Docentenhandleiding KINDERRAAD

Transcriptie

1 Docentenhandleiding KINDERRAAD

2

3 K i n d e r r a a d docentenhandleiding

4 Gea Dames (CDA)

5 Voorwoord Ongeveer zeven jaar geleden zijn we begonnen met het voorbereiden van de eerste kinderraad van Leeuwarden. Dit naar aanleiding van een initiatief van de PvdA en het CDA. Het doel is om kinderen uit de hele stad op een speelse wijze in aanraking te laten komen met wat het begrip democratie inhoudt. Het moest geen standaard kinderraad worden, maar één die toegespitst was op de Leeuwarder situatie. Vandaar dat wij de studenten van de diverse hogescholen erbij hebben betrokken. Ook dit jaar hebben we weer 6 scholen die mee gaan doen. Door middel van de voorbereidende lessen, die door studenten van de CHN en de NHL worden gegeven, leren de kinderen plannen te maken die zij in de kinderraad mogen presenteren. We hebben nu zes kinderraden gehad. Ze waren een groot succes. De kinderen hebben vol verve gedebatteerd en hun plannen gepresenteerd. Het was voor hen een spannende middag. We hebben ons doel bereikt. De kinderen zijn inderdaad op een speelse manier bezig geweest met het begrip democratie. De Wynwizer was de eerste winnaar van de kinderraad en de skate-voorziening die zij hadden bedacht is ondertussen in de buurt van hun school geplaatst. Gevolgd door de Wilhelminaschool met hun trampoline. In 2007 won de Johan Willem Frisoschool. Er werd een tafeltennistafel en een mobiele panna/voetbal kooi op het terrein van speeltuinvereniging Gerard Dou geplaatst. Tijdens de kinderraad van 2008 werd een speciaal kleurrijk Verkeersplein, voorgesteld door de Prins Constantijnschool, verkozen tot winnend voorstel. In 2009 werd er tijdens de Kinderraad een voorstel voor een waterspeeltuin gedaan door de Prins Constantijnschool, welke de uiteindelijke winnaar werd. In 2010 werd het voorstel 'Green Stars' van de school de Wielen Locatie Galamastins verkozen tot winnend voorstel. Wij wensen alle kinderen, leerkrachten, studenten, politici, ouders, broertjes en zusjes, opa s en oma s veel plezier toe met de kinderraad van GEA DAMES (VOORZITTER WERKGROEP KINDERRAAD/RAADSLID CDA) 3 Docentenhandleiding K INDERRAAD

6

7 Inhoud Les 1: Politiek? 7 Les 2: Kennismaken met de Gemeenteraad 10 Les 3: Zelf een partij oprichten 13 Les 4: Het voorstel voor de Kinderraad (1) 15 Les 5: Het voorstel voor de Kinderraad (2) 16 Les 6: leren presenteren en debatteren (1) 18 Les 7: Leren presenteren en debatteren (2) 18 Les 8: De Kinderraad 20 Bijlagen: 22 Formulieren: 33 Achtergrond informatie 49 5 Docentenhandleiding K INDERRAAD

8

9 Les 1 Politiek? Lesdoelen - Aan het einde van de les weten de kinderen uitleg te geven aan het begrip democratie en hoe door de landelijke politiek het land geregeerd wordt. - Aan het einde van de les kunnen de kinderen de overeenkomsten en verschillen tussen de landelijke en gemeentelijke politiek benoemen. - De kinderen ervaren de basisprincipes van politiek door middel van het rollenspel. Suggestie materialen: - DVD kinderraad - Bijlage rollenspel - Poster Rutte -... Lesinhoud Introductie: Kort vertellen wie je bent, wat de reden is dat je er bent (lessenserie geven) en de reden waarom je er bent (project dat kinderen meebeslissen in eigen leefomgeving). Hang de poster tijdens de les op het bord en laat kinderen er op reageren. Laat het initiatief bij de kinderen. Mocht je geen reactie krijgen dan kun je de kinderen altijd vragen of ze weten wie de man op de poster is. Waarschijnlijk zullen de kinderen zelf wel reageren op het zien van de poster, en met reacties komen zoals Hey, dat is Rutte. Bij het horen van deze opmerking moet je doorvragen, probeer zo veel mogelijk verschillende reacties uit te lokken want je wilt dat de kinderen van Rutte naar politiek gaan. Vragen die je kunt stellen: - Wat voor beroep heeft Rutte? (Minister-President) - Bij welke partij zit Rutte (VVD) - Waar werkt Rutte? (Den Haag, in de regering) - Wat is een regering? Noteer alle nuttige opmerking van de kinderen rondom de poster zodat kinderen de opbouw van Rutte naar politiek voor ogen krijgen. (Opmerkingen die niet direct op de functie en Rutte slaan niet noteren, let op relevantie) Probeer de bovenstaande termen aan de kinderen te ontlokken. En leg de nadruk op de onderstreepte woorden; stemmen, verkiezingen, politieke partijen en regering. 7 Docentenhandleiding K INDERRAAD

10 Kern: Zelfstandig werken aan het werkblad De kinderen kunnen zelfstandig zonder hulp van de leerkracht aan het werkblad werken. Vertel dat ze de tekst eerst goed door moeten lezen en dan pas de vragen gaan maken. Kinderen mogen het werkblad wel samen maken. Antwoorden op de vragen uit het werkblad Wat is democratie? Een democratie is een land waar de mensen zelf mogen beslissen wie er regeert en hoe er wordt geregeerd. Wie vormen de Nederlandse regering? De koningin en de ministers. Om de hoeveel jaar zijn er Tweede Kamer-verkiezingen? Om de 4 jaar zijn er verkiezingen. Wat is een politieke partij? Een politieke partij is een groep mensen die ongeveer hetzelfde denken over het besturen van het land of een stad. Noem 5 politieke partijen CDA, PVDA, VVD, SP, D66, Groenlinks, ChristenUnie, Partij v/d Dieren, PVV. Noem een ander woord voor verkiezingsstrijd Campagne. Uit hoeveel leden bestaat de tweede kamer? De Tweede Kamer is een groep van 150 mensen. Hoe oud moet je zijn om te kunnen stemmen? 18 jaar of ouder. Bij welke soorten verkiezingen mag je stemmen? Tweede Kamer, Provinciale Staten en Gemeenteraad, Waterschappen en Europese verkiezingen. Bespreek de antwoorden na circa 20 minuten of als je merkt dat de kinderen klaar zijn met het beantwoorden van de vragen. Tijdens de bespreking de nadruk leggen op de vragen omdat die onderdeel zijn van de komende lessen. Verklaar door te vertellen dat binnen de klas partijen opgericht moeten worden. Dat in de klas en tijdens de slotdag campagne gevoerd moet worden door middel van een debat. En de nadruk leggen op Gemeenteraad door duidelijk te maken dat er niet alleen maar landelijk politiek bedreven wordt maar dat er ook op lokaal gebied (eigen leefomgeving) beslissingen worden genomen door de plaatselijke gezaghebbers, namelijk de gemeenteraad. En dat deze net zoals bij landelijk politieke ook gekozen moeten worden voordat ze plaats kunnen nemen in de gemeenteraad. Het grondbeginsel blijft hetzelfde als bij landelijke politiek. Laat ter verduidelijking een stukje van de vorige Kinderraad zien. 8 Docentenhandleiding K INDERRAAD

11 Suggesties voor de afsluiting: 1. Rollenspel Ze spelen de rol van iemand van een partij. Wie je bent en wat je wilt, kun je lezen op je papier. Je moet met de anderen overeenstemming bereiken over het volgende punt: Er zijn veel te veel varkens in ons land. Iedereen is het erover eens dat het er minder moeten zijn. Binnen een jaar moet het aantal varkens in ons land tot de helft worden teruggebracht. Hoe doe je dat? Knip de vier beschreven rollen los. Elke speler krijgt alleen zijn eigen rol te lezen. Plaats de kinderen in een halve kring. Laat de spelers voor de kring spelen. Laat ze plaatsnemen aan een tafel (zorg dat niemand met de rug naar de kijkers zit). Bespreek de opdracht na: - Wie vond jij heel duidelijk zijn mening geven? - Is er een goede overeenkomst bereikt? - Wie van de spelers heeft het meest zijn zin gekregen? - Verwijs naar het begrip democratie. Voor rollenspel zie bijlage Laat de kinderen thuis vragen bedenken voor het gemeenteraadslid die in de volgende les (les 2) op bezoek komt. 3. Zoek een filmpje op Youtube op over de Gemeenteraad en laat deze zien aan de kinderen ter voorbereiding van de komende les. 9 Docentenhandleiding K INDERRAAD

12 Les 2 Kennismaken met de gemeenteraad Lesdoelen: - De kinderen geven het begrip gemeenteraad verder invulling en kunnen dit vertalen naar hun eigen leefomgeving. - De kinderen krijgen door middel van vraag en antwoord inzage in de taken van een gemeenteraadslid. tip: Laat de kinderen in groepjes vragen bedenken. Materialen: - Youtube filmpje Gemeenteraad - Vragenlijstje wat de kinderen per groepje gemaakt hebben. - Quizvragen -... Lesinhoud: Inleiding: In de les krijgen de leerlingen tijd om in groepjes vragen te bedenken voor het gemeenteraadslid dat op bezoek komt. Hieraan voorafgaand kan je een filmpje over de gemeenteraad laten zien. Voorstellen van het gemeenteraadslid. Bespreek de te stellen vragen aan het raadslid klassikaal. Kern: - Het gemeenteraadslid vertelt kort over de gemeenteraad en zijn werk. - Hierna kunnen de kinderen de vragen stellen die ze hebben bedacht. Het gemeenteraadslid geeft antwoord op deze vragen. Afsluiting: 15 minuten Als afsluiting wordt er een quiz gedaan met de kinderen om te kijken wat de kinderen nu weten van de gemeenteraad. De klas wordt verdeeld in drie vakken. Een vak voor antwoord A, een vak voor antwoord B en een vak voor antwoord C. De kinderen moeten dan gaan staan in het volgens hen juiste vak. Zo kunnen de kinderen uitleggen waarom ze in een bepaald vak zijn gaan staan. Zo heb je controle over wat juist is overgekomen tijdens de eerste twee lessen. Lessuggestie: Om de quiz leuk te brengen kun je een kostuum aantrekken, een pruik opzetten etc. en je dan als een ware quizmaster voordoen. 10 Docentenhandleiding K INDERRAAD

13 Quizvragen: Vraag 1: Hoe heet de burgemeester van Leeuwarden? a. Roald Dahl b. Ferd Crone c. Marco Florijn Antwoord B Ferd Crone Vraag 2: Hoe heet iemand die lid is van de gemeenteraad? a. een raadslid b. een wethouder c. een kiesman Antwoord A een raadlid Vraag 3: Vraag 4: De burgemeester is ook hoofd van de brandweer en politie. a. waar b. niet waar Een wethouder wordt vaak uit de gemeenteraad gekozen. a. waar b. niet waar Antwoord A Waar Antwoord A Waar Vraag 5: De grootste partij in Leeuwarden is? a. PVDA b. CDA c. SP Antwoord A PVDA 1 Vraag 6: Een wethouder kan je landelijk vergelijken met? a. een minister b. de premier c. een lid van de Tweede Kamer Antwoord A een minister Vraag 7: Als raadsleden het niet met elkaar eens zijn en hier in de raadsvergadering over praten heet dit? a. ruzie b. een debat c. een referendum Antwoord B een debat Vraag 8 Wie voert uit wat de gemeenteraad besluit? a. de burgemeester b. het college van B en W c. de gemeenteraad Antwoord B het college van B en W 1) Na de verkiezingen kan de samenstelling van de raad gewijzigd zijn. 11 Docentenhandleiding K INDERRAAD

14 Vraag 9: Hoe word je een raadslid? a. als je een hele grote mond hebt b. je wordt benoemd door de burgemeester c. je wordt gekozen door het volk Antwoord C je wordt gekozen door het volk Vraag 10: Hoe oud moet je zijn om in de gemeenteraad te zitten? a. 16 b. 18 c. 21 Antwoord B 18 jaar Samen met de kinderen een eind gesprekje houden over de les. Dit aan de hand van het vraag-antwoord model, je krijgt dus een gesprek tussen leraar en de groep kinderen. De kinderen krijgen hierdoor inzicht in wat de taken zijn van een gemeenteraadslid. Het gemeenteraadslid wordt door de leerlingen uit de groep bedankt voor de gastles. Opdracht voor de komende week: In les 6 en 7 moet er een jury ingesteld worden die beoordeeld welke leerlingen het beste kunnen presenteren en debatteren. Deze leerlingen zullen zitting nemen in de kinderraad. Een van de juryleden is de directeur van de school. Laat de leerlingen de directeur benaderen om in de jury te gaan zitten (bespreek je planning dus vooraf goed met de begeleidende docent). 12 Docentenhandleiding K INDERRAAD

15 Les 3 Zelf een partij oprichten en een voorstel bedenken Lesdoelen: - De kinderen kunnen de belangrijkste functies binnen een partij benoemen (voorzitter en secretaris). - De kinderen leren zelf binnen een partij overleggen en vergaderen. - Kinderen weten wat een voorstel is en dat een partij een voorstel kan bedenken. - De kinderen kunnen in groepjes haalbare plannen bedenken over iets wat ze willen hebben of veranderen in hun eigen leefomgeving (wijk, school of gemeente) dat ook toegankelijk is voor alle kinderen uit de gemeente. Het voorstel is een opstap naar het uiteindelijke voorstel voor de kinderraad. Materialen: - Posters en ander materiaal van politieke partijen - Knutselmateriaal (papier, schaar, lijm enz.) - DVD met de powerpointpresentatie Mooie dingen in Leeuwarden -... Lesinhoud: Inleiding: - Terugblik op de vorige les. - In het kort partijnamen en logo s van landelijke politieke partijen doornemen. Tijdens het bespreken van het logo ook aandacht besteden aan techniek en beeldaspect: vorm (letters), kleurgebruik. - Bespreken met de klas dat elke partij zijn eigen visie heeft, ergens voor staat. Kern (1): - De kinderen krijgen de opdracht om in groepjes van max. 6 een eigen (nog niet bestaande) partij te vormen. De kinderen verzinnen een eigen naam en ontwerpen een logo (hier ook letten op techniek, beeldaspect). Voor het ontwerp van het logo wordt in deze les een eerste opzet gemaakt. Het logo kan in de loop van de week door de kinderen worden uitgewerkt. Bijvoorbeeld tijdens een les tekenen. - De kinderen bedenken waar hun partij voor staat, een partijvisie. Dit is gerelateerd aan de eigen leefomgeving (b.v. gezond bewegen, sport & spel etc.). - De kinderen verdelen de partijfuncties. Hoe ziet de samenstelling van een partij (fractie) eruit, wie doet wat? Te verdelen functies zijn: voorzitter, secretaris, en leden - In groepjes bespreken wie welke functie krijgt. In het kort deze functies bespreken. Uitleggen hoe een (partij)vergadering in het kort werkt. Opdracht om de komende week te maken: Elk groepje werkt aan zijn eigen logo. In de volgende les laat elk groepje dit zien en vertelt kort waarom ze voor dit logo en deze partijvisie hebben gekozen. 13 Docentenhandleiding K INDERRAAD

16 Kern (2): - powerpointpresentatie over mooie dingen in Leeuwarden. Dit zijn foto s van bekende plaatsen in Leeuwarden en van plaatsen die voor kinderen aantrekkelijk zijn zoals een speeltuin en het zwembad. De DVD dient als inspiratie voor het voorstel wat de kinderen gaan maken. - Stel er komt een nieuwe jongen of een nieuw meisje bij je in de klas. Als hij/zij je zou vragen waarom het leuk is om in Leeuwarden te wonen, wat zou je dan zeggen? Wat zou je hem/haar in Leeuwarden willen laten zien? Welke leuke dingen zou je samen met hem/haar in Leeuwarden kunnen gaan doen? Welke dingen vind je leuk, maar kun je niet in Leeuwarden doen? - De vragen en antwoorden bespreken. Hierbij de nadruk leggen op de vraag wat de kinderen leuk vinden, maar niet in Leeuwarden kunnen doen. Deze antwoorden en ideeën inventariseren. Afsluiting (2): Vooruitblik geven van wat ze precies de volgende les gaan doen: - De kinderen vertellen dat ze gaan werken aan het maken van plannen voor de kinderraad. Aan de orde stellen dat de plannen die worden behandeld haalbaar moeten zijn (zie de richtlijnen van het voorstel elders in de docentenhandleiding). - Tevens al een kleine vooruitblik geven wat de kinderen nog te wachten staat. (o.a. het presenteren van de plannen aan de groep, debatteren over de plannen met de klas, stemmen). De kinderen gaan een plan bedenken over iets dat ze graag willen hebben of veranderen in hun eigen leefomgeving (wijk, school of gemeente) dat ook toegankelijk is voor alle kinderen uit de gemeente. 14 Docentenhandleiding K INDERRAAD

17 Les 4 Het voorstel voor de Kinderraad (1) Lesdoel: De leerlingen kunnen een voorstel maken voor de kinderraad dat reëel en uitvoerbaar is en aantrekkelijk voor alle kinderen in de stad. Materialen: - De zelfgemaakte posters - Bord en krijt -... Lesinhoud: Inleiding: - Terugblik op de vorige les. - De kinderen de opdracht geven dat ze met hun zelfopgerichte partij gaan werken aan het maken van een voorstel voor de kinderraad. Aan de orde stellen dat de plannen die worden behandeld haalbaar moeten zijn (zie de richtlijnen van het voorstel elders in de docentenhandleiding). Kern (1): - De kinderen werken in hun eigen partij aan een voorstel voor de Kinderraad - De kinderen bedenken argumenten waarom ze dit voorstel bedacht hebben. Kern (2): - De kinderen presenteren hun voorstel en hun logo heel kort aan de rest van de klas - De docent inventariseert en noteert de plannen op het bord en wijst de groep op eventuele overeenkomsten. Afsluiting: - Uitleggen dat aan de hand van de in deze les gemaakte voorstellen er in de volgende les gekozen moet worden voor een van de voorstellen. Dit kan ook een combinatie zijn van wat de verschillende groepjes bedenken Noot voor de docent: Graag direct na afloop van de les de (onuitgewerkte) voorstellen van de klas ter eerste beoordeling mailen naar: [email protected] Bij aanvang van les 5 is dan meteen duidelijk welke plannen uitvoerbaar kunnen zijn. 15 Docentenhandleiding K INDERRAAD

18 Les 5 Het voorstel voor de Kinderraad (2) Lesdoel: De leerlingen kunnen een voorstel maken voor de kinderraad dat reëel en uitvoerbaar is en aantrekkelijk voor alle kinderen in de stad. Materialen: - Bord en krijt: overzicht van de verschillende voorstellen - Plattegrond van Leeuwarden - Stembriefjes met daarop 2 keuzemogelijkheden -... Lesinhoud: NB: de geplande 60 minuten is voor deze les aan de korte kant. Overleg met de docent van de school of er evt. meer tijd beschikbaar is voor deze les. In deze les komt de terugkoppeling op de voorstellen die zijn bedacht in les 4 aan bod. Inleiding: - Terugblik op de vorige les: kort de ingediende voorstellen samenvatten - Welk idee wordt uitgewerkt tot voorstel? Er kan ook gekozen worden voor een combinatie van wat de verschillende groepjes hebben gemaakt. Als er niet meteen een duidelijke keuze gemaakt kan worden, dan moet er gestemd worden. Ook dit is een vorm van democratie: de meeste stemmen gelden en het evt. zoeken naar compromissen. - Door te stemmen wordt er een keuze gemaakt voor een partijnaam en logo voor de kinderraad. Elk kind mag 2 stemmen uitbrengen: 1 op de naam en logo van zijn of haar eigen partij en 1 op dat van een andere. De stemmen worden geteld door de Thorbecke student. Je mag niet twee keer een stem uitbrengen op dezelfde naam/logo. Kern: - Het voorstel wordt klassikaal uitgewerkt tot een reëel en uitvoerbaar voorstel voor de kinderraad. De kinderen letten hierbij op het volgende: - Is het voorstel volgens de gestelde richtlijnen opgesteld (Zie bijlage 1 voor richtlijnen)? Let ook op financiën. - Zou het voorstel kant en klaar aangeleverd kunnen worden aan de gemeenteraad (Zie bijlage 1 invulformulier aanleveren voorstel)? - Is het leuk voor alle kinderen in Leeuwarden? - Waar in Leeuwarden moet het komen? 16 Docentenhandleiding K INDERRAAD

19 De conceptvoorstellen moeten bekeken worden op haalbaarheid door de gemeente. Deze conceptvoorstellen kunnen uiterlijk tot 1 april 2011 ingeleverd worden in verband met de tijd die nog nodig is om de voorstellen te toetsen (Zie bijlage 1 invulformulier aanleveren voorstel). Nadat de voorstellen van de kinderen op haalbaarheid zijn bekeken door de Gemeente moeten er eventueel nog wijzigingen worden aangebracht. De definitieve voorstellen moeten worden ingeleverd voor 13 mei Deze voorstellen worden op de website geplaatst zodat alle scholen uit de gemeente Leeuwarden de voorstellen kunnen bekijken. Afsluiting: - Het formulier in het leerlingenboek invullen 17 Docentenhandleiding K INDERRAAD

20 Les 6 en 7 : Presenteren en Debatteren Lesdoel: - De kinderen kunnen het voorstel presenteren aan de rest van de groep waarbij ze letten op de behandelde presentatietechnieken. - De kinderen kunnen aan de hand van de behandelde presentatietechnieken een goede presentatie geven. - De kinderen kunnen hun voorstel verdedigen en kunnen kritisch naar de voorstellen kijken en aangeven wat de sterke en minder sterke kanten van een voorstel zijn. - De kinderen kunnen kritische vragen stellen. - De kinderen leren hoe ze op een correcte manier een debat moeten voeren. Materialen: - DVD-speler - DVD presentatietechnieken -... Lesinhoud: Inleiding: - Terugblik op de vorige les. - Kort vertellen wat de kinderen deze les gaan doen Kern (1): De kinderen krijgen een workshop presentatietechnieken. Inhoud DVD: 1. Houding ( staan, zitten) Fout: krom staan, hoofd naar beneden, armen op de rug Goed: Rechtop staan, hoofd omhoog, handen op de desk 2. Beweging (armen, lopen) Fout: aan de kleding prutsen, druk van voet wisselen/lopen Goed: armen rustig en rustig staan 3. Gebaren (hand gebaren e.d.) Fout: Overdreven en druk gebaren Goed: klein en rustig gebaren 4. Volume (hard en zacht praten) Fout: te zacht praten en schreeuwen 18 Docentenhandleiding K INDERRAAD

21 Goed: Normaal volume 5. Intonatie (snel praten, 1 toon praten) Fout: Snel praten en op 1 toon praten Goed: Rustig en variëren in toon 6. Oog contact ( in publiek kijken e.d.) Fout: Naar de grond kijken Goed: Het publiek inkijken (shot van aandachtig publiek erbij) Kern (2): - De kinderen moeten later in twee- of drietallen hun plan aan de klas gaan presenteren. Ter voorbereiding op de presentatie gaan de groepjes hun presentatie voorbereiden (positieve argumenten) en het debat voorbereiden (kritische argumenten). Kern (3): - Er wordt een jury samengesteld die bestaat uit de directeur van de school, de docent van de klas en nog iemand (zelf in te vullen). Zij letten op de presentatietechnieken en schenken aandacht aan vraagstelling en argumentatie. - De kinderen presenteren in twee- of drietallen in maximaal 5 minuten hun plan aan de klas. Vertel de leerlingen dat ook bij de kinderraad de presentatie niet langer dan 5 minuten mag duren. - Schema voor presenteren en debatteren: groepje A presenteert, groepje B stelt kritische vragen over het plan, groepje B presenteert, groepje C stelt kritische vragen over het plan, groepje C presenteert enz. Afsluiting: - De jury maakt bekend welke 6 kinderen het best gepresenteerd en gedebatteerd hebben en waarom en wie er dus zitting nemen in de kinderraad - De jury maakt bekend welk kind zitting neemt in de jury voor het kiezen van de kinderburgemeester (NB dit kind kan dus niet zelf gekozen worden tot kinderburgemeester) - Vooruitblik op de volgende les. 19 Docentenhandleiding K INDERRAAD

22 Les 8 De Kinderraad Lesdoel - De leerlingen weten wat er tijdens de Kinderraad van ze verwacht wordt. - De leerlingen weten hoe de kinderburgemeester wordt gekozen. Materialen DVD Kinderraad -... Lesinhoud - Het voorstel wordt door de kinderraadsleden aan de groep gepresenteerd. - Uitleg over de Kinderraad (zie bijlage 3 regels voor de Kinderraad 15 mei 2008): 1. Wat wordt er van de leerlingen verwacht tijdens de Kinderraad? 2. Hoe ziet het programma eruit voor die middag? 3. Afspraken m.b.t. het presenteren en debatteren. 4. Hoe werkt het stemmen? Inleiding: - Terugblik op de lessen - Bespreken hoe het gaat met de voorbereidingen van het voorstel. Eventueel het conceptvoorstel aanpassen naar aanleiding van mogelijke opmerkingen van de gemeente Leeuwarden (dan kern les verkorten!). - De gemeente Leeuwarden publiceert voor de Kinderraad alle voorstellen van deelnemende scholen op Verwijs hiernaar en vertel de leerlingen dat ze zich op het debat kunnen voorbereiden door de andere voorstellen alvast goed te bekijken en zwakke punten er uit te halen. Kern (1): - Uitleg over de Kinderraad (zie bijlage 3 regels voor de Kinderraad): 1. Wat wordt er van de leerlingen verwacht tijdens de Kinderraad? 2. Hoe ziet het programma eruit voor die middag? 3. Afspraken m.b.t. het presenteren en debatteren. 4. Hoe werkt het stemmen? Uitleggen dat het stemmen op dezelfde manier gaat als waarop er gekozen is voor partijnaam en logo: 1 stem op het eigen voorstel en 1 stem op dat van een andere school. - Eventueel kun je de DVD over de Kinderraad nog eens laten zien - Uitleg over de kinderburgemeester (meer informatie in het leerlingenboek): - Wat gaat de kinderburgemeester doen? - Welke functies kan de kinderburgemeester vervullen? - Hoe kies je een kinderburgemeester? 20 Docentenhandleiding K INDERRAAD

23 Kern (2): Werken aan de presentatie: - Bedenk met de klas hoe jullie voorstel het beste verkocht kan worden tijdens de Kinderraad. Je kan b.v. denken aan een powerpointpresentatie, een maquette, een liedje of yell, een toneelstukje, het maken van een film enz. - Na deze les is er nog een paar weken de tijd (denk aan de vakanties!) om de presentatie verder uit te werken. Je kunt met de docent van de school afspreken wat jouw rol hierin kan zijn. Afsluiting: 10 minuten - Les afsluiten en afspraken maken voor het vervolg en voor de dag van de Kinderraad. - Vertellen dat de PABO-student tijdens de dag van de Kinderraad aanwezig is en het groepje de hele dag begeleidt. Lessuggestie: Je kunt in overleg met de docent extra lessen geven om samen met de klas de presentatie uit te werken. 21 Docentenhandleiding K INDERRAAD

24 Bijlage 1: Richtlijnen Kinderraad en invulformulier aanleveren voorstel - Ook mag het voorstel gerelateerd zijn aan een goed doel. - De kosten mogen maximaal 5000,-- bedragen - Overkoepelend thema voor het voorstel is Kinderexpeditie Leeuwarden. Met als ondertitel Wat zou jij aan andere kinderen willen laten zien in Leeuwarden. Onderwerpen die je hier bij kunt bedenken zijn: Speeltuin, Theater, Muziek, Multimedia, Dieren, Speurtocht, Sport e.d. - Het moet voor alle kinderen in de Gemeente Leeuwarden zijn - Het moet iets blijvends achterlaten (dit kan ook betekenen dat het project goed gedocumenteerd wordt b.v. een draaiboek van een activiteit voor kinderen) - Het definitieve voorstel moet een speeltoestel of evenement zijn. Mochten er andere goede ideeën zijn die aansluiten bij het overkoepelende thema, neem dan zo snel mogelijk contact op met de griffie. - Voor een speeltoestel geldt dat het in een bestaande speelplaats geplaatst moet worden. - Het voorstel moet uiterlijk op 1 april 2011 worden ingeleverd bij de griffie van de Gemeente Leeuwarden. Dit kunnen de leerlingen doen doormiddel van het inschrijfformulier voorstel kinderraad. Dit is te vinden in het leerlingenboek. - Het voorstel wordt door een ambtenaar van de gemeente bekeken of het haalbaar is. Zo niet, dan moet het voorstel worden aangepast zoals door de gemeente wordt aangegeven en ingeleverd voor 13 april Voorstellen die later worden ingeleverd kunnen niet meer getoetst worden op haalbaarheid. Dat betekent dat het zo zou kunnen zijn dat het voorstel wel wint, maar uiteindelijk niet uitgevoerd kan worden. 22 Docentenhandleiding K INDERRAAD

25 Voorstel Kinderraad Algemene gegevens Naam school Adres Groep Naam leerkracht Titel van het project Bedenk een pakkende titel voor jullie voorstel Omschrijving van het project Geef hier een omschrijving van jullie voorstel in tekst en beeld. Wat is het? Waar moet het komen? Wat kost het? Bereken hier wat jullie voorstel ongeveer gaat kosten. Houd ook rekening met plaatsingskosten. Tip: kijk hiervoor op websites van of bel met leveranciers. Het project kost Voeg eventueel een bijlage bij dit formulier. Let hierbij goed op de richtlijnen uit les 6 en Docentenhandleiding K INDERRAAD

26

27 Het voorstel moet uiterlijk op 1 april 2011 ingeleverd worden bij de griffie van de Gemeente Leeuwarden Griffie gemeente Leeuwarden Postbus JA Leeuwarden [email protected] Voorstellen die later worden ingeleverd kunnen niet meer getoetst worden op haalbaarheid. Dat zou kunnen betekenen dat jullie voorstel wint, maar uiteindelijk niet uitgevoerd kan worden. LEVER DUS OP TIJD IN!!! 25 Docentenhandleiding K INDERRAAD

28 Bijlage 2: Rollenspel Bijlage bij de activiteit Rollenspel, Kinderraad 26 Docentenhandleiding K INDERRAAD

29 Jij bent: Boer Koos, lid van de Boerenpartij - Jij bent varkensboer. Je hebt pas een nieuwe stal laten bouwen. Die is supermodern: er komt geen stank uit, de mest wordt netjes opgevangen en verwerkt tot droge mest. Die droge mest is weer goed voor de grond. Je gebruikt gezond voer. Er worden geen kunstmiddelen zoals groeistoffen aan toegevoegd. - Er zijn twaalf miljoen varkens in ons land. Dat moeten er over een jaar zes miljoen zijn. Jij vindt die tijd veel te kort! Geen enkele boer kan in zo n korte tijd iets anders zoeken om van te leven. Dat betekent dat de kleine boeren de varkens zullen moeten verkopen en zonder werk zitten. Jij wilt: - Dat het verminderen van de varkens niet binnen één, maar binnen vijf jaar gebeurt. - Dat de boer vijfhonderd euro krijgt voor elk varken dat hij inlevert. Jij bent: Mevrouw Stoffels, lid van de Milieupartij - Jij woont zelf in de stad. Je bent een natuurliefhebber. Je bent het met de stelling eens: binnen een jaar de helft van de varkens weg. Ze leveren immers veel stank en mest op. Daarbij komt dat de varkens het erg slecht hebben. De stallen zijn meestal te klein, de varkens leven in het donker, ze krijgen voer met groeistoffen. - Boeren die zonder werk komen te zitten, moeten van hun boerderij een kampeerboerderij maken. Zo komen ze toch aan geld. En veel andere mensen komen zo gemakkelijker in contact met de natuur. Jij wilt: - Dat het aantal varkens binnen een jaar is gehalveerd. - Dat iedere boer die van zijn boerderij een kampeerboerderij maakt, daarvoor geld krijgt. Jij bent: Meneer Houten, lid van de partij van mensen die onder andere in de slachthuizen werken - Jij woont in de stad. Je werkt zelf in een groot slachthuis. Daar worden vooral varkens geslacht. Bijna alles gaat automatisch, maar toch werken er in de slachterij honderd mensen. En zo zijn er meer slachterijen. Als er minder varkens komen, wordt er minder geslacht. Er zullen dus veel mensen werkloos worden. Jij wilt: - Dat de varkensstapel binnen drie jaar is gehalveerd. Dan hebben mensen de tijd om naar een andere baan te zoeken. - Dat de boeren koeien gaan houden in plaats van varkens. Die leveren minder overlast. De slachterijen kunnen dan omschakelen op het slachten van koeien. Jij bent: Mevrouw Lents, lid van de partij die opkomt voor de kopers, bijvoorbeeld van vlees - Jij woont zelf in een dorp. Je onderzoekt of spullen die winkels en fabrieken verkopen goed zijn. Mensen die klachten hebben, kunnen jou bellen. Jij onderzoekt dan of ze gelijk hebben. Jij vindt dat varkens op de boerderijen het slecht hebben: te kleine kooien, met te veel dieren in een ruimte, altijd in het donker. Dat mag niet. Maar: als er minder varkens komen, gaat de prijs van het varkensvlees flink omhoog! Dus zal de koper van het vlees de dupe zijn. Die moet zeker tweemaal zoveel gaan betalen voor dezelfde hoeveelheid vlees. Jij wilt: - Dat de boeren betere en grotere stallen bouwen. Zo krijgen de varkens meer ruimte en licht. - Dat het vlees niet duurder wordt. Dan moet de boer maar minder gaan verdienen.

30

31 Bijlage 3: Regels voor de Kinderraad Algemeen - De Kinderraad ziet er grotendeels hetzelfde uit als de gemeenteraad van Leeuwarden. Dat wil zeggen dat de Kinderraad zal bestaan uit 36 kinderen uit de groepen 7 & 8 van 6 basisscholen en dat de burgemeester van Leeuwarden de vergadering zal voorzitten. Kinderraad Presentatie voorstellen: - Om uur komen alle groepjes die aan de Kinderraad meedoen in de Raadzaal. - Er wordt aangewezen waar elk groepje zit. - Daarna is er nog een korte uitleg over de regels voor de Kinderraad. - Elk groepje krijgt een raadslid als begeleider die je alles kan vragen en die je helpt als het nodig is. - De kinderen uit de klas mogen op de tribune in de raadzaal of op een scherm in de Oranjezaal meekijken. - Om uur wordt de Kinderraad geopend door de kinderburgemeester. De burgemeester vraagt één voor één de groepjes om naar voren te komen voor het geven van hun presentatie. - Elke groep krijgt ongeveer vijf minuten om hun voorstel te presenteren. - De groep mag zelf weten hoe zij de presentatie doen (door 1 persoon van de groep of misschien wel alle 5; misschien wel met plaatjes, tekeningen etc.) - Je mag na de presentatie dit groepje korte verduidelijkende vragen stellen (b.v. als je iets niet snapt). - Als een groepje van een andere school presenteert kun je alvast vragen opschrijven die je deze groep bij het debat wil stellen. De begeleider kan jullie hierbij helpen. Rondleiding: - Na de 6 presentaties krijgen alle klassen een rondleiding door het stadhuis. Je gaat met je eigen klas mee. Debat - Na de rondleiding kun je weer op dezelfde plek gaan zitten in de raadzaal. - De groep die voor de pauze op de tribune in de Raadzaal zat, gaat nu in de Oranjezaal zitten en andersom. - Dan begint het debat onder leiding van de burgemeester. - Bij het debat kan een groepje vragen stellen aan een ander groepje die de vragen zo goed mogelijk probeert te beantwoorden. - De burgemeester wijst aan wie aan de beurt is om een vraag te stellen en vraagt het groepje aan wie de vraag gesteld wordt deze te beantwoorden. - Wil je tussentijds reageren op iemand dan kun je je vinger opsteken, de burgemeester kan je dan het woord geven. 29 Docentenhandleiding K INDERRAAD

32 - Probeer zo goed mogelijk aan iedereen uit te leggen waarom het voorstel van jullie groep eigenlijk moet winnen en dat van een andere groep niet. Stemmen - Na het debat begint het stemmen. - Elk lid van de Kinderraad kan 2 stemmen uitbrengen. Een mag op het eigen voorstel, de andere stem moet op een ander voorstel. - Alle basisscholen in de gemeente Leeuwarden mogen via internet 1 stem uitbrengen. Deze stemmen worden opgeteld bij de andere stemmen. - Het voorstel met de meeste stemmen is de winnaar en wordt door de Gemeente uitgevoerd als het aan de richtlijnen voldoet (Zie in je werkboek bij les 4 en 5). Bij gelijke stemmen wordt er door de leden van de Kinderraad nog eens gestemd over de twee voorstellen die als hoogste geëindigd zijn. Als de stemmen dan weer gelijk zijn mogen de leerlingen in de zaal meestemmen. Overig - In de zaal en op de tribune mag niet gegeten of gedronken worden (ook geen kauwgom). - Het publiek heeft geen spreekrecht. - Het verstoren van de orde is niet toegestaan. 30 Docentenhandleiding K INDERRAAD

33 Bijlage 4: Evaluatie Voor de uiteindelijke evaluatie van de Kinderraad is het makkelijk om per les bij te houden wat goed ging, en wat je juist anders zou willen zien. Deze formulieren graag uit het handboek knippen en inleveren bij de griffie van de gemeente Leeuwarden. 31 Docentenhandleiding KINDERRAAD

34 32 Docentenhandleiding KINDERRAAD

35 Docentenhandleiding Les 1 - graag invullen na de les Wat ging er goed? Wat ging er niet goed? Welke materialen heb je gebruikt in de les? Welke tips heb je voor deze les ter aanvulling/verbetering? 33 Docentenhandleiding KINDERRAAD

51 Achtergrondinformatie Inhoudsopgave Wat is de overheid? 50 De partijen 51 De stromingen 56 Trias politica 58 Het college / de gemeenteraad 59 Begrippenlijst Docentenhandleiding K INDERRAAD

52 Wat is de overheid? De overheid is het hoogste gezag op een bepaald grondgebied. De overheid is van iedereen, voor iedereen. Van geboorteaangifte tot de wet op de lijkbezorging, van het stimuleren van theaterbezoek tot het bestrijden van de zware misdaad. Op tal van terreinen neemt de overheid maatregelen, ontwerpt wetgeving en ziet toe op naleving van diezelfde wetgeving. Op veel andere terreinen speelt de overheid een kleinere rol en stelt het slechts algemene voorwaarden. Zo wordt het overleg over lonen en arbeidsvoorwaarden overgelaten aan de werkgevers en de vakbonden. Er zijn in Nederland verschillende overheidslagen. De belangrijkste zijn de gemeenten, provincies en Het Rijk. Daarnaast is er ook nog de Europese Unie en de waterschappen. In Nederland is de afgelopen jaren sprake van een decentralisatiebeleid. Dit betekent dat steeds meer bevoegdheden naar een lagere overheid gedelegeerd worden. Kan een overheidsorgaan deze bevoegdheid niet uitvoren, dan blijft een hoger overheidsorgaan dit doen. Wie bestuurt de overheid? De politiek bestuurt de overheid. Later in deze handleiding word aangegeven hoe dit in de praktijk werkt. Hoe weet de politiek wat de politiek moet doen? Maatschappelijke problemen komen vaak op de politieke agenda. Een probleem is het verschil tussen werkelijkheid en wenselijkheid. Een probleem kan op verschillende manieren bij politici bekend raken, bijvoorbeeld doordat de leden van de politieke partijen het aankaarten of doordat het in de media komt. Hoe werkt de politiek? Bij onderstaand verhaal word uitgegaan van de situatie in de gemeente, maar in plaats van gemeenteraad kan ook Tweede Kamer of Provinciale Staten gelezen worden. Elk periode (vier jaar) worden er verkiezingen gehouden. Tijdens deze verkiezingen kunnen de burgers stemmen op de kandidaten die op de lijst staan voor verschillende politieke partijen. Na de verkiezingen worden de stemmen geteld en worden de zetels verdeeld. Daarna wordt door een informateur bekeken welke partijen met elkaar samen willen werken. Als daar een beslissing over valt, wordt door een formateur (in de gemeente vaak niet) een coalitie bepaalt. Deze maakt een collegeprogramma (regeerprogramma), er wordt bepaald wie hoeveel wethouders levert en welke zaken deze wethouders doen. Vervolgens kan een aantal jaar bestuurt worden. Na vier jaar komen weer nieuwe verkiezingen, tenzij de raad eerder om nieuwe verkiezingen vraagt. Dit gebeurt wanneer er een vertrouwensbreuk is binnen de coalitie. 50 Docentenhandleiding K INDERRAAD

53 De partijen CDA Naam Christen-Democratisch Appèl Politiek Leider Maxime Verhagen Logo Blokletters CDA in groen Opgericht 11 oktober 1980 ( Fusie van ARP, CHU, KVP ) Zetels 2e kamer 21 zetels ( juni 2010) Zetels gemeente Leeuwarden 5 zetels In het programma van het CDA staat dat men politieke vraagstukken op een christen-democratische wijze wil benaderen. Dat betekent dat de partij zich baseert op christelijke waarden zoals : zorg, geloof, naastenliefde, het helpen van zwakkeren in de samenleving en normen en waarden. Het CDA zoekt qua politieke ideeën vaak de middenweg op. Hieruit concludeert men dat het CDA een middenpartij is. Bij het oplossen van problemen vindt het CDA dat er een grote verantwoordelijkheid is weggelegd voor maatschappelijk organisaties. PvdA Naam Partij van de Arbeid Politiek Leider Job Cohen Logo Rode roos met in het centrum een vuist. Opgericht 9 februari 1946 ( Fusie van SDAP, VDB, CDU ) Zetels 2e kamer 330 zetels (juni 2010) Zetels gemeente Leeuwarden 11 zetels Als sociaal-democratische partij streeft de Partij van de Arbeid naar gelijke kansen voor iedereen. Een groot streven van de Partij van de Arbeid is het beter verdelen van inkomen, macht en kennis. Sociaal beleid is daarom voor de partij erg belangrijk. Men komt op voor de zwakkeren in de samenleving. Hierdoor wordt de Partij van de Arbeid ook wel een links georiënteerde partij genoemd. 51 Docentenhandleiding K INDERRAAD

54 SP Naam Socialistische partij Politiek Leider: Emile Roemer Logo De letters SP met daarachter een rode tomaat. Hierin is een ster te zien. Deze ster staat voor rechtvaardigheid en voor de ideologische achtergrond. Opgericht : 22 oktober 1972 Zetels 2e kamer : 215 zetels (juni 2010) Zetels gemeente Leeuwarden 1 zetel De Socialistische partij wil de stem van het gewone volk laten horen. Zoals de naam al zegt staat de partij voor een sociaal Nederland. Men streeft naar een andere maatschappij, eentje waarin mensen niet met elkaar concurreren maar samenwerken. Men wil dat er meer invloed van de overheid komt. Hieronder verstaat men een rechtvaardige verdeling van macht en geld. Van origine is de partij uit twee communistische partijen ontstaan. Hierdoor is de SP een zeer links georiënteerde partij. NLP Naam Nieuwe Leeuwarder Partij Politiek Leider Gijs Jacobse Logo NLP Opgericht 1994 Zetels gemeente Leeuwarden 4 zetels De Nieuwe Leeuwarder Partij (NLP) is een onafhankelijke lokale partij van en voor de inwoners van de gemeente Leeuwarden en is sinds 1994 vertegenwoordigd in de gemeenteraad. Kernwoorden van de NLP zijn: Actief, kritisch en betrokken. De partij wil samen met de inwoners vorm geven aan de gemeente opdat het in Leeuwarden veilig, plezierig en betaalbaar wonen en werken is. 52 Docentenhandleiding K INDERRAAD

55 VVD Naam Volkspartij voor Vrijheid en Democratie Politiek Leider Stef Blok Logo Witte blokletters VVD met aan de rechterkant oranje schaduw, op een koningsblauw vierkant vlak Opgericht 24 januari 1948 Zetels 2e kamer 31 zetels (juni 2010) Zetels gemeente Leeuwarden 5 zetels De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie is voor de vrijheid van het individu. Dit betekent voor de overheid weinig bemoeienis en weinig regels. Mensen mogen aangesproken worden op hun eigen verantwoordelijkheid. Men vindt dat er met weinig regels en veel individuele verantwoordelijkheid een goede vrije markteconomie tot stand komt. Men is erg op de economie georiënteerd. De VVD wordt aangeduid als een rechts georiënteerde partij. CU Naam ChristenUnie Politiek Leider André Rouvoet Logo Twee gestyleerde handen, in middenblauw Opgericht 1 januari 2000 ( samenwerkingsverband van GPV en RPF ) Zetels 2e kamer zetels (juni 2010) Zetels gemeente Leeuwarden 2 zetels De ChristenUnie is een resultaat van een fusie tussen twee partijen, namelijk de Reformatorische Politieke Federatie (RPF) en het Gereformeerd Politiek Verbond (GPV). Opmerkelijk is dat de ChristenUnie zich wat van haar imago als klein rechtse partij heeft ontdaan door zich een sociaal en ecologisch karakter aan te meten. De belangrijkste inspiratiebron van de Christen Unie blijft natuurlijk het Woord van God. Op basis hiervan blijven euthanasie en abortus voor deze partij volstrekt verwerpelijk. 53 Docentenhandleiding K INDERRAAD

56 FNP Naam Fryske Nasjonale Partij Politiek Leider Johannes Kramer Logo Fnp in blauwe letter. Met daarachter een Pompeblêd Opgericht 1962 Zetels gemeente Leeuwarden 1 zetel De FNP was de eerste lokale partij in Nederland. Een drietal Friezen vond dat de Haagse politiek te ver af stond van de lokale politiek. Daarom kwam men op het idee om een lokale partij op te gaan richten. De FNP staat voor een grotere zelfstandigheid van Friesland. Hierbij is het federalisme de grondlegger. Dit betekent dat alles wat lokaal (gemeentelijk) is geregeld, door de lokale politiek moet worden uitgevoerd. Alles wat nationaal is moet op nationaal (Rijk) niveau geregeld worden. Een speerpunt van de FNP is de Friese taal. De partij vindt dat in Friesland Fries gesproken moet worden. Tegenstanders vinden de FNP daarom vooral een taalpartij. Groenlinks Naam : Groenlinks Politiek Leider : Jolande Sap Logo : Groen (in het rood) Links (in het groen) Opgericht : 24 november 1990 ( Fusie van CPN, EVP, PPR en PSP ) Zetels 2e kamer : 10 zetels (juni 2010) Zetels gemeente : 5 zetels Leeuwarden Naam gemeente Leeuwarden : PAL/GroenLinks PAL/Groenlinks is de voortzetting van het reeds in 1978 opgerichte Progressieve Aktie Leeuwarden PAL, waarin PSP, PPR, CPN en de plaatselijke politieke groepering Axies ( ) gingen samenwerken. In 1990 is de naam van het inmiddels gevormde GroenLinks toegevoegd. Meer dan andere partijen stelt GroenLinks de zorg voor het milieu voorop. Daarom moet milieuvriendelijke productie worden gestimuleerd. Ook is Groenlinks een sociale partij. De verschillen tussen inkomens moeten kleiner worden, zodat de schaarser wordende welvaart eerlijker wordt verdeeld. GroenLinks is er overigens geen voorstander van dat de staat een overheersende rol speelt in de maatschappij. De partij streeft naar eigen verantwoordelijkheid van het individu. De staat moet echter wel een aantal grondrechten garanderen. Zo moet discriminatie worden tegengegaan. Mensen hebben verder het recht op een uitkering als dat nodig is. 54 Docentenhandleiding K INDERRAAD

57 Verenigd Links Naam : Verenigd Links Politiek Leider : Rinus van Driel Logo : Pompeblad (in het rood) met daarin de letters VL (in het wit) Opgericht : 2010 Zetels 2e kamer : nvt Zetels gemeente : 1 zetel Leeuwarden Verenigd Links - Feriene Lofts is een politieke partij in de provincie Friesland. Ze is opgericht door SP-leden die het niet eens waren met de beslissing van het landelijke SP-bestuur om niet deel te nemen aan de gemeenteraadsverkiezingen in Súdwest-Fryslân. 55 Docentenhandleiding K INDERRAAD

58 Wat zijn de stromingen (soorten politieke partijen)? Progressief en conservatief: Partijen die progressief denken willen graag aan vernieuwingen meedoen en zijn voor veranderingen. Partijen die conservatief denken willen alles graag houden zoals het is of zelfs weer terug brengen naar hoe het was. Ze willen graag traditionele waarden en normen houden. Voorbeelden daarvan zijn gehoorzaamheid en trouw. Links en rechts: Linkse partijen streven naar graag gelijk(waardig)heid. Er moet niet een te grote kloof ontstaan tussen arm en rijk. Ook moeten de zwakkeren in de samenleving beschermd worden. Rechtse partijen vinden persoonlijke en economische vrijheid erg belangrijk. Rechtse partijen zijn voor een overheid die zich niet zoveel bemoeid met zijn burgers. Vooral de markt moet niet teveel gereguleerd worden door de overheid. Het politieke midden: Linkse en rechtse partijen schuiven steeds meer op naar het politieke midden. Ook bij politieke bestuurders als ministers zijn de verschillen tussen links en rechts minder groot geworden. Vaak worden politieke opvattingen van mensen verdeeld in links en rechts. Iemand wordt links gevonden als hij de samenleving wil veranderen. Rechts staat voor het verlangen om alle waarden en normen zoveel mogelijk bij het oude (het bestaande) te laten. Politieke stromingen In de 19de eeuw waren er nog geen politieke partijen in Nederland. Wel waren er drie politieke stromingen: groepen mensen met ongeveer dezelfde opvatting over hoe het land bestuurd zou moeten worden. Gelijke opvattingen over de besturing van het land werd vaak veroorzaakt doordat men tot een bepaalde groep in de maatschappij behoorde. Rijke fabrikanten en ondernemers behoorden in de 19e eeuw vaak tot de liberale stroming, arbeiders voelden zich vaak thuis bij de socialistische stroming. Katholieke arbeiders en protestantse arbeiders kozen er vaak voor om bij de confessionele (godsdienstige) stroming te horen. Hieronder worden drie stromingen uitgewerkt: Een liberale stroming De liberalen waren, en zijn nu nog, voorstanders van vrijheid op persoonlijk en economisch gebied. Zij wilden fabrieken en grondstoffen in handen zien van particulieren en niet in handen van de staat. Doel was het maken van winst, waardoor arbeid, werkgelegenheid, koopkracht en welvaart ontstonden. Uit deze stroming kwam de VVD voort, de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie. 56 Docentenhandleiding K INDERRAAD

59 Een confessionele stroming Confessie is een ander woord voor godsdienst. Het handelen in de politiek moest gebaseerd zijn op het geloof. Nederland is van oudsher christelijk. Het christendom bestaat uit twee hoofdrichtingen, het katholicisme en het protestantisme. Uit de confessionele stroming ontstonden drie confessionele politieke partijen, die ieder hun eigen krant, eigen radio-omroep en eigen televisiestation hadden en voor een deel nog hebben. De confessionelen sloten zich op in hun eigen levenssfeer en sloten anderen buiten. Het kwam voor dat confessionelen boodschappen deden bij hun 'eigen' bakker, kruidenier enz. Dit verschijnsel noemen we verzuiling. Vanaf het midden van de jaren '60 nam de ontkerkelijking in Nederland sterk toe, mede daardoor nam de verzuiling sterk af (en nam de ontzuiling sterk toe). Uit de confessionele stroming kwamen de ARP (de Antirevolutionaire Partij), de CHU (de Christelijke Historische Unie) en de KVP (de Katholieke Volkspartij) voort. Deze drie grote christelijke partijen zijn opgegaan in één grote politieke partij, het CDA (het Christen Democratisch Appèl). Daarnaast is ook de Christen Unie uit deze stroming voortgekomen. De Christen Unie is ontstaan uit het Gereformeerd Politiek Verbond (GPV) en de Reformatorische Politieke Federatie (RPF). Een socialistische stroming Socialisten zijn voorstanders van gelijkheid. Zij willen daarom het verschil tussen arm en rijk verkleinen. Socialisten waren tegenstanders van het kapitalisme. Productiemiddelen moesten niet in handen van rijke fabrikanten komen, maar de staat moest hier verantwoording voor nemen. De gedachte was dat hierdoor het verschil tussen arm en rijk verkleind zou worden en er gelijke kansen voor iedereen zouden ontstaan. Uit de socialistische stroming kwamen de SDAP, de Sociaal-democratische Arbeiderspartij, die na de Tweede Wereldoorlog opging in de PvdA (de Partij van de Arbeid), de PSP (de Pacifistische Socialistische Partij) die is opgegaan in Groenlinks, de SP en de CPN (de Communistische Partij van Nederland) voort. 57 Docentenhandleiding K INDERRAAD

60 Trias Politica Montesquieu heeft de Trias Politica in 1748 bedacht. De Trias Politica houdt in dat de macht over drie gescheiden machten verdeeld moet worden. Hierbij wordt een scheiding getrokken tussen de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechtelijke macht. De uitvoerende macht is verantwoording schuldig aan de wetgevende macht. De wetgevende macht is verantwoording verschuldigd aan de burgers. Door middel van verkiezingen hebben burgers invloed op de wetgevende macht. De rechterlijke macht controleert vervolgens de uitvoering van de wetten en regelgeving. De rechterlijke macht kan gecontroleerd worden door middel van de openbaarheid van zittingen, uitspraken enz. Rechterlijke macht De rechterlijke macht is in een rechtsstaat de macht waaraan de rechtspraak is opgedragen. De rechterlijke macht in Nederland bestaat uit: rechters, raadsheren, officieren van justitie, rechterlijk ambtenaren en de politie. Wetgevende macht De wetgevende macht is een grootheid uit het staatsrecht. Deze macht bepaalt de wetgeving in een land. In Nederland zijn dit de regering en Staten-Generaal. Het staatsrecht gaat onder andere over de overheidsorganen, hun bevoegdheden, de onderlinge verhoudingen en de verhouding tussen overheid en burger. Uitvoerende macht Tot de uitvoerende macht in Nederland behoren de koningin, de ministers en ambtenaren. 58 Docentenhandleiding K INDERRAAD

61 De gemeenteraad van Leeuwarden Leeuwarden is een stad met een eigen gezicht en een eigen sfeer. De hoofdstad van Fryslân heeft bijna inwoners: ouderen, volwassenen, kinderen en heel veel scholieren en studenten. Ze willen hier wonen, werken, studeren en vooral gelukkig zijn. Daar levert het gemeentebestuur dagelijks een belangrijke bijdrage aan. Of het nu gaat om een waterspeelplaats, jeugdsoos, woonzorgcentrum, een schoolgebouw, woningbouw, een sporthal, plein, rotonde of museum, over al deze onderwerpen beslist het gemeentebestuur. Het gemeentebestuur is er voor alle burgers in de gemeente. Het gemeentebestuur is ook ván al die burgers. Iedere Nederlander van achttien jaar en ouder mag zijn stem uitbrengen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Elke stem heeft invloed op hoe de gemeenteraad er vier jaar lang uit gaat zien. Bovendien kan elke burger meepraten, meedenken en in bepaalde gevallen zelfs meebeslissen. Bijvoorbeeld bij de gemeenteraadsvergadering, een politieke markt, een wijkraad of tijdens een commissievergadering. Maar wat is precies de taak van een gemeenteraad? Waar houden de burgemeester en wethouders zich dagelijks mee bezig? Hoe kan een burger zijn mening laten horen en met het gemeentebestuur in contact komen? Het gemeentebestuur De gemeente is een van de drie overheidsorganen in ons land. Het hoogste orgaan is het Rijk, de middelste de provincie en de onderste de gemeente. De onderste wil niet zeggen dat de gemeente het minst belangrijk is. Het omgekeerde is eerder het geval: de gemeente voert veel taken uit die de burger direct raken. De gemeente voert het beleid uit dat door het Rijk en de provincie is vastgesteld en regelt bovendien allerlei zaken zelf. Dat zijn vaak de dingen die voor de eigen inwoners erg belangrijk zijn, zoals veiligheid in de stad, renovatie van woningen, zorg voor werkgelegenheid, inkomen en sportvoorzieningen. Het gemeentebestuur krijgt voor al deze taken geld van het Rijk en heeft daarnaast ook eigen gemeentelijke belastingen. Het gemeentebestuur bestaat uit de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester. Dat is al zo sinds 1851, toen de Gemeentewet van Thorbecke werd ingevoerd. De Gemeentewet is in al die tijd regelmatig aangepast, maar de hoofdlijn is nooit veranderd. In 2002 vond een belangrijke wijziging plaats. Toen kregen de raad aan de ene kant en burgemeester en wethouders aan de andere kant ieder een eigen taak. Dit wordt het dualistische stelsel genoemd. - De gemeenteraad bepaalt het beleid en controleert of burgemeester en wethouders dit goed uitvoeren. De gemeenteraad heeft dus het hoogste en het laatste woord in de gemeente. - Het college van burgemeester en wethouders is het dagelijks bestuur van de stad. - De burgemeester is zowel voorzitter van de gemeenteraad als van het college van burgemeester en wethouders. De burgemeester gaat ook over zaken als veiligheid en openbare orde. 59 Docentenhandleiding K INDERRAAD

62 Hieronder worden de afzonderlijke rollen wat uitgebreider toegelicht. 2 De burgemeester De burgemeester heeft een bijzondere positie. Hij is voorzitter van de gemeenteraad en voorzitter van het college van burgemeester en wethouders. Daarnaast heeft de burgemeester een aantal bijzondere taken. Zo is de burgemeester altijd belast met de handhaving van de openbare orde. De burgemeester wordt benoemd door de Kroon. Dat wil zeggen: door de koningin en het kabinet. De burgemeester wordt dus niet gekozen door de gemeenteraad en ook niet door de inwoners van de gemeente. Iedere Nederlander kan solliciteren als burgemeester. Een speciale commissie uit de raad maakt een selectie van geschikte kandidaten en doet een voordracht aan de gemeenteraad. Die neemt de voordracht eigenlijk altijd over en stuurt die naar het kabinet. Het kabinet neemt deze voordracht in de praktijk altijd over en draagt de kandidaat voor aan de koningin. De burgemeester wordt benoemd voor een periode van zes jaar. Die periode kan worden verlengd. Als er een conflict ontstaat tussen de gemeenteraad en de burgemeester, kan de raad het vertrouwen in de burgemeester opzeggen. Als het conflict niet oplosbaar is, ook niet na bemiddeling van bijvoorbeeld de commissaris van de koningin, moet de burgemeester vertrekken. 3 Het college van burgemeester en wethouders Leeuwarden heeft één burgemeester en vier wethouders. Het college van burgemeester en wethouders vormt het dagelijks bestuur van de gemeente. Elke wethouder heeft een eigen portefeuille met onderwerpen als economische zaken, jeugdbeleid, volksgezondheid, onderwijs of cultuur. Wethouders kunnen afkomstig zijn uit de gemeenteraad. Als dat het geval is, houdt hun raadslidmaatschap op. Wethouders kunnen ook van buiten de gemeenteraad komen, eventueel zelfs van buiten de eigen gemeente. Van de wethouders die van buiten komen, wordt verwacht dat ze binnen een jaar binnen de gemeentegrenzen komen wonen. Dat geldt natuurlijk ook voor de burgemeester. Het college bereidt de besluiten van de gemeenteraad voor en moet die uitvoeren. Het college is ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de landelijke en provinciale regelingen. Burgemeester en wethouders voeren samen het collegebeleid uit. Ze moeten het altijd samen eens worden en als eenheid naar buiten treden. Anders komen er politieke problemen. Wethouders stemmen niet mee over hun eigen voorstellen aan de gemeenteraad. Dat recht hebben alleen de gemeenteraadsleden. Dat heeft te maken met het dualistische systeem, waarbij college en gemeenteraad ieder hun eigen verantwoordelijkheid hebben. Het college vergadert elke week achter gesloten deuren. De lijst met besluiten wordt wel openbaar gemaakt. Daar kunnen gemeenteraadsleden en ook burgers nadere informatie over vragen. 4 De gemeenteraad De gemeenteraad van Leeuwarden telt 37 raadsleden. De grootte van de raad hangt af van het aantal inwoners van een gemeente. Een kleine gemeente heeft een raad van bijvoorbeeld negen leden, een heel grote gemeente een raad van maximaal 45 leden. De leden van de raad worden eens in de vier jaar rechtstreeks gekozen. Elke Nederlander van 18 jaar en ouder en iedere volwassene die vijf jaar legaal in Nederland woont, mag bij de gemeenteraadsverkiezingen een stem uitbrengen. Dat is het actief kiesrecht. Wie wil, kan zichzelf ook kandidaat stellen voor de gemeenteraad. Dat is het passief kiesrecht. Het gemeenteraadslidmaatschap is geen baan. De meeste raadsleden doen het naast ander werk. Ze krijgen wel een vergoeding voor hun werk als raadslid. 60 Docentenhandleiding K INDERRAAD

63 Raadsleden horen allemaal bij een partij. Meestal een landelijke, maar het kan ook bij een lokale partij zijn. Leden van dezelfde partij vormen samen een fractie. Zij kiezen uit hun midden een fractievoorzitter. De voorzitter is de belangrijkste woordvoerder van zijn partij. Na de verkiezingen neemt de grootste partij het initiatief voor de samenstelling van het college. Zij gaat op zoek naar andere partijen waarmee ze een meerderheid kan vormen en waarmee ze een programma kan opstellen voor de komende vier jaar. Deze partijen leveren gezamenlijk de wethouders. De gemeenteraad installeert de wethouders. 5 Werkwijze gemeenteraad De gemeenteraad vergadert meestal eens per maand. De raad kan commissies instellen om de besluiten voor te bereiden die tijdens de raadsvergadering aan de orde komen. Leeuwarden heeft drie raadscommissies: Bestuur & Middelen, Welzijn en Stadsontwikkeling. De raads- en commissievergaderingen zijn in principe openbaar. Aan het begin van de commissievergaderingen krijgen burgers de gelegenheid om kort hun mening te geven over een onderwerp dat op de agenda staat. Burgers die spreektijd willen, moeten dat vooraf melden bij de griffie. De raad is de vertegenwoordiging van alle inwoners van Leeuwarden. Daarom is het belangrijk dat de raadsleden weten wat er speelt en leeft in de stad. De raad bepaalt het beleid en neemt de grote beslissingen, bijvoorbeeld over de begroting en over gemeentelijke belastingen. Om zijn taak goed uit te kunnen voeren, beschikt de raad over een aantal rechten: - Budgetrecht: het recht om de begroting van het college goed of af te keuren - Recht van initiatief: raadsleden kunnen zelf het initiatief nemen voor een raadsvoorstel - Recht van amendement: hiermee kunnen raadsleden een voorstel aanpassen - Recht van motie: het recht om een oordeel, wens of verzoek uit te spreken - Recht van interpellatie: het recht om het college ter verantwoording te roepen, ook over onderwerpen die niet op de agenda staan - Recht van schriftelijke vragen: een raadslid kan schriftelijke vragen indienen over alle onderwerpen die de raad aangaan - Recht van onderzoek: elk raadslid kan een voorstel doen om een onderzoek in te stellen Een speciaal instrument om de controlerende taak van de gemeenteraad goed te vervullen, is de Rekenkamer. Dit is een onafhankelijke commissie die onderzoek doet naar de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het gevoerde beleid. De Rekenkamer rapporteert aan de gemeenteraad. 6 Van voorstel tot besluit Iedere partij belooft in haar verkiezingsprogramma wat ze in en voor de gemeente wil gaan doen als zij het na de verkiezingen voor het zeggen krijgt. De partijen die een college vormen, proberen die beloften natuurlijk ook waar te maken in het collegeprogramma. Dit programma is het spoorboekje voor het beleid voor de nieuwe bestuursperiode. Het collegeprogramma wordt vastgesteld door de gemeenteraad. De plannen in het collegeprogramma worden voorbereid met onderzoek, in voorstellen en in concrete activiteiten. Dat doen de ambtenaren. Die bekijken onder meer wie er bij betrokken zijn en wat de kosten zijn. Als de plannen klaar zijn, volgt er vaak een hoorzitting of informatieavond, waar burgers of wijkraden hun mening kunnen geven. Deze meningen worden meegenomen in de verdere voorbereidingen van het voorstel. Het college voert ook regelmatig overleg met bewonersorganisaties, bedrijven of met andere belanghebbende organisaties. 61 Docentenhandleiding K INDERRAAD

64 Als over een plan in het college overeenstemming is, wordt het plan naar de gemeenteraad gestuurd. Die besluit of het plan eerst in een van de drie raadscommissies moet worden besproken, of direct in de raad kan worden behandeld. Als de gemeenteraad het voorstel aanneemt, geeft het college van burgemeester en wethouders de gemeentesecretaris opdracht om het besluit uit te voeren. Het college kan over sommige plannen zelf beslissen maar vaak is instemming van de raad vereist. De gemeenteraad controleert na verloop van tijd of het besluit goed is uitgevoerd. Controle vindt plaats door middel van een evaluatie, door te praten met burgers en belangenorganisaties of door eigen waarneming. Ook kan de Rekenkamer van de gemeente een onderzoek instellen of het beleid goed is uitgevoerd. 7 Ambtelijk apparaat De hoogste ambtenaar van de gemeente is de gemeentesecretaris. Die ondersteunt het college van burgemeester en wethouders. De gemeentesecretaris is ook algemeen directeur van het ambtelijk apparaat en dus de baas van alle ambtenaren, behalve van de griffier en zijn ambtenaren. De griffier is het hoofd van de griffie. De griffie ondersteunt de gemeenteraad bij zijn beleidmakende en controlerende taken en ook in zijn functie als vertegenwoordiging van het volk. Dat gebeurt bijvoorbeeld door zo veel en zo helder mogelijk te communiceren over het werk van de gemeenteraad. In Leeuwarden wordt iedere raadsvergadering uitgezonden via Mercurius tv en internet. Ook organiseert de griffie cursussen voor belangstellende burgers en scholen. Wie wil, kan zich aanmelden om een keer gast van de raad te zijn. Onder begeleiding van een of meer raadsleden wonen gasten een raadsvergadering bij. Na afloop is er de mogelijkheid om met raadsleden, wethouders en de burgemeester na te praten. De gemeentelijke organisatie telt zo n ambtenaren. De meesten van hen werken in het Stadskantoor. De organisatie bestaat uit vier onderdelen: de dienst Stadsontwikkeling en -beheer, de dienst Welzijn, de dienst Algemene Zaken en de brandweer. De ambtenaren ondersteunen het college, de burgemeester en de gemeenteraad. Zij ontwikkelen nieuwe plannen, adviseren het gemeentebestuur en voeren het gemeentelijk beleid uit. Ook verlenen ambtenaren diensten aan burgers, bedrijven en instellingen. De gemeente probeert haar publieke dienstverlening steeds beter af te stemmen op de wensen van de burger. Regelmatig peilt de gemeente daarom de tevredenheid over haar dienstverlening. Het streven is om gemeentelijke diensten en producten snel, goedkoop en zorgvuldig te leveren. 8 Meedoen Het gemeentebestuur van Leeuwarden vindt het belangrijk dat burgers betrokken zijn bij de plannen voor de gemeente en daarover goed geïnformeerd worden. De gemeente wil die betrokkenheid op verschillende manieren stimuleren. Bijvoorbeeld door burgers te betrekken bij plannen voor hun wijk of dorp, of bij bestemmingsplannen in hun gebied of wijk. Zo mogelijk worden informatieavonden georganiseerd waarop bewoners en de gemeente samen plannen ontwikkelen. Andere instrumenten voor burgerparticipatie zijn: inspraakavonden, hoorzittingen door de raad, fractiespreekuur, wethoudersspreekuur, digitale chatsessies en stadsdebatten over actuele onderwerpen. 62 Docentenhandleiding K INDERRAAD

65 Burgers hebben ook rechten ten aanzien van het gemeentelijk beleid: - Recht van inspraak Burgers kunnen raadsleden rechtstreeks aanspreken. Aan het begin van commissievergaderingen krijgen burgers op verzoek kort de gelegenheid hun mening te geven over een onderwerp dat op de agenda staat. Ook kunnen burgers tijdens de gemeenteraadsvergadering aandacht vragen voor onderwerpen die niet op de agenda staan. Bij bepaalde onderwerpen worden de burgers/belanghebbenden gehoord voordat het college of de raad een besluit neemt. Hoe en wanneer dit moet gebeuren, is geregeld in de inspraakverordening. - Recht van burgerinitiatief Inwoners van Leeuwarden kunnen zelf een onderwerp op de politieke agenda zetten. Het gaat hierbij om nieuwe ideeën of voorstellen. Zo n voorstel moet schriftelijk worden ingediend bij de voorzitter van de raad: de burgermeester. Een initiatiefvoorstel wordt vervolgens behandeld in een raadscommissievergadering en kan tot nieuwe plannen of besluiten van de raad leiden. - Recht van referendum. In Leeuwarden is het mogelijk om een referendum te houden. De gemeente kent twee soorten referenda: het raadplegend en het raadgevend referendum. Het raadplegend referendum wordt georganiseerd door de gemeenteraad. Het raadgevend referendum is een initiatief van de inwoners van de gemeente. De gemeenteraad neemt de uitkomst van een referendum mee in de uiteindelijke beslissing over een voorstel. Zo is onder meer een referendum gehouden over de plannen over het Nieuw-Zaailand. 9 Wijkpanels De gemeente wil dat burgers invloed hebben op zaken in hun wijk of dorp. Daarom zijn de wijkpanels opgericht. Leeuwarden heeft zestien wijkpanels. Ze hebben een budget om bijvoorbeeld speeltoestellen aan te schaffen of projecten uit te voeren. De gemeente ondersteunt de wijkpanels in hun organisatie en communicatie, en overlegt met hen over beslissingen die hun wijk of dorp aangaan. De wijkpanels bestaan uit betrokken wijkbewoners. Geïnteresseerde wijkbewoners kunnen zich melden om mee te doen. De wijkpanels zijn te vinden via de website onder Wijken en dorpen. 10 Communicatie Goed besturen vraagt om goede communicatie met de burgers, belangenorganisaties en bedrijven. De Algemene wet bestuursrecht en de Wet openbaarheid bestuur verplichten de gemeente om de burger bij het bestuur te betrekken en gevraagd of ongevraagd informatie te verstrekken. Leeuwarden doet dat onder meer via de Huis aan Huis en via internet: Op is alle informatie te vinden over het college van burgemeester en wethouders, de gemeenteraad, hun besluiten, achterliggende stukken en de agenda voor de gemeenteraad of commissievergaderingen. Wie contact zoekt met gemeenteraad of college kan op internet terecht voor namen en adressen. Deze informatie is ook te verkrijgen bij het Servicepunt op het Stadskantoor. Op het Stadskantoor zijn bovendien allerlei informatieve brochures en folders te verkrijgen. Die voorlichting gaat over al genomen beslissingen en de uitvoering daarvan, maar ook over nog te nemen beslissingen. Burgers moeten namelijk tijdig kunnen weten welke plannen de gemeente heeft en hoe ze daarover kunnen meepraten. 63 Docentenhandleiding K INDERRAAD

66 11 Vragen, bezwaren en klachten Burgers die opvattingen of ideeën hebben over gemeentelijke onderwerpen kunnen die aan het gemeentebestuur laten weten. Ze krijgen beslist antwoord. Als een ingediend verzoek om een vergunning of subsidie niet wordt ingewilligd, kan de burger bezwaar aantekenen of in beroep gaan. Een onafhankelijke commissie beslist of de aanklager al dan niet wordt gehoord in een hoorzitting. Na de hoorzitting brengt de commissie een advies uit aan het college van burgemeester en wethouders of aan de gemeenteraad. Die beslist uiteindelijk wat er met het bezwaarschrift wordt gedaan. Is men dan nog niet tevreden dan kan men beroep instellen bij de bestuursrechter. Klachten over de gemeente moeten eerst worden besproken met de betrokken ambtenaar, dienst, school of klachtenfunctionaris. Wie naar eigen oordeel geen gehoor vindt voor zijn klacht of kritiek kan zich wenden tot de Nationale Ombudsman. Suggesties voor verbeteringen kunnen ook via het klachtenformulier worden doorgegeven. Dit formulier is te verkrijgen bij het Servicepunt in het Stadskantoor en via internet. 12 Hoe verloopt een raadsvergadering Eerst wordt de vergadering geopend door de burgemeester. Het eerste wat hij doet is het geven van mededelingen als deze er zijn. Vervolgens worden er een aantal punten besproken die op de agenda zijn gezet. Een raadslid kan hier zijn mening over geven als dat lid het vraagt aan de voorzitter. Hij krijgt dan voor een bepaalde tijd het woord. Meestal word afgesproken hoe lang dit is. Over dat punt op de agenda wordt vervolgens gestemd en als alle punten dan langs zijn gegaan word de vergadering gesloten. De raadsvergadering is dé plaats voor het openbare politieke debat. In de raad worden alle politiek relevante zaken besproken en besloten. Denk daarbij aan vraagstukken als de gemeentefinanciën, het vaststellen van een bestemmingsplan of het sportbeleid. In het raadsdebat wordt duidelijk hoe de raad over de voorstellen denkt en welke standpunten de verschillende politieke fracties innemen. Wethouders kunnen tijdens de raadsvergadering worden uitgenodigd deel te nemen aan het debat om hun voorstel bijvoorbeeld toe te lichten of te verdedigen. Na één of meer discussierondes wordt vastgesteld of een meerderheid van de raad instemt met het voorstel. De gemeenteraad vergadert gemiddeld één keer per maand op maandagavond, onder leiding van de burgemeester. De vergaderingen van de raad zijn openbaar en worden live uitgezonden via Lokale Omroep Mercurius radio en televisie en via deze website. 64 Docentenhandleiding K INDERRAAD

67 Begrippenlijst Overheid = De overheid is het hoogste gezag in een bepaald gebied. Politiek = (staatsbestuur) de wijze waarop in de samenleving (bevolking) verschillen van personen worden besproken. Dit kan op verschillende bestuurlijke niveaus besproken worden (gemeente, landelijk, enz.) Partij = Een groep mensen met ongeveer dezelfde idealen en oplossingen voor problemen. Zetel = Een zetel is één stem in de raad, provinciale staten op kamer. Op gemeentelijk niveau hangen het aantal plaatsen af van de grote van de desbetreffende gemeente. Burgemeester = De burgemeester is het hoofd van de gemeente. Hij is voorzitter van de raad en het college van burgemeester en wethouder is. Als hoofd van het college heeft hij onder andere handhaving van de openbare orde en veiligheid in zijn portefeuille. Hiervoor is de burgemeester opperbevelhebber bij de brandweer. Ook heeft de burgemeester het beheer over het regionale politie korps. Gemeenteraad = De gemeenteraad is een groep van gekozen volksvertegenwoordigers binnen een gemeente. Deze wordt om de 4 jaar opnieuw gekozen tijdens de gemeenteraadverkiezingen. De hoofdtaak van de raad is het controleren van het dagelijks bestuur (college van B&W) Raadslid = Een (gemeente)raadslid is een gekozen volksvertegenwoordiger. Alle raadsleden binnen een gemeente vormen de gemeenteraad. Een raadslid controleert het college van B&W Verkiezing = Een verkiezing is er om duidelijk te maken wat alle kiesgerechtigden willen. In Nederland vinden we dat je een keus over de politiek kunt maken als je achttien jaar (meerderjarig) bent. Je bent dan kiesgerechtigd. Regel = regel is een voorschrift of een norm, die aangeeft waar iedereen waarop de regel van toepassing is zich aan moet houden Bevoegdheid = Bevoegdheid is het woord waarmee wordt aangegeven dat iets of iemand iets mag doen. Griffier = De griffier is het onderdeel wat de volksvertegenwoordiging moet voorzien van informatie, en zorgen dat onderlinge verhoudingen goed zijn bij de volksvertegenwoordiging. Bestuursbevoegdheid = Bestuursbevoegdheid is het woord om aan te geven dat iets of iemand iets mag besturen. Beslissingbevoegdheid = Dan heeft die persoon het recht om ergens een beslissing over te nemen. 65 Docentenhandleiding K INDERRAAD

68 Portefeuille = Portefeuille is wat een wethouder behandelt. Rechtshandeling = rechtshandeling is een handeling die juridische gevolgen heeft: niet een feitelijke handeling zoals het leggen van een stoeptegel, maar een handeling waarbij bijvoorbeeld de beslissing wordt genomen om een nieuwbouwwijk te bouwen, door een rechtshandeling verandert er iets in de wereld van rechten en plichten, mensen mogen meer of minder doen Agenda = Het neerzetten van punten die besproken moeten worden Debat = Het praten met elkaar over wat nou de goede oplossing is voor een probleem of om te zien of iemand het goed doet of juist slecht. Raadsvergadering = Dit is een vergadering van de gemeenteraad. Tijdens de raadsvergadering worden door middel vans stemmingen besluiten genomen. De raadsvergadering is meestal openbaar (je kunt er gewoon bij zijn als ze vergaderen) B&W = Dit wordt ook wel college van B&W of college van Burgemeester en Wethouders genoemd. Het college van Burgemeester en Wethouders is het dagelijks bestuur van de gemeente. Motie = Een motie is een uitspraak (in de meeste gevallen een verzoek) van een volksvertegenwoordiging (de Gemeenteraad) aan het dagelijks bestuur ( B&W) om iets te doen of juist te laten. Alle volksvertegenwoordigers kunnen een motie indienen. De motie krijgt pas betekenis als een meerderheid van de volksvertegenwoordigers voor de motie stemt. Behalve bij een motie van wantrouwen zijn de bewindslieden niet verplicht om een motie uit te voeren. College = Hiermee wordt het college van B&W bedoeld. Voorstel = Wanneer bijvoorbeeld een raadslid een idee heeft of een plan kan hij/zij die gaan voorstellen aan de gemeenteraad. Amendement = Een amendement is een voorstel om iets te gaan veranderen. Een voorbeeld is een voorstel om een wet te gaan veranderen. Stemmen = Een verkiezing is een methode waarbij een aantal personen, de kiesgerechtigden, door middel van een stemming bepalen aan wie een bepaalde functie, of titel moet worden toegekend. Fractie (politiek) = Een fractie is een deel van een gekozen bestuurslichaam, dat tot een en dezelfde politieke partij of stroming behoort. Zo heb je ook fractie voorzitters, dat zijn voorzitters van een bepaalde partij, die dus de leiding hebben over hun partij en dus meestal het woord doen voor hun partij. Democratie = Democratie is een bestuursvorm. Het Nederlandse woord stamt af van de Griekse woorden dèmos = volk en kratia = regering. Deze woorden samen betekenen regering van/door het volk. In een democratie heeft de bevolking een belangrijke rol. Veel dingen gebeuren met de instemming van het volk. Deze bestuursvorm is gebaseerd op het menselijke gelijkheidsideaal. 66 Docentenhandleiding K INDERRAAD

69 Volksvertegenwoordiging = De volksvertegenwoordiging vertegenwoordigt het volk en bedenkt en maakt ook wetten. Je hebt een volksvertegenwoordiging bij de overheid (eerste en tweede kamer), bij de provincie, waterschap maar ook bij het gemeentehuis. Duaal stelsel = Het bestuur is er om te besturen, en de volksvertegenwoordigers dienen het bestuur te controleren ("De regering regeert; het parlement controleert"). In een duaal stelsel zijn deze taken strikt gescheiden. Trias politica = Is een uitwerking van het idee van scheiding der machten binnen een staat. Volgens dit systeem zijn er 3 afzonderlijke machten: de Wetgevende, de uitvoerende en de rechterlijke macht. 67 Docentenhandleiding KINDERRAAD

71

72 Uitgave Griffie gemeente Leeuwarden Postbus JA Leeuwarden

Nog meer weergeven