Protocol LymphScanner

Transcriptie

1 Primaire doelstellingen: Het toepassen van een meetinstrument voor diagnostische en evaluatieve doeleinden. Diagnostische doeleinden: Het vroegtijdig postoperatief diagnosticeren van lymfoedeem Diagnosticeren of er bij lipoedeem sprake is van een bijkomend lymfoedeem Gradatie waarden oedeem verkrijgen om een gericht behandelplan op te stellen Evaluatieve doeleinden: Het vastleggen van een pre-operatieve 0-meting bij een resectie of bestraling door middel van de 0-meting waardes gebruiken voor evaluatiedoeleinden Een follow up meting van het behandeltraject verkrijgen om zo te objectiveren. Eindmeting/rapportage naar verwijzers/artsen Secundaire doelstellingen: Het vochtpercentage rondom chronische wonden objectiveren Het vochtpercentage bij veneuze insufficiëntie objectiveren 1

2 Lymphscanner (TDC) in scan modus Met de lymphscanner in scan modus kun je snel en gemakkelijk een teveel aan vocht in % in het interstitium op 2.5 mm diepte opsporen. Indicatiegebied: Opsporen van lymfoedeem voor /na okselkliertoilet, lieskliertoilet, reconstructie (DIEP-flap methode), littekenvorming. Oedeem opsporen bij lipoedeem patiënten. (is er een veneus of lymfatisch component aanwezig?) Oedeem opsporen waar geen omtrekmeting mogelijk is. (Borst, schouder, flank, pubis, gezicht) Meten en opsporen waar mogelijk een nieuwe opstapeling van lymfeoedeem is. Meten en opsporen van vrije afvloedgebieden waardoor compressie, tape en MLD efficiënter wordt. Praktische toepassing: De lymphscanner wordt op de huid geplaatst en door met de meter over de huid te schuiven is meteen waar te nemen waar er een teveel of vermeerdering aan vocht zit. LymphScanner in spot modus (TDC) Met de LymphScanner in spot modus kun je gericht en lokaal het percentage aan vocht op 2,5 mm diepte in het interstitium meten. Indicatiegebied: Opsporen van lokaal lymfoedeem voor /na okselkliertoilet, lieskliertoilet, reconstructie (DIEP-flap methode), littekenvorming. Lymfeoedeem meten waar geen omtrekmeting mogelijk is Meten waar mogelijk een nieuwe opstapeling van lymfeoedeem is Praktische toepassing: De lymphscanner in spot wordt recht op het te meten oppervlak geplaatst. Er wordt gemeten door 3 keer op dezelfde plaats te meten. De plaats van meten wordt middels een stiftpunt gemarkeerd en de lengte maten die je hebt gebruikt voor deze markering wordt in centimeters in het behandelplan genoteerd. Vervolgens wordt er 3 keer aan de identieke contralaterale gezonde zijde gemeten op dezelfde manier. De waardes worden ingevoerd in het beschikbare Excel bestand. Excel berekent het gemiddelde en berekent daarna de ratio tussen aangedane en niet aangedane zijde. 2

3 Voorbeeld: LymphScanner meetgegevens patient gegevens demonstratie medische indicatie VOORBEELD: lymfoedeem in rechterflank na ablatio rechts GEZONDE ZIJDE AANGEDANE ZIJDE datum links rechts 23 Gemiddelde 23, ,00 gemiddelde ratio 1,83 Deze procedure geldt voor intake, evaluatie en eindmeting (en/of follow up meting) Het getal van de ratio (in het voorbeeld 1,83) geeft aan of er sprake is van oedeem in de huid of niet. (1,83 staat voor 83% meer vocht) Als follow up meting dien je de procedure steeds op dezelfde manier te herhalen: Uitgangshouding staand, zittend of liggend en steeds op het zelfde tijdstip op een dag. De patiënt heeft niet gerookt en drinkt geen warme dranken tot 1 uur van te voren. (roken, drinken (warme dranken en alcohol) en eventueel medicatiegebruik (diuretica) heeft invloed op het volume water in de huid) Wanneer meten: pre-operatief, om 0- meting te krijgen ( indien mogelijk) week 1 tijdens intake/oz, daarna iedere 3 weken tijdens behandelingstraject (Volgens tussentijdse evaluatiemomenten in een chronisch traject om de 3 maanden (week 1, week 9, week 18, week 27 etc.) bij duidelijk zichtbare/voelbare veranderingen, niet pluis gevoel (eind)rapportage naar verwijzers/artsen/zorgverzekeraars Tip: gebruik naast de circulaire metingen en de meting met de lymphscanner/ moisturemeter ook altijd de manueel palpatoire meting: veerkracht Gradatie Subjectieve waardering Weefseltoestand I Leeg Zeer hoge compliance II Slap Hoge compliance III Normaal - IV Stug Lage compliance V Krachtig Zeer lage compliance Indrukbaarheid Gradatie Subjectieve waardering Weefseltoestand I Zacht Extreem vochtrijk II Week Vochtrijk III Normaal - IV Stijf Eiwitrijk V Hard Extreem eiwitrijk Referentie: oedeem en oedeemtherapie H.P.M. Verdonk

4 Waardes aangaande de TDC: NOTE: de meter berekent het percentage aan vocht via de TDC waardes (Tissue Dielectric Constant) naar PWC-waardes (Percentage Water Constant). Ieder lichaamsdeel heeft zijn eigen PWC-waardes, daarom is het moeilijk om een vast percentage aan te houden en te benoemen als normaal. Wel zijn er richt percentages aan te geven. Het gemiddelde percentage aan vocht op max 2,5mm diepte is tussen 25% en 45% Als je minder dan de bepaalde laagste waarde aan vocht meet, dan wil dat zeggen dat het interstitium in dit gedeelte van het lichaam hoger ligt dan 2,5mm (rondom gewrichten). Het kan ook betekenen dat de huid erg dun is of dat er verhardingen (induraties) zijn ontstaan. Typerende PWC (percentage water content) bij gezonde vrouwelijke armen berekend uit gepubliceerde TDC (tissue dielectric constant) waardes variëren tusen de 27% en 35% (uit: mayrovitz HN, Lymphedema: presentation, diagnostics and treatment, 2015) Zie verder ook blz 8 van de gebruiksaanwijzing Lymphscanner Meten1: de Ratiometing (de LymphScanner heeft een automatische ratiometing ingebouwd) Om de mate van lymfoedeem te meten is het belangrijk om ook de contra laterale zijde te meten. Meet (in de spotmodus ) 3 x op dezelfde plaats, eventueel markeer je de plaats met een watervast stiftje. Reken het gemiddelde percentage uit. Meet nu ook 3 x op dezelfde plaats maar dan aan de contralaterale zijde. Reken ook hiervan het gemiddelde uit. Je hebt nu een ratio uitgerekend. Meten 2 de lokale meting Om je behandelresultaat te meten dan is het niet noodzakelijk om aan beide zijdes te meten. Wel is het aan te bevelen om 3 x op dezelfde plaats te meten en dan het gemiddelde uit te rekenen. Gebruik de aangewezen meetpunten steeds opnieuw om de flow van je behandeling te meten en te monitoren. Als er veel fibrose is, of het hele aangedane gebied is geïndureerd, dan kan de LymphScanner dit niet meten, hiervoor zijn speciale skin-fibrosemeters op de markt. Fibrose plekken zijn wel goed en makkelijk op te sporen met de lymphscanner in scanmodus. Het % aan vocht zal dan aanzienlijk minder zijn. 4

5 Factoren die invloed hebben op de meetresultaten: Huidoppervlak Lichaamsbeharing, littekens en huidplooien kunnen goed contact tussen de sonde en de huid voorkomen. Gladde huid is dan ook het meest betrouwbare meetgebied. Vermijd dan ook locaties boven oppervlakkig bot, pezen en grote bloedvaten (bijvoorbeeld: vermijdt locaties zoals de bovenkant van de hand (dorsaal). In plaats daarvan kan de huid tussen wijsvinger en duim gebruikt worden). Vermijd huidplooien en andere gebieden waar het vochtig kan zijn op de huid (smetten of transpiratie) zoals onder de borst, liezen of in de oksel. Sondedruk op de huidcontact De LymphScanner is uitgerust met een krachtsensor. Houdt de druk tegen de huid altijd constant en stabiel tijdens metingen. Omgevingscondities De LymphScanner kan gebruikt worden tijdens normale kamertemperatuur. Aanbevolen gebruikscondities staan verder beschreven in de sectie Technische Data van deze handleiding. Menselijke factoren Metingen met de LymphScanner kunnen uitgevoerd worden bij de patiënt in zittende houding of liggend op de rug. Wacht 5-10 minuten voordat je met de metingen bij de patiënt in een zittende of liggende houding begint. Het lichaam heeft dan de tijd gehad om zich aan te passen. Advies aan de patiënt is om geen warme dranken te drinken en niet te roken ten minste 60 minuten voor de metingen. Geadviseerd wordt ook om de metingen steeds onder dezelfde condities uit te voeren voor het beste reproduceerbare resultaat. Hiermee wordt onder meer bedoeld dat de metingen het best kunnen worden gedaan op steeds hetzelfde tijdstip van de dag. Let op! Belangrijke notitie voor het uitvoeren van metingen Zorg ervoor dat de sonde geen huidcontact maakt voordat het READY signaal weergegeven is op het scherm. De boodschap OFF SKIN wordt weergegeven wanneer de sonde de huid te vroeg aanraakt. De meting kan worden begonnen wanneer het scherm de READY boodschap weergeeft. Contra-indicaties Alleen te gebruiken op gezonde en onaangetaste huid. 5

6 Op de website van Varodem zijn speciale invulformulieren te downloaden 6