Havens & regionale ontwikkeling

Transcriptie

1 Havens & regionale ontwikkeling

2 Hans Luiten Dagvoorzitter 2

3 Dertje Meijer, President-directeur Havenbedrijf Amsterdam N.V. 3

4 4

5 Olaf Merk 5

6 Het belang van havens en de noodzaak van regionale samenwerking Olaf Merk (OESO) Havens en regionale samenwerking Symposium Havenbedrijf Amsterdam 6 juni 2013

7

8

9

10 OESO Havenstedenprogramma Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) 34 lidstaten: ontwikkelde markteconomieën Havenstedenprogramma ( ): netwerk, case studies and syntheserapport 9 September 2013, Rotterdam

11 Afgeronde OESO Havensteden-studies

12 Verhaallijn: 1. Economisch belang van havens is groot 2. Maar er is een mismatch: baten lekken weg, kosten zijn lokaal 3. Regionale samenwerking is noodzakelijk om die mismatch op te lossen

13 Verhaallijn: 1. Economisch belang van havens is groot 2. Maar er is een mismatch: baten lekken weg, kosten zijn lokaal 3. Regionale samenwerking is noodzakelijk om die mismatch op te lossen

14 De economische impact van havens Meta-analyse van 145 haven impact studies: Een miljoen ton overslag is gerelateerd aan ongeveer 800 banen Een ton overslag is gerelateerd aan US$ 100 toegevoegde waarde. Een ton overslag is gerelateerd aan US$ 10 lokale en regionale belastinginkomsten

15 Haven-gerelateerde banen Verband tussen banen en havenomvang Haven-overslag (miljoen ton)

16 Haven-gerelateerde banen per miljoen ton Afname van arbeidsintensiviteit Antwerp Zeebrugge Amsterdam Rotterdam 0

17 Dynamische effecten op banen OESO Working Paper (2012): Een miljoen ton extra cargo leidt tot 300 nieuwe banen in de haven-regio 600 nieuwe banen zonder natte bulk 7500 nieuwe banen op lange termijn Geen significant effect van passagiers 560 Europese regio s

18 Andere economische effecten Efficiënte havens katalysator van handel Havens als basis voor maritieme en logistieke commando centra Havensteden als clusters met kennisspillovers (innovatie en onderzoek)

19 Export/BNP ratio (%, 2009) Katalysator van buitenlandse handel WEF Haveninfrastructure kwaliteits-index Bron. OECD Port-Cities Case Study Rotterdam/Amsterdam

20 Maritieme commando centra Bron: Jacobs et al. (2009)

21 Scheepvaartgerelateerde innovatie Havensteden dominant in haven-gerelateerde patenten Bron. OECD Port-Cities Case Study Rotterdam/Amsterdam

22 Rotterdam Antwerp Hong Kong Chios Cardiff London Singapore Edinburgh Lisbon Montreal Taiwan Genova Melbourne Plymouth Delft Seoul Las Palmas Busan Halifax Goteborg Eindhoven Newcastle Oviedo Paris Santiago Washington Haven-gerelateerd onderzoek Steden waarin haven-gerelateerde artikelen zijn geschreven ( ) Bron. OECD Port-Cities Case Study Rotterdam/Amsterdam

23 Verhaallijn: 1. Economisch belang van havens is groot 2. Maar er is een mismatch: baten lekken weg, kosten zijn lokaal 3. Regionale samenwerking is noodzakelijk om die mismatch op te lossen

24 Waar zijn de economische impacts? Lokale impacts: Directe toegevoegde waarde en werkgelegenheid Cluster effecten, kennis-spillovers Lagere handelskosten Nationale impacts: Indirecte toegevoegde waarde en werkgelegenheid Lagere handelskosten Supra-nationale impacts: Lagere handelskosten

25 Indirecte effecten ver van havens

26 Onderdeel van een groter geheel Mismatch van baten en lasten: Weglek van economische impacts naar andere regio s Veel negatieve impacts hebben vooral lokale impacts Versterkt door: Toegenomen wereldhandel Globalisering van terminals Containerisering en grotere schepen Opkomst van «global cities»

27 Havens bewegen naar de zee

28 Logistiek beweegt landinwaarts Dry port Conventional intermodal terminal Shippers Seaport Road Rail City Bron: Woxenius (2012)

29 Achterlanden liggen verder weg Bron. OECD Port-Cities Case Study Rotterdam/Amsterdam

30 Verhaallijn: 1. Economisch belang van havens is groot 2. Maar er is een mismatch: baten lekken weg, kosten zijn lokaal 3. Regionale samenwerking is noodzakelijk om die mismatch op te lossen

31 Oplossingen voor de mismatch a) Vergroten van lokale baten b) Reduceren van negatieve impacts c) Regionale samenwerking om de balans tussen kosten en baten te herstellen

32 a) Vergroten lokale baten Havenontwikkeling: Ruimte voor haven, ruimte voor logistieke diensten (bijv. Logistiek Initiatief Hamburg) Ontwikkeling havenstad: Cluster-ontwikkeling, synergie haven met andere clusters, samenwerking met andere havensteden Innovatie: Regionale innovatie systemen

33 b) Reduceren negatieve impact Transport: Vrachtcorridors, verkeersmanagement Ruimtelijke ontwikkeling: Transformatie havengebieden, geintegreerd kust- en riviermanagement Milieu: Emissie-reductie politiek, klimaatbeleid

34 c) Regionale samenwerking Tussen havens Tussen lokale overheden in een regio Tussen overheidslagen Met stakeholders (bedrijfsleven, belangengroepen, burgers)

35 Regionale samenwerking havens Gezamenlijke directie : Haropa Fusie: Copenhagen/Malmö, Ningbo/Zhoushan Joint ventures: Shanghai/Ningbo Aandelen in binnenhavens: Marseille/Lyon, Rotterdam/Duisburg Privaat gedreven coordinatie: bijv. HPH-terminals in Hong Kong en Shenzhen Grensoverschrijdende samenwerking: NAPA, Rotterdam/Sohar

36 Conclusie: 1. Economisch belang van havens is groot 2. Maar er is een mismatch: baten lekken weg, kosten zijn lokaal 3. Regionale samenwerking is noodzakelijk om die mismatch op te lossen

37 Het belang van havens en de noodzaak van regionale samenwerking Havens en regionale samenwerking Symposium Havenbedrijf Amsterdam 6 juni 2013

38 Bart Kuipers 38

39 Een haven is meer dan zijn kaden! Strategische connectiviteit: nieuw Aanpak perspectief voor de waardering van de Amsterdamse scenarioworkshop haven Bart Kuipers Rotterdam stad+haven M.m.v. Dr. M. Nijdam, Prof.dr. F.A.J. van den Bosch R.M.A. Hollen MScBA, O. de Jong. 27 mei 2013 Erasmus Smart Port Rotterdam 6 juni 2013 Port Days, EFR, May 22nd, 2013 Foto: Nanda van der Gronden S M A R T P O R T

40 Traditionele zienswijze op haven Amsterdam* 93 miljoen ton lading overgeslagen: 4 de haven Europa (2011) Toegevoegde waarde: 5,8 miljard euro Daarvan indirect: 2,0 miljard euro Werkgelegenheid: 54 duizend werkzame personen Daarvan indirect: 21 duizend werkzame personen Directe werkgelegenheid haven: 5,1% Noordzeekanaalgebied Vergelijkbaar met ICT/eScience (5,0%) en Financiële dienstverlening (6%) MRA. Internationale export uit havengebieden: 7,1 miljard euro Verkopen aan bedrijfsleven Nederland: 4,2 miljard euro Export dienstverlening buitenlandse partijen: 1,2 miljard euro 57% zeegaande import kent regionaal gebruik in havenregio. * Noordzeekanaalgebied, cijfers 2010, mits aangegeven. S M A R T P O R T

41 Goederenstromen naar achterland haven: veel locale verwerking. 64 miljoen ton Intern 37 miljoen ton Weg: 10 miljoen ton Binnenvaart: 13 miljoen ton Spoor: 1,9 miljoen ton Pijpleiding: 1,5 miljoen ton S M A R T P O R T

42 S M A R T P O R T

43 S M A R T P O R T

44 S M A R T P O R T

45 Cacao als illustratie van verwevenheid haven Logistieke activiteiten: haventerreinen Zeetransport, op- en overslag, SCM (Spliethoff, CWT Sitos) Productie- en productiegerelateerde activiteiten: Zaanstreek Cacaoproductie, voedingsmiddelenproductie (Cargill, ADM, Verkade) Cacaosubstituten (Loders Croklaan) Productontwikkeling, R&D (Cargill/ADM) Machines cacaoproductie, onderhoud machines (Duyvis Wiener, Cofely, Stork) Handel/commodity trade (Cargill, Theobroma, Atrada, Petra Foods) stad Hoogwaardige dienstverlening: Amsterdam Zuid-Oost, haventerreinen Verzekeringsmakelaardij/inspectiebureaus (Aon, SGS, Peterson Control Unit) Overige activiteiten: stad Gespecialiseerde cacaocongressen (RAI) S M A R T P O R T

46 Leader firm gedrag bedrijven cacaocluster Regionale, gespecialiseerde onderwijsinitiatieven Cargill, ADM, Haven Amsterdam: Zaanstreek First in Food, JINC Lead user toepassingen Cargill: innovatieve warehouses (brandveiligheid, duurzaamheid, efficiency) Kennis delen met toeleveranciers Cargill: Improved knowledge transfer Duurzaamheidinitiatieven CWT Sitos, Spliethoff: beperken bestrijdingsmiddelen opslag, ontgasser Versterken reputatie cacaocluster/haven Amsterdam Cargill, ADM, Spliethoff, Ter Haak etc. leveren actieve bijdrage. S M A R T P O R T

47 Naast economische waarde aandacht voor strategische waarde haven Amsterdam S M A R T P O R T

48 Diamant Porter: determinanten van internationaal concurrentievermogen - Exploitatie (efficiency) combineren met exploratie (vernieuwing): Ambidextrous port - Ligging aan TEN-T netw. - Energie-infrastructuur - Kennisnetwerken (Hogeschool Amsterdam o.a.) - ICT- en logistieke infra (Portbase o.a.) - Circle lines - Hoofdkantoren - Hoogwaardige dienstverleners - Westas, Zuidas - Internationale clusters in benzine, staal, food, logistiek etc. S M A R T P O R T

49 Naar een Ambidextrous Port of Amsterdam Veel bedrijven haven Amsterdam: focus op efficiency (exploitatie). In een dynamische omgeving: vernieuwen en nieuwe organisatie- en managementstructuren, producten en diensten ontwikkelen (exploratie focus). Bedrijven met zowel exploitatie als exploratie focus ( ambidextrous firms ) hebben doorgaans de beste resultaten. Haven- en industriecomplexen met ambidextrous bedrijven zijn efficiënt, flexibel, innovatief, vernieuwend en hebben een sterke Diamant resulterend in een sterke internationale innovatiegedreven concurrentiepositie (Ambidextrous Ports). Havenautoriteiten die zelf exploitatie met exploratie combineren zijn beter in staat om ook ambidexter bedrijven te accommoderen. S M A R T P O R T

50 Voorbeelden Ambidextrous initiatieven Greenmills concept Orgaworld, Biodiesel Amsterdam, Noba en Rotie: industriële procesintegratie. Tata Steel en Afval Energie Bedrijf (AEB) Duurzame energieontwikkeling en grondstofhergebruik. Circle Lines Geïntegreerde logistieke systeemaanpak om transport te verduurzamen, transportkosten te verlagen en transportcapaciteit te creëren. Microgaming initiatief Haven Amsterdam, ACN, Tata Steel, TNO en Studio Veiligheid realiseren kennisontwikkeling synchromodaliteit. S M A R T P O R T

51 Strategisch perspectief haven Amsterdam: Triple strategic value framework Bron: Van den Bosch e.a. (2011) S M A R T P O R T

52 Relaties clusters Metropoolregio Amsterdam volgens Amsterdam Economic Board S M A R T P O R T

53 Strategische connectiviteit haven Amsterdam met andere havens en knooppunten in Europa Bron: Haven Amsterdam S M A R T P O R T

54 Concentratie van vestiging van hoogwaardige maritieme dienstverlening (links) en van intra-bedrijfsrelaties (rechts) Bron: Wouter Jacobs (2009) S M A R T P O R T

55 Stad Connectivi -ty score Internationale connectiviteit hoogwaardige maritieme dienstverleners 1) London ) Singapore 0,76 3) Hong Kong 0,70 4) Houston 0,62 5) New York ) Paris 0,50 7) Dubai 0,47 8) Rotterdam 0,47 9) Madrid 0,45 10) Shanghai 0,42 20)Amsterdam 0.35 Bron: Wouter Jacobs (2006, 2009) S M A R T P O R T

56 Aanbevelingen: economische waarde Haven Amsterdam: focus op havenactiviteiten regio Strategische risicospreiding in Nederland: belang schaalgrootte Bind nieuwe partijen aan haven voor bio-energie Havenlogistiek is middel om vestigingsmilieu te versterken Onderken belang cross-overs door samenwerking S M A R T P O R T

57 Aanbevelingen: strategisch waarde Versterk strategische waarde Amsterdamse Diamant Versterk nationale strategische connectiviteit Versterk internationale strategische connectiviteit Versterk focus op exploratie. S M A R T P O R T

58 Ik dank u voor uw aandacht! Foto: Nanda van der Gronden S M A R T P O R T

59 Koffiebreak

60 Marcel van Bijnen 60

61 Inhoud stuurt de beweging Marcel van Bijnen, Drechtstedensecretaris Symposium Havens en Regionale ontwikkeling 6 juni 2013

62 SAMENWERKEN benutten van elkaars sterke punten, respecteren van elkaars eigenheid 62

63 Samenwerken bouwen op 3 pijlers Gedeelde ambities BALANS! Personen en relaties Governance 63

64 Samenwerken Drechtsteden Drechtsteden Gemeenten : 6 Inwoners : Werkgelegenheid : Aantal bedrijven : Bedrijventerreinen : ha. Kantoorruimte : m2 64

65 Samenwerken Drechtsteden - Samen sterker aan het water economische stimulans van clusters binnenvaart, maritiem, watertechnologie en vrijetijdseconomie - Samen werken en leren aan het water verbinding van arbeidsmarkt en onderwijs, bv in zorg, maritiem en vrijetijdseconomie - Samen wonen aan het water vergaande regionale programmering en afstemming woningbouw en kwaliteit van woonklimaat - Samen efficiënt aan het water optimaliseren samenwerking in organisatie en bedrijfsvoering 65

66 Samenwerken Drechtsteden - China Ervaringen bezoek aan Nantong Eén strategie voor alle zeehavens in Oost China Elke regio/zeehaven een eigen profiel Schaalvergroting: steeds grotere schepen

67 Samenwerken Drechtsteden - China Leerpunten: Samenwerken is noodzaak, geen luxe Zoek bovenregionaal de strategische afstemming met Rotterdam en Antwerpen Werk als Noordzee Kanaal Gebied aan eigen profiel (gedeelde ambitie) en geef hieraan invulling

68 SAMENWERKEN Havensamenwerking Dordrecht Havenbedrijf Rotterdam (HbR) 68

69 Havensamenwerking Aanleiding Dordrecht Revitaliserings- en investeringsopgave Expertise in herstructureren en verder ontwikkelen van zeehavens. Zeehaven Dordrecht te klein voor efficiënt beheer en exploitatie Aansluiting bij internationaal netwerk en internationale ontwikkelingen (o.a. China-Nantong) Aansluiting en positie op de as Rotterdam- Antwerpen HbR (havenvisie 2030) Groei volledige faciliteren binnen bestaand havengebied in de Zuid Westelijke delta. Betekent samenwerken in plaats van concurreren met andere zeehavens

70 Havensamenwerking Doelen voor Dordrecht Versterken (sociaal)-economische positie van het Zeehavengebied; Optimaliseren van de bijdrage van het Zeehavengebied aan stad en regio; Optimaliseren ruimtegebruik en bereikbaarheid van het Zeehavengebied; Uitvoering geven aan de afspraken in de Westelijke Dordtse Oever overeenkomst met Rijk en Provincie (april 2009).

71 Havensamenwerking Tijdpad Start periodiek bestuurlijk overleg met doel intensievere samenwerking Hoofdlijnendocument, contouren overeenkomst Samenwerking definitief, ook ontwikkeling door HbR (SOK II) Pogingen tot nadere samenwerking Intentieverklaring, start/piketpalen proces Samenwerking beheer en exploitatie, nog in opdracht en onder verantwoordelijkheid gemeente Dordrecht (SOK I)

72 Havensamenwerking Samenwerken loont Samenwerking loopt goed en naar tevredenheid. Actueel masterplan met investeringsagenda. Komende 3 jaar ca. 35 miljoen investering in de haven gepland Duidelijke visie met uitvoeringsplanning op doorontwikkelen Zeehaven Goede contacten opgebouwd met bedrijfsleven in gebied. HbR bekijkt met hen samen naar groei- en ontwikkelkansen Diverse spin offs: gezamenlijke lobby op dossiers, samenwerking in scholing / arbeidsmarkt, duurzaamheid, binnen programma Westelijke Dordtse Oever, lijst groeit!

73 SAMENWERKEN Leerpunten 73

74 Havensamenwerking Leerpunten Gedeelde ambities BALANS! Personen en relaties Governance De juiste toonsoort is nodig voor goede muziek ( Tone of voice ) Neem tijd voor het voortraject Investeer in goede en duurzame contacten tussen de organisaties Bouw daarmee aan vertrouwen tussen de organisaties en tussen de betrokken mensen Zorg voor het juiste team en werk volgens ''mutual gains'' benadering. Wees bij onderhandelingen zo openhartig als mogelijk en leg als organisatie je echte pijnpunten / hoofdpunten tijdig op tafel: spreek uit waar de schoen wrikt voor de achterban. Geef een sloopvergunning af voor heilige huisjes

75 Grootschalige oriëntatie, kleinschalige verankering!

76 76

77 Stelling 1 Samenwerking tussen verschillende regionale havens zoals bij de Drechtsteden, is binnen vijf jaar in het Noordzeekanaalgebied een feit. 77

78 Stelling 2 Havens zijn alleen duurzaam als ze innoveren. Overheden moeten de omslag maken van een mainportstrategie naar een innovatiestrategie. 78

79 Stelling 3 Regionale samenwerking is alleen mogelijk op basis van een gedeeld inzicht in de ruimtelijkeconomische ontwikkeling. Partijen moeten elkaar een evenwichtige verdeling van lusten en lasten gunnen. 79

80 Stelling 4 De onbalans tussen baten en lasten van havens kan worden verbeterd. Hiervoor moet het aandeelhouderschap van havenbedrijven worden gespreid over gemeenten, provincies en het rijk. 80

81 Lunch