Het belang van anders

Transcriptie

1 Het belang van anders Wat weten burgers van professionals? Dr. Martha van Biene Mld Lector Lokale Dienstverlening vanuit Klantperspectief Kenniscentrum HAN SOCIAAL 10 oktober 2014

2 Hoofdlijn van het verhaal Wat weten burgers van professionals en andersom? Leernetwerken Frontlijnsturen Effecten meten en weten Waaraan ontlenen we inspiratie en kennis?

3 Wat weten burgers van professionals en andersom?

4 Wat weet u van de burgers? Wat hebben zij nodig? Wat willen zij? Wat eisen zij? Wat kunnen zij bijdragen? Nieuwe behoeftelogica s van de burger De vraag van de burger bepaalt welke competentie de professional inzet

5 Welke versnellingsvariabelen zijn van belang? (vv s) het kan niet want het kan wel als. van probleemgestuurd van feedback naar feedforward naar betekenisgestuurd transdisciplinair werken leren en werken eerst arrangeren, dan indiceren kennis en bedrijfsprocessen klantgebonden maken

6 Leernetwerken

7 De ondersteuningsstructuur = de infrastructuur voor leren en werken = één grote feedbacklus leergroep leergroep burgerinitiatieven leergroep met leercoach burgerinitiatieven reflectiebijeenkomsten met leercoaches burgerinitiatieven Collectieve leerbijeenkomsten Actie leren (AL) leren in externe netwerken leren in externe netwerken actie leren met management Niet er bij maar in plaats van (niet stapelen maar recombineren) Strategie van - onderop Niet je functie is van belang maar je inbreng Na een jaar een zelforganiserend leersysteem

8 Burgers en aanbieders richten samen het gebied/de wijk in (Community Based Approach) en er wonen intensieve zorgvragers Zzp 3 Zzp 4 Winkelcentrum Woon zorg centrum Woon diensten Senioren woningen Diensten voor kleinschalig wonen Kleinschalig wonen Zzp 4 Sociale wijkteams WOP BOP Zorgwoningen Wijkzorgteams Servicediensten voor thuiswonenden Geïntegreerd dienstenaanbod wonen, welzijn en zorg voor de hele wijk

9 Transitieleren TC= Transitie Competentie; R=Rol; PV=Persoonlijke Vaardigheden; MT= Methoden/technieken TC Patronen herkennen R Onderzoeker PV Onbevangen vragen stellen, integraal denken MT Netwerkanalyse, historische analyse TC Heroriënteren - visie en inspiratie R Onderzoeker en groepswerker PV Lef en overtuigingskracht, creativiteit MT Scenario-analyse, toekomstverkenningen TC PV MT Experimenteren - R Vernieuwer, netwerker en groepswerker Mobiliserend vermogen, ondernemerschap Netwerkanalyse, lerend ontwerpen TC Verankeren en opschalen R Netwerker en onderzoeker PV Ondernemerschap,networking en lobby MT Netwerkanalyse, integrale systeemanalyse TC PV MT Monitoren en observatievermogen R Onderzoeker en groepswerker Reflectief vermogen, nieuwsgierigheid Evaluatietechnieken, learning histories, dialoog/reflectiesessies TC Transities coachen R Onderzoeker en groepswerker PV Balanceren tussen inhoud, proces en resultaat MT Effectencalculator

10 Teamleren - nieuwe reflectieve praktijken Eerst gebrek aan overeenstemming creëren (deconstructie) en vervolgens werken aan gelijkgerichtheid. Dit komt tot stand door visies uitwisselen, betekenissen delen en acties ondernemen.

11 Netwerkleren = balanceren tussen logica s Professionele logica (2) Vakmatig, protocollair handelen Naar eigen inzicht te handelen Professionele waarden Nieuwe netwerklogica (4) Faciliteren leerprocessen en netwerken Toerusten professionals en klanten Leersystemen laten trends toe aanbieders burgers Traditionele managementlogica (1) Plannen, sturen, controleren Voorspelbaarheid/standaardisatie Tellen en weten Vraaglogica (3) Economisch denken: wat heb ik er aan? Studenten worden mondige klanten Diensten worden producten Transparantie, verantwoording

12 Frontlijnsturing Burgers en professional: Samen zijn zij consument en producent van leefbaarheid Bestuurders: Belangen worden omgezet in waarden. Transities Wmo hefboom sociale vernieuwing

13 Effectencalculator 13

14 14

15 Regionale kennisinfrastructuur maandelijks werkconferenties, themalunches, leerkringen Wie: gemeenten, aanbieders wonen,welzijn en zorg, Spectrum, Verenigingen Kleine Kernen, provincies, belangenverenigingen, ROC s, hogescholen. Werkgebied: Gelderland: Achterhoek, Veluwe, Rivierenland, Overbetuwe, regio Arnhem en Nijmegen; noord en midden Limburg: noordoost Noord-Brabant Kennisinfrastructuur: Kleine Kernen, Gelderse Kenniskring, Samen leven in Gelderland (provincie); W4 s; Interreg (Ned.- Dld); leernetwerk Peel en Maas; Wmo werkplaatsraad

16 Wie hebben we nodig? Constructieve onderwijs ontregelaars. Wanneer beginnen? Morgen!

17 Martha van Biene Vragen?

18 Meer weten? Programma Van sturende professional naar sturende burger Integrale wijkzorgteams. SEV, Oktober De SEV liet in het kader van het programma Wonen en Zorg een voorstudie uitvoeren naar integrale wijkzorgteams. In het perspectief van een toekomst met steeds meer ouderen en steeds minder zorgpersoneel is integratie te verkiezen boven concurrentie. (SEV heet nu Platform 31) Inspiratiebronnen: Vernieuwend zorgen Vilans (2014) file:///c:/users/hp/downloads/rapport-sociaal-werk-op-solide-basis.pdf Sociaal werk op solide basis Gezondheidsraad (2014) Meer van Waarde. Rapport verkenningscommissie hsao. (2014) zonder_nederland_met_meer_chronisch_zieken Een gezonder Nederland RIVM (2014)

19 Wat de transitieprofessional allemaal moet kunnen Oppakken van de mogelijkheden die zich voordoen (opportunity competences) Mensen en groepen met elkaar kunnen verbinden (relationship competences) Door door doorvragen en andere dan gebaande paden zoeken (conceptual competences)

20 Wat de transitieprofessional allemaal moet kunnen Concrete resultaten kunnen bereiken (organising competences) Het lange termijn doel kunnen vertalen in korte termijn activiteiten, rekening houdend met mogelijkheden die zich voordoen (strategic competences) Het lange termijn doel vasthouden, vasthoudend zijn en doorzetten (commitment competences)

21 Transformatiecompetenties Bakens Welzijn Nieuwe Stijl 1 Gericht op de vraag achter de vraag Omslag van aanbod naar vraaggericht werken 2 Direct er op af Voor hen die de weg naar de ondersteuning niet weten te vinden 3 Gebaseerd op de eigen kracht van de burger Als de vraag helder is, is er de vraag: wie wat doet 4 Doordachte balans van collectief en individueel Ontwikkelen collectieve aanpakken is gewenst 5 Formeel en informeel in optimale verhouding Inzet van eigen netwerk benutten 6 Integraal werken Werken aan een integrale samenhangende aanpak 7 Niet vrijblijvend, maar resultaatgericht Toewerken naar resultaten 8 Gebaseerd op ruimte voor de professional Zelfstandig handelen en een vrije beslisruimte Transformatiecompetenties Stelt de vraag van de burger centraal Vraagt door Analyseert Is proactief Is betrokken en toegankelijk Is handelingsgericht Gaat uit van potenties Laat regie bij de burgers/cliënten Ondersteunt bij sociale netwerkontwikkeling Maakt behoeften zichtbaar en collectief Brengt innovaties tot stand Stimuleert zelforganiserend vermogen van burger Ondersteunt het informele netwerk Werkt samen en stemt af Kijkt over grenzen heen Maakt realistische en haalbare plannen Geeft inzicht in bereikte resultaten Maakt gebruik van effectieve methoden Professionele ruimte Werkt beroepsbewust en is vakbekwaam Maakt verantwoord keuzes en beslissingen Bron: Movisie, 2012; VWS, Welzijn Nieuwe Stijl, 2011; Andringa, J., Weterings, R. (2006). Competenties van transitieprofessionals.competentiecahier nr. 1, Utrecht.

22 Omslag in denken en doen Nieuwe vormen van burgerparticipatie bepalen de leeragenda s Vergrijzing, ontgroening en schaarste vragen: om fundamentele veranderingen om radicaal andere oplossingen om het ontwikkelen van geïnspireerd burgerschap en leiderschap om de hervorming van hoger sociaal onderwijs naar drie basisprofielen: integraal sociaal werk, sociaal werk langdurige zorg (ouderen gehandicapten, etc.) en sociaal werk in het brede jeugddomein (Rapport Meer van Waarde, 2014)

23 Omslag in denken en doen Nieuwe vormen van burgerparticipatie bepalen de leeragenda s Geen enkele organisatie - inclusief bewonersinitiatieven kan de huidige maatschappelijke vraagstellingen solitair beantwoorden

24 De sociale professional Dit Er betekent zijn inhoudelijke twee dingen kennis hebben, nodig: zodat: je moet weten wat je gaat doen niemand je iets wijs kan maken en je weet je moet wat belangrijk je vak is en kennen. wat niet je weet wat de belangrijkste problemen zijn je de essentie boven tafel kunt halen je de oplossingsrichtingen kent je een serieuze gesprekspartner bent In vergelijk: Competentiecahier no. 1 Competenties van transitieprofessionals. Adringa & Weterings, 2006

25 Wat de transitieprofessional allemaal moet kunnen Oppakken van de mogelijkheden die zich voordoen (opportunity competences) Mensen en groepen met elkaar kunnen verbinden (relationship competences) Door door doorvragen en andere dan gebaande paden zoeken (conceptual competences)

26 Wat de transitieprofessional allemaal moet kunnen Concrete resultaten kunnen bereiken (organising competences) Het lange termijn doel kunnen vertalen in korte termijn activiteiten, rekening houdend met mogelijkheden die zich voordoen (strategic competences) Het lange termijn doel vasthouden, vasthoudend zijn en doorzetten (commitment competences)

27 Transitieleren sociaal werk Transitieleren is geïnspireerd door complexiteitstheorie en gebaseerd op: Bewerkstelligen, aanjagen dan wel (bij)sturen van een lange termijn maatschappelijk transformatieproces

28 Transitieleren sociaal werk Belangrijke uitgangspunten: Transities of systeeminnovaties vernieuwing op verschillende maatschappelijke lagen vraagt; Vernieuwing primair komt van koplopers van binnen en buiten het regime; Verandering bewerkstelligd wordt doordat verschillende betrokkenen een gezamenlijke visie formuleren; Transities in essentie onzeker zijn door complexe processen en discontinuïteiten dat daarom al-doende-leren en al-lerendedoen vergt; Kunnen werken in ambivalentie is een competentie