Internationale oriëntatie

Transcriptie

1 Internationale oriëntatie Burgerparticipatie Bas Hoeing CMV3 Rudy van der Hoven

2 Inhoudsopgave: Burgerparticipatie in Nederland: Blz. 3 Burgerparticipatie buitenland of big society: Blz. 6 Conclusie Blz. 8 Bronnen Blz. 9 2

3 Burgerparticipatie in Nederland: In het welzijnswerk van de toekomst staat de kracht van de burger centraal. Hierbij hoort een professional die nog meer vraaggericht werkt, nog beter inspeelt op de werkelijke vragen en behoeften van de burger en hem of haar uitdaagt om zelf oplossingen te zoeken. De nieuwe professional bevindt zich niet op kantoor, maar bij mensen thuis en daar waar mensen elkaar ontmoeten in de wijk. ( Kluft, M. Zeg, bent ú misschien die nieuwe professional? De omslag van de visie over welzijn naar het handelen van de nieuwe professional ) Hierbij staat de kracht van de burger centraal, de welzijnswerker moet zelfredzaamheid motiveren. Om dit te realiseren heeft de overheid welzijn nieuwe stijl in het leven geroepen. Dit zijn de nieuwe regels waar de welzijnswerker zich aan moet houden. Hierbij staat burgerparticipatie hoog in het vaandel. Het programma Burgerparticipatie richt zich op drie speerpunten: 1. Verankeren en versterken van de kwaliteit van burgerparticipatie bij gemeenten. Kern is het voortzetten en uitbouwen van het netwerk van lokale professionals van In Actie met Burgers! Denk aan kennisverspreiding, lokale inbedding en verbinding aan sectorale en departementale thema s. Rondom de komst van nieuwe gemeenteraden zal zeker ook de rol van de raad, de verhouding tussen representatieve en participatieve democratie, bijzondere aandacht vergen. 2. Help! een burgerinitiatief: de overheid leert op een juiste manier om te gaan met maatschappelijke initiatieven van actieve burgers: ruimte geven, faciliteren en stimuleren waar nodig. Binnen alle bestuurslagen wordt momenteel geëxperimenteerd met loketten en procedures voor burgerinitiatieven en coproductie tussen overheid en burgers. Om het leerproces te bevorderen worden het komende jaar methoden beschreven, uitgewisseld en verspreid. 3. Niet-actieve, afzijdige burgers: ontwikkelen van een aanpak/beleid gericht op de groep burgers die zich tot nu toe afzijdig houdt van politieke, maatschappelijke en sociale participatie. De bedoeling is meer zicht te krijgen op deze groep. Er zijn hier en daar al pogingen om lastig te bereiken doelgroepen apart te benaderen en te betrekken. We zouden graag weten wat hiervan werkt en wat niet. Dit thema is verkennend van aard. ( Overheid, Actieprogramma Burgerparticipatie ) 3

4 De overheid wil hier aan werken omdat de inwoners van een wijk of gemeente samen een gemeenschap vormen. De overheid wil dat inwoners hun verantwoordelijkheid nemen voor de leefbaarheid in die gemeenschap en stimuleert gemeenten om burgers te betrekken bij de ontwikkeling van de gemeenschap. Bijvoorbeeld door hen zelf activiteiten te laten organiseren. Burgerparticipatie is meedenken over beleid en zelf initiatieven nemen. Ook bedrijven, fondsen, scholen, woningbouwcorporaties en andere lokale partners kunnen hieraan bijdragen.(overheid. Burgerparticipatie) Om hier aan te werken moeten de welzijnswerkers vaker in gesprek gaan met de buurtbewoners. Op deze manier kunnen zij beter leren wat er speelt in een wijk. Om hier aan te werken is er de participatie ladder bedacht, deze bestaat er in meerdere vormen. Maar het voornaamste streven is om burgers actief te laten participeren in de maatschappij. Op deze ladder nemen de burgers steeds een stap richting betrokkenheid. De stappen die er ondernomen worden voor burgerparticipatie zijn: Informeren Politiek en bestuur bepalen zelf de agenda voor besluitvorming en houden betrokkenen op de hoogte. Betrokkenen hebben geen inbreng in de beleidsontwikkeling. De participant is toehoorder. Middelen: informatieavonden, huis-aan-huisblad, campagnes, excursies. Raadplegen Politiek en bestuur bepalen in hoge mate zelf de agenda, maar zien betrokkenen als gesprekspartners bij de ontwikkeling van beleid. De politiek verbindt zich niet aan de resultaten van de gesprekken. De participant is geconsulteerde. Middelen: inspraakavonden, hoorzittingen, digitale peilingen, enquêtes, prijsvragen, debatten en groepsgesprekken. Adviseren Politiek en bestuur stellen in beginsel de agenda samen, maar betrokkenen gelegenheid om problemen aan te dragen en oplossingen te formuleren, waarbij deze ideeën een volwaardige rol spelen in de ontwikkeling van beleid. De politiek verbindt zich in principe aan de resultaten, maar kan bij de uiteindelijke besluitvorming hiervan (beargumenteerd) afwijken. De participant is adviseur. Middelen: adviesraden, wijk- en dorpsraden, expertmeetings, rondetafelgesprekken. Coproduceren Politiek, bestuur en betrokkenen komen gezamenlijk een agenda overeen, waarna samen naar oplossingen gezocht wordt. De politiek verbindt zich aan deze oplossingen met betrekking tot de uiteindelijke besluitvorming. De participant is samenwerkingspartner. Middelen: overleggroepen, convenanten, werkateliers, projectgroepen. 4

5 Meebeslissen Politiek en bestuur laten de ontwikkeling van en de besluitvorming over aan de betrokkenen, waarbij het ambtelijk apparaat een adviserende rol vervult. De politiek neemt de resultaten over, na toetsing aan vooraf gestelde randvoorwaarden. De participant is medebeslisser. Middelen: stuurgroep, medezeggenschapsraad, (bindend) referendum. Zelfbeheer Groepen nemen zelf het initiatief om in eigen beheer voorzieningen tot stand te brengen en te onderhouden. Politiek en bestuur zijn hier niet bij betrokken. (Edelenbos e.a., 1998) Op deze manier kan de overheid meten hoe veel een burger in de samenleving doet. Maar ook de sociale werkers maken op deze manier gebruik van de ladder om te zorgen dat mensen zelf dingen gaan organiseren in de wijk. Dit is een onderdeel van de bezuinigingen die het nieuwe kabinet door aan het voeren is. Door dat er minder geld is voor het welzijnswerk kunnen initiatieven op deze manier wel doorgezet worden. 5

6 Burgerparticipatie buitenland of big society: In Nederland noemen we het burgerparticipatie. In Groot-Brittannië de Big Society. The Big Society is de visie van de regering op een maatschappij waar individuen en gemeenschappen meer macht en verantwoordelijkheid krijgen, en deze gebruiken om betere buurten en de lokale diensten te creëren.het ligt centraal in het werk van de afdeling in Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, regeneratie en plaatselijke overheden. De minister-president heeft verklaard dat "de mensen de baas zijn en dat vier instrumenten - concurrentie, keuze, betaling via de resultaten en transparantie - essentieel zijn voor het bereiken van een radicale verschuiving van de macht van het centrum. (onbekend, 2011) Hiermee wil hij problemen in woonwijken oplossen. Niet door de overheid. Maar door vrijwilligers en de bewoners zelf. Met het beleidsprogramma van de Big Society wil de Britse premier Cameron het eigen initiatief van burgers en hun verbanden versterken, de publieke dienstverlening hervormen en de eigen kracht van lokale netwerken versterken. Cameron laat zich inspireren door het werk van Phillip Blond. Phillip Blond is één van de founding fathers van Big Society. In zijn boek Red Tory beschrijft hij drie problemen die een Big Society noodzakelijk maken: een economische crisis, een democratische en een sociale. Economisch zijn in Groot-Brittannië de verschillen tussen arm en rijk de laatste decennia sterk gegroeid. Er is een concentratie van rijkdom bij een zeer klein deel van de bevolking; de onderste helft van de Engelsen beschikt over slechts 1 procent van de liquide middelen. De democratie heeft te lijden onder een zeer sterke machtscentralisatie in Londen, een groeiende onvrede onder de bevolking over het functioneren van de overheid en een sterke afname van het vertrouwen in politici. Sociaal heeft Groot-Brittannië te kampen met een gestage erosie van traditionele sociale netwerken: het gezin, de kerk, contact met buren, lidmaatschap van verenigingen. Blond koppelt deze sociale recessie aan een groeiend onderling wantrouwen, de normalisatie van asociaal gedrag, meer geweld en onveiligheid op straat, toenemend gebruik van alcohol en drugs, afhankelijkheid van sociale uitkeringen en een toename van persoonlijke schulden. Hij vindt ook dat de maatschappelijke participatie sterk is afgenomen. Te weinig mensen zijn actief in vrijwilligerswerk of andere vormen van actief burgerschap. Phillip Blond komt ook met oplossingen. Kern is dat de samenleving sterker moet worden, zowel tegenover de staat, als tegenover de markt. De coalitieregering van Cameron volgt hem daarin met haar Big Societyagenda. Die behelst drie bewegingen: 6

7 1. Versterking van de eigen kracht van lokale gemeenschappen: wijken en buurten, maar ook lokale overheden, moeten weer zeggenschap krijgen, om vorm te geven aan hun eigen lokale gemeenschap. 2. Hervorming van de publieke dienstverlening: vrijwilligersorganisaties, verenigingen, coöperaties en maatschappelijke ondernemers moeten kunnen meedingen naar opdrachten om publieke diensten te verlenen, zodat zij (mede-)eigenaar worden van de diensten waarvan zij zelf gebruik maken. 3. Stimulering van maatschappelijke participatie: burgers moeten in staat gesteld worden om een actievere rol in de samenleving te spelen. Deze bewegingen vinden we terug in een groeiend aantal concrete maatregelen, zoals het Big Society Capital een fonds dat 600 miljoen pond heeft, waarvan het merendeel afkomstig is van ongebruikt geld op bankrekeningen die inactief waren gedurende meer dan 15 jaar. Het fonds zal sociale ondernemingen steunen die bewijzen dat ze een investering terug kunnen betalen door middel van de inkomsten die zij binnen halen. (Business, 2011) Volgens Blond is ook de Localism Bill een belangrijk instrument om de Big Society concreet te maken. Met deze wet krijgen local councils en plaatselijke gemeenschappen meer controle en zeggenschap op het terrein van volkshuisvesting en ruimtelijke ordening. Het wetsvoorstel is momenteel in behandeling bij het Britse Hogerhuis. (Steyaert, J. Winsemius, A. Debat big society) Op deze manier probeert de Britse overheid burgers aan het participeren te krijgen. Hun insteek hierbij is dat burgers wel zelf dingen moeten ondernemen maar daarbij geld van de overheid nodig hebben. Ze helpen mensen om samen te komen om hun eigen leven te verbeteren. Bij Big Society gaat het erom meer macht in de handen van burgers te leggen - een enorme overdracht van de macht van Whitehall aan de lokale gemeenschappen. Ze willen gemeenschap empowerment, de openstelling van openbare diensten, en de mensen aangemoedigd en in staat stellen een meer actieve rol in de samenleving te spelen. (Goverment, 2011) Ze zijn dit gaan doen omdat ze vinden dat de overheid meer moet faciliteren en uit moet gaan van de kracht van de burgers. Dit is eigenlijk een mooie manier om de bezuinigingen die er door gaan gevoerd worden een beetje te verduisteren. Door de verantwoordelijkheid bij de burgers te leggen hoeft de overheid minder geld te betalen. 7

8 Conclusie: Het Nederlandse systeem van burgerparticipatie oftewel Big Society is overgenomen van uit Engeland. Maar is Big Society zoveel anders dan de beweging die sinds 2005 in Nederland gaande is en die door de komst van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning ( De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) regelt dat mensen met een beperking de voorzieningen, hulp en ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. Het kan gaan om ouderen, gehandicapten of mensen met psychische problemen. De Wmo zorgt ervoor dat iedereen kan meedoen aan de maatschappij en zo veel mogelijk zelfstandig kan blijven wonen. Overheid, 2011) werd gestimuleerd. Ja zeker, de Big Society kent wel een enkel idee waar wij in Nederland ons voordeel mee kunnen doen. Zoals dat buurtbewoners, maar bijvoorbeeld ook frontliniewerkers, eigenaar worden van lokale of buurtgebonden publieke voorzieningen. Net zoals vroeger, toen de bibliotheek of de peuterspeelzaal gerund werd door vrijwilligers. Hierbij word uitgegaan van drie stappen: 1. Versterking van de eigen kracht van lokale gemeenschappen: wijken en buurten, maar ook lokale overheden, moeten weer zeggenschap krijgen, om vorm te geven aan hun eigen lokale gemeenschap. 2. Hervorming van de publieke dienstverlening: vrijwilligersorganisaties, verenigingen, coöperaties en maatschappelijke ondernemers moeten kunnen meedingen naar opdrachten om publieke diensten te verlenen, zodat zij (mede-)eigenaar worden van de diensten waarvan zij zelf gebruik maken. 3. Stimulering van maatschappelijke participatie: burgers moeten in staat gesteld worden om een actievere rol in de samenleving te spelen. (Steyaert, J. Winsemius, A. Debat big society) Om dit te stimuleren werkt de overheid in Nederland met de participatie ladder, op deze manier kunnen ze meten hoe betrokken iemand is. Het verschil tussen Nederland en Engeland is dat er hier minder geïnvesteerd wordt vanuit de overheid. Het systeem zal hierdoor grotendeels op de schouders komen te liggen van de welzijnswerker. Terwijl in Engeland er in eerste instantie wel budget is voor initiatieven uit de bevolking. In Nederland word er zo gewerkt dat initiatieven ondersteund worden door het welzijn. Op deze manier kan de overheid makkelijker zien wat er gebeurd en inspraak houden. 8

9 Bronnen: Berlo, van D. Big Society werkt ook in Nederland. Nederland.dhtml Bezocht op Business, Big Society fund launches with 600m to invest. Dorscheid, E. Participatieladder meedoen gemeten. bezocht op Edelenbos e.a., 1998, Vormen van participatie in de participatieladder. adder_vormen.pdf Bezocht op Jacobs,E. Pickard, J. Parker,G Kluft, M. Zeg, bent ú misschien die nieuwe professional? De omslag van de visie over welzijn naar het handelen van de nieuwe professional. De-nieuwe-professional-Nederlandse-versie.pdf Bezocht op onbekend, Building the Big Society Overheid, Actieprogramma Burgerparticipatie Bezocht op Overheid. Burgerparticipatie. Bezocht op

10 Overheid. Wet maatschappelijke ondersteuning Poelmans, M. Zonder burgerparticipatie 2.0 kunnen we de schuldencrisis niet oplossen. kunnen-we-de-schuldencrisis-niet-oplossen.dhtml Bezocht op Politics, Big society. Politics, Big society: More than a soundbite? Steyaert, J. Winsemius, A. Debat big society bezocht op Stratton, A. Before we build Cameron's big society, we'll need to know what it is. Watt, N. David Cameron launches 600m 'big society' fund. 10