Workshop Ondervoeding

Transcriptie

1 Workshop Ondervoeding Voedingsadviezen bij kanker Inge Cantatore

2 Inhoud programma LESA Landelijke eerstelijns samenwerking afspraken Wanneer ben je ondervoed? Soorten ondervoeding Screenen op ondervoeding Diagnostiek Wat kun je doen? Praktische tips Wanneer schakel je diëtist in? Samenwerkingsafspraken Casus

3 LESA, landelijke eerstelijns samenwerking afspraken Aandacht voor ondervoeding bij risicogroepen is van groot belang en samenwerkingsafspraken zijn nodig Ondervoeding komt in de thuiszorg en in de verzorgingshuizen bij meer dan 20% van de cliënten voor. SNAQ 65+ en Gewicht- en gewichtsverlies 65- zijn geschikte instrumenten Alle cliënten met ondervoeding moeten naar een diëtist worden verwezen

4 LESA, landelijke eerstelijns samenwerking afspraken Ondervoeding leidt tot meer complicaties bij medische behandelingen en verhoogde mortaliteit. Bij onbedoeld gewichtsverlies kunnen mensen met een normaal gewicht of zelfs overgewicht toch ondervoed zijn. Oedeem maskeert het gewichtsverlies. Signalering van ondervoeding is bij uitstek een taak van verpleegkundigen en verzorgenden in de thuiszorg en de verzorgingshuizen. De huisarts verwijst alle patiënten met ondervoeding naar een diëtist

5 LESA Ondervoeding Signalering/Diagnostiek Behandeling en begeleiding

6 LESA Noodzaak samenwerken Transitie AWBZ naar WMO Verschuiving van 3 e /2 e naar 1 e/ 0- lijn Patiënten met complexere zorgvragen blijven langer thuis: Zelfredzaamheid/eigen kracht van de patiënt Druk op de 1 e en 0 e lijn is groter van voorheen Ontstaan van wijkzorg netwerken/sociale wijkteams.

7 Gemeente Zorgverzekeraars Overheid 3 e lijn 2 e lijn 1 e lijn 0 e lijn Informele zorg

8 Wanneer ben je ondervoed? 1. Ondervoeding 2. Signalering/Diagnostiek 3. Behandeling

9 Wanneer ben je ondervoed? Meest gebruikte criteria voor ondervoeding: Lage BMI < 18,5 (< 65 jaar) < 20 ( 65 jaar) < 21 bij COPD Onbedoeld gewichtsverlies >10% onbedoeld gewichtsverlies in de laatste 6 maanden > 5% in de laatste maand

10 Wanneer ben je ondervoed SNAQ Snel en eenvoudig, Wetenschappelijk basis 1. Ondervoeding 2. Signalering/Diagnostiek 3. Behandeling

11 Wanneer ben je ondervoed? Belang lichaamssamenstelling Bepalen spiermassa!! Bio Impedantie meting Hand knijp kracht

12 Oorzaken ondervoeding Medische oorzaken: - Ziektetoestand (inflammatie/koorts) - Verminderde smaak, geur en eetlust - Gebitsklachten - Slikproblemen - Ontregeling van honger- en verzadigingsgevoel - Verstoorde vertering/absorptie - Pijn - Dementie - Bijwerkingen van medicatie - Verslavingsproblematiek Fysieke oorzaken: - Verminderde mobiliteit - Verminderde mogelijkheid om boodschappen te (laten) doen en eten te bereiden - Vermoeidheid Psychische factoren: - Angst - Depressie - Verminderde cognitie Sociale factoren: - Eenzaamheid - Verdriet - Armoede

13 Soort ondervoeding, bepaalt het gevolg sarcopenie: veroudering inactiviteit, spiermassa verlies, inflammatie cachexie: spiermassa verlies, inflammatie, gewichtsverlies, verminderde eetlust wasting: lage BMI, gewichtsverlies

14 Rol verpleegkundige 1. Ondervoeding 2. Signalering/Diagnostiek 3. Behandeling Screenen met de SNAQ 65+ Inschatting voedingsinname patiënt Wat is genoeg?? Eerste voorstel aanpassing in de voeding Tijdig doorsturen naar de diëtist

15 Behandel op tijd!

16 Behandel op tijd! Afname gewicht en spiermassa Verminderde wondgenezing/ toename kans decubitus Meer kans op infecties (verminderde darmwerking en verlaagde weerstand) Hogere mortaliteit Ondervoeding Langere opnameduur Meer kans op complicaties Afname kwaliteit van leven Hogere behandelingskosten

17 Wat is voldoende? Is dit genoeg? 1. Ondervoeding 2. Signalering/Diagnostiek 3. Behandeling Of dit? Of dit?

18 Aanbevolen hoeveelheden basis

19 Wat is een goede broodmaaltijd? een heel bord: 2 boterhammen besmeerd met margarine 2 x vleeswaren / kaas beleg een melkproduct Genoe g een half bord: 1 boterham zoet beleg een melkproduct Redelijk een kwart bord: 1 boterham of beschuit of cracker zoet beleg geen melkproduct Te weinig

20 Wat is een goede warme maaltijd? een heel bord: 3-4 aardappels 200 à 300 gram groente portie vlees ( gram) 150 ml nagerecht (melkproduct) Genoe g een half bord: 1 à 2 aardappels 100 gram groente een klein stukje vlees (50 gram) 100 ml nagerecht (melkproduct) Redelijk een kwart bord: 1 aardappel een klein beetje groente geen vlees en wel een melkproduct als nagerecht OF Te weinig

21 Wanneer is er een probleem? Als de cliënt in een week meer dan 3 dagen te weinig heeft gegeten Als de cliënt langer dan een week redelijk eet

22 Wanneer is er een probleem? Maar ook als er sprake is van: Problemen met boodschappen doen Problemen met koken Problemen met eten Slikken, kauwen Geen eetlust, misselijkheid Vermoeidheid Lege koelkast Restjes? Producten over de houdbaarheidsdatum? Voorraad?

23 Wat kun je doen? Let op gezond eetgedrag: Ga aan tafel zitten/tv uit; Neem de tijd Eet rustig en kauw goed; Eet meerdere keren per dag: 3 hoofdmaaltijden en 3 tussenmaaltijden Probeer samen met anderen te eten Gebruik warme maaltijd in de middag

24 Wat kun je doen? Kies altijd voor volle producten Adviseer geen light! Besmeer brood royaal Gebruik dubbel broodbeleg (kaas/worst) Gebruik extra boter, olie of room door pap of soep of puree Liever glas (karne)melk ipv een glas limonade Zorg voor voldoende variatie warm/koud, zoet/hartig

25 Wat kun je doen? Kies energie + eiwitrijke tussendoortjes: Chocolademelk met slagroom (Zelfgemaakt) milkshake: ijs, slagroom, fruit Handje nootjes Cracker met zalm Stukjes kaas/worst Gekookt eitje Huzarenslaatje Linzensoep

26 Wat kun je doen? Schakel op tijd de diëtist in In de 1 ste lijn: Minimaal 3 uur vergoeding via de basisverzekering! Afhankelijk van aanvullende verzekering extra tijd Eigen risico Huisbezoek is mogelijk, liefst samen met u en de mantelzorger.

27 Wat kun je doen? VIND EEN DIETIST OP:

28 Wat doet de diëtist Voedingsanamnese Intake: berekening voedingsstoffen Rekening houden met beleving/emoties 1. Ondervoeding 2. Signalering/Diagnostiek 3. Behandeling Antropometrische gegevens SNAQ/Bio-Impedantie Meting/Hand knijpkracht Biochemische gegevens (o.a. CRP!) Berekenen van de voedingsintake + de behoefte

29 Berekening voedingsbehoefte 100%: intake continueren %: eiwit- en energierijke voeding in de vorm van verrijkte hoofdmaaltijden, tussentijdse verstrekkingen en eventueel drinkvoeding. 50% 75%: drink- en/ of sondevoeding naast eiwit- en energierijke voeding. Intake lager dan 50%: volledige sondevoeding aangewezen aangevuld met wat per os mogelijk is.

30 Wat doet de diëtist 1. Ondervoeding 2. Signalering/Diagnostiek 3. Behandeling Individueel plan Motiverende gesprekstechnieken Berekenen van de intake en behoefte Lijst met energie en eiwitrijke producten opstellen Frequente maaltijden goed spreiden over de dag Plannen van de maaltijden Aanvullende drinkvoeding/sondevoeding Proefpakket Machtiging regelen

31 Wat doet de 1 ste lijn diëtist? Hulp bij boodschappen? Inzet mantelzorger/maatje/vrijwilliger Online boodschappen bestellen? Advies: Producten van Carrezo Protino/Bouwsteentjes Hulp bij warme maaltijd? Inzet Maaltijdservice? Apetito//VersaanTafel Aanbod Buurthuis? Maaltijden van de slager?

32 Wat doet de diëtist? Inzet aanvullende drinkvoeding/sondevoeding Diverse soorten en smaken: Energie verrijkt/met vezel Energie/eiwit verrijkt/met vezel Geconcentreerde drinkvoeding/met vezel Ziekte specifiek Modules/Mixtures

33 Wat doet de diëtist Doel behandeling Voedingsintake naar 100 % behoefte brengen Voorkomen complicaties ondervoeding Beweging Multidisciplinaire aanpak!

34 Samenwerkingsafspraken Inventariseer de sociale kaart in de regio en de lokale initiatieven. Stem beleid, werkwijze en verantwoordelijkheden af Signalering Weegbeleid Manier van communicatie (mail/telefoon etc) + terugrapportage Wat te doen bij stagnerend herstel Wie heeft de regie, wie is aanspreekpunt voor de patiënt en mantelzorgers.

35 Samenwerkingsafspraken Organiseer Multidisciplinair overleg! Wijkverpleging Fysiotherapeut Ergotherapeut Logopedist? Organiseer dit structureel: 1 x per 6-8 weken?

36 Tot slot.. een casus vpwhhw9fys.

37 Tot slot..een casus Wat vindt u van deze ontwikkeling? Heeft meneer Timmerman risico op ondervoeding? Welke signalen zijn belangrijk in de herkenning van ondervoeding bij deze groep? Wat valt er volgens u nog te verbeteren in de zorg rondom ondervoede cliënten Korte termijn Lange termijn

38 Vragen?