Shared Decision Making in de zorg

Transcriptie

1 Shared Decision Making in de zorg voor patiënten t met Atriumfibrilleren ill Jeroen Hendriks, RN, MSc Maastricht Universitair Medisch Centrum Invitational Conference Shared Decision Making 22 juni 2011

2 Programma Atriumfibrilleren en epidemiologie Opzet geïntegreerd chronisch zorgmodel atriumfibrilleren Shared Decision Making -wat zegt de richtlijn? -huidige praktijk -uitdagingen en dilemma s

3 Atriumfibrilleren (AF) Meest voorkomende hartritmestoornis Prevalentie: 1% tot 2% Toename prevalentie van 5-15% bij stijgen van de leeftijd Vaak sprake van co-morbiditeit (hartfalen, kleplijden, hypertensie, TIA/CVA, ) Verhoogd risico op ontstaan tromboembolie

4 Atriumfibrilleren (AF) Hartritmestoornis a.g.v. een chaotische stroom van elektrische impulsen in beide atria Atria contraheren niet, ventrikels onregelmatig en snel, resulterend in een onregelmatige pols Cardiale oorzaken: dilatatie atria a.g.v. hypertensie en kleplijden Uitlokkende factoren: emotionele spanningen, alcohol, inspanning, Prognose is goed, mits optimale behandeling

5 Symptomen /zorgproblemen Symptomatisch: palpitaties, dyspnoe, POB, duizeligheid / collaps, vermoeidheid, Asymptomatisch: geen klachten (!)

6 AF: therapie Doel van behandeling: 1. Herstel van sinusritme -cardioversie 2. Behoud van sinusritme -anti-aritmica (ritme controle) 3. Regulatie hartfrequentie ti / acceptatie ti AF (frequentie controle) 4. Anti-thrombotische tith h therapie

7 Keuzehulpen in richtlijnen

8 Treatment in Europa Enrolment per Country 5333 patients 35 countries 182 hospitals Euro Heart Survey on Atrial Fibrillationill European Society S i t of fcardiology C l Euro Heart H t Survey History taking Diagnoses Therapy Ineffectiveness in one of these areas is associated with a worse prognosis Nieuwlaat et al. EHJ 2005

9 Euro Heart Survey Conclusie: Onvoldoende d opvolgen van de richtlijnen leidt tot toename in morbiditeit en mortaliteit Patiënten vaak niet goed geïnformeerd inzake aandoening en behandeling

10 Shared Decision Making en patiënteneducatie Definitie: proces van besluitvorming m.b.t. screening of behandeling door de zorgverlener in samenspraak met de patiënt Literatuur: Patiënt informeren over therapeutische opties en betrekken in besluitvormingsproces heeft positief effect op proces en uitkomsten van medische zorg Noodzakelijk in Shared Decision Making Tijdsgebrek is belangrijk aspect in niet toepassen

11 Patiënteneducatie in richtlijnen NHG: Leg aandoening en beloop uit Bespreek uitlokkende factoren Leg uit dat frequentie controle zinvol is Leg het belang van antistolling uit ACC/AHA/ESC: Patiënt dient volledig geïnformeerd te worden over pro s en contra s van diverse behandelmogelijkheden

12 De AF-polikliniek Een geïntegeerd chronisch zorgprogramma voor patiënten met atriumfibrilleren Substitutie van zorg door inzet van verpleegkundig specialisten Management van AF volgens de geldende richtlijnen Gebruik van toegewijd software systeem Supervisie door cardiologen

13

14 Patiënteneducatie als onderdeel van Shared Decision Making in AF-poli Speerpunt Informatie en instructie - aandoening, complicaties - diagnostiek, therapie - lifestyle en zelfmanagement activiteiten In voor de patiënt begrijpelijke taal Herhaling en evaluatie is belangrijk Gebruik van brochures, paspoort (medicatie, CVRM)

15 Patiënteneducatie in AF-polikliniek Hulpmiddel: Kennis Schaal AF - 11 multiple choice items -AF algemeen, symptoomherkenning, behandeling - score: 0-11 Voorbeeld Waarom is het belangrijk dat ik mijn medicatie goed inneem? De kans op een hartaanval of plotse dood wordt voorkomen Ernstige gevolgen van de ritmestoornis worden voorkomen De dokter wil dit graag

16 Uitdagingen en dilemma s Casus 1 Vrouw, 68 jaar Gebruikt Amiodarone (=anti-aritmicum) Persisterend AF ECV geen effect Acceptatie AF: verschuiving strategie (ritme controle naar frequentie controle) Voorstel: stop Amiodarone Patiënte voelt zich goed onder gebruik medicatie en wenst derhalve niet te stoppen

17 Shared Decision casus 1 Informatie omtrent (bij)werking medicatie en feitelijke onjuistheid van medicament binnen frequentie strategie Bedenktijd van 2 weken ingesteld Retour polikliniek, overleg cardioloog Gezien aanwezigheid milde bijwerkingen, instemming patiënte tot wijzigen medicatie Onderliggende zorgvraag: angst t.a.v. gevolgen van het wijzigen van de medicatie Afspraak: frequente controle bij afbouw medicatie

18 Uitdagingen en dilemma s Casus 2 Vrouw, 70 jaar Gebruikt Ascal (Aspirine) i Symptomatisch paroxysmaal AF, weinig klachten Indicatie voor behandeling met orale anticoagulantia Voorstel en informatie: stop Ascal, start orale antistolling t waarvoor controle bij trombosedienst t noodzakelijk is Patiënte wenst deze medicatie absoluut niet te gebruiken en wordt boos

19 Shared Decision casus 2 Nogmaals uitleg voorstel, echter a.g.v. emotionele reactie patiënte, t komt informatie niet aan Voorstel: therapie blijft vooralsnog ongewijzigd, bedenktijd één week, daarna telefonisch consult TC: opnieuw informatie, patiënte t wederom boos, wil geen medicatie aanpassing. Consequenties besproken, echter geen dwang tot wijzigen medicatie. Voorstel: consult met patiënte en dochter Patiënte is rustig en voelt zich gesteund door dochter. Gaat akkoord met starten orale antistolling Onderliggende zorgvraag: nervositas en moeite met acceptatie van aandoening en gevolgen voor dagelijks leven Enige tijd later: kaartje waarin dank en opluchting

20 Uitdagingen en dilemma s Casus 3 Man, 61 jaar Symptomatisch paroxysmaal AF, twee maal reeds cardioversie middels anti-aritmica aritmica Ervaart bezoek aan EHH als vervelend Voorstel: Pill in the Pocket, informatie en instructie, mogelijk geen/minder EHH bezoeken Patiënt gaat akkoord

21 Shared Decision casus 3 Patiënt neemt contact op i.v.m. episode AF, enige onzekerheid over nemen medicatie Telefonische instructie: medicatie nemen, minimaal twee uur afwachten, indien geen verbetering: contact opnemen Twee uur later belt patiënt opnieuw: klachten zijn verdwenen, hartritme weer normaal, patiënt opgelucht Polikliniekbezoek waarin evaluatie gebruik Pill in the Pocket Onderliggende zorgvraag: schaamte t.a.v. klachten, voelt zich ongemakkelijk op Eerste Hart Hulp Afspraak: Pill in the Pocket continueren, reguliere controles op polikliniek

22 Samenvattend Patiënteneducatie is belangrijk voor effectief zelfmanagement en noodzakelijk in gezamenlijke besluitvorming Aanspraak op verantwoordelijkheid en betrokkenheid patiënt Zorg is transparant Niet alle zelfmanagement activiteiten zijn geschikt voor alle patiënten: individuele analyse Belangrijk het gehele zorgproces in ogenschouw te nemen, dan louter een hulpmiddel in te zetten Gezamenlijke besluitvorming heeft soms tijd nodig Gezamenlijke besluitvorming past in huidige zorg Soms is een duel nodig om een duet tot stand te laten komen

23 Implicaties voor de huidige zorg AF model goed toepasbaar op andere chronische aandoeningen Chronische zorg organiseren a.d.h.v. disease management / integrated chronic care Meer tijd inruimen Verschuiven zorg van specialist naar vpk specialist Meer aandacht voor patiënteneducatie Ruimte voor gezamenlijke besluitvorming Empowerment van patiënten Redesigning health care organisatorische Redesigning health care organisatorische aanpassingen noodzakelijk

24 Dank voor uw aandacht