Trendrapport PO en VO

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Trendrapport PO en VO"

Transcriptie

1 Trendrapport PO en VO Technologieën van de toekomst Trendrapport mbo 1

2 2 Trendrapport PO en VO 3D bril te gebruiken voor voorkant

3 Voorwoord Beam me up, Scotty De kracht van science fiction is dat het ons vergezichten toont van de mogelijkheden van techniek. Onze fantasieën worden voor even gerealiseerd. Voor even? Vaak blijken sf-films achteraf een voorspellende gave te bezitten. Al in 1969 toonde Kubrick in zijn verfilming van Arthur C. Clarke s 2001 a Space Odessey apparaten die verdacht veel op de hedendaagse tablet lijken. In Star Trek ( Beam me up, Scotty ) en Star Wars zagen we objecten en levende wezens materialiseren alsof ze ter plekke werden gemaakt. In 2011 verkoopt De Bijenkorf tijdens de Dwaze Dagen een 3d-printer voor nog geen 1250,-. Over twee jaar krijgen onze kinderen voor Sinterklaas een verkleinde versie hiervan. Dan kunnen ze hun eigen autootjes en sierraden ontwerpen en printen. U begrijpt dat de snelle ontwikkeling van techniek ook volop kansen biedt voor het onderwijs. Bij Kennisnet onderzoeken we deze mogelijkheden dagelijks. Niet met als doel om zoveel mogelijk technologie in het onderwijs te stoppen, maar om te ontdekken waar gebruik van ict het onderwijs beter kan maken. Hoe dit kan bijdragen aan thema s als opbrengstgericht werken en talentontwikkeling. Of waar dit oplossingen kan bieden in periodes van krimp en bezuiniging. We kijken vooral vooruit, naar de zaken die gaan komen. Zodat u gedegen en toekomstbestendige beslissingen kunt nemen over de inzet van technologie binnen uw onderwijs. En dat in een tijd waarin we onze kinderen meer willen bieden met minder geld! Vooruitkijken is daarmee belangrijker dan ooit. In deze publicatie bieden wij u een overzicht van de technologische ontwikkelingen die op korte termijn interessant gaan worden voor het onderwijs. We hopen dat dit trendrapport u een goed beeld geeft van wat er op ons afkomt en hoe we daar ons voordeel mee kunnen doen. Volop inspiratie dus. Frans Schouwenburg Sectormanager PO en VO Trendrapport PO en VO 3

4 Inhoudsopgave Inleiding 5 Maatschappelijke ontwikkelingen 6 Uitdagingen voor het funderend onderwijs 8 Belangrijkste technologieën Cloud computing Social media Verrijkte content Augmented reality Learning analytics Meer informatie 30 4 Trendrapport PO en VO

5 Inleiding Kinderen maken in de eerste achttien jaar van hun leven een enorme ontwikkeling door. Het funderend (primair en voortgezet) onderwijs begeleidt en ondersteunt ze hierbij, zodat de jongeren straks goed voorbereid de arbeidsmarkt betreden. Maar hoe die toekomst er voor deze nieuwe generatie precies uit gaat zien is nog onzeker. Wel staat vast dat ict hierin een belangrijke rol speelt. Ict blijft zich snel ontwikkelen, nieuwe toepassingen schieten als paddenstoelen uit de grond. Dat heeft een grote impact op het onderwijs. Welke technologie moet u als manager nu inzetten? Waar gaat u in investeren? Wat kan ict voor uw specifieke onderwijssituatie betekenen? Welke trends zijn blijvend? Om u bij het beantwoorden van deze cruciale vragen te helpen, zetten we de belangrijkste trends en ontwikkelingen op een rij. Wij maakten een overzicht van de belangrijkste technologieën die het funderend onderwijs de komende vijf jaar zullen beïnvloeden. Waar mogelijk komen we met praktische tips. De geselecteerde technologieën hebben invloed op de inhoud van het onderwijs (het wat) en op de wijze waarop het onderwijs verzorgd en georganiseerd kan worden (het hoe). Ze roepen een aantal nieuwe vraagstukken op waar onderwijsorganisaties, leidinggevenden, onderwijsgevenden en leerlingen een antwoord op kunnen en moeten formuleren. Daarom geven we bij elke technologie niet alleen aan wat deze inhoudt, maar ook wat deze kan betekenen voor het funderend onderwijs. Sommige technologieën spelen nu al een (grote) rol in de onderwijspraktijk, voor andere geldt dat dit wat langer zal duren. Dit overzicht is bedoeld als startpunt voor iedereen die met nieuwe technologieën aan de slag wil. Het geeft een beknopt overzicht. Bent u geïnspireerd en wilt u meer te lezen, gebruik dan onderstaande QR code om direct naar onze website te gaan. Hier vindt u ook actuele voorbeelden, een online versie van het rapport én ervaringen van gebruikers. Wij nodigen u van harte uit om hier ook uw ervaringen en toepassingen te delen. Zo inspireren en helpen we elkaar om de technologische mogelijkheden van nu en straks te verkennen en te implementeren. Deze publicatie bestaat uit drie delen: Maatschappelijke ontwikkelingen: welke grote verschuivingen zien we in de maatschappij? Uitdagingen: wat zijn de uitdagingen waar het funderend onderwijs nu voor staat? Belangrijkste technologieën: welke technologieën zijn in opkomst en hoe kunnen die een bijdrage leveren aan de uitdagingen? Trendrapport PO en VO 5

6 Maatschappelijke ontwikkelingen Op dit moment vindt een aantal grote ontwikkelingen plaats in onze samenleving, die de manier waarop we samen werken, leven en leren sterk beïnvloeden. De belangrijkste verschuivingen worden hier toegelicht. Netwerksamenleving Persoonlijk en op maat Door de opkomst van internet, cloud computing en social media staan we meer dan ooit in verbinding met elkaar en met de wereld. Dit verandert de sociale structuur van onze samenleving. De noodzaak om in vaste structuren te werken verdwijnt meer en meer. Om efficiënt (samen) te werken, is het niet langer nodig om met zijn allen op dezelfde plek te zitten of vanuit dezelfde organisatie te werken. Via draadloze en mobiele technologie en via internetapplicaties zijn mensen altijd en overal met elkaar verbonden. De komst van de nieuwe generatie tablets zoals de ipad van Apple en de Galaxy van Samsung geeft het gebruik van mobiele en draadloze technologie een nieuwe impuls. Steeds meer mensen hebben via een eigen device toegang tot netwerken: kennis en informatie waar en wanneer ze maar willen. De grenzen van tijd, ruimte en locatie zijn hiermee nagenoeg verdwenen. De netwerksamenleving heeft hiermee definitief haar intrede gedaan. We zien binnen de economie een verschuiving van een aanbodgerichte naar een vraaggestuurde markt. In een aanbodeconomie bepalen bedrijven wat klanten kunnen kopen. Zij bedenken en ontwikkelen nieuwe producten, die ze vervolgens bij verschillende doelgroepen proberen te verkopen. In een vraageconomie staat de vraag van de klant centraal. Met behulp van persoonlijke profielen of doordat de klant zelf via internet zijn eigen product samen kan stellen, weten we in toenemende mate wat de klant wil. Dit leidt tot andere manieren van inkopen, produceren en opslaan. Daar waar de klant vroeger alleen een zwarte T-Ford kon kopen, kan hij nu online zijn eigen auto samenstellen. En waarom nog een abonnement op een krant als u zelf uw eigen informatieaanbod kunt regelen en zo uw eigen krant kunt vormgeven? Ook diensten als verzekeringen worden meer en meer op maat geleverd. De klant kiest zelf de hoogte van het eigen risico en bepaalt bijvoorbeeld of hij verzekerd wil zijn voor kraamzorg. Kortom, steeds meer mensen willen hun producten en diensten persoonlijk en op maat hebben. Technologische ontwikkelingen maken dit mogelijk en betaalbaar. 6 Trendrapport PO en VO

7 Nieuwe organisatie- en verdienmodellen Technologisering van het leven Als gevolg van de hiervoor genoemde ontwikkelingen zien we dat veel organisaties zich herbezinnen op hun rol en toegevoegde waarde. Consumenten kopen geen fysieke cd meer, maar luisteren via Spotify of kopen muziek als een dienst. Wie een boek wil publiceren, zet een hoofdstuk online en bekijkt of het publiek bereid is om ervoor te betalen. En wie een hardloopschoen nodig heeft, gaat niet naar de winkel, maar bepaalt aan welke eisen de schoen moet voldoen en stelt aan de hand van eigen wensen de schoen online samen. Hierdoor verandert de rol van winkels, uitgevers en andere organisaties. En met de rol verandert ook de wijze waarop ze hun geld verdienen. De producten of diensten waaraan vroeger geld werd verdiend, zijn nu vaak gratis. Waar verdient een telecombedrijf zijn geld mee als iedereen via Skype belt? Waar verdient een uitgever geld mee als alle informatie gratis online te vinden is? Deze ontwikkelingen vragen om andere verdienmodellen en om nieuwe en meer persoonlijke manieren van organiseren. Technologie dringt meer en meer door in ons dagelijks leven, in werk en privé. Als we iets niet weten, dan googlen of bingen we het of we raadplegen ons sociale netwerk via Facebook of Hyves. Nieuws en achtergronden komen persoonlijk en op maat via onze favoriete device binnen. Auto s bevatten intussen meer software dan elektronica. Niet alleen voor het rijden, maar ook voor het ontvangen en zenden van relevante informatie. Zo kan de garage op afstand constateren of er gebreken zijn en kleine reparaties uitvoeren. Ook andere (gebruiks)voorwerpen worden in toenemende mate van chips met informatie voorzien. Deze chips kunnen onderling en met het internet communiceren. Een chip in medicijnen bijvoorbeeld registreert of het medicijn daadwerkelijk door de patiënt wordt ingenomen. Zo niet, dan krijgt de huisarts of mantelzorger een bericht; hij kan dan contact opnemen met de patiënt. Als de medicijnen bijna op zijn, gaat er automatisch een seintje naar de apotheek. Trendrapport PO en VO 7

8 Uitdagingen voor het funderend onderwijs Maatschappelijke ontwikkelingen hebben hun invloed op het onderwijs. De manier waarop we met elkaar werken en leven verandert. Daarmee veranderen ook de vaardigheden die leerlingen nodig hebben als ze straks zelfstandig functioneren in de samenleving. Hier ligt een belangrijke taak voor scholen. Het is aan het onderwijs de brug te slaan tussen de eisen van de samenleving en de specifieke behoeften van leerlingen. Voor de komende jaren zien wij voor het funderend onderwijs de volgende belangrijke uitdagingen: Het vergroten van de kwaliteit Scholen hebben de taak leerlingen op de toekomst voor te bereiden. Die taak wordt aangescherpt: de kwaliteit van het onderwijs moet omhoog. Er is veel aandacht voor het verhogen van het taal- en rekenniveau van leerlingen en toekomstige docenten. Maar ook voor bepaalde competenties die belangrijk zijn voor de netwerksamenleving waar leerlingen in opgroeien. Zij moeten bijvoorbeeld kritisch zijn, goed kunnen samenwerken, zelfstandig problemen op kunnen lossen, creatief en vooral ook mediawijs zijn. Een pittige klus voor scholen. Zeker ook omdat elke leerling uniek is en goed onderwijs persoonlijk is. De leerlingenpopulatie van het funderend onderwijs is groot en sterk heterogeen. Leerlingen verschillen in leeftijd, ervaring, leervoorkeur, talent, culturele achtergrond en sociaaleconomische klasse. Scholen staan voor de uitdaging maatwerk te bieden en daarbij de kwaliteit en professionaliteit van de school op te schroeven. Het verhogen van doelmatigheid Het is bezuinigen wat de klok slaat. Dat betekent dat scholen de onderwijskwaliteit moeten verhogen met minder middelen. Efficiënter en effectiever werken dus. Dat geldt ook voor het primair en het voortgezet onderwijs. Hoe kunnen scholen dat aanpakken? Door slim te organiseren, (onderwijs)processen te optimaliseren en meer te sturen op kwaliteit. Dat vereist een professionele organisatie die open staat en verbonden is met de omgeving. Een professionele organisatie Om de hoge ambities te kunnen realiseren, hebben de scholen een lerende organisatie nodig. Een organisatie die doelgericht werkt en resultaten zichtbaar maakt. Transparantie is noodzakelijk om de kwaliteit en doelmatigheid van het onderwijs te kunnen meten. Zo wordt duidelijk waar ingrepen nodig zijn. Ook kunnen scholen van elkaar leren door de prestaties met elkaar te vergelijken. Bovendien krijgen ouders, leerlingen, overheid en andere belanghebbenden hiermee inzicht in de onderwijsprocessen. Ict kan scholen ondersteunen om de kwaliteiten en resultaten transparant te maken. Het bundelen van krachten Scholen staan niet alleen voor deze zware taak. Ze krijgen op de eerste plaats steun van elkaar. Maar ook ouders en maatschappelijke organisaties voelen zich verantwoordelijk en kunnen bijdragen aan meer kwaliteit. En dan is er de intensieve samenwerking met kindvoorzieningen, zorg, cultuur en het bedrijfsleven. Technologische ontwikkelingen kunnen deze samenwerking verbeteren. Ict-toepassingen kunnen bijvoorbeeld de communicatie tussen scholen, kinderopvang en jeugdzorg effectiever en efficiënter faciliteren. De brede onderwijsschool kan hierbij een belangrijke spin in het web worden; een lokale ontmoetingsplaats waar het kind centraal staat. 8 Trendrapport PO en VO

9 Belangrijkste technologieën In het volgende deel beschrijven we de belangrijkste technologieën die nu of in de komende vijf jaar een rol kunnen spelen in het onderwijs. Ze bieden ondersteuning aan de onderwijsprofessionals en creëren nieuwe oplossingsmogelijkheden voor de beschreven uitdagingen. Verrijkte content Learning analytics Augmented reality Cloud computing Social media Trendrapport PO en VO 9

10 10 Trendrapport PO en VO Cloud computing Minder zorgen om techniek, meer profijt van ict

11 WAT Overal en altijd uw mail lezen, rekeningen betalen, werken aan een presentatie of een document delen. Het maakt niet meer uit via welke computer, laptop, tablet of smartphone u inlogt. U kunt direct bij uw eigen spullen, gewoon verder gaan met waar u mee bezig was. Deze manier van werken neemt hand over hand toe en is mogelijk dankzij cloud computing. Cloud computing is het gebruiken van ict-diensten via internet. Standaarddiensten die de gebruiker (tegen betaling) zelf kan inrichten. De programma s en documenten staan op internet in plaats van op de eigen computer of server. De gebruiker heeft zo geen zorgen om de techniek en het onderhoud. Bovendien zijn de diensten overal en altijd vanaf een eigen device beschikbaar. Cloud computing is overigens niet nieuw. Denk bijvoorbeeld aan of telebankieren. Nieuw is wel de groeiende waaier aan nieuwe toepassingen. Cloud computing betekent een fundamentele verandering in het denken over en het gebruik van ict. U hoeft niet meer na te denken over middelen en pakketten, maar over wat u wilt bereiken. Ict wordt hiermee een dienst, in plaats van een product. IMPACT Ook het onderwijs maakt volop gebruik van cloud computing. Er zijn bijvoorbeeld cloud oplossingen voor de elektronische leeromgeving, administraties, mail en tools die (digitaal) samenwerken ondersteunen. Een groot voordeel is dat de school zelf geen servers en software hoeft te kopen en te onderhouden. In plaats daarvan abonneert u zich op de functionaliteiten die de school nodig heeft. Omdat het om standaarddiensten gaat met veel gebruikers, blijven de kosten relatief gezien laag. Bovendien bewegen de kosten mee met het werkelijke gebruik. Is het gebruik laag, dan betaalt u minder. En omgekeerd: pieken kunt u goed opvangen. Door het gebruik van cloud diensten wordt de technische infrastructuur binnen de school eenvoudiger. Er is immers alleen toegang tot internet nodig. Daardoor hoeft er minder tijd (en dus geld) te worden besteed aan technisch beheer van de infrastructuur en verschuift de aandacht naar het functioneel beheer. De school moet regelen dat leerlingen, docenten en stafmedewerkers toegang krijgen tot de toepassingen. Anders gezegd: de school krijgt ruimte (tijd en geld) om aandacht te geven aan de toepassingsmogelijkheden van ict in het onderwijs- en leerproces en de organisatie. Trendrapport PO en VO 11

12 TOEPASSINGEN Cloud computing verandert niet zozeer de toepassing zelf als wel de wijze waarop ict geleverd wordt. En daar ontstaan de voordelen. Naast de reeds genoemde efficiencyvoordelen biedt cloud computing ook mogelijkheden voor flexibel onderwijs. Een school die gebruik maakt van cloud diensten biedt medewerkers en leerlingen altijd en overal toegang tot hun werk en/of lesmateriaal. Ze kunnen thuis in dezelfde omgeving (door)werken. Geen gedoe met usb-sticks of gesleep met zware boeken. Niets meer wat ze thuis zijn vergeten; alles wat leerlingen doen, staat immers online. Daarmee is het een belangrijk middel of misschien zelfs wel een voorwaarde van onderwijs dat onafhankelijk is van plaats en tijd. Dit geldt ook voor de docent. Vanuit elke plek kan hij communiceren of samenwerken met collega s, leerlingen en ouders. Bijvoorbeeld via communicatieplatforms als Google of Office 365. Hiermee kan de docent leerlingen of groepen gebruikers op afstand volgen en begeleiden. Een school kan de functionaliteit per gebruiker inkopen. De ene toepassing voor die groep en een andere voor die. En het jaar daarop kan dat weer wisselen. AANDACHTSPUNTEN Cloud computing is gebaseerd op een aantal principes. Standaardisatie is er daar één van en dat terwijl u soms specifieke wensen heeft. Maatwerk betekent vaak zelfingerichte voorzieningen die een forse extra investering en onderhoud vragen. Denk hierbij aan de bekende 80/20-regel: vraag uzelf af wat de extra 20% maatwerk u waard is. Er ontstaan steeds meer mogelijkheden om maatwerk toe te passen binnen cloud diensten. Er bestaat overigens niet één cloud dienst die alle functionaliteiten biedt. In de regel zult u dus gebruikmaken van verschillende diensten, producten en leveranciers. Daarbij moet u er goed op letten dat er makkelijk uitwisseling van informatie kan plaatsvinden en dat de toegang voor gebruikers goed is geregeld. Een ander belangrijk principe is dat alle gegevens op het internet staan bij uw cloud aanbieder. Een betrouwbare internetverbinding is noodzakelijk. Daarnaast is het belangrijk om als school eigenaar te blijven van de gegevens, te weten wie er toegang toe hebben en hier verantwoordelijkheid voor kunnen nemen. Wat is hierbij de verantwoordelijkheid van de school naar minderjarige leerlingen en medewerkers? Welke invloed heeft de fysieke (internationale) locatie waar de gegevens staan op issues als toegang en privacy? Kunt u, als u van aanbieder wilt wisselen, uw gegevens meenemen? Allemaal zaken om goed uit te zoeken voordat u met een aanbieder in zee gaat. Ondanks alle zaken waar u op moet letten, zien wij de ontwikkeling naar cloud diensten als onomkeerbaar. Regelmatig wordt in dit verband de vergelijking met de elektriciteits- en watervoorziening gemaakt. Er is geen organisatie die zonder kan en toch laten de meeste organisaties deze voorziening met een gerust hart over aan verschillende nutsleveranciers. Met standaard ict gaat het snel dezelfde kant op. 12 Trendrapport PO en VO

13 VOORBEELDEN Een herkenbaar voorbeeld van cloud computing zijn de elektronische leeromgevingen die op steeds meer scholen gebruikt worden. Ook zijn bijna alle leerlingvolgsystemen inmiddels cloud diensten, zoals bijvoorbeeld Parnassys en Esis. Basisschool De Droomspiegel in Almere heeft dit uitgebreid met een portfolio in de cloud. Adjunct-directeur Kristian van den Berg: We vinden het belangrijk dat leerlingen zicht hebben op hun eigen leerproces en dat ze zowel naar hun ontwikkelpunten als talenten kijken. Een portfolio in de cloud heeft een groot aantal voordelen voor ons. Doordat het portfolio altijd en overal beschikbaar is, kunnen ouders, maar ook opa s en oma s meekijken. Deze transparantie verhoogt de ouderbetrokkenheid. Daarnaast kunnen leerlingen ook van buitenaf dingen toevoegen aan hun portfolio. Leren vindt immers ook buiten de school plaats. Mytylschool De Brug werkt mee aan het nieuwe concept De Cloudschool, om plaats- en tijdonafhankelijk werken in een virtuele school mogelijk te maken. Jan Kraaienbrink, directeur van de school: Een cloudschool is een soort school in de wolken waar je altijd en overal naar toe kunt. De reis er naartoe gaat via de digitale snelweg, het internet. De Brug maakt gebruik van de clouddienst Google Apps Education en wordt ondersteund door G-Company. Ook Microsoft biedt met Sharepoint en Edu soortgelijke mogelijkheden. Kraaienbrink: Iedereen kan eenvoudig agenda s, bestanden en ook webpagina s maken en delen. Al snel bleek dat ook leerlingen er prima mee uit de voeten kunnen. Doordat we het onderhoud uitbesteden aan Google kunnen we weer meer tijd besteden aan het onderwijs. Het voortgezet onderwijs op het Hondsrug College in Emmen heeft een speciale absentenregistratie-app ontwikkeld. Docenten krijgen via hun eigen tablet toegang tot de database die in de cloud staat. Dankzij de app is de leerling-registratie voor docenten een stuk gebruiksvriendelijker. Ze krijgen per klas de foto s van de leerlingen te zien en met een vingerklik melden ze of een leerling afwezig is. De cloud maakt het ook mogelijk dat meldingen die via de administratie binnenkomen direct worden verwerkt. De docent ziet dan meteen of een afwezigheid al dan niet geoorloofd is. Cloud computing Social media Verrijkte content Augmented reality Learning analytics Trendrapport PO en VO 13

14 14 Trendrapport PO en VO Social media In contact met de wereld om je heen, altijd en overal

15 WAT Altijd en overal in contact zijn met anderen, informatie uitwisselen, dialoog en debat opzoeken of gezamenlijk kennis creëren. En dat allemaal los van bestaande organisatie- of landsgrenzen, sociaaleconomische klassen of andere indelingen. Het is mogelijk met social media. Toegang tot kennis en kennissen wordt niet meer bepaald door onze directe leefomgeving. Daarmee vergroten social media onze fysieke wereld en maken ze het samenwerken (over grenzen heen) makkelijker. IMPACT Social media faciliteren het communiceren en samenwerken in groepen. In het onderwijs komen deze activiteiten veelvuldig voor. Nu zijn deze activiteiten nog tijd- en plaatsgebonden. Leerlingen en docenten ontmoeten elkaar fysiek om samen te werken. Social media vergroten de mogelijkheden om het samen leren anders te faciliteren. Niet alleen in tijd, maar ook in reikwijdte. Een expert van buiten kan bijvoorbeeld makkelijk via social media bevraagd worden of meewerken aan een project. Social media zijn online platforms waar gebruikers met elkaar in contact kunnen komen en zelf de inhoud bepalen en verzorgen. Met social media verbinden mensen zich met anderen om verhalen, ervaringen of informatie te delen. Deze verbindingen kunnen objecten (zoals foto s, video s en tekst) vertegenwoordigen of mensen met dezelfde interesses en/of kenmerken (zoals netwerken). Denkt u daarbij bijvoorbeeld aan het delen van uw foto s via Flickr, de kennis die wij gezamenlijk creëren op Wikipedia of het uitwisselen van informatie op het zakelijke netwerkplatform LinkedIn. Social media zijn cloud based, dat wil zeggen dat de netwerken altijd en overal toegankelijk zijn. Een tweede aspect dat aanspreekt, is dat social media het makkelijker maken om met een diversiteit aan groepen te communiceren. Contact met bijvoorbeeld ouders of organisaties kan soms veel tijd en moeite kosten. Met social media wordt dat makkelijker, ook omdat ouders en organisaties mee kunnen doen wanneer het schikt. Social media brengen scholen in contact met hun omgeving en hebben daarom de potentie om de relatie tussen onderwijs en maatschappij te versterken. Groepen die altijd moeilijk of niet bereikbaar waren, worden nu toegankelijk. Social media veranderen de manier waarop wij samen leven, leren en werken. Het is mogelijk om onafhankelijk van tijd, plaats en bestaande structuren informatie en kennis te delen en te construeren. Trendrapport PO en VO 15

16 TOEPASSINGEN Social media worden zowel in het primaire als in het ondersteunende proces ingezet. Leerlingen kunnen online informatie beoordelen via social media, wat belangrijk is voor leerdoelen als informatieverwerving en -verwerking. In het secundaire proces zien we docenten die met elkaar samenwerken. Ze maken nieuw lesmateriaal in wiki s en delen ervaringen en nieuwe inzichten via communities. Zo werken ze aan hun professionalisering. Ook zijn er de mogelijkheden om de interactie tussen de school en omgeving te verbeteren. Bijvoorbeeld in de communicatie naar ouders of organisaties. AANDACHTSPUNTEN Gedrag in de online wereld is vaak een spiegel van gedrag in de fysieke wereld. Veel van de uitdagingen bij offline samenwerken gelden ook online. Zo zijn er zowel in de echte wereld als in de online wereld verschillende omgevingen. Bijvoorbeeld plekken waar vooral wordt rondgehangen en plekken die gericht zijn op de eigen peergroup. Ook zijn er omgevingen die specifiek zijn gericht op leren en samenwerken. Het doel van zo n omgeving bepaalt de mogelijkheden. Door hiervan op de hoogte te zijn, kunt u de mogelijkheden optimaal benutten en eventuele risico s inschatten. Een veilige omgeving is online net zo belangrijk als offline. Met wie wilt u werkstukken delen? Welke onderdelen van de discussie of het leren zijn openbaar en wanneer kiest u voor een besloten groep? U moet weten wat u met wie deelt en waar u dit het beste kunt doen. Privacy en veiligheid zijn belangrijke thema s. Ook voor profielen geldt dat u een keuze moet maken wat u met wie wilt delen. Is een Twitter- of Facebookaccount privé of gebruikt u het voor contact met leerlingen? En wat kunnen en mogen ze dan zien van uw profiel? De laatste tijd bieden social media meer mogelijkheden om verschillende aspecten van ons profiel aan verschillende groepen te tonen, zoals we dat ook in het echte leven doen. Social media zullen een belangrijke rol spelen in de huidige netwerksamenleving. Het functioneel en mediawijs gebruikmaken ervan wordt steeds meer een basisvaardigheid. 16 Trendrapport PO en VO

17 VOORBEELDEN Social media worden onder meer gebruikt voor professionalisering binnen scholen. Docenten komen in contact met collega s en wisselen expertise uit. Zo vindt u bijvoorbeeld op de zakelijke netwerksite LinkedIn verschillende groepen die interessant zijn voor mensen die in het funderend onderwijs werken, zoals Onderwijs 2.0 of Onderwijs met ICT. Ook andere scholen experimenteren met deze vorm van interactie in de klas. Ook David Pijpaert, docent Aardrijkskunde en procescoördinator Digitaliseringen op RSG Stad + Esch, schrijft hierover op zijn blog. Hij laat leerlingen samenvattingen van de les delen door middel van Twitter en een bijbehorende hashtag. De samenvattingen bespreekt hij vervolgens in de les. Op basisschool De Kleine Beer worden social media veel gebruikt. In de LinkedIn groep Onderwijs 2.0 geeft Tessa van Zadelhoff aan dat ongeveer de helft van haar collega s gebruikt maakt van Twitter. Ook vertelt ze over het gebruik in de klas: Er zijn ook klassen met een eigen Twitteraccount. Daarnaast gebruiken we Twitter binnen projecten om contact te leggen met experts of met andere klassen. Ook binnen de klas experimenteren we hiermee door leerlingen via Twitter een antwoord op een vraag te laten geven. Of door leerlingen te vragen iets in 140 tekens of minder te omschrijven. Een derde toepassing zien we meer en meer bij de communicatie van scholen naar buiten toe. Bijvoorbeeld met ouders, maar ook voor bij het geven van informatie over de school en opendagen. Zo houdt het Corderius College in Amersfoort leerlingen in het voortgezet onderwijs via social media op de hoogte van roosterwijzigingen. Cloud computing Social media Verrijkte content Augmented reality Learning analytics Trendrapport PO en VO 17

18 18 Trendrapport PO en VO Verrijkte content Leren als interactieve, multimediale ervaring

19 WAT Meer weten over de Grand Canyon? Naast het lezen uit een boek kunt u de kloof nu ook ervaren zoals hij 300 jaar geleden was. Daal af en zoom in op de flora en fauna van het gebied. Zie hoe de kloof ontstaan is. Leer over de betekenis van de Grand Canyon aan de hand van ervaringsverhalen van indianen. Uw kennis over de Grand Canyon kunt u toetsen aan de hand van interactieve vragen. Het lezen of leren over een onderwerp wordt op deze manier een interactieve en sociale belevenis. Verrijkte content is de toepassing van verschillende technologieën bestaande uit onder andere het semantisch web. Dit zijn technologieën die verbanden tussen woorden in teksten kunnen herkennen. Het geeft betekenis aan teksten, net zoals wij mensen dat doen. Zo kunt u op internet makkelijker vinden wat u zoekt. Daarnaast bevat het GPS. Deze techniek zorgt ervoor dat er ingespeeld kan worden op de locatie van de gebruiker, bijvoorbeeld de leerling. Hierdoor wordt het gebruikte leermateriaal verrijkt met relevant materiaal van de betreffende locatie. Social media zijn een onlosmakelijk onderdeel geworden van de content. U maakt kennis met de ervaringen van andere gebruikers, doordat zij hun aantekeningen en commentaren aan de content toe kunnen voegen. Er is constante feedback mogelijk, doordat er via klikgedrag en toetsing een optimale set aan informatie wordt klaargezet. Bovendien kunt u het materiaal aanpassen en zelf naar keuze arrangeren. IMPACT Verrijkte content onderscheidt zich van het huidige leermateriaal op een aantal onderdelen. Het is een geïntegreerde combinatie van tekst, beeld, geluid en film. Het is volledig interactief; u kiest zelf voor welke specifieke onderdelen u extra toelichting wilt en op welke manier. Leren kan zo een multimediale en verrijkte leerervaring worden. Met verrijkte content maakt u het leermateriaal op een eenvoudige manier betekenisvoller en actueler. Zo sluit u beter aan op de verschillende leerbehoeften en belevingswerelden van leerlingen. Het grijpt in op het soort onderwijsactiviteiten. Sterker nog, leerlingen kunnen ook zelf content aandragen en verzamelen. Hierdoor wordt het voor leerlingen eenvoudiger om actie en zelfstandig leermateriaal op maat tot zich te nemen. Ze kunnen hun eigen tempo en diepgang bepalen. Dit betekent dat de hele werkwijze kan veranderen en docenten anders en effectiever kunnen worden ingezet. Doordat kennis en basisvaardigheden via deze verrijkte content overgedragen kunnen worden, heeft de docent meer ruimte om leerlingen te begeleiden in hun individuele leerproces. Hij kan verdieping en reflectie bieden en meer persoonlijke en adaptieve hulp geven. Verrijkte content heeft de potentie de kwaliteit en de doelmatigheid in het onderwijs te verhogen. Met deze mogelijkheden krijgt de wereld van leermaterialen een nieuwe dimensie. Trendrapport PO en VO 19

20 TOEPASSINGEN Met het gebruik van verrijkte content sluit u gemakkelijker aan op de belevingswereld van de leerling. U kunt leermateriaal meer in een betekenisvolle context plaatsen, zodat leerlingen het nut van de leeractiviteiten beter inzien en daardoor meer gemotiveerd raken. Doordat nieuwe elementen makkelijker toegevoegd kunnen worden, sluit u aan op de actualiteit of op de specifieke regionale context. Bovendien helpt het u om leerlingen meer op maat te bedienen en ze op een effectieve wijze zelfstandig te laten werken. Sommigen lezen liever een tekst, anderen bekijken liever een filmpje en weer anderen kunnen beter uit de voeten met oefeningen voordat ze zich in de theorie verdiepen. Met verrijkte content kunnen docenten en leerlingen zelf kiezen met welke vormen ze werken. Daarnaast kunnen leerlingen ook zelf materiaal aandragen en hun ervaringen hiermee delen. AANDACHTSPUNTEN Inzet van verrijkte content kan de rol van de docent en de organisatie van het leren veranderen. Doordat het leermateriaal van boek naar software transformeert, wordt kennis van ict nog belangrijker. De docent staat voor een complexe opgave: technologische, didactische en vakinhoudelijke kennis op zo n manier integreren dat de content optimaal aansluit bij de leerbehoefte van zijn leerlingen én past binnen de mogelijkheden die de school biedt. De school moet hierbij zorgen voor goede middelen en (inhoudelijke en functionele) ondersteuning. Daarnaast wordt de rol van begeleiding, zowel qua leerproces als inhoudelijk, nog belangrijker. Door verrijkte content verandert de relatie met methodes en uitgeverijen. Steeds meer methodes en lesmaterialen maken gebruik van de beschreven technologieën. Veel uitgeverijen experimenteren met het laten praten van content in gesloten applicaties met het web. Docenten kunnen makkelijk andere content koppelen aan de methode of kunnen bepaalde onderdelen taggen. Waar we goed met elkaar op moeten letten zijn vragen als: van wie zijn de tags, relaties en toegevoegde content? Kan iedereen ze gebruiken of alleen mijn school? 20 Trendrapport PO en VO

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren.

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. Stellingen doelen 1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. 3. Instructielessen maken voor het

Nadere informatie

E-learning 2020: Trends en ontwikkelingen. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com

E-learning 2020: Trends en ontwikkelingen. Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com E-learning 2020: Trends en ontwikkelingen Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Inhoud Introductie Maatschappelijke trends Veranderende opvattingen over leren Technologische trends Trend vs hype

Nadere informatie

Van Consumers naar Prosumers. O.W. Vonder

Van Consumers naar Prosumers. O.W. Vonder 1 Van Consumers naar Prosumers O.W. Vonder Over Learning Valley Vertaalt onderwijskundige vraagstukken naar Microsoft oplossingen Spin-out van Wageningen Universiteit Ruime onderwijskundige kennis en expertise

Nadere informatie

Academy4learning. Trainingsaanbod 2015-2016

Academy4learning. Trainingsaanbod 2015-2016 Academy4learning Aan de slag met Academy4learning Welkom bij Academy4learning! Met praktijkgerichte trainingen en workshops ondersteunen we docenten en medewerkers bij de invoering en het gebruik van digitaal

Nadere informatie

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn Handout PrOfijt - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Auteur(s): Mike Nikkels / Olav van Doorn 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Inleiding... 3 3 Algemeen... 3 4 Visie op PrOfijt... 4 5 Techniek...

Nadere informatie

Sociale media en didactiek (en pedagogiek)

Sociale media en didactiek (en pedagogiek) Sociale media en didactiek (en pedagogiek) Twitter: #smhuis Wilfred Rubens http://www.wilfredrubens.com Wie van u? Wie van u? Laptop/tablet/smartphone bij u? Wie van u? Laptop/tablet/smartphone bij u?

Nadere informatie

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 1 / 14 Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2010 Kennisnet.nl Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2 / 14 Samenvatting Scenario s voor Leren op

Nadere informatie

ict-infrastructuur Eisen aan een toekomstvaste Formuleer functionele ict-wensen van bestuur en scholen met deze checklist!

ict-infrastructuur Eisen aan een toekomstvaste Formuleer functionele ict-wensen van bestuur en scholen met deze checklist! Eisen aan een toekomstvaste ict-infrastructuur Formuleer functionele ict-wensen van bestuur en scholen met deze checklist! Heb je tips, aanvullingen of ervaringen binnen jouw bestuur? Laat het weten op

Nadere informatie

Elektronische leeromgeving en didactiek. Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens

Elektronische leeromgeving en didactiek. Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens Elektronische leeromgeving en didactiek Wilfred Rubens http://www.slideshare.net/wrubens Programma Wat is een ELO? Voorbeelden Didactiek en ELO Voorbeelden leeractiviteiten in een ELO Functionaliteiten

Nadere informatie

School en computers. Paulusse BedrijfsOpleidingen

School en computers. Paulusse BedrijfsOpleidingen School en computers School en computers Computers zijn niet meer weg te denken uit ons leven. Kinderen van nu spelen vaak al computerspelletjes voor ze naar groep 1 gaan. Op school nemen computers een

Nadere informatie

Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs

Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs Didactische meerwaarde van de ELO in het Primair Onderwijs Verkenning rondom mogelijkheden, meerwaarde en aandachtspunten 27 januari 2011 NOT Academie Presentatie: Arnout Vree a.vree@avetica.nl www.avetica.nl

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

Innovaties in e-learning. Jos Herkelman

Innovaties in e-learning. Jos Herkelman Innovaties in e-learning What s new? Jos Herkelman Wat is er al bereikt? N@Tschool! v11 Overzicht ; eenvoud ; open ; sneller werken Betere informatievoorziening i i i rondom inloggen Portaalfunctionaliteit:

Nadere informatie

Op naar 2025. Vivian Clement

Op naar 2025. Vivian Clement Op naar 2025 Vivian Clement Veel is nog onzeker, een ding staat vast, de studenten van 2025 zijn nu al met leren begonnen Vandaag aandacht voor Ontwikkelingen Impact op het onderwijs Werkvormen ONTWIKKELINGEN

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365

1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 1 Dienstbeschrijving Lancom Workspace 365 2 Inleiding Lancom biedt haar klanten reeds sinds 2007 de mogelijkheid om te gaan werken van uit een Cloud model waarbij de servers in een datacenter van Lancom

Nadere informatie

Verantwoording en implementatieplan "Activerende didactiek m.b.v. ipads" Scholengemeenschap Sint Ursula locatie Horn

Verantwoording en implementatieplan Activerende didactiek m.b.v. ipads Scholengemeenschap Sint Ursula locatie Horn Verantwoording en implementatieplan "Activerende didactiek m.b.v. ipads" Scholengemeenschap Sint Ursula locatie Horn Achtergrond Ambitie voor schooljaar 2015 2016 De pilot voorbij... Pilot op 4 havo Plaatsing

Nadere informatie

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw inspireren motiveren realiseren Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw primair onderwijs Klassewijzer BV Lageweg 14c 9698 BN Wedde T 0597-464483 www.klassewijzer.nl info@klassewijzer.nl

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Proeftuin 2 INHOUD 1. Proeftuin 3 1.1 Doelen 3 2. Werkwijze

Nadere informatie

9-12-2011. Expertise. Passend digitaal onderwijs: Rekentuin.nl ICT. Individuele verschillen. Toekomst van de educatieve ICT

9-12-2011. Expertise. Passend digitaal onderwijs: Rekentuin.nl ICT. Individuele verschillen. Toekomst van de educatieve ICT Expertise Talent is overrated Passend digitaal onderwijs: Rekentuin.nl Marthe Straatemeier Universiteit van Amsterdam & Oefenweb.nl Deliberate practice: intensieve langdurige op het kind afgestemde training

Nadere informatie

Uw online leerplatform. Slimmer leren

Uw online leerplatform. Slimmer leren Uw online leerplatform Slimmer leren Leer slimmer Blijf vitaal bent een succesvolle organisatie. U past U zich aan nieuwe omstandigheden aan. U wilt dat uw medewerkers inspelen op die veranderingen. Daarom

Nadere informatie

Masterclass SharePoint Online. in het onderwijs. APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1

Masterclass SharePoint Online. in het onderwijs. APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1 Masterclass Office 365 - SharePoint Online in het onderwijs APS IT-diensten, Utrecht Pagina 1 Office 365 in het onderwijs Microsoft Office 365 biedt besturen en scholen de unieke mogelijkheid om samenhang

Nadere informatie

Innovatieve oplossingen in de zorg

Innovatieve oplossingen in de zorg Innovatieve oplossingen in de zorg Zoekt u E-Health oplossingen die op korte termijn inzetbaar zijn binnen het primaire zorgproces? Of die uw medewerkers ontlasten in de dagelijks registratieverplichtingen?

Nadere informatie

Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof

Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof Helga Bongers & Kim van Dooijeweert Tricht, 2013 'Mediawijsheid is niet gewoon belangrijk. Het is absoluut cruciaal. Mediawijsheid bepaalt of kinderen een instrument

Nadere informatie

Hét centrale startportaal voor het onderwijs!

Hét centrale startportaal voor het onderwijs! Hét centrale startportaal voor het onderwijs! Mijn Omgeving Online (kortweg MOO) is een complete, persoonlijke digitale leer- en werkomgeving met sociale functionaliteiten. Door de modulaire opbouw kan

Nadere informatie

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers Minimumstandaard ICT, ten aanzien van - voorzieningen binnen de school - de medewerkers DDS, januari 2011 Inleiding In dit document wordt de minimum standaard voor ICT beschreven. Alle DDS scholen streven

Nadere informatie

Teach32 Ontdek de toepassingen van Teach32 Sluit aan bij de digitale generatie Haviken en Muizen Samen Groeien Monitoring

Teach32 Ontdek de toepassingen van Teach32 Sluit aan bij de digitale generatie Haviken en Muizen Samen Groeien Monitoring Teach32 Teach32 is dè interactieve oplossing voor in de klas. Jouw klas werkt gelijktijdig óf in groepjes samen op het digitale schoolbord. Elke leerling heeft een eigen tablet en daarmee een directe interactie

Nadere informatie

Ouder & kind Samen Sociaal Sterk

Ouder & kind Samen Sociaal Sterk Ouder & kind Samen Sociaal Sterk Social Media Bewustwording We constateren een duidelijke behoefte aan voorlichting over het gebruik van social media en internettoepassingen door jonge kinderen. Wij streven

Nadere informatie

Jongeren & Social Media !"#$"#%$!"& Social Media stress JONGEREN & SOCIAL MEDIA KANSEN & RISICO S PROGRAMMA

Jongeren & Social Media !#$#%$!& Social Media stress JONGEREN & SOCIAL MEDIA KANSEN & RISICO S PROGRAMMA Social Media stress JONGEREN & SOCIAL MEDIA KANSEN & RISICO S MICHIEL STADHOUDERS 12 MAART 2013 Social Media stress Nieuwe rage? PROGRAMMA JONGEREN & SOCIAL MEDIA SOCIAL MEDIA: WAT & HOE? RISICO S & KANSEN

Nadere informatie

groene lyceum het Kom naar DE GROENE ROUTE NAAR HET HBO WWW.GROENEWELLE.NL

groene lyceum het Kom naar DE GROENE ROUTE NAAR HET HBO WWW.GROENEWELLE.NL Kom naar het groene lyceum WWW.GROENEWELLE.NL SCHOOLJAAR 15/16 DE GROENE ROUTE NAAR HET HBO Ondernemend onderwijs voor slimme doeners in een groene omgeving. Dat is Het Groene Lyceum van De Groene Welle.

Nadere informatie

Doorbraakprojectsessies 11 november 2015. Inkoop: versterken en ontzorgen. Een andere blik op financiën (vanuit Beter leren met ICT )

Doorbraakprojectsessies 11 november 2015. Inkoop: versterken en ontzorgen. Een andere blik op financiën (vanuit Beter leren met ICT ) 1 Doorbraakproject 11.00 11.45 Doorbraakprojectsessies 11 november 2015 Inkoop: versterken en ontzorgen Goudriaan I Anita Vlonk & Margreet Vermeer 2 11.00 11.45 Een andere blik op financiën (vanuit Beter

Nadere informatie

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer 01/05 Websites Nederland over Mobile marketing Mabelie Samuels internet marketeer 02/05 Mobile marketing Kunt u zich uw eerste mobiele telefoon nog herinneren? Die van mij was een Motorola, versie onbekend,

Nadere informatie

WISKUNDE VOOR DE INTERNETGENERATIE

WISKUNDE VOOR DE INTERNETGENERATIE WISKUNDE VOOR DE INTERNETGENERATIE Digitalisering is noodzakelijk Onze visie Het wiskundeonderwijs is toe aan verandering, daar is bijna iedereen het wel over eens. De noodzaak blijkt uit de dagelijkse

Nadere informatie

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake

E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake E-participatie via sociale media: hoe doe je dat? Door: Janine Bake Kijkt u eens om u heen, zit u ook met een computer, mobiele telefoon, misschien wel twee en mogelijk ook nog andere type computer zoals

Nadere informatie

Managed UC. De buitengewone Unified Communications oplossing maakt iedereen bereikbaar

Managed UC. De buitengewone Unified Communications oplossing maakt iedereen bereikbaar Managed UC De buitengewone Unified Communications oplossing maakt iedereen bereikbaar Optimale bereikbaarheid, uw sleutel tot succes Tegenwoordig zijn er legio communicatiemiddelen voorhanden. Want iedereen

Nadere informatie

APPLE VIDEO BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? Video met Apple in het onderwijs

APPLE VIDEO BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? Video met Apple in het onderwijs BESCHRIJVING APPLE VIDEO Wat is het? Een ipod nano is een muziekspeler (mp3) met daarin ook een videocamera. De filmpjes die hiermee gemaakt worden, kunnen op allerlei computers bewerkt worden. In dit

Nadere informatie

Onderzoek Tablets in het onderwijs

Onderzoek Tablets in het onderwijs Onderzoek Tablets in het onderwijs September 2011 Voorwoord In dit verslag presenteren we onze bevindingen van de tablettest die we hebben uitgevoerd. Zowel de ipad 2 als verschillende Android tablets

Nadere informatie

PASSIE VOOR ONLINE LEREN. www.profijt.nu

PASSIE VOOR ONLINE LEREN. www.profijt.nu PASSIE VOOR ONLINE LEREN www.profijt.nu WAT IS PROFIJT? Het Praktijkonderwijs heeft behoefte aan een systeem waarin alle dagelijkse processen op een logische wijze en in één platform worden vastgelegd.

Nadere informatie

Competentieniveaus mediawijsheidcompetenties voor PO Leraren en PABO

Competentieniveaus mediawijsheidcompetenties voor PO Leraren en PABO Competentieniveaus mediawijsheidcompetenties voor PO Leraren en PABO B1 Bewust zijn van de medialisering van de samenleving B2 Begrijpen hoe media gemaakt worden Is zich niet bewust van de steeds belangrijker

Nadere informatie

De belangrijkste voordelen van de nieuwe technologie op een rijtje :

De belangrijkste voordelen van de nieuwe technologie op een rijtje : 1 2 Er wordt in het onderwijs stevig nagedacht over de betekenis van ICT voor het leren. In het primair proces is leren de kernactiviteit. Het kindbelang dient bij het organiseren van het onderwijs voorop

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

REGIE. Informatie over Regie, dé app voor de zorg

REGIE. Informatie over Regie, dé app voor de zorg REGIE Informatie over Regie, dé app voor de zorg INHOUDS OPGAVE 03 04 05 06 09 10 11 12 Waarom de zorgapp Regie? Wat is Regie? De meerwaarde van Regie Wie gebruiken Regie? Voordelen van Regie Technische

Nadere informatie

Training Gebruik Learning Portal Basis

Training Gebruik Learning Portal Basis Training Gebruik Learning Portal Basis Nederland Onze Trainingen en Diensten Het team van KED-SENS heeft haar aanbod van trainingen en diensten overzichtelijk in kaart gebracht. Alle mensen zijn uniek

Nadere informatie

Ameland binnen handbereik

Ameland binnen handbereik Ameland binnen handbereik Gauke Pieter Sietzema Hoofd ontwikkeling, SEO specialist & Sterc partner Hendrik Jan Hofstede Strateeg & internetmarketeer & Sterc partner VVV Ameland mobile - Ameland binnen

Nadere informatie

Er wordt een presentatie verzorgd de huidige stand van zaken van Ict in Onderwijs. Hierbij worden ook enkele vragen gesteld.

Er wordt een presentatie verzorgd de huidige stand van zaken van Ict in Onderwijs. Hierbij worden ook enkele vragen gesteld. VERSLAG REGIONALE CONSULTATIE OVER ICT EN ONDERWIJS MAROWIJNE DATUM: WOENSDAG 23 OKTOBER 2013 LOCATIE: RECREATIECENTRUM MARIJKEDORP Op woensdag 23 oktober werd in de recreatiezaal van Marijkedorp de regionale

Nadere informatie

SURFACE BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? De Surface in het onderwijs

SURFACE BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? De Surface in het onderwijs BESCHRIJVING SURFACE Wat is het? De Surface is een liggend 30 inch beeldscherm op een tafel waaraan meerdere kinderen tegelijk kunnen werken. Zij bedienen de Surface met hun handen. Het apparaat kan 52

Nadere informatie

De digitale leerwereld RIZO 2.0, 13 maart 2012

De digitale leerwereld RIZO 2.0, 13 maart 2012 De digitale leerwereld RIZO 2.0, 13 maart 2012 1 Inhoud Belangrijke definities en voorbeelden Middelen, techniek en ICT Opdracht in subgroepen Wat verwacht u van ons Afsluiting Contact gegevens 2 Belangrijke

Nadere informatie

Bert Plaat i-coach MBO 3-4. PowerPoint & Lessen maken

Bert Plaat i-coach MBO 3-4. PowerPoint & Lessen maken Bert Plaat i-coach MBO 3-4 PowerPoint & Lessen maken Eerste opzet Invoegen media zoals video, camera, screencast Inspreken en opslaan als video De rol van Movie Maker Opdrachten studenten Probleem: Ontsluiting

Nadere informatie

VOORDELEN VAN BLENDED LEARNING

VOORDELEN VAN BLENDED LEARNING 10 VOORDELEN VAN BLENDED LEARNING En de inzet van technologie vanuit onderwijsgedreven innovatie op scholen in het VO en MBO 10 voordelen van blended learning Blended learning is hot in Nederland. Blended

Nadere informatie

Event menu Minigids event app

Event menu Minigids event app Event menu Minigids event app Hoe en waarom een mobiele evenementen app? Introductie De evenementenbranche verandert. Een evenement is niet langer een ad hoc activiteit. Het is een belangrijk onderdeel

Nadere informatie

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: APQ rapportage Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 16.06.2015 / APQ rapportage 2 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in jouw inzetbaarheid. We bespreken hoe

Nadere informatie

Visie ICT bij de SJB. Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? Werkgroep ICT Jenaplanscholen Bollenstreek

Visie ICT bij de SJB. Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? Werkgroep ICT Jenaplanscholen Bollenstreek Visie ICT bij de SJB Waarom, wie, wat, wanneer en hoe? 1 Missie, visie en strategie Ambitie? Doelen? Plannen? Kennisstand organisatie? Budget? 2 Kikker- of Vogelperspectief? conservatie Missie? innovatie

Nadere informatie

Uw school in de toekomst: Google Apps for Education

Uw school in de toekomst: Google Apps for Education Uw school in de toekomst: Google Apps for Education Vooruit kijken Vooruit kijken Door een andere bril Markten veranderen Mensen veranderen Werken veranderd Bart Ensink Kenniscentrum voor cloud computing

Nadere informatie

De alles-in-1 Zorgapp

De alles-in-1 Zorgapp De alles-in-1 Zorgapp Tevreden cliënten en medewerkers Impact van zorgapps op de zorgverlening Meerwaarde van zorgapps in het zorgproces De rol van de zorgverlener verandert in rap tempo door nieuwe technologie

Nadere informatie

De kansen van online samenwerken

De kansen van online samenwerken De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 INDEPENDENT INSURANCES Introductie De

Nadere informatie

Probeer nu GRATIS. Start met het uitzenden van uw Narrowcasting boodschap

Probeer nu GRATIS. Start met het uitzenden van uw Narrowcasting boodschap Probeer nu GRATIS Start met het uitzenden van uw Narrowcasting boodschap Opensignage eenvoudig uw doelgroep informeren Zoekt u een eenvoudige manier om uw doelgroep te informeren via een beeldschermennetwerk?

Nadere informatie

IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK?

IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK? IK WIL DE MOGELIJKHEDEN VAN ONLINE ONDERWIJS VERKENNEN WAAR BEGIN IK? Dit stappenplan neemt je mee langs vragen die relevant zijn als je online onderwijs wilt ontwikkelen: waarom wil je inzetten op online

Nadere informatie

TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS

TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS TravelNext LOBKE ELBERS @LOBKEELBERS Intro Lobke Elbers @lobkeelbers lobke@travelnext.nl Community manager Content schrijver Online marketing Blogger Kansenzoeker Samenwerker Gastdocent NHTV Nijmegen www.travelnext.nl

Nadere informatie

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014

KureghemNet is een project van MAKS vzw. Computerles Programmaboekje sep dec 2014 @ KureghemNet is een project van MAKS vzw Computerles Programmaboekje sep dec 2014 2 Iedereen mee met de PC Heb je nog nooit een computer gebruikt en wil je de basis leren? Zoek je werk of wil je beter

Nadere informatie

Mobiliteit van de manager vraagt om nieuwe toepassingen Procesgegevens nu ook inzichtelijk en overzichtelijk op je ipad

Mobiliteit van de manager vraagt om nieuwe toepassingen Procesgegevens nu ook inzichtelijk en overzichtelijk op je ipad Mobiliteit van de manager vraagt om nieuwe toepassingen Procesgegevens nu ook inzichtelijk en overzichtelijk op je ipad Insurance Government Automotive Finance Energy Healthcare Logistics Mobiliteit van

Nadere informatie

Ervaar het Beste van Online. In-Store.

Ervaar het Beste van Online. In-Store. Ervaar het Beste van Online. In-Store. AOPEN maakt gebruik van de laatste ontwikkelingen op het gebied van IT met als doel de digitale communicatie binnen een winkelomgeving te versterken. Door samen te

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

M2DESK BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het?

M2DESK BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? BESCHRIJVING M2DESK Wat is het? De M2Desk is een leerlingtafel waar een computer in geïntegreerd is. Met behulp van twee knoppen kan een computer uit het tafelblad geklapt worden. Tegelijk verschijnt een

Nadere informatie

Qsuite in een mobiele applicatie. Geschikt voor telefoon en tablet

Qsuite in een mobiele applicatie. Geschikt voor telefoon en tablet Qsuite in een mobiele applicatie Geschikt voor telefoon en tablet Er is geen stoppen meer aan Het internetgebruik in de wereld neemt iedere dag toe. IT is overal,. Internet is steeds meer, vaker en sneller

Nadere informatie

Geef uw onderneming vleugels. Met de soepele werkprocessen

Geef uw onderneming vleugels. Met de soepele werkprocessen Geef uw onderneming vleugels Met de soepele werkprocessen van Dutchict Cloud Online functionaliteiten Managed Cloud Online functio U wilt uw documenten overal kunnen beheren en delen. Maar applicaties

Nadere informatie

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit Microsoft Office 365 voor bedrijven Remcoh legt uit Beter samenwerken, ook onderweg Starten met Office 365 is starten met het nieuwe werken. Met Office 365 heeft u namelijk de mogelijkheid om altijd en

Nadere informatie

4 aspecten Mediawijsheid heeft vier aspecten:

4 aspecten Mediawijsheid heeft vier aspecten: jij De tijden veranderen: nieuwe en sociale media zijn overal. Als educator wil je met je tijd meegaan, je publiek blijven boeien. Daarbij wil je gebruik maken van de mogelijkheden die nieuwe mediatechnologieën

Nadere informatie

i3sync PLUG & PLAY DRAADLOOS PRESENTATIE MIDDEL

i3sync PLUG & PLAY DRAADLOOS PRESENTATIE MIDDEL i3sync PLUG & PLAY DRAADLOOS PRESENTATIE MIDDEL VERANDER DE MANIER WAAROP U VERGADERT Of geef presentaties met dit compacte en lichtgewicht presentatie device. De i3sync is eenvoudig te gebruiken en stelt

Nadere informatie

Online digitaal. bladerpdf. Gratis. bladerpdf. Ontwerp uw brochure, boek of folder bij diezijngoed.eu en krijg een gratis bladerpdf!

Online digitaal. bladerpdf. Gratis. bladerpdf. Ontwerp uw brochure, boek of folder bij diezijngoed.eu en krijg een gratis bladerpdf! Online digitaal bladerpdf Gratis bladerpdf Ontwerp uw brochure, boek of folder bij diezijngoed.eu en krijg een gratis bladerpdf! Geschikt voor: Online bladerpdf (bladersysteem) Is uw boek of brochure eindelijk

Nadere informatie

Om Facebook, Twitter, Instagram en LinkedIn zakelijk goed te kunnen inzetten, organiseren wij de onderstaande 3 workshops.

Om Facebook, Twitter, Instagram en LinkedIn zakelijk goed te kunnen inzetten, organiseren wij de onderstaande 3 workshops. Social media zijn niet meer weg te denken in de huidige wereld. De ontwikkelingen gaan razend snel en de mogelijkheden zijn onbegrensd. We hebben allemaal wel een Facebook, Twitter of Linkedin account.

Nadere informatie

Dashboards in Google Analytics. Inhoud 1. KPI s voor dashboards... 2

Dashboards in Google Analytics. Inhoud 1. KPI s voor dashboards... 2 Dashboards in Google Analytics Inhoud 1. KPI s voor dashboards... 2 2. Hoe stel je dashboards in?... 6 3. Praktische voorbeelden van dashboards... 12 4. Afsluitende tips... 26 Inleiding In Google Analytics

Nadere informatie

NME en Digitale Media

NME en Digitale Media NME en Digitale Media Een goeie combinatie! Workshop voor de Wisselwerkdag van het NME op 22 juni 2010 in Zeist Kennismaken Christel Otto en Anneke Groen Geen digitale media experts, wel enthousiast over

Nadere informatie

Colofon Juni 2015. Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider. EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag

Colofon Juni 2015. Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider. EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag Landelijk debat Ons Onderwijs 2032 28 mei 2015 Colofon Juni 2015 Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag 070 315 41 00 info@edventure.nu www.edventure.nu

Nadere informatie

Leerscenario Kata-App (werktitel) Raymond Stoops Hogeschool Utrecht. Analyse. Inleiding. Doelstellingen

Leerscenario Kata-App (werktitel) Raymond Stoops Hogeschool Utrecht. Analyse. Inleiding. Doelstellingen Leerscenario Kata-App (werktitel) Raymond Stoops Hogeschool Utrecht Analyse Inleiding Bij het beoefenen van karate zijn er meerdere trainingsvormen. Een individuele trainingsvorm is de kata, waar een vast

Nadere informatie

Green Shipping. Hoe kan het Nieuwe Leren hier een bijdrage aan leveren?

Green Shipping. Hoe kan het Nieuwe Leren hier een bijdrage aan leveren? Green Shipping Hoe kan het Nieuwe Leren hier een bijdrage aan leveren? & Welkom! Introductie De automobielsector als benchmark Tools, functionaliteiten en voordelen: Virtual Classroom Training - VCT Video-based

Nadere informatie

Innoveren met sociale netwerken

Innoveren met sociale netwerken Sociale media Bedrijvenvereniging Leek Missie: economische groei door versterken van innovatie in het MKB Concurrentiekracht van Nederland versterken Innoveren met sociale netwerken Innovatie in het MKB

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

Welkom. TOP-leren. Programma. Wat is Blended learning. Waarom blended learning. Onderdelen blended learning. Mixen (70-20-10) Ontwerpstappen

Welkom. TOP-leren. Programma. Wat is Blended learning. Waarom blended learning. Onderdelen blended learning. Mixen (70-20-10) Ontwerpstappen Mareen van Londen van de Beek Opleidingskundige & e-learningadviseur www.kies-advies.nl Welkom Mareen van Londen Opleidingskundige & (e)learning adviseur Blended learning design Interne adviseur Externe

Nadere informatie

Voordelen voor u: Functie Basis Plus Online Werken Leren QL-ICT Online of QL-ICT Online Plus Online Online

Voordelen voor u: Functie Basis Plus Online Werken Leren QL-ICT Online of QL-ICT Online Plus Online Online QL-ICT Online QL-ICT Online maakt leren flexibel toegankelijk en leuker tegelijk Ruben Biemans, De Triangel, Nijverdal Het onderwijs staat aan het begin van een nieuw tijdperk. QL-ICT speelt hierop in

Nadere informatie

Waarom Webfysio? www.webfysio.nl - team@webfysio.nl

Waarom Webfysio? www.webfysio.nl - team@webfysio.nl Uw cliënt verdient toch maatwerk zorg? Waarom Webfysio? Uw eigen online en blended maatwerk zorgpakketten aanbieden Uw cliënten ondersteunen met online agenda, notificaties en herinneringen Direct online

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

Van. naar online. minpunten van:\ QR-codes. Layar

Van. naar online. minpunten van:\ QR-codes. Layar Van offline naar online De plusen minpunten van:\ QR-codes NFC 2 Van offline naar online getting social De offline-wereld zoals we deze gewend waren, is niet meer. Ongeveer twintig jaar geleden kreeg iedereen

Nadere informatie

47% van de Nederlandse marketeers vindt zijn marketingkennis van online mogelijkheden te beperkt

47% van de Nederlandse marketeers vindt zijn marketingkennis van online mogelijkheden te beperkt 47% van de Nederlandse marketeers vindt zijn marketingkennis van online mogelijkheden te beperkt 49% vindt dat mediabureaus tekort schieten in hun advies over online marketing Wat is de werkelijkheid van

Nadere informatie

ROC ID College vergroot kracht van virtuele desktops

ROC ID College vergroot kracht van virtuele desktops ROC ID College vergroot kracht van virtuele desktops IT met impact Referentie Met deze oplossing kunnen we een beter serviceniveau aan ons hun productiviteit te verbeteren Voor beter onderwijs en meer

Nadere informatie

laat mobiele websites en apps voor u werken

laat mobiele websites en apps voor u werken 8 laat mobiele websites en apps voor u werken juni 2012 www.multimove.nl Mobiele website of app? Bedenk wat u uw websitebezoeker wilt bieden en maak dan een keuze. Deze Paper helpt u op weg! 2 introductie

Nadere informatie

Online Storytelling met uw interactief jaarverslag

Online Storytelling met uw interactief jaarverslag REACH TOUCH MOVE Interactief Jaarverslag Online Storytelling met uw interactief jaarverslag Maximale Reach, Touch en Move in de financiële verantwoording van een jaar Waarom uw jaarverslag interactief?

Nadere informatie

Effectief social media gebruiken in 90 minuten

Effectief social media gebruiken in 90 minuten Effectief social media gebruiken in 90 minuten Bij aankoop van deze uitgave stelt Uitgeverij Boom Nelissen u gratis de e-bookversie beschikbaar. Wij vinden dat u de inhoud van het boek overal moet kunnen

Nadere informatie

Het sociale platform voor je organisatie

Het sociale platform voor je organisatie Het sociale platform voor je organisatie Laat de chaos achter je Tientallen CC tjes op een dag, maar nog steeds niet op de hoogte? Een dagelijkse zoektocht naar verdwenen documenten, specifieke informatie

Nadere informatie

WIJ ZIJN ALLEEN OPEN TUSSEN 9.00 EN 13.00 UUR. Tele Train heeft het antwoord

WIJ ZIJN ALLEEN OPEN TUSSEN 9.00 EN 13.00 UUR. Tele Train heeft het antwoord WIJ ZIJN ALLEEN OPEN TUSSEN 9.00 EN 13.00 UUR Tele Train heeft het antwoord Grensverleggend klantcontact 24 uur per dag antwoord Burgers stellen steeds meer eisen aan het contact met u als gemeente. Sterker

Nadere informatie

Samen werken aan de mooiste database

Samen werken aan de mooiste database Samen werken aan de mooiste database Inleiding Het is erg vervelend wanneer in een zakelijke brief uw naam verkeerd gespeld wordt, of als u op de werkvloer steeds post ontvangt op naam van uw voorganger.

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Intensieve Training Sociale Media voor marketing-en communicatie professionals in het onderwijs Met 2 interessante praktijkpresentaties van: Ingmar Volmer : Sociale Media

Nadere informatie

De speerpunten van de SPCO-scholen

De speerpunten van de SPCO-scholen Meerjaren Plan 2012-2015 De speerpunten van de SPCO-scholen Inleiding Strategische speerpunten Hart voor kinderen Met veel genoegen presenteren wij de samenvatting van ons strategisch meerjarenplan Hart

Nadere informatie

Augmented Reality in Aurasma

Augmented Reality in Aurasma Handleiding Augmented Reality in Aurasma Fontys Educatief Centrum - Beroepsonderwijs & Bedrijfsleven Versie 2.0 Oktober 2015 Colofon Fontys Educatief Centrum Postbus 347, 5600 AH Eindhoven Telefoon 08850

Nadere informatie

Serie handleidingen. "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") Evaluatie. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti

Serie handleidingen. LbD4All (Leren door Ontwikkeling voor iedereen ) Evaluatie. Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Serie handleidingen "LbD4All" ("Leren door Ontwikkeling voor iedereen ") Evaluatie Door Kristina Henriksson, Päivi Mantere & Irma Manti Deze publicatie werd gefinancierd door de Europese Commissie. De

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

Altijd en overal online?

Altijd en overal online? Altijd en overal online? Smartphone Tablet E-Reader Netbook Notebook Chromebook Smartphones Bekende merken en types: Apple iphone 4 Samsung Galaxy S II HTC Desire HD Blackberry bold Steeds minder: Nokia

Nadere informatie