand Verder kunt u nog gebruik maken van de hoofdletter G. De G staat voor 'door gebruiker gedefinieerd teken'. U kunt net als bij de letter M en K geheel zelf aangeven welke klanken onder de Gebruiker tekens verstaan dienen te worden. Zie Instellingen Letters. Zo kunt u bijvoorbeeld heel makkelijk alle woorden met gesloten lettergrepen laten selecteren. U vult dan de Gebruiker-tekens als volgt in: Als het spellingspatroon vult u bijvoorbeeld in *KGK*. Nu zullen alle woorden zoals ballen, hakken, bokking, verstrekken etc. aan de woordenlijst worden toegevoegd. Als laatste kunt u ook een cijfer van 1 tot 9 invullen als spellingspatroon. U geeft hiermee aan dat u woorden met een bepaald aantal lettergrepen wilt selecteren. U ziet ook het aankruisvakje: Exclusief. Als u dit aanklikt dan worden alle woorden die juist niet voldoen aan dit spellingspatroon geselecteerd. Nu klikt u op Importeren. Na verloop van tijd zult u zien dat de geselecteerde woorden in de tekstverwerker verschijnen.

53 Resultaten Deel VI

54 52 Flits Nieuw Extra Resultaten Grafisch verslag, staafdiagram bekijken Menu: Resultaten Grafisch verslag Kijk hier om in één oogopslag te zien hoe de leerlingen vorderen. Van welke leerlingen had u meer verwacht? Klik dan op het staafje om de resultaten nader te bekijken. Linker-muisknop Klik met de linker-muisknop op een staaf om in een lijn diagram te zien hoe de leerling gewerkt heeft. Rechter-muisknop Als u met de rechter-muisknop op een staaf klikt, dan krijgt u het venster met de leerlinggegevens van de betreffende leerling. Grafisch verslag, lijndiagram bekijken Menu: Resultaten Grafisch verslag Hier kunt aflezen welke weg de leerling heeft gevolgd om op zijn huidige niveau te komen. Blijft de leerling lang op hetzelfde niveau staan of gaat deze gestaag vooruit? Klik op het rode vierkantje om een beurt nog verder te bekijken.

55 Resultaten Linker-muisknop Klik met de linker-muisknop op een vierkantje van het lijndiagram voor een werkoverzicht met beurtenverslag van de betreffende beurt. Rechter-muisknop Als u met de rechter-muisknop op een staaf klikt, dan krijgt u het venster met de leerlinggegevens van de betreffende leerling. Deze leerling is overigens door de leerkracht vooruit gezet gezien de grote sprongen die zij maakt. Typlijsten Menu: Resultaten Typlijsten Bij het natypen van de woorden, als de leerling dus zelfstandig moet werken, moet de leerling een bepaald percentage van een woordenlijst twee keer achtereen correct natypen. Als een woord twee keer achtereen correct is nagetypt, dan woord dit woord als het ware 'afgevinkt' en komt niet meer in de oefening terug. Als de leerling een woord al een keer correct heeft ingetypt en de leerling typt het de tweede keer fout in, dan begint Flits Nieuw weer vanaf nul te tellen. Flits Nieuw houdt dit bij en bewaart dit op de vast schijf. Dit noemen we de typlijst van een leerling. Als een leerling de oefening voldoende maakt, dan wordt de typlijst weer verwijderd. 53

56 54 Flits Nieuw Extra Tekstrapport Menu: Resultaten Tekstverslag Een tekstrapport geeft een verslag van de prestaties van de leerling in de vorm van een tekst. De prestaties van de leerling worden door Flits Nieuw bekeken en beoordeeld. U krijgt adviezen en aanwijzingen. Het tekstrapport is met name een belangrijke informatiebron bij het aanpassen van de leerlinginstellingen. Dit rapport heeft steeds betrekking op de resultaten in de huidige woordenlijstmap van de leerling. Het betreft steeds de laatste 8 beurten van de leerling. Als de leerling de laatste beurt zelfstandig heeft gewerkt (natypen), dan krijgt u een verslag van de resultaten van het natypen. Anders krijgt u een rapport van het oplezen. Grafisch verslag Menu: Resultaten Grafisch verslag Flits Nieuw kan verschillende overzichten van de door de leerlingen behaalde resultaten presenteren. Eén daarvan is het grafische verslag. Deze kenmerkt zich doordat de prestaties zoveel mogelijk visueel gemaakt worden. Dit voorkomt dat u zich door eindeloze rijen van getallen moet worstelen om een indruk te krijgen van de prestaties van de leerlingen. Het tweede kenmerk van het grafische verslag is dat u stapsgewijs steeds gedetailleerder naar de prestaties van de verschillende leerlingen kunt kijken. Met het grafische verslag gaat u steeds uit van een globaal overzicht van de prestaties

57 Resultaten van de geopende leerlingengroep in de vorm van een horizontaal staafdiagram. Vanuit dit staafdiagram kunt u een ljndiagram bekijken en vanuit het lijndiagram bekijkt u het werkoverzicht. U ziet verschillende staafjes met de namen van de kinderen en de woordenlijstmap waarin de leerling aan het werk is. De gele staaf geeft aan hoever de leerling in de woordenlijstmap gevorderd is. Een lang staafje geeft niet per definitie aan dat de betreffende leerling al veel gewerkt heeft. Het is heel goed mogelijk dat de leerling in een hogere oefening in de oefeninggroep is geplaatst, maar nog niet met Flits Nieuw gewerkt heeft. Als u de cursor over een staafje beweegt, dan zult u zien dat deze verandert in een vergrootglas. Op dat moment kunt u op de linker-muisknop drukken. Nu verschijnt een lijndiagram van de betreffende leerling. 55

58 56 Flits Nieuw Extra Dit lijndiagram geeft al een gedetailleerder overzicht van de prestaties van de leerling. In het lijndiagram kunt u zien hoe de leerling gewerkt heeft. De cijfers op de y-as geven het nummer van de woordenlijst aan. In het lijndiagram ziet u in één oogopslag of de leerling stagneert of juist snel vordert. Als u met de cursor over de vakjes gaat, dan ziet u dat deze weer verandert in een vergrootglas. Als u dan op de linker-muisknop drukt, dan verschijnt het werkoverzicht met het beurtenverslag van die beurt op het scherm. In dit verslag vindt u zeer gedetailleerd terug welke opdrachten de leerling heeft gehad en welke antwoorden de leerling gegeven heeft.

59 Resultaten In plaats van de linker-muisknop, kunt u ook steeds de rechtermuisknop indrukken. Dan verschijnen de leerlinggegevens op het scherm. U kunt dan, naar aanleiding van de overzichten, de leerlinggegevens wijzigen. Zowel in het staaf- als lijndiagram kunt u gebruik maken van de rechtermuisknop. De cijfers op de x-as van het staafdiagram en de y-as van het lijndiagram worden aangepast aan de hoogste score van de leerling(en). Deze cijfers kunnen dus variëren. U zult zien dat het percentage correct bij het natypen soms verwarrend lijkt. Zo kan een leerling de eerste beurt misschien 21 woorden correct hebben getypt en dan toch nog 0% correct hebben. Dit komt omdat een woord tweemaal achtereen correct moet worden nagetypt om goed gerekend te worden. Moeilijke woordenlijst Menu: Resultaten Moeilijke woorden Bij het flitsen van de woorden houdt Flits Nieuw bij welke woorden door de leerkracht worden herhaald of vastgezet. Deze woorden worden vastgelegd in de zogenaamde 'moeilijke woordenlijst' van de leerling. Deze moeilijke woordenlijst kan zich iedere beurt steeds verder uitbreiden. Met deze woordenlijst kunt u verschillende dingen doen: u kunt de woorden van deze lijst met de leerlingen flitsen en u kunt werkbladen met deze woorden printen. Deze werkbladen kan de leerling dan apart mee naar huis nemen om de moeilijke woorden nog eens apart te oefenen. 57

60 58 Flits Nieuw Extra Als u met de moeilijke woordenlijst gaat flitsen, dan zal Flits Nieuw tijdens het oefenen bijhouden hoe vaak een woord al correct gelezen is (dus zonder herhalen of vastzetten). Als een woord tweemaal achtereen correct wordt opgelezen, dan zal Flits dit woord weer van de lijst schrappen. In de derde kolom leest u dan ook hoe vaak het woord al verbeterd is (goed opgelezen) door de leerling. Als u met de leerlingen gaat oefenen, ziet u onderaan het scherm het aantal woorden van de moeilijke woordenlijst van die leerling.

61 Resultaten Tekstrapport bekijken Menu: Resultaten Tekstrapport Groepen Kies hier de groep waarvan u een tekstrapport wilt. Als de leerling de laatste beurt zelfstandig heeft gewerkt (natypen), dan krijgt u een verslag van de resultaten van het natypen. Anders krijgt u een rapport van het oplezen. 59

62 60 Flits Nieuw Extra Typlijsten bekijken Menu: Resultaten Typlijsten Typlijst U ziet drie kolommen. In de eerste kolom vindt u het woord dat de leerling moet natypen. Daarnaast ziet u hoe vaak de leerling het woord al achtereen correct heeft nagetypt. In de laatste kolom leest u hoe vaak de leerling het woord al heeft nagetypt.

63 Resultaten Werkoverzicht bekijken Menu: Resultaten Grafisch verslag U ziet hier de details van iedere beurt bekijken. Aan welke woordenlijst werkte de leerling? Welke fouten maakte de leerling bij het natypen? 61

64 62 Flits Nieuw Extra Datum De datum waarop de leerling gewerkt heeft. Woordenlijst De naam van de woordenlijst waaraan de leerling heeft gewerkt. Flitsduur De flitsduur op het moment dat de leerling deze oefening deed. Pauzeduur De pauzeduur op het moment dat de leerling deze oefening deed. Score De score. Als de leerling zelfstandig heeft gewerkt (natypen), dan ziet u hier een percentage. Dit is het percentage woorden dat de leerling tot dan toe tweemaal achtereen correct heeft nagetypt. Natypen. Als de leerling samen met een leerkracht heeft gewerkt, dan ziet u hier het aantal woorden dat de leerling gemiddeld per minuut las. Oplezen. Normering De normering op het moment van deze beurt. Als de leerling zelfstandig heeft gewerkt (natypen), dan ziet u hier een percentage, dat is het percentage dat de leerling tweemaal achtereen corect moet natypen voordat hij of zij naar de volgende lijst mag. Natypen. Als de leerling samen met een leerkarcht heeft gewerkt, dan ziet u hier het aantal woorden dat een leerling gemiddeld per minuut moet lezen om door te gaan naar de volgende lijst. Oplezen. Gelezen Het aantal woorden dat de leerling gelezen heeft.

65 Resultaten Werktijd De tijd dat het leerling feitelijk heeft gewerkt. Nagetypt "Ja", als de leerling zelfstandig heeft gewerkt en "Nee" als de leerling de woorden heeft opgelezen. Voldoende "Ja", als de resultaten voldoende zijn. Bij het natypen heeft de leerling meestal twee of drie beurten nodig om een voldoende aantal woorden tweemaal achtereen correct na te typen. Verwijder Verwijder dit verslag. Het verslag wordt opnieuw opgebouwd als de leerling weer aan het werk gaat. Moeilijke-woordenlijst bekijken Menu: Resultaten Moeilijke woorden De moeilijke-woordenlijst wordt automatisch aangemaakt als de leerling de woorden moet natypen. Als u de moeilijke-woordenlijst verwijdert, dan wordt deze de volgende keer weer automatisch aangemaakt. Moeilijke woordenlijst In de eerste kolom ziet u het woord dat de leerling moeilijk vond; het woord is door de leerkracht herhaald of vastgezet. In de tweede kolom ziet u hoe vaak het woord 63

66 64 Flits Nieuw Extra is herhaald of vastgezet. Als u met deze lijst gaat oefenen, dan zal Flits bijhouden welk woord tweemaal achtereen correct is opgelezen. Deze worden weer van de lijst geschrapt. In de derde kolom leest u dan ook hoe vaak een woord al verbeterd is. U zult hier nooit meer dan 1 zien, want als de leerling het woord voor de tweede maal goed opleest, dan schrapt Flits het van de lijst. Verwijder Verwijdert de moeilijke woordenlijst. Bij de volgende oefenbeurt zal Flits weer een nieuwe lijst aanmaken. Werkblad Afdrukken van een werkblad met deze lijst.

67 Instellingen Deel VII

68 66 Flits Nieuw Extra Instellingen Lettergrepen Menu: Instellingen Lettergrepen Een aantal oefeningen in Flits Nieuw maakt gebruik van lettergrepen. Flits Nieuw kan zelf de meeste woorden goed in lettergrepen verdelen, maar er zijn ook een groot aantal uitzonderingen. Steeds als Flits Nieuw een woord in lettergrepen moet verdelen, dan wordt eerst gekeken of het woord een uitzondering is. U heeft dit alleen nodig als u zelf nieuwe woordenlijsten toevoegt, alle uitzonderingen van de standaard geleverde lijsten kent Flits Nieuw al. Invoeren leerlinggroepen Menu: Instellingen Groepen Hier maakt u nieuwe leerlinggroepen aan. Om de leerlinggroep te vullen met leerlingen, kiest u Naar Leerlingen. Om de naam van een groep te wijzigen, moet u de groep selecteren (klik op de regel met de naam) en vervolgens typt u de nieuwe naam. Als u een groep verwijdert dan worden ook alle leerlingen en de verslagen van die leerlingen verwijderd. Om de naam van een groep te wijzigen, moet u de groep selecteren en vervolgens typt u de nieuwe naam. Om een nieuwe groep in te voeren klikt u op Nieuw. De cursor verschijnt in het veld naam. Hier typt u de naam van de leerling. Met "Tab" gaat u naar het volgende veld. U hoeft uw invoer niet te bevestigen; Flits bewaart automatisch alles wat u invoert.

69 Instellingen Nieuw Voer een nieuwe groep in. Onderaan de lijst verschijnt de cursor en u kunt de naam van de groep intypen. Verwijder Verwijdert u de geselecteerde leerlingengroep. Voordat Flits Nieuw de groep verwijdert wordt u eerst om bevestiging gevraagd. U moet altijd minimaal één groep houden. Afdrukken Drukt een overzicht af van de leerlingen in de geselecteerde groep. Bij het afdrukken passen de leerlinggegevens niet altijd op één regel. U kunt dan het beste de afdrukstand van de printer wijzigen in: Liggend. Kies hiervoor Bestanden Instellen printer. Letters Menu: Instellingen Letters Bij het samenstellen van een nieuwe woordenlijst kunt u aangeven aan welk spellingspatroon een woord moet voldoen om in de lijst te worden opgenomen. Bij het invullen van spellingspatroon kunt u onder andere gebruik maken van de letter "K", "M" en "G" om aan te geven dat u respectievelijk een klinker, medeklinker of gebruikersteken verwacht wenst op een bepaalde positie Hier kunt u aangeven welke letters u als klinker, medeklinker en gebruikersteken ziet. U kunt letters toevoegen, wijzigen of verwijderen. 67

70 68 Flits Nieuw Extra Invoeren letters Menu: Instellingen Letters Hier geeft u aan welke fonemen als klinker of medeklinker gezien moeten worden.

71 Instellingen Klinkers Hier vult u de letters in die Flits Nieuw moet beschouwen als klinker. Medeklinkers De letters die Flits Nieuw moet zien als medeklinkers. Gebruiker De letters die Flits Nieuw als gebruikersteken moet zien. Invoeren figuren Menu: Naar Figuren U kunt hier de plaatjes invoeren die Flits laat zien bij de flitswijze: "Klank gebaren methode". Klik op Nieuw om een nieuw foneem in te voeren. De cursor verschijnt onderaan de lijst. Hier typt u het foneem. U hoeft uw invoer niet te bevestigen; Flits bewaart automatisch alles wat u invoert. 69

72 70 Flits Nieuw Extra Figuur Hiermee selecteert u een nieuwe figuur bij het foneem. De grootte van de figuur wordt niet aangepast. Het figuur moet ongeveer in het bestaande kader passen. U kunt alleen zogenaamde.bmp-bestanden kiezen. Nieuw Voer een nieuw foneem in. Dit ligt niet echt voor de hand, want meer fonemen zijn er eigenlijk niet. Onderaan de lijst verschijnt de cursor en u kunt de naam van de nieuwe woordenlijstmap intypen. Verwijder Verwijdert het foneem. Voordat Flits Nieuw het foneem verwijdert wordt u eerst om bevestiging gevraagd. Werken met één bepaalde groep Menu: Instellingen Selecteren groep Als u gaat oefenen, ziet u de leerlingen uit alle groepen. U kunt echter ook een bepaalde groep selecteren. Bij het invoeren van leerlingen en bij het oefenen ziet u dan voortaan alleen nog maar de kindereren uit die groep.

73 Instellingen Selecteren groep Menu: Instellingen Selecteren groep Groepen De namen van de leerlinggroepen. 71

74 72 Flits Nieuw Extra Actief Als u het veld Actief aanklikt, dan laat Flits bij sommige schermen alleen nog maar de leerlingen uit de geselecteerde groep zien. Deze instellingen steeds gebruiken als u Flits start Als u hier een vinkje zet, dan zal Flits bij het afsluiten van het programma onthouden welke groep geselecteerd was. Als Flits de volgende keer start, dan zal deze groep automatisch weer geselecteerd worden. Lettergreep-uitzonderingen Menu: Instellingen Lettergrepen Bij sommige flitswijzes laat Flits de woorden in lettergrepen zien. Sommige woorden laten zich niet "volgens de regels" in lettergrepen verdelen. Deze uitzonderingen kunt u invoeren met de menukeuze Instellingen Lettergrepen.

75 Instellingen Woord Het geselecteerde woord. In lettergrepen De goede lettergreepverdeling. Nieuw Klik op Nieuw om een nieuwe uitzindering in te voeren. Instellingen account Menu: Instellingen acount Om de rapportage per te versturen, moet u de gegevens van uw account invullen. De gegevens die u hier moet invullen kunt u verkrijgen bij uw systeembeheerder. Host De naam van de Host. Dat is de naam van de mailserver die voor u post verzendt. Bijvoorbeeld "smtp.kennisnet.nl". Poort Normaal gesproken vult u hier 25 in. Gebruikersnaam Uw gebruikersnaam waaraan de "host" u herkent. Wachtwoord Het wachtwoord waarmee u zich in combinatie met de gebruikersnaam bij de "Host" identificeert. Voor deze server in identificatie verplicht Uw systeembeheerder weet of u dit moet aanvinken, dat is afhankelijk van de eisen die de "host" stelt. 73

76 74 Flits Nieuw Extra Deze computer als postkantoor gebruiken Als u het prgramma "Flits Leerling" afsluit (dus na het oefenen), zal de computer nakijken voor welke groepen een moet worden verstuurd. Het is echter onnodig om dit iedere keer door alle clientcomputers te laten controleren. Dit veroorzaakt onnodig netwerkverkeer. U kunt één computer aanwijzen als het "postkantoor". Alleen deze computer zal dan iedere keer kijken of er mail moet worden verstuurd. Dit moet dan natuurlijk wel een computer zijn waar zeer regelmatig aan wordt gewerkt. Als u gebruik maakt van kennisnet, dan vult u als host in "smtp.kennisnet.nl". U vult dan uw gebruikersnaam en wachtwoord in. Dit heeft u bij de installatie bij kennisnet gekregen. Uw systeembeheerder kan u daar bij verder helpen. Als u geen kennisnet heeft, moet u bij de systeembeheerder de host, gebruikersnaam en het wachtwoord opvragen. Als u gebruik maakt van een firewall, dan kunt u ook een zogenaamde firewall client gebruiken. U hoeft dan alleen nog maar de host in te vullen. Deze firewall client moet u op ierder client installeren. U vindt deze in een map op de server met de naam "mspclnt". Het veld "Voor deze server is verificatie verplicht" hoeft u meestal niet aan te vinken. U kunt ook proberen om geen van de velden van de account in te vullen (behalve poort). Hoofdwerk zal dan proberen om de mail via de NIB mailserver te versturen. Spraakinstellingen Menu: Instellingen Spraak Instellingen Hier kunt de spraak instellen. Deze instellingen, behalve het volume en de snelheid, gelden voor alle leerlingen. De leerling kan bij het oefenen het volume en de snelheid aanpassen. Het nieuwe volumeniveau en de snelheid worden opgeslagen met de leerlinggegevens. U kunt het spreektempo aanpassen, kies een waarde tussen 0 en 10. Het standaardspreektempo (5) is vooral geschikt om een niet te moeilijke, wat langere tekst te beluisteren. Voor losse woorden of korte zinnetjes is tempo 3 of 4 beter geschikt. Een hoger spreektempo is vooral geschikt om een globale indruk te krijgen van de inhoud van een langere tekst. Als de leerling één-lettergrepige woorden moet intypen, dan stelt u de snelheid lager in, bijvoorbeeld op 3.

77 Instellingen Volume Stel het volume in. Deze instellingen bepaalt samen met uw systeeminstellingen het volume van de spraak. Pitch Hiermee geeft u aan hoe dicht op elkaar de klanken van een woord moeten woorden uitgesproken. Snelheid Hiermee kunt u de snelheid van de spraak aanpassen. Als de leerling éénlettergrepige woorden moet intypen, dan stelt u de snelheid lager in, bijvoorbeeld op 4. Stem Kies de stem die de woorden moet uitspreken. 75

78 Verder oefenen; thuis en in de groep Deel VIII

79 Verder oefenen; thuis en in de groep Verder oefenen; thuis en in de groep Werkbladen Menu: Naar Leerlingen Werkblad Menu: Naar Woordenlijsten Wijzig Werkblad Menu: Resultaten Moeilijke woorden Werkblad Flits Nieuw kan aan de hand van een woordenlijst verschillende werkbladen afdrukken. Dit kan ook met de moeilijke-woordenlijst van de leerling. De leerling kan het werkblad mee naar huis nemen om de woorden thuis nog eens te oefenen. De huiswerkdiskette en de werkbladen geven u veel mogelijkheden om de leerling met leesproblemen te helpen. Sommige werkbladen zijn alleen geschikt voor bepaalde type woorden. Niet alle woordenlijsten zijn geschikt voor iedere type werkblad. Zo verwacht het werkblad "Zinnentrapjes" zinnen en geen losse woorden. Het werkblad "Clusterrijtjes" verwacht woorden die zijn verdeeld in clusters. Huiswerkdiskette Menu: Naar Leerlingen Huiswerk Diskette bekijken of maken Menu: Naar Oefenen Huiswerk Diskette bekijken of maken Regelmatig vragen ouders om oefeningen die ze thuis met hun kind kunnen doen. De huiswerkdiskette van Flits Nieuw geeft de ouders deze mogelijkheid. U zult geen diskette in de doos vinden met de titel "Huiswerkdiskette". Dit komt omdat Flits zelf 77

80 78 Flits Nieuw Extra een huiswerkdiskette kan aanmaken. Flits kopieert daarbij het oefenprogramma naar een diskette en stelt de leerlinggegevens in. Hierbij neemt Flits de instellingen over die u heeft aangegeven. U hoeft dus niet bang te zijn dat de ouders de verkeerder oefening kiezen. De huiswerkdiskette oefent het oplezen, niet het natypen van woorden. Bij het aanmaken van de diskette copieert Flits vier woordenlijsten naar de diskette. Dat is de woordenlijst waar het kind op dat moment mee bezig is, plus de volgende drie lijsten. Thuis doen de ouders de diskette in de computer en starten "a:\hflits.exe". In de helpbestanden bij de huiswerkdiskette staat uitgebreid uitgelegd hoe de ouders moeten werken met hun kind. Vooral de opvoedkundige benadering van kinderen met lees- en spellingsproblemen komt hierbij aan de orde. Als de leerlingen klaar zijn met oefenen en dat zal meestal meerdere dagen duren, dan nemen ze hun diskette weer mee naar school. U kunt nu de resultaten bekijken en eventueel overnemen. De leerling wordt daarbij vooruitgezet. Hierbij kijkt Flits natuurlijk wel of de leerling in de groep misschien al verder is dan op de diskette en dan wordt u gewaarschuwd. Alleen de woordenlijst wordt hierbij aangepast, een eventueel gewijzigde flitsinstelling wordt niet overgenomen. De huiswerkdiskette vormt samen met de werkbladen een doeltreffend middel om de leerling met leesproblemen adequaat te helpen.

81 Verder oefenen; thuis en in de groep Huiswerkdiskette bekijken Menu: Naar Leerlingen Huiswerk Diskette bekijken Menu: Naar Oefenen Huiswerk Diskette bekijken Naam Naam van de leerling waarvoor de diskette gemaakt is. Diskette aangemaakt De datum waarop de diskette gemaakt is. Aantal lijsten Het aantal lijsten dat op de diskette is gezet waarmee de leerling kan oefenen. Flitsduur De ingestelde flitsduur. Pauzeduur De ingestelde pauzeduur. Aantal oefenbeurten Het aantal beurten dat de leerling heeft gewerkt met de diskette. Vooruitgang Het aantal lijsten dat de leerling heeft afgewerkt (de norm heeft gehaald). Resultaten Hiermee bekijkt u de resultaten van de leerling in de vorm van een staafdiagram. 79

82 80 Flits Nieuw Extra U kunt de verschillende scores bekijken, maar u kunt niet zien bij welke woordenlijst een staaf hoort. Als u met de muiscursor over een staaf beweegt, ziet u de score beneden verschijnen. Overnemen Als de leerling één of meer lijsten is vooruit gegaan, dan kunt u deze vooruitgang overnemen. Flits kijkt daarbij of de leerling op de diskette verder is dan de huidige instellingen, anders worden de instellingen niet overgenomen. Werkbladen afdrukken Menu: Naar Leerlingen Werkblad Menu: Naar Woordenlijsten Wijzig Werkblad Menu: Resultaten Moeilijke woorden Werkblad Hier geeft u aan welk type werkblad u wilt afdrukken met een woordenlijst. U kunt niet iedere woordenlijst bij ieder type werkblad gebruiken.

83 Verder oefenen; thuis en in de groep Voorbeeld Geeft een voorbeeld van het werkblad en de woordenlijst. Wijzigingen in de instellingen ziet u hier gelijk terug. Zwart/wit printer Als u Clusterrijtjes kiest als werkblad (dat kan alleen bij woordenlijsten die hier speciaal voor zijn geschreven), dan zal het cluster in het rood worden weergegeven. Als u geen kleurenprinter heeft dan blijft het cluster zwart. Bij weinig woorden lijst herhalen Soms is een woordenlijst heel klein en dan ziet het werkblad er wat sober uit. Klik hier om de woorden uit de lijst te herhalen om het werkblad te vullen. Willekeurige volgorde Normaal gesproken drukt Flits de woorden af in de volgorde zoals deze in de lijst staan, Klik hier om de woorden in een willekeurige volgorde af te drukken. Koptekst Vul hier de tekst in die bovenaan het werkblad moet verschijnen. 81

84 Internet Deel IX

85 Internet Internet Live update Menu: Internet Live Update "Live update" is een techniek om via een internetverbinding de meest recente versie van Flits Nieuw te verkrijgen. U kunt "Live update" alleen gebruiken als u Windows 95 of hoger gebruikt. Als u in een netwerk werkt dan zal uw browser waarschijnlijk zelf een internetverbinding maken en na een bepaalde periode van inactiviteit ook weer afsluiten. Als u niet in een netwerk werkt zult u waarschijnlijk eerst met de hand een verbinding moeten maken. Nadat contact is gemaakt op het Internet, kijkt "Live Update" eerst of er een verbeterde versie beschikbaar is. Als dat zo is, dan installeert "Live Update" deze update. Hierna keert u vanzelf weer terug naar Flits Nieuw. Na het bijwerken kunt u met de menukeuze Help Info om te zien wat het nieuwe versienummer is. Flits Nieuw homepage Menu: Internet Flits Nieuw homepage Flits Nieuw heeft een eigen pagina op het internet. Hier vindt u veel informatie over Flits Nieuw. U kunt de meest gestelde vragen lezen, tips of oefensuggesties bekijken, vragen stellen etc. 83

86 En verder Deel X

87 En verder En verder Feedback versturen Menu: Internet Feedback versturen Met deze opdracht komt u op het internet. Hier kunt u suggesties voor verbeteringen geven, een foutenrapport invullen of een vraag stellen. Product ondersteuning Menu: Help Productondersteuning U kunt op verschillende manieren ondersteuning krijgen. Bezoek de homepage van Flits Nieuw en bekijk de veel gestelde vragen. Kijk op Controleer met de optie Live Update of u de laatste versie van Flits Nieuw heeft. Stuur een met uw vraag naar [email protected]. Stuur een fax naar faxnummer Neem contact op met de telefonische helpdesk tel: Kijk op onze site voor de openingstijden van onze helpdesk. Als u telefonisch contact opneemt dan dient u de volgende informatie klaar te hebben: a. Het versienummer van Flits. U vindt dit versienummer in het menu Help Info. b. Het operating systeem: Window 95, Windows 98 of Windows Veilig stellen Menu: Bestanden Veilig stellen Van de meeste onderdelen die u in Flits Nieuw zelf kunt wijzigen, kunt u een veiligheidskopie maken. De veiligheidskopieën zijn zogenaamde.zip bestanden. Zo kunt u de bestanden dus ook nog terugzetten met een programma als WinZip. Er worden doorgenummerde backups gemaakt. Zo heet de eerste backup "flits_01', de tweede heet "flits_02" en zo verder. U kunt met dit onderdeel veilgheidskopieën maken en ook weer terug zetten. Wat is de meest recente reservekopie? Bij het nummeren van de kopieën kijkt de Flits vanaf nummer 01. U heeft bijvoorbeeld drie reservekopieën met de namen "flits_01.zip", "flits_02.zip" en "flits_03.zip". U verwijdert "flits_01.zip". De volgende reservekopie heeft dan weer de naam "flits_01.zip" en niet, zoals u misschien zou verwachten "flits_04.zip". Om de meest recente reservekopie te gebruiken bij het terug zetten van bestanden, kunt u dus het beste naar de datum kijken. 85

88 86 Flits Nieuw Extra Maken van een veiligheidskopie Menu: Bestanden Veiligheidskopie Het maken van de veiligheidskopie gebeurt door een apart programma. Dit programma kent twee tabbladen: Veiligheidskopie en Terugzetten. Reservekopie Bestanden kopiëren naar Kies hier het station waar de veiligheidskopie moet worden geplaatst. Een diskette wordt niet aanbevolen, want deze kan al gauw vollopen. Op het gekozen station wordt een directory aangemaakt met de naam: "flitsnet.bak". Hier worden de reservekopieën geplaatst. Veiligheidskopieën Hier ziet u een overzicht van de gemaakte kopieën. Start De reservekopie wordt gemaakt en toegevoegd aan de lijst. Terugzetten Kies één van de veiligheidskopieën en klik op Start. De veiligheidskopie wordt nu teruggeplaatst. Het programma weet zelf waar de reservekopieën staan en weet ook waar ze teruggeplaatst moeten worden.

89 En verder 87

90 88 Flits Nieuw Extra Index -Kkgm 9, 69 klankondersteunende gebaren klas 8 klinkers 68 -Aauditieve synthese 5 -Bbackup -D28 -E- -M- 73 exporteren 24, 25 -Ffeedback 85 figuren 69 flitsduur 20 flitswijze 19, 22 fonemen 68 natypen , 33, 35 -O54 oefenen opbouw oplezen , 32 -P- -Hhelp 83, 85 huiswerkdiskette mail 73 medeklinkers 68 moeilijke woordenlijst moeilijke-woordenlijst -N- -Ggebruiker 68 grafisch verslag groep 70, 71 groepen 21 -Lleerlingen 13, 66 leerlinggroepen 13, 66 lettergrepen 48, 66, 72 letters 67, 68 letterspellend lezen 5 lijndiagram 52 live update 83 85, 86 doorzetten 9 productondersteuning 85 -R77, 79 -I- raders 9 resultaten 52, 53, 54, 57, 60, 61 importeren 25, 48 internet 83

91 Index -Sspellers 9 spraak 5, 74 staafdiagram 52 statistiek 47 -Ttekstrapport 54, 59 tekstverwerker 46 typlijst 53 typlijsten 53, 60 -Vveilig stellen 85 veiligheidskopie 86 visuele analyse 5 -Wwerkbladen 77, 80 werkoverzicht 61 woordenlijst 18 woordenlijsten 40, 41, 42, 44, 46, 48 woordenlijstmappen 40, 42 woordidentificatietechnieken 5 -Zzip 85 89