Malnutritie. Screening en Behandeling. Bart Geurden, RN, PhD

Transcriptie

1 Malnutritie Screening en Behandeling Bart Geurden, RN, PhD

2 INHOUD 1. Inleiding en probleemstelling 2. Definitie van malnutritie 3. Komt dit vaak voor: prevalentie 4. Wat zijn oorzaken en gevolgen van malnutritie 5. Meten is weten: screening & assessment 6. Een door verpleegkundigen geleid, multidisciplinair evidence-based voedingsbeleid

3 1. Inleiding

4 Oudheid Magere mensen doen het slecht in geval van ziekte Hippocrates, BC.

5 De Middeleeuwen Explicit de coquina quae est optima medicina

6 19 de eeuw Every careful observer of the sick will agree in this that thousands of patients are annually starved in the midst of plenty, Florence Nightingale (1859); Notes on Nursing

7 Vandaag

8

9 Probleemstelling > 1 miljard mensen lijden aan obesitas (WHO) Trend: > 1,5 miljard in %-80% ouderlingen in Europa, die leven in RVT s of thuis, zijn at risk voor ondervoeding (WHO)

10 Probleemstelling groeiende internationale bewustwording: De combinatie voeding en levensstijl zijn bepalende factoren voor gezondheid ( Healthy Aging ) Er worden steeds meer initiatieven genomen om deze factoren te beïnvloeden (media, campagnes )

11 Probleemstelling De voedingstoestand van ouderen, zowel in de thuissituatie, als in ziekenhuizen en WZC, is vaak niet optimaal. Het huidige voedingsbeleid in de gezondheidsinstellingen biedt daar geen adequaat antwoord op. Hoe kunnen we het tij keren? Kunnen wij als verpleegkundigen het verschil maken?

12 2. Definitie

13 Definitie Malnutritie Ondervoeding is een voedingstoestand waarbij een tekort aan energie, eiwitten of andere voedingsstoffen (vb.vitamines, sporenelementen) een nadelige invloed heeft op de werking van vitale organen en op de prognose (herstel) van de patiënt. Elia, 2002

14 Definitie Risico op malnutritie (ESPEN): de kans op een beter of slechter herstel van ziekte of heelkunde omwille van de huidige of potentiële voedings- en metabole toestand Speciale aandacht voor ouderen Twee klinische benaderingen: 1. Elke voedselinname lager dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid of berekende energiebehoefte 2. Onvoldoende inname van eiwitten Protein Energy Malnutrition (PEM): progressief verlies van zowel vetweefsel als spierweefsel (hoog risico voor sarcopenie bij frail elderly)

15 3. Prevalentie

16 Malnutrition in Hospital General Surgery % General Medicine Respiratory Medicine Orthopaedic Surgery Medicine for the Elderly Undernourished Overweight Normal McWhirter J, Pennington CR; 1994

17 Geurden B, 2014 Prevalence of being at risk of malnutrition in elderly Studies ; population N>100 and age 65 y; screening proces = ESPEN-recommended tool Setting Studies N Patients N Screening method Range (% at risk) Hospitals MNA MUST NRS Care Homes MNA MUST 70 Community MNA MUST 7-18

18 De prevalentie van ondervoeding bij hospitalisatie van ouderlingen voor heelkunde bedraagt 51.5%.

19 De prevalentie van ondervoeding bij ouderlingen in Vlaamse WZC: 38.7% hebben hoog risico en nog eens 19.4% zijn ondervoed 58% heeft een probleem

20 4. Oorzaken en gevolgen

21 FOOD INTAKE ENERGY EXPENDITURE FOOD INTAKE WEIGHT LOSS: ENERGY EXPENDITURE FOOD INTAKE FOOD INTAKE ENERGY EXPENDITURE ENERGY EXPENDITURE

22

23 Oorzaken van ondervoeding eigen aan ouderlingen Eetlust Multipathologie Verlies van smaak- en geurperceptie Kauw- en slikproblemen / mondhygiëne Economische beperkingen Isolement & eenzaamheid

24 Oorzaken van ondervoeding eigen aan ziekenhuis/rvt Geneesmiddelen & polyfarmacie Nuchter-houden-beleid Pijn & slechte pijncontrole Opgelegde diëten Kwaliteit van de maaltijden Het maaltijdgebeuren

25 25

26 Afname gewicht en spiermassa Slechtere wondgenezing/ toename kans op decubitus Meer kans op infecties; Hoger verbruik antibiotica Hogere mortaliteit Ondervoeding Langere opnameduur Meer kans op complicaties: Valincidenten; MRSA Afname kwaliteit van leven Hogere behandelingskosten ( euro/opname)

27 5. Meten is weten

28 Meetinstrumenten Screening Eenvoudig instrument Snel uitvoerbaar Bij elke nieuwe patiënt Assessment Moeilijker, diepgaander instrument Vraagt meer tijd, meer deskundigheid Enkel bij positieve screening

29 Voedingsbeleid Opname Screenen Assessment Advies Actie

30 Malnutrition Universal Screening Tool (MUST)

31

32 Correct wegen Weegschaal - weegstoel

33 Een tillift met een weegmodule

34 Correct lengte meten Meet de patiënt met de schoenen uit op blote voeten, hielen bij elkaar. Hielen, zitvlak en rug moeten de meetlat raken. De onderzoeker legt beide handen om het kaakbeen, plaatst het hoofd zo dat de onderrand van de orbita en de gehooropening in een horizontaal vlak staan, terwijl het hoofd licht omhoog wordt geduwd. Noteer de lengte in mm, ga pas afronden bij het invoeren voor berekeningen.

35 Alternatieve meetmethoden voor de lichaamslengte ulna-lengte

36

37 Alternatieve meetmethoden voor de lichaamslengte Spanwijdte arm Voet-kniehoogte

38 6. Een nurse-led multidisciplinair evidence-based voedingsbeleid

39 Evidence-Based Voedingsbeleid SCREENING ASSESSMENT BEHANDELEN ORAAL ENTERAAL PARENTERAAL MONITOREN EN VASTLEGGEN EVALUEREN

40 Populatie Specifieke Tools SCREENING ASSESSMENT BEHANDELEN Smaaksturing ORAAL Supplementen ENTERAAL PARENTERAAL TPN Hulpmiddelen Sondevoeding MONITOREN EN VASTLEGGEN EVALUEREN

41 Nurse-Led Multidisciplinair Evidence-Based Voedingsbeleid Verpleegkundige screening MUST of MNAsf Diëtist arts Mantelzorgers Vrijwilligers Verpleegkundige assessment Bepalen van de behoeften interventie opvolging Kok, Logo Apotheek Ergo Diëtist

42 Een multi-disciplinair evidence-based voedingsbeleid werkt maar als verpleegkundigen de leiding nemen, en tijdig horen, zien, en zeker NIET ZWIJGEN.