DE IMPACT VAN DESINVESTERINGEN OP DE PERFORMANTIE VAN BELGISCHE BEDRIJVEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE IMPACT VAN DESINVESTERINGEN OP DE PERFORMANTIE VAN BELGISCHE BEDRIJVEN"

Transcriptie

1 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR DE IMPACT VAN DESINVESTERINGEN OP DE PERFORMANTIE VAN BELGISCHE BEDRIJVEN Scriptie voorgedragen tot het bekomen van de graad: Licentiaat in de toegepaste economische wetenschappen Sylvia De Koninck Onder leiding van Prof. Dr. ir. S. Manigart

2 Permission I

3 WOORD VOORAF Ik wens iedereen te bedanken die geholpen heeft bij het tot stand brengen van deze licentiaatverhandeling. In eerste instantie gaat mijn dank uit naar mijn promotor Prof. Dr. ir. Sophie Manigart. Mijn dank gaat eveneens uit naar Sofie Balcaen voor haar goede begeleiding en haar deskundig advies. Verder wil ik ook Lotte Goossens bedanken voor alle hulp en nuttige tips. Ook wens ik mijn vriend Helmut Moortgat te bedanken voor het nalezen van deze scriptie en voor de morele steun. Tot slot wil ik nog mijn familie bedanken voor hun steun en begrip tijdens het tot stand komen van deze scriptie. II

4 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding Wat zijn desinvesteringen? Algemene definitie Soorten desinvesteringen Sell-off Spin-off Spin-out Carve-out Split-off Leveraged buyout (LBO) Management buy-out (MBO) Waarom desinvesteren? Motivaties Wijzigen van de strategie en focus Performantie van de eenheid/activiteit De nood aan geld Gevolg van vroegere overnames Het niet bijdragen tot de bedrijfsdoelstellingen Andere overwegingen Kiezen tussen de verschillende soorten desinvesteringen Waarom worden desinvesteringen soms ten onrechte uitgesteld? Weerstanden tegen desinvesteringen Een gebrek aan steun Agency conflicten Belang van integratie binnen de strategie Het aantal personen betrokken bij de uitvoering Het proces Beschrijving van het desinvesteringsproces Identificatie Ontwikkelen van oplossingen Selectie Implementatie Determinanten van het desinvesteringsproces Wat is performantie? Boekhoudkundig gerichte performantiemaatstaven Marktgerichte performantiemaatstaven Belang van het soort gehanteerde analyse Het effect van desinvesteringen op de performantie Algemeen effect van desinvesteringen Het effect na de aankondiging van een desinvestering Het effect na de voltooiing van een desinvestering Het effect van spin-offs Het effect van sell-offs III

5 6.4. Het effect van carve-outs Het effect van MBO/LBO Empirisch onderzoek naar het effect van desinvesteringen op de performantie Inleiding Meten van de performantie en gebruikte variabelen Liquiditeit Solvabiliteit Rendabiliteit Toegevoegde waarde Hypothesen Liquiditeit Solvabiliteit Rendabiliteit Toegevoegde waarde Steekproef Methodologie Resultaten met betrekking tot de post-desinvestering performantie (per afzonderlijk jaar) Liquiditeit Solvabiliteit Rendabiliteit Toegevoegde waarde Resultaten i.v.m. de algemene evolutie op middellange termijn van de performantie na desinvestering Analyse met betrekking tot grote en kleine ondernemingen Methode Liquiditeit Solvabiliteit Rendabiliteit Toegevoegde waarde Methode Liquiditeit Solvabiliteit Rendabiliteit Toegevoegde waarde Besluit empirisch onderzoek: de resultaten Algemeen besluit IV

6 Gebruikte afkortingen NCW: netto contante waarde LBO: leveraged buy-out MBO: management buy-out R&D: research and development (onderzoek en ontwikkeling) CEO: chief executive officer ROE: return on equity ROCE: return on capital employed ROA: return on assets ROS: return on sales CRSP: Centre for Research in Securities Prices CAR: cumulative abnormal returns (cumulatieve abnormale opbrengstvoet) CR: current ratio NKR: nettokasratio LTFR: lange termijn financiële onafhankelijkheidsratio CFD: cash flow dekking van de schulden NRTA: nettorendabiliteit van het totaal actief voor belastingen NREV: nettorendabiliteit van het eigen vermogen na belastingen BREV: bruto rendabiliteit (of cash flow rendabiliteit) van het eigen vermogen na belastingen NVKM: nettoverkoopmarge voor belastingen BTW: bruto toegevoegde waarde per werknemer TW: toegevoegde waarde PK: personeelskosten per werknemer VV: vreemd vermogen EV: eigen vermogen NACE-BEL codes: Nomenclature générale des Activités économiques dans les Communautés Européennes of Algemene Nomenclatuur der Economische Activiteiten in de Europese Gemeenschappen die van toepassing is op België V

7 Lijst met figuren Figuur 1: De evolutie van de liquiditeit voor en na de desinvestering Figuur 2: De evolutie van de solvabiliteit voor en na de desinvestering Figuur 3: De evolutie van de rendabiliteit voor en na de desinvestering Figuur 4: De evolutie van de toegevoegde waarde voor en na de desinvestering VI

8 Lijst met tabellen Tabel 1: Samenvatting verschillende studies betreffende determinanten Tabel 2: Samenvatting verschillende studies naar algemeen effect Tabel 3: Samenvatting verschillende studies naar effect van spin-offs Tabel 4: Samenvatting verschillende studies naar effect van sell-offs Tabel 5: Samenvatting verschillende studies naar effect van Carve-outs en MBOs Tabel 6: Overzicht van de performantiemaatstaven Tabel 7: Overzicht van de NACE-BEL codes die niet in de steekproef worden opgenomen. 66 Tabel 8: Post-desinvestering performantie resultaten met betrekking tot de liquiditeit Tabel 9: Post-desinvestering performantie resultaten met betrekking tot de solvabiliteit Tabel 10: Post-desinvestering resultaten met betrekking tot de rendabiliteit Tabel 11: Post-desinvestering resultaten met betrekking tot de toegevoegde waarde Tabel 12: Algemene post-desinvestering resultaten Tabel 13: Post-desinvestering resultaten met betrekking tot de liquiditeit Tabel 14: Post-desinvestering resultaten met betrekking tot de solvabiliteit Tabel 15: Post-desinvestering resultaten met betrekking tot de rendabiliteit Tabel 16: Post-desinvestering resultaten met betrekking tot de toegevoegde waarde Tabel 17: Mann-Whitney test : liquiditeit Tabel 18: Mann-Whitney test: Solvabiliteit Tabel 19: Mann-Whitney test: Rendabiliteit Tabel 20: Mann-Whitney test: Toegevoegde waarde VII

9 1. Inleiding Het managen van een onderneming is geen eenvoudige opdracht. De omgeving waarbinnen een onderneming functioneert, is immers gekenmerkt door een grote mate van onzekerheid en complexiteit. Het management van een onderneming dient met deze omgeving rekening te houden bij het nemen van beslissingen met betrekking tot het beleid en toekomstperspectief van de onderneming. Hierbij zijn er twee belangrijke basisfouten die een manager zou kunnen maken. Als eerste is er het voortzetten van een activiteit die men eigenlijk had moeten stopzetten en als tweede het stopzetten van een bepaalde operatie dat men beter behouden had (LOVEJOY F. A., 1971). Het veelvuldig gebruik van desinvesteringen als middel om te herstructureren is dan een weerspiegeling van de continue inspanningen die een goed management levert om de onderneming aan te passen aan de wijzigende economische en politieke omgeving. Het lijkt dan ook maar logisch dat een desinvestering enkel zal doorgaan indien de twee delen van een bestaande activiteit afzonderlijk meer waard zijn dan samen (PIKE R. H. en NEAL B., 2006). Er wordt gesteld dat de ondernemingen als gevolg van herstructureringen leaner and meaner worden waardoor ze beter in staat zijn om te concurreren met andere ondernemingen in de markt (MARKIDES C. C. en BERG N. A., 1992). De ondernemingen die hun portfolio actief managen aan de hand van overnames en desinvesteringen zullen substantieel meer waarde voor de aandeelhouders creëren. Dit zorgt er voor dat deze activiteiten positief beschouwd worden door de aandeelhouders, waardoor deze een positief effect zullen hebben op de performantie van een onderneming (DRANIKOFF L. et al., 2002). Er zijn eveneens enkele uitspraken die aantonen dat desinvesteringen noodzakelijk zijn in het leven van een onderneming: Een bedrijf leeft door uitbreiden en inkrimpen, door groeien en veranderen, door overnemen en desinvesteren. Dit zijn de acties van een gezonde, vitale onderneming, en niet van een zieke, stervende onderneming (VIGNOLA L., 1974, blz. 8). Desinvesteren is geen teken van faling, het is een kenteken van slim, marktgeoriënteerd management (DRANIKOFF L. et al., 2002, blz. 77). Hieruit kan besloten worden dat het fenomeen desinvesteren alledaags en noodzakelijk is voor de goede werking van eender welke onderneming. Deze uitspraken dateren immers van respectievelijk het jaar 1974 en In de voorbije dertig jaar heeft het desinvesteren binnen de ondernemingen nog niet aan belang moeten inboeten. Aangezien de meeste studies uit de literatuur betrekking hebben op het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, lijkt het aangewezen om na te gaan hoe effectief desinvesteringen nu werkelijk zijn in België, of met andere woorden, welk effect de desinvesteringen hebben op de performantie van de Belgische bedrijven. In tegenstelling tot de bestaande studies zal hiervoor gebruik gemaakt worden van een brede waaier aan 1

10 performantiemaatstaven, waardoor dit onderzoek als een aanvulling kan worden beschouwd. Er zal geopteerd worden voor boekhoudkundige maatstaven in plaats van marktgerichte maatstaven opdat de verschillende deeldomeinen van de performantie(liquiditeit, solvabiliteit, rendabiliteit en toegevoegde waarde) bepaald kunnen worden. Deze scriptie bestaat uit twee delen, enerzijds een literatuurstudie en anderzijds een empirisch onderzoek. De literatuurstudie heeft betrekking op de hoofdstukken 2 tot en met 6, hoofdstuk 7 omvat het empirisch onderzoek. Aangezien een goede definitie van het onderwerp onontbeerlijk is, wordt binnen het literatuurdeel eerst besproken wat desinvesteringen zijn. Dit betreft een algemene definitie en een beschrijving van de verschillende soorten desinvesteringen die er bestaan. In een tweede hoofdstuk wordt nagegaan waarom desinvesteringen doorgevoerd worden. Hierin worden de verschillende motivaties weergegeven alsook de keuze tussen de verschillende desinvesteringsvormen en de mogelijke redenen die er zijn om een desinvestering (ten onrechte) uit te stellen. In het derde hoofdstuk van de literatuurstudie wordt het proces beschreven, zowel het eigenlijke desinvesteringsproces als de verschillende determinanten van dit proces. In het voorlaatste hoofdstuk wordt enerzijds de performantie gedefinieerd, en anderzijds een onderscheid gemaakt tussen de boekhoudkundige performantie en de marktperformantie van een onderneming. Ook komt het belang van het soort analyse dat gehanteerd wordt aan bod. Ten slotte komt in het laatste hoofdstuk van het literatuurdeel het effect van desinvesteringen aan bod. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen de verschillende desinvesteringsvormen en hun effect op de performantie van de onderneming. Het tweede grote deel van de scriptie bestaat uit het empirisch onderzoek. Binnen dit deel wordt nagegaan wat een desinvestering als effect heeft op de performantie van de desinvesterende Belgische onderneming. Het empirisch onderzoek wordt verricht op basis van een database van 86 Belgische ondernemingen die een desinvestering doorgevoerd hebben in het jaar 2002 onder de vorm van een sell-off of een management buy-out. Voor deze ondernemingen worden alle gegevens beschouwd voor de periode Op deze manier kan er tot een vergelijking gekomen worden van de performantie voor en na de desinvestering. Binnen dit onderzoek zijn er twee onderzoeksvragen: 1) Heeft de desinvestering een effect op de performantie van de onderneming? 2) Welk effect is merkbaar indien er een effect aanwezig is? De centrale hypothese binnen dit onderzoeksdeel stelt dat er een positief effect merkbaar zal zijn na de desinvestering, dit wil zeggen dat de performantie verwacht wordt te stijgen na het doorvoeren van de desinvestering. 2

11 In een eerste punt wordt weergegeven hoe de performantie zal gemeten worden en welke variabelen hiervoor zullen worden gehanteerd. In een volgend punt worden de verschillende hypothesen vermeld die betrekking hebben op de te onderscheiden variabelen. Nadien volgt de bespreking van de bepaling van de steekproef met daarbij aansluitend de gehanteerde methodologie. Vervolgens worden de resultaten van het onderzoek met betrekking tot de afzonderlijke jaren besproken. In de twee laatste onderdelen van het empirisch onderzoek worden de resultaten in verband met de algemene evolutie alsook het verschil in effect tussen grote en kleine ondernemingen behandeld. Deze scriptie wordt ten slotte afgesloten met een algemeen besluit betreffende de literatuur en het onderzoek. 2. Wat zijn desinvesteringen? Vooraleer het effect van desinvesteringen op de performantie van bedrijven kan nagegaan worden is een goede omschrijving van de term desinvesteringen noodzakelijk. In dit deel wordt dieper ingegaan op de definitie van desinvesteringen en vervolgens op de verschillende soorten desinvesteringen die teruggevonden worden in de literatuur Algemene definitie De term desinvesteringen verwijst naar de verkoop van een deel van het bedrijf aan een andere partij, dit slaat zowel op fysieke middelen, een gehele bedrijfseenheid, een dochtermaatschappij of een productlijn (MOSCHIERI C. en MAIR J., 2005; COYNE J. en WRIGHT M., 1986; BODDEWIJN J. J., 1979). Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen desinvesteringen en divestitures. Vaak worden deze twee termen door elkaar gebruikt, maar deze hebben eigenlijk een verschillende betekenis. De term divestiture slaat dan eerder op een wijziging van het productieve portfolio van het bedrijf, waarbij een divisie, een bedrijfseenheid, een productlijn of een dochtermaatschappij aangeboden wordt op de markt (MOSCHIERI C. en MAIR J., 2005). Voor de eenvoud wordt er verder gewerkt met de algemene term desinvesteringen. De desinvesteringen vormen slechts een deel van de algemene term herstructureren. Dit wordt omschreven als zijnde significante en snelle veranderingen in een bedrijf zijn activa, kapitaalstructuur of organisationele structuur (SINGH H., 1993, blz. 147). Hieruit volgt dat desinvesteringen zowel bij falende als bij succesvolle ondernemingen kunnen voorkomen. De falende ondernemingen zullen nog een laatste poging willen ondernemen om het tij te keren en de onderneming opnieuw winstgevend te maken, daar waar de succesvolle ondernemingen flexibel willen inspringen op nieuwe uitdagingen of opportuniteiten die zich stellen door een veranderende omgeving. Het is dus verkeerd om te denken dat desinvesteringen enkel verband houden met 3

12 ondernemingen in moeilijkheden. Door het inpassen van de desinvesteringsactiviteit binnen de strategie en het beleid van de onderneming zal deze sneller geassocieerd worden met positieve acties. Dit laatste kan er voor zorgen dat de desinvesteringen vaker gebruikt zullen worden in de situaties waarin ze nodig zijn, waardoor men nieuwe opportuniteiten niet meer aan zich zal laten voorbij gaan. Bij de beslissing om te desinvesteren mogen natuurlijk ook de kosten niet uit het oog verloren worden, de onderneming moet immers een prijs betalen voor deze desinvesteringen. Als eerste is er de onzekerheid langs de zijde van de werknemers wat zich kan vertalen in een lagere performantie van de resterende segmenten van de onderneming. Een tweede kost dat een desinvestering met zich kan meebrengen is de angst bij de klanten, wat hen kan aanzetten tot verschuiving naar andere leveranciers. De derde kost tenslotte heeft betrekking op de bezorgdheid in de gemeenschap en onder de aandeelhouders. Dit kan leiden tot acties in het voordeel van de gemeenschap en de aandeelhouders die niet ten goede komen van de onderneming zelf. Het kan eveneens leiden tot tussenkomsten van de overheid die onwenselijk beschouwd worden vanuit het standpunt van het huidige management (LOVEJOY F. A., 1971). DRANIKOFF L. et al. (2002) stelt dat hoewel er kosten verbonden zijn aan het desinvesteren, er ook hoge kosten verbonden zijn aan het te lang aanhouden van een activiteit. Hij onderscheidt drie vormen van kosten. De eerste wordt gevormd door de kosten voor de onderneming. Lang aangehouden activiteiten zullen de cash genereren die de onderneming toelaat om te groeien of te verbeteren vandaag, maar deze kunnen de onderneming gaan hinderen in het zich voorbereiden op een sterk groeiende toekomst aangezien ze niet meer zullen streven naar innovatie. Een stabiele positie brengt immers comfort met zich mee waardoor er minder inspanningen geleverd zullen worden voor het ontdekken van nieuwe opportuniteiten. Het zal ook moeilijker worden om personen met specifieke talenten binnen te halen in de onderneming, deze activiteiten zijn in staat om meer middelen te gebruiken dan ze genereren en deze kunnen de kostbare tijd van het management volledig voor zich opeisen. Als tweede vorm van kosten zijn er de kosten voor de eenheid, het is immers zeldzaam voor een moederonderneming om over de expertise te beschikken die vereist is om een activiteit doorheen elke fase van de levenscyclus te helpen. Het probleem hierbij ontstaat op het ogenblik dat de moederonderneming stopt met het geven van voldoende aandacht aan de activiteit, maar toch weigert om deze te verkopen aan iemand die er wel de tijd en expertise voor heeft. De laatste vorm van kosten die in deze studie vermeld worden is de gedeprimeerde exit prijs. Een desinvestering die uitgevoerd wordt op een slecht ogenblik is in staat om waarde van de aandeelhouders te vernietigen. Dit doet zich voor indien het management de eenheid pas gaat verkopen nadat deze al geruime tijd slechte prestaties heeft geleverd. Hierdoor zal de prijs die ontvangen wordt veel lager zijn dan in het geval men deze activiteiten onmiddellijk had gedesinvesteerd. 4

13 2.2. Soorten desinvesteringen Desinvesteringen omvatten sell-offs, spin-offs, spin-outs, split-offs, split-ups, leveraged buy-outs, en management buy-outs Sell-off Deze term wordt gebruikt wanneer er een divisie, bedrijfseenheid, productlijn of dochtermaatschappij verkocht wordt aan een ander bedrijf in ruil voor cash. Na de sell-off heeft de moedermaatschappij geen enkele band meer met de gedesinvesteerde eenheid (MOSCHIERI C. en MAIR J., 2005; DEPAMPHILIS D. M., 2005; GAUGHAN P. A., 2002; PIKE R. H. en NEAL B., 2006). De gedesinvesteerde eenheid wordt dan ofwel onafhankelijk ofwel een deel van een ander bedrijf (COYNE J. en WRIGHT M., 1986). Essentieel komt dit neer op het feit dat de desinvesterende onderneming de productiviteit van de operationele kasstromen opgeeft die geassocieerd worden met de gedesinvesteerde activa en in ruil hiervoor een kasstroom of kasstromen van de overnemende onderneming ontvangt (BOUDREAUX K. J., 1975, blz. 619). Bij een sell-off wordt er van uitgegaan dat indien een complex conglomeraat 1 werkzaam is in verschillende en ongerelateerde activiteiten, deze de activiteiten zal desinvesteren die niet onmiddellijk bijdragen tot de strategie, waardoor de anergies (d.i. een negatieve synergie 2 ) verwijderd worden en het mogelijk wordt om zich in de toekomst enkel te focussen op de activiteiten die de onderneming op een winstgevende manier tot een goed einde kan brengen. Als gevolg hiervan zal zowel de productiviteit als de performantie van de verkopende onderneming toenemen (MARKIDES C. C. en BERG N. A., 1992). Er kan dus verwacht worden dat een sell-off een positieve impact zal hebben op de ondernemingswaarde. Bij het bestuderen van de periode van -360 dagen tot -11 dagen voor de aankondiging van de sell-off, blijkt dat deze aankondiging, voor de verkopers, voorafgegaan wordt door significante negatieve returns van ongeveer -10,8 procent. De kopers van de gedesinvesteerde activa daarentegen verdienden positieve returns in de periode voor de aankondiging (JAIN P. C., 1985). Hieruit volgt dat, ondanks dat andere motivaties ook een belangrijke rol kunnen spelen (supra 2.3), de allerbelangrijkste motivatie bij een sell-off gegeven wordt door de wil van het management van een slechter presterende onderneming om het welzijn van de aandeelhouders te verbeteren en dus logischerwijze de performantie van de onderneming te doen toenemen (JAIN P. C., 1985). Volgens ALEXANDER G. J. et al. (1984) zijn deze negatieve returns in 1 Een conglomeraat is een groot bedrijf dat uit verschillende, niet met elkaar in verband staande, divisies bestaat 2 Een negatieve of omgekeerde synergie doet zich voor indien de delen afzonderlijk meer waard zijn dan het geheel (GAUGHAN P. A., 2002, blz. 401). 5

14 de periode voorafgaand aan de aankondiging afkomstig van het openbaar maken van negatieve informatie over de onderneming waarbij gesuggereerd wordt dat de onderneming zich in financiële moeilijkheden bevindt Spin-off Bij een spin-off wordt de divisie, bedrijfseenheid, productlijn of dochtermaatschappij een onafhankelijke nieuwe onderneming waarvan de aandelen verdeeld worden onder de aandeelhouders van de moederonderneming zodat deze controle kan blijven behouden over de nieuwe onderneming. De aandelen worden verdeeld in directe proportie tot de aandeelhouders hun huidige participatie in de onderneming (MILES J. A. en ROSENFELD J. D., 1983; BREALEY R. A. en MYERS S. C., 1988; GAUGHAN P. A., 2002; DEPAMPHILIS D. M., 2005; MOSCHIERI C. en MAIR J., 2005; VAN HORNE J. C. en WACHOWICZ J. M. Jr., 2005). De eenheid die gedesinvesteerd werd via een spin-off kan beschouwd worden als een quasi onafhankelijke eenheid daar deze zelf zijn managementstructuur kan kiezen en financiering kan bekomen uit eigen beweging (COYNE J. en WRIGHT M., 1986, blz. 4). In tegenstelling tot een sell-off ontvangt de moedermaatschappij bij een spin-off geen geldstroom (GAUGAHN P. A., 2002). Een groot voordeel verbonden aan een spin-off is dat deze transactie zodanig gestructureerd kan worden dat deze belastingsvrij wordt. Opdat een spin-off belastingsvrij zou zijn, moeten zowel de moederonderneming als de gedesinvesteerde eenheid minstens vijf jaar actief zijn voor de herstructurering plaatsvindt. De moederonderneming moet eveneens over minstens 80 procent van de dochteronderneming beschikken (GAUGHAN P. A., 2002). Een ander voordeel is dat een spin-off de onderneming net zoals bij een sell-off in staat stelt om een negatieve synergie te verwijderen. Een onderneming die een spin-off doorvoert wordt vaak gekarakteriseerd door risicovolle schulden. Deze ondernemingen kunnen ervoor opteren om investeringen met een positieve netto contante waarde of NCW 3 niet door te voeren. Dit komt doordat bepaalde inkomsten die volgen uit een dergelijke investering voornamelijk toekomen aan de bestaande schuldeisers, aangezien deze als eerste moeten betaald worden, waardoor er minder overblijft voor de aandeelhouders. Indien de bedrijfseenheid gedesinvesteerd wordt aan de hand van een spin-off, dan zouden deze investeringsopportuniteiten toch doorgevoerd kunnen worden en 3 De NCW bepaalt de contante waarde van alle kasstromen van een investeringsproject met behulp van een gegeven minimumrendement na belastingen. Bij een NCW >= 0 wordt het project aanvaard. Deze wordt berekend aan de hand van de n formule: A1 A2 An At NCW = A = 1 2 n waarbij k gelijk is aan het vereiste t (1 + k) (1 + k) (1 + k) t= 0 (1 + k) minimumrendement. De NCW geeft aan hoeveel waarde een bepaald project creëert voor de onderneming. Bij een positieve NCW wordt op de begininvestering het vereiste rendement verdiend tijdens de looptijd van het project en wordt daarbovenop waarde gecreëerd gelijk aan de netto contante waarde (OOGHE H. et al., 2003, blz ). 6

15 zouden alle opbrengsten toekomen aan de houders van het eigen vermogen. Hierdoor kan verwacht worden dat de aankondiging van een spin-off de waarde van de aandeelhouders doet toenemen (MYERS S. C., 1977) Spin-out Met een spin-out bedoelt men een onderneming die opgericht wordt door individuen die het bestaande bedrijf verlaten en die deze activiteit zullen uitvoeren binnen dezelfde industrie als diegene waarin de oorspronkelijke onderneming actief is (MOSCHIERI C. en MAIR J., 2005) Carve-out Een carve-out is een nieuwe onafhankelijke onderneming die ontstaat door een deel van de moederonderneming haar activiteit los te maken van de andere activiteiten en de aandelen van de nieuwe onderneming te verkopen in een publieke uitgifte (MOSCHIERI C. en MAIR J., 2005). De moederonderneming blijft wel een bepaald aandeel binnen de nieuwe onderneming aanhouden en zal dus haar controle op de nieuwe onderneming niet volledig ongedaan maken (VAN HORNE J.C. en WACHOWICZ J. M. Jr., 2005). Het is een hybride transactie, enerzijds worden de aandelen van de nieuwe onderneming verhandeld los van de aandelen van de moederonderneming en anderzijds resulteert dit in een contante geldstroom naar de moederonderneming. Deze vorm van desinvestering wordt vaak gebruikt om kapitaal te verzamelen, dit kapitaal kan vervolgens gebruikt worden om te herinvesteren in de dochtermaatschappij of het betalen van een dividend aan de moederonderneming. Het vormt ook een opportuniteit om de onderneming te waarderen doordat de aandelen verkocht worden op een publieke beurs. Op een dergelijke beurs is het mogelijk dat de markt haar verwachtingen weergeeft onder de vorm van een stijging of een daling van de aandelenprijs, waardoor de onderneming gewaardeerd kan worden (DEPAMPHILIS D. M., 2005; VAN HORNE J. C. en WACHOWICZ J. M. Jr., 2005) Split-off Een split-off is een variatie van een spin-off waarbij bepaalde aandeelhouders van de moederonderneming (namelijk diegene die een specifieke soort van aandelen aanhouden) aandelen van de dochteronderneming (= de onderneming die ontstaat door de split-off) ontvangen in ruil voor het opgeven of liquideren van hun aandelen van de 7

16 moederonderneming (DEPAMPHILIS D. M., 2005, blz. 526; MOSCHIERI C. en MAIR J., 2005; GAUGHAN P. A., 2002 ). De split-off heeft als doel de druk op de aandelenprijs van de onderneming die gedesinvesteerd is te reduceren, want aandeelhouders die hun aandelen uitwisselen zullen minder geneigd zijn om hun nieuwe aandelen te verkopen. Dit in tegenstelling tot een gewone spin-off. De split-off verhoogt ook de inkomsten per aandeel van de moedermaatschappij doordat het aantal aandelen vermindert (DEPAMPHILIS D. M., 2005) Leveraged buyout (LBO) Onder een LBO verstaat men een transactie waarbij een groep van privé-investeerders schuldfinanciering hanteert om een onderneming of een ondernemingsdivisie te kopen (MOSCHIERI C. en MAIR J., 2005). Deze wordt dan een onafhankelijke eenheid (COYNE J. en WRIGHT M., 1986) Management buy-out (MBO) MBOs zijn transacties waarbij de managers, met behulp van andere investeerders, het bezit van aandelen door de moederonderneming vervangen (MOSCHIERI C. en MAIR J., 2005; SINGH H., 1993). Het wordt dan een eenheid die onafhankelijk van de moederonderneming functioneert (COYNE J. en WRIGHT M., 1986). Bij een MBO zijn steeds drie partijen betrokken, namelijk de directie van de onderneming die wil desinvesteren, het managementteam dat de buy-out wil doorvoeren en de personen die het management financieel steunen (PIKE R. H. en NEAL B., 2006). MBOs worden algemeen aanschouwd als de voornaamste vorm van financieel herstructureren die resulteert in een afstemming van de belangen van de aandeelhouders en de managers (PEEL M. J., 1995; PIKE R. H. en NEAL B., 2006). Dit zal zich voordoen indien de onderneming na de buy-out gaat privatiseren, wat bijna steeds het geval is. De voorstanders van herstructureringen stellen dat de doelwitten van de herstructureringsactiviteiten vaak inefficiënte gebruikers zijn van schaarse middelen wat kan verbeterd worden door de standaard publieke ondernemingsvorm te vervangen door een incentive-intensieve ondernemingsvorm (SETH A. en EASTERWOOD J., 1993, blz. 251). Voor de transactie plaatsvindt, komt het immers vaak voor dat de managers bepaalde acties gaan ondernemen die voor hen persoonlijk wel positief zijn, maar die helemaal niet in het beste belang van de aandeelhouders zijn. De veronderstelling bij een MBO is dan dat de managers hierdoor grote eigen vermogen belangen zullen verkrijgen in de onderneming, ze worden immers mede- 8

17 eigenaar van de onderneming. Deze belangenvermenging zal hen ertoe aanzetten de praktijken die geen waarde opleveren voor de aandeelhouders te minimaliseren (BOWMAN E. H. en SINGH H., 1993). De MBO gaat vaak gepaard met een hoog niveau aan schulden, deze kunnen tot 90% van de totale kapitalisatie van het bedrijf aannemen. Hierbij kan dan gesproken worden van een leveraged management buy-out (SINGH H., 1993). Deze hoge graad aan schulden zal eveneens als een krachtige incentive werken voor de managers om voldoende cash flow te genereren zodat ze hun schuldaflossingen kunnen doorvoeren. De hoge schuldgraad zal er dan eveneens voor zorgen dat de belangen van de managers beter aansluiten bij deze van de aandeelhouders. Bij een MBO wordt vaak opgemerkt dat het nieuwe managementteam een hogere return verdient door het uitvoeren van de activiteit dan de oude onderneming waarvan deze deel uitmaakte. Dit komt onder meer doordat een MBO ervoor zorgt dat er meer flexibiliteit is in het nemen van beslissingen, aangezien er geen goedkeuring meer vereist is van de moederonderneming vooraleer belangrijke beslissingen genomen worden (PIKE R. H. en NEAL B., 2006). Een andere belangrijke functie van een MBO is er voor te zorgen dat er wijzigingen plaatsvinden in de samenstelling van de activa binnen de onderneming. De hoge schuldgraad zal vaak leiden tot de noodzakelijke verkoop van activa, zodanig dat de schuldaflossing kan voldaan worden (SETH A. en EASTERWOOD J., 1993). Een MBO zal vaak gehanteerd worden indien de moederonderneming beslist om een dochteronderneming te desinvesteren voor strategische redenen zoals het verminderen van diversificatie en het bekomen van een grotere focus. Een MBO kan echter ook kopergedreven zijn. Bij het laatste kan het zijn dat het lokale management (het management van de activiteit) merkt dat de activiteit een groter potentieel heeft dan wat het management van de moederonderneming realiseert, of dat het enige alternatief sluiting is. Dit laatste zou gepaard gaan met hoge liquidatiekosten. Er is een stijging van de MBO-activiteit waar te nemen dankzij de venture capital ondernemingen (= durfkapitaal) die de managers in staat stellen om grote sommen kapitaal te bekomen via leningen (PIKE R. H. en NEAL B., 2006). Bij desinvesteringen kan ook nog een onderscheid gemaakt worden tussen vrijwillige en onvrijwillige (of gedwongen) desinvesteringen. Een gedwongen desinvestering vormt een reactie op legale en/of regelgevende moeilijkheden. (MONTGOMERY C. A. et al., 1984). DEPAMPHILIS D. M. (2005, blz. 512) stelt dat wanneer een onderneming met een groot marktaandeel een directe concurrent koopt, dit problemen in verband met de naleving van de antitrust regelgeving kan opleveren. Het is wel nog mogelijk dat een dergelijke fusie goedgekeurd wordt indien de overnemende onderneming bereid is om bepaalde activiteiten te desinvesteren die geacht worden om anticompetitief te zijn indien ze gecombineerd worden met gelijkaardige eenheden binnen de overnemende onderneming. Een gedwongen desinvestering kan eveneens 9

18 ontstaan wanneer een onderneming een ongunstig overzicht ontvangt van het departement justitie van de federale handelscommissie, dat vereist dat de onderneming zichzelf of een bepaald deel van zichzelf gaat desinvesteren (GAUGHAN P. A., 2002). Bij een vrijwillige desinvestering heeft het management de controle. Deze graad van controle bij de desinvesteringsbeslissing kan sterk verschillen. Factoren zoals de beschikbare kennis, de bekwaamheid om performantie te meten, externe krachten van de concurrentie, wijzigende technologie, enz. kunnen de managementcontrole in bepaalde gevallen sterk beïnvloeden. Hierdoor is een desinvestering in sommige gevallen het resultaat van factoren waarover het management bijna geen controle heeft (LOVEJOY F. A., 1971). In de verdere bespreking van desinvesteringen zal vooral aandacht geschonken worden aan vrijwillige sell-offs, spin-offs en MBOs. 3. Waarom desinvesteren? Uit het vorige deel is gebleken wat desinvesteringen exact zijn en in welke verschillende vormen deze kunnen voorkomen binnen ondernemingen. Het is dan ook aangewezen om nu even dieper in te gaan op het waarom van desinvesteringen. Desinvesteringen gebeuren niet toevallig binnen een bepaalde onderneming, het management beschikt meestal over een goede reden. Deze verschillende redenen, ook wel motivaties genoemd, komen in het eerste punt aan bod. Eens de verscheidene redenen gekend zijn is het aangewezen om na te gaan waarom voor een bepaalde vorm van desinvesteren geopteerd wordt. Dit wordt besproken in het tweede punt van dit deel. Tot slot wordt nog uiteengezet waarom desinvesteringen soms ten onrechte uitgesteld worden Motivaties Vooraleer een onderneming zal beslissen om te desinvesteren moet deze er zeker van zijn dat de voordelen van het desinvesteren van de activiteit groter zullen zijn dan diegene van het voortzetten of sluiten/stopzetten van de activiteit. Een onderneming zal enkel doorgaan met een desinvestering wanneer ze over betrouwbare gegevens beschikt die bewijzen dat de voordelen van desinvesteren de voordelen van de andere acties zullen overtreffen. Enkel in deze omstandigheden is het in het voordeel van de aandeelhouders om een bedrijfseenheid, divisie of dochteronderneming te verkopen (VIGNOLA L., 1974; MONTGOMERY C. A. et al., 1984). Elke onderneming heeft immers als hoofddoelstelling het maximaliseren van de waarde van de aandeelhouders. In de literatuur worden er talrijke redenen aangehaald om te desinvesteren. De belangrijkste redenen, in volgorde van belangrijkheid zijn: wijzigen van de strategie en focus, de performantie van de 10

19 eenheid/activiteit, de nood aan geld, gevolg van vroegere overnames, het niet bijdragen tot de bedrijfsdoelstellingen en ten slotte worden ook nog enkele andere overwegingen vermeld Wijzigen van de strategie en focus De meest aangehaalde reden om te desinvesteren is het wijzigen van de strategie en focus als gevolg van een wijzigende competitieve of wettelijke omgeving. Door de wijzigende omgeving kunnen er nieuwe opportuniteiten in de markt komen die er vroeger nog niet waren, maar waarop men toch wil inspelen (WESTON J. F., 1989). Deze hoofdreden omvat verschillende situaties. Het managen van sterk gediversifieerde portfolio s bijvoorbeeld, vergt veel tijd en energie, vooral wanneer de activiteiten zich in ongerelateerde industrieën bevinden. Het management zal daardoor niet altijd de nodige aandacht aan elke activiteit kunnen besteden waardoor het vaak beter is een bepaalde activiteit te desinvesteren aan een strategische koper. Een strategische koper is een koper die meer belang hecht aan de activiteit dan de moederonderneming. De activiteit is in zijn ogen meer waard waardoor hij bereid is om voor deze activiteit te betalen (DEPAMPHILIS D. M., 2005; MARKIDES C. C., 1992). Een andere situatie is dat het moederbedrijf weg wil uit een bepaalde bedrijfsactiviteit doordat ze vindt dat deze niet langer past binnen de toekomstplannen van de onderneming of omdat het binnen de plannen onmogelijk wordt voor de eenheid om op een winstgevende manier te kunnen werken. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat deze activiteit niet winstgevend kan zijn voor een andere onderneming. Indien dit zich voordoet wordt de desinvestering een deel van het efficiënte marktproces dat ervoor zorgt dat de activa geheralloceerd worden naar een onderneming die ze wel winstgevend kan inzetten (GAUGHAN P. A., 2002). Het management kan ook van mening zijn dat de huidige kernactiviteiten niet langer winstgevend zijn, dat het gebied waar ze momenteel actief in zijn volgroeid is en er nieuwe opportuniteiten de kop opsteken (GAUGHAN P. A., 2002; DEPAMPHILS D. M., 2005). Het management kan daarom beslissen om een andere richting in te slaan en zich te distantiëren van de kernactiviteiten. De huidige kernactiviteiten kunnen dan verkocht worden om zich toe te spitsen op andere activiteiten. Ook de dynamieken van de levenscyclus kunnen de houding van een onderneming ten opzichte van een bepaalde activiteit wijzigen. Deze wijziging kan enerzijds te wijten zijn aan wijzigingen binnen de activiteit zelf, of anderzijds door wijzigingen in de industriële omgeving waarin de onderneming functioneert. Op het ogenblik dat dit fenomeen voor welke 11

20 reden dan ook ontstaat, zal het elimineren van de activiteit door te desinvesteren een heel normale en nuttige reactie zijn (VIGNOLA L., 1974). Het focussen op de kernactiviteiten was in de jaren 1980 een overtuigende motivatie voor bedrijven om te desinvesteren. Volgens SETH A. en EASTERWOOD J. (1993) die MBOs in grote ondernemingen beschouwen, zijn er drie soorten van focus. Als eerste is er de marktfocus waarbij de herstructureringsactiviteit bestaat uit het reduceren van de geografische dekking. Een tweede soort is de focus op de activiteiten waarbij bepaalde activiteiten verkocht worden die gerelateerd zijn aan de activiteiten die behouden worden. De derde en laatste soort is de focus op de onderneming waarbij activiteiten verkocht worden die ongerelateerd zijn aan de activiteiten die behouden worden. Zij stellen hierbij dat vele ondernemingen een mix van deze strategieën volgen. Men moet dus niet of het ene of het andere kiezen, aangezien een onderneming meer dan één strategie op het zelfde ogenblik kan nastreven. De auteurs vinden in hun onderzoek dat ondernemingen met ongerelateerde activiteiten een breder menu van desinvesteringsstrategieën volgen in vergelijking met ondernemingen die bestaan uit gerelateerde activiteiten. Dit is logisch, aangezien deze met meer verschillende activiteiten te maken krijgen. Uit hun resultaten blijkt dat strategisch herfocussen een belangrijk aspect is van de post-buy-out herstructureringsactiviteit. Het focussen als motief voor eender welke vorm van desinvesteren is grotendeels een gevolg van eerdere diversificatie, wat niet steeds negatief is voor een onderneming omdat diversificatie eveneens winstgevend kan zijn. Diversificatie is immers noodzakelijk om van de vele voordelen te kunnen genieten zoals het verminderen van het risico, meer marktmacht, enz. Het probleem hierbij is dat er ook een grens is aan hoe groot een onderneming kan worden. Er bestaat dus zoiets als een optimale graad van diversificatie. Eens voorbij dit punt, zal een verdere diversificatie ervoor zorgen dat de winstgevendheid van de onderneming daalt. Volgens GIBBS P. A. (1993) volgt hieruit dat bij een situatie van overdiversificatie, de bestuurstructuren, inclusief de raad van bestuur, eigenaarschap en management incentives onvoldoende kunnen zijn om een hoge productdiversificatie tegen te gaan. Dit kan dan weer het gevolg zijn van de wijde verspreiding van aandelen waardoor de aandeelhouders ontoereikende incentives hebben om de ondernemingsstrategie op te volgen, dit kan eveneens het gevolg zijn van de karakteristieken van managers en bestuursleden of van het passief karakter van het bestuur zelf (HOSKISSON R. E. et al., 1994, blz. 1209). HOSKISSON R. E. en TURK T. A. (1990) stellen dat het gevolg van het zwakke bestuur en daarmee gepaard gaande overdiversificatie leidt tot een zwakke formulering van de strategie van de onderneming wat op zijn beurt kan leiden tot strategisch controleverlies en er kan strategische zwakheid ontstaan. Dit laatste 12

Hfst 6 : Solvabiliteit

Hfst 6 : Solvabiliteit Hfst 6 : Solvabiliteit De financiële draagkracht op LT wordt bekeken. Belangrijk voor de relatie tussen een onderneming en haar financiële instelling(en). 3 aspecten van solvabiliteit: 1. Statische solvabiliteit:

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Hoofdstuk 6: Beoordelen

Hoofdstuk 6: Beoordelen Hoofdstuk 6: Beoordelen M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht H6: Beoordelen Management & Organisatie Centraal Examen (CE) 1. Rechtsvormen 2. Prijsberekening 3. Resultaten 4. Balans 5. Liquiditeitsbegroting

Nadere informatie

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei

managing people meeting aspirations Natuurlijke groei managing people meeting aspirations Natuurlijke groei geloof Wij hebben een gemeenschappelijke visie pagina - managing people, meeting aspirations Vandaag verhoogt CPM de prestaties op elk niveau van uw

Nadere informatie

Mutatie ( miljoen) Mutatie 2009* in %

Mutatie ( miljoen) Mutatie 2009* in % Tweede kwartaal/eerste halfjaar 2010 26 augustus 2010 Halfjaarbericht Hoofdpunten Omzet met 10,8% gestegen naar 7,1 miljard (stijging van 4,4% tegen constante wisselkoersen) Bedrijfsresultaat met 17,6%

Nadere informatie

Rentabiliteitsratio s

Rentabiliteitsratio s 18 Rentabiliteitsratio s Nu we de begrippen balans, resultatenrekening en kasstromentabel onder de knie hebben, kunnen we overgaan tot het meer interessante werk, nl. het onderzoek naar de performantie

Nadere informatie

Inhoud. Lijst van tabellen... Lijst van figuren... Inleiding... HOOFDSTUK 1 FINANCIËLE ANALYSE: INLEIDING... 1

Inhoud. Lijst van tabellen... Lijst van figuren... Inleiding... HOOFDSTUK 1 FINANCIËLE ANALYSE: INLEIDING... 1 Lijst van tabellen... Lijst van figuren... Inleiding... xv xix xxi HOOFDSTUK 1 FINANCIËLE ANALYSE: INLEIDING... 1 1.1. Onderneming, toegevoegde waarde en belanghebbenden... 2 1.2. Rol van de financiële

Nadere informatie

We gaan de winstgevendheid van een onderneming analyseren. DOEL: - hoe verliezen oplossen? - financieren met VV vanuit rentabiliteitsstandpunt?

We gaan de winstgevendheid van een onderneming analyseren. DOEL: - hoe verliezen oplossen? - financieren met VV vanuit rentabiliteitsstandpunt? Hfst 7: Rentabiliteit We gaan de winstgevendheid van een onderneming analyseren. DOEL: - hoe verliezen oplossen? - financieren met VV vanuit rentabiliteitsstandpunt? Goede rentabiliteit heeft ook z n invloed

Nadere informatie

KAPITAALVERHOGING COFINIMMO: VAAK GESTELDE VRAGEN

KAPITAALVERHOGING COFINIMMO: VAAK GESTELDE VRAGEN KAPITAALVERHOGING COFINIMMO: VAAK GESTELDE VRAGEN INSCHRIJVEN OP HET AANBOD Q1: Wat is het doel van het Aanbod? Ervan uitgaand dat er volledig wordt op ingeschreven, zullen de netto opbrengsten van de

Nadere informatie

(Euronext Brussel) Emakina Group : 50% groei van de semesteriële verkoop

(Euronext Brussel) Emakina Group : 50% groei van de semesteriële verkoop FOR IMMEDIATE RELEASE (Euronext Brussel) Emakina Group : 50% groei van de semesteriële verkoop BRUSSEL, 25 SEPTEMBER 2007 Emakina Group publiceert vandaag de resultaten voor het eerste semester van 2007.

Nadere informatie

BEDRIJFSWETENSCHAPPEN. 2. De investeringsbeslissing en de verantwoording ervan

BEDRIJFSWETENSCHAPPEN. 2. De investeringsbeslissing en de verantwoording ervan BEDRIJFSWETENSCHAPPEN Hoofdstuk 2: INVESTERINGSANALYSE 1. Toepasbare beoordelingsmethodes 1.1. Pay-back 1.2. Return on investment 1.3. Internal rate of return 1.4. Net present value 2. De investeringsbeslissing

Nadere informatie

Respect voor klanten, partners en medewerkers

Respect voor klanten, partners en medewerkers Respect voor klanten, partners en medewerkers Service : een ander woord voor het respect dat een onderneming verschuldigd is aan haar klanten, medewerkers en partners. Voertuigbeglazing KERNCIJFERS (in

Nadere informatie

Toespraak van Nicolas Boël Voorzitter van de Raad van Bestuur Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 10 mei 2016

Toespraak van Nicolas Boël Voorzitter van de Raad van Bestuur Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 10 mei 2016 1 Toespraak van Nicolas Boël Voorzitter van de Raad van Bestuur Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 10 mei 2016 Dames en heren, Geachte aandeelhouders en vrienden, Ik wil u allen hartelijk welkom

Nadere informatie

Duvel Moortgat : courante netto winst +16%

Duvel Moortgat : courante netto winst +16% 15 Maart 2000 Duvel Moortgat : courante netto winst +16% Markante feiten van 1999 Beursintroductie: Duvel Moortgat werd begin juni geïntroduceerd op de Beurs van Brussel. Participatie in Noord Amerikaanse

Nadere informatie

Samenvatting onderzoek: Diversificatiestrategieën van accountantskantoren

Samenvatting onderzoek: Diversificatiestrategieën van accountantskantoren UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR 2010 2011 Samenvatting onderzoek: Diversificatiestrategieën van accountantskantoren Frederik Verplancke onder leiding van Prof. dr. Gerrit

Nadere informatie

Structurele ondernemingsstatistieken

Structurele ondernemingsstatistieken 1 Structurele ondernemingsstatistieken - Analyse Structurele ondernemingsstatistieken Een beeld van de structuur van de Belgische economie in 2012 en de mogelijkheden van deze databron De jaarlijkse structurele

Nadere informatie

Waardering van een Onderneming

Waardering van een Onderneming Waardering Congres Financieele Dagblad: Private Equity in de Praktijk 6 april 2006 Dr Michel van Bremen Partner First Dutch Capital B.V. Waardering, essentie: Res tantum valet quantum vendi potest Iets

Nadere informatie

Aanpak, risico s en waardering

Aanpak, risico s en waardering Studiedag Journée d études Overdracht en overname van KMO s Transmission et reprise de PME Aanpak, risico s en waardering Hilde WITTEMANS Bedrijfsrevisor Inhoudstafel 1. Trends in de overnamemarkt 2. Overzicht

Nadere informatie

Agenda. Wie is De Hooge Waerder?

Agenda. Wie is De Hooge Waerder? 1 Agenda 1. Wie is De Hooge Waerder? 2. Wat is mijn bedrijf waard? 3. Is uw bedrijf verkoopklaar? Vestigingen Wie is De Hooge Waerder? 2 Wie is De Hooge Waerder? Divisies: op alle vestigingen zijn alle

Nadere informatie

OEFENINGEN HOOFDSTUK 4

OEFENINGEN HOOFDSTUK 4 OEFENINGEN HOOFDSTUK 4 1 2 OEFENING 1 NA HET LEZEN VAN EEN ARTIKEL IN DE TIJD RAAKT DE ONDERNEMING FLUXUS GEÏNTERESSEERD IN HET VERSCHIL TUSSEN MARKTWAARDE EN BOEKWAARDE. HET MANAGEMENT, DAT ER ALTIJD

Nadere informatie

VOORBEELDEXAMENVRAGEN ( VOORBEELDEXAMEN!!!!)

VOORBEELDEXAMENVRAGEN ( VOORBEELDEXAMEN!!!!) VOORBEELDEXAMENVRAGEN ( VOORBEELDEXAMEN!!!!) VRAAG 1 WELKE VAN DE VOLGENDE UITSPRAKEN ZIJN JUIST? 1) IRR HOUDT GEEN REKENING MET DE GROOTTE VAN DE INVESTERING. 2) INDIEN EEN ONDERNEMING PROJECTEN DOORVOERT

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010

TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010 TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010 CiTG, minor Mining and Resource Engineering Economie college 1: Grip op Geldstromen Dr.ir. Gerard P.J. Dijkema Energy & Industry Group December

Nadere informatie

EXTERNAL INVESTORS IN PRIVATE FAMILY FIRMS AN EXPLORATORY STUDY OF FAMILY FIRM HETEROGENEITY JEROEN NECKEBROUCK, SOPHIE MANIGART & MIGUEL MEULEMAN

EXTERNAL INVESTORS IN PRIVATE FAMILY FIRMS AN EXPLORATORY STUDY OF FAMILY FIRM HETEROGENEITY JEROEN NECKEBROUCK, SOPHIE MANIGART & MIGUEL MEULEMAN EXTERNAL INVESTORS IN PRIVATE FAMILY FIRMS AN EXPLORATORY STUDY OF FAMILY FIRM HETEROGENEITY JEROEN NECKEBROUCK, SOPHIE MANIGART & MIGUEL MEULEMAN Overzicht Controle in het familiebedrijf Governance en

Nadere informatie

GLOBAL ANALYZER HANDLEIDING

GLOBAL ANALYZER HANDLEIDING HANDLEIDING GLOBAL ANALYZER RAPPORTS 1 Het Identificatie blok 1 Het Diagnose blok 1 Het Conclusies blok 1 Het bedrijfsprofiel 2 De verschillende Onderdelen 2 DE WAARDERING 2 Koop laag, verkoop hoog! 2

Nadere informatie

Uitgebreide samenvatting

Uitgebreide samenvatting Uitgebreide samenvatting Bereik van het onderzoek De Nederlandse minister van Economische Zaken heeft een voorstel gedaan om het huidig toegepaste systeem van juridische splitsing van energiedistributiebedrijven

Nadere informatie

Gevolgen voor de werkgelegenheid

Gevolgen voor de werkgelegenheid KRACHTIG ADVISEREN BIJ FUSIES EN OVERNAMES Met een divers team van organisatieadviseurs ondersteunen we ondernemingsraden bij het beoordelen van voorgenomen verkoop, fusies en overnames van bedrijven.

Nadere informatie

Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow

Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow Er is al heel wat gezegd en geschreven over het onderwerp Cash Flows. Wat ons blijft verbazen is hoe onvolledig deze publicaties

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst. Overwegingen. Herstructurering

Informatiebijeenkomst. Overwegingen. Herstructurering 19 januari 2016 Informatiebijeenkomst Overwegingen Herstructurering Opdelen van de onderneming in onderdelen is onvermijdelijk Centrales & Trade Levering Retail Multimedia Zelfstandig levensvatbaar Verlieslatend

Nadere informatie

B².DNA. Strategische GedragsVerbetering

B².DNA. Strategische GedragsVerbetering Het begrip waarde is een modewoord. Maar wat waarde precies is weten maar weinigen. In dit artikel wordt het begrip overzichtelijk uit de doeken gedaan. Met concrete aanwijzingen voor de praktijk van de

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Onderzoek over de planning van de bedrijfsoverdracht uitgevoerd met de steun van Agentschap Ondernemen: Executive summary Prof. dr. Tensie Steijvers drs. Ine Umans Universiteit

Nadere informatie

Ter Reigerie 7 bus 3, 8800 Roeselare. www.pouseele.be. Resultaatmanipulatie. Pouseele B. & C, Bedrijfsrevisoren

Ter Reigerie 7 bus 3, 8800 Roeselare. www.pouseele.be. Resultaatmanipulatie. Pouseele B. & C, Bedrijfsrevisoren Pouseele B. & C, Bedrijfsrevisoren Ter Reigerie 7 bus 3, 8800 Roeselare www.pouseele.be Resultaatmanipulatie Pouseele B. & C, Bedrijfsrevisoren Resultaatmanipulatie Bij resultaatmanipulatie wendt de bedrijfsleiding

Nadere informatie

Financiële analyse. Les 3 Kengetallen. Opdracht voor volgende lesweek

Financiële analyse. Les 3 Kengetallen. Opdracht voor volgende lesweek Financiële analyse Les 3 Kengetallen Opdracht voor volgende lesweek 1. Ieder teamlid download de financiele gegevens en berekent voor zijn bedrijf uit elke categorie van kengetallen (liquiditeit, solvabiliteit,

Nadere informatie

Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie voor de media Klantgerichtheid is de belangrijkste aanjager voor economische groei in Europa

Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie voor de media Klantgerichtheid is de belangrijkste aanjager voor economische groei in Europa Voor nadere informatie, neem contact op met: Wilma Buis Algemeen Directeur van Mercuri Urval b.v. Tel: 033 450 1400 of 06 5025 3038 wilma.buis@mercuriurval.com Onderzoek Mercuri Urval achtergrondinformatie

Nadere informatie

Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene

Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene Praktijkboek Strategie Bruggen bouwen naar de toekomst Aimé Heene Inhoud Woord vooraf Ontstaan en achtergronden van het 'Praktijkboek Strategie' 5 Doelstellingen en uitgangspunten 5 Het gebruik van de

Nadere informatie

STABIELE PRESTATIEVERBE- TERING DOOR HERSTRUCTUREREN

STABIELE PRESTATIEVERBE- TERING DOOR HERSTRUCTUREREN Financiering en treasury: STABIELE PRESTATIEVERBE- TERING DOOR HERSTRUCTUREREN Gedurende de financiële crisis van 2007-2008 zijn er bedrijven geweest die een herstructurering hebben ingezet om de economische

Nadere informatie

OEFENINGEN HOOFDSTUK 6

OEFENINGEN HOOFDSTUK 6 OEFENINGEN HOOFDSTUK 6 1 OEFENING 1 EEN INDIVIDU NEEMT EEN BELEGGING IN OVERWEGING MET VOLGENDE MOGELIJKE RENDEMENTEN EN HUN WAARSCHIJNLIJKHEDEN VAN VOORKOMEN: RENDEMENTEN -0,10 0,00 0,10 0,0 0,30 WAARSCHIJNLIJKHEID

Nadere informatie

Gender: de ideale mix

Gender: de ideale mix Inleiding 'Zou de financiële crisis even hard hebben toegeslaan als de Lehman Brothers de Lehman Sisters waren geweest?' The Economist wijdde er vorige maand een artikel aan: de toename van vrouwen in

Nadere informatie

Hfst 5: Liquiditeit. 5.1 Analyse van de liquiditeit binnen de onderneming

Hfst 5: Liquiditeit. 5.1 Analyse van de liquiditeit binnen de onderneming Hfst 5: Liquiditeit Dagelijkse activiteiten staan centraal: - heeft de onderneming genoeg werkkapitaal om haar activiteiten te financieren? - Hoeveel werkmiddelen heeft ze nodig? 5.1 Analyse van de liquiditeit

Nadere informatie

123WatEenSite C. van de PC Teststraat 1 3351 ZZ Alblasserdam

123WatEenSite C. van de PC Teststraat 1 3351 ZZ Alblasserdam C. van de PC Teststraat 1 3351 ZZ Alblasserdam INHOUDSOPGAVE Pagina Accountantsrapportage 3 Voorwoord 4 Resultaten 5 Financiële positie 7 Ondertekening van de accountantsrapportage 9 Jaarstukken 2008 Jaarrekening

Nadere informatie

THEMA 10. Resultaatbeoordeling: inleiding tot balans, resultatenrekening en liquiditeitsplan. 0. Introductie: doet de omgeving er iets toe?

THEMA 10. Resultaatbeoordeling: inleiding tot balans, resultatenrekening en liquiditeitsplan. 0. Introductie: doet de omgeving er iets toe? THEMA 10 Resultaatbeoordeling: inleiding tot balans, resultatenrekening en liquiditeitsplan 0. Introductie: doet de omgeving er iets toe? Heeft de strategie van een onderneming een impact op de overlevingskans

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

19 mei 2008. Wat is de waarde van een bedrijf?

19 mei 2008. Wat is de waarde van een bedrijf? 19 mei 2008 Wat is de waarde van een bedrijf? Wat is de waarde van een bedrijf? P.P.C. Buijsrogge RV Register Valuator Makelaar in bedrijfsbelangen www.corporatesearch.nl buijsrogge@corporatesearch.nl

Nadere informatie

De eigen vermogens voor de fusie zullen opgeteld worden in het eigen vermogen na de fusie.

De eigen vermogens voor de fusie zullen opgeteld worden in het eigen vermogen na de fusie. Fusies en absorpties SigmaConso llen White Principieel kan een fusie van twee vennootschappen van dezelfde consolidatiekring geen impact hebben op de geconsolideerde rekeningen. Economisch gezien, wat

Nadere informatie

IBUS ASSET MANAGEMENT UK B.V. JAARREKENING 2006. Polarisavenue 85 - Postbus 2007-2130 GE Hoofddorp Telefoon 023-5685800 - Fax 023-5685806

IBUS ASSET MANAGEMENT UK B.V. JAARREKENING 2006. Polarisavenue 85 - Postbus 2007-2130 GE Hoofddorp Telefoon 023-5685800 - Fax 023-5685806 IBUS ASSET MANAGEMENT UK B.V. JAARREKENING 2006 Polarisavenue 85 - Postbus 2007-2130 GE Hoofddorp Telefoon 023-5685800 - Fax 023-5685806 INHOUDSOPGAVE Vennootschappelijke Balans 3 Vennootschappelijke Winst-

Nadere informatie

Dossier regionale luchthavens. 0. Aanleiding:

Dossier regionale luchthavens. 0. Aanleiding: Dossier regionale luchthavens 0. Aanleiding: In 2004 presenteerde het Vlaams Forum Luchtvaart een rapport en aanbevelingen aan de Vlaamse regering over de luchtvaart in Vlaanderen [2]. Belangrijk onderdeel

Nadere informatie

IBUS ASSET MANAGEMENT UK B.V. HALFJAARVERSLAG 2007. Krijgsman 6 - Postbus 8010-1180 LA Amstelveen Telefoon 020-7559000 - Fax 020-7559090

IBUS ASSET MANAGEMENT UK B.V. HALFJAARVERSLAG 2007. Krijgsman 6 - Postbus 8010-1180 LA Amstelveen Telefoon 020-7559000 - Fax 020-7559090 IBUS ASSET MANAGEMENT UK B.V. HALFJAARVERSLAG 2007 Krijgsman 6 - Postbus 8010-1180 LA Amstelveen Telefoon 020-7559000 - Fax 020-7559090 INHOUDSOPGAVE Vennootschappelijke Balans 3 Vennootschappelijke Winst-

Nadere informatie

West-Vlaamse bedrijven: fit, gezond en crisisbestendig?

West-Vlaamse bedrijven: fit, gezond en crisisbestendig? Bekaert West-Vlaamse bedrijven: fit, gezond en crisisbestendig? Lieselot Denorme sociaaleconomisch beleid, WES Ondanks de recente economische crisis zijn de West-Vlaamse bedrijven er globaal in geslaagd

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

TUSSENTIJDSE MANAGEMENTVERKLARING VOOR DE PERIODE

TUSSENTIJDSE MANAGEMENTVERKLARING VOOR DE PERIODE VOOR DE PERIODE EINDIGEND OP 30 SEPTEMBER 2011 Gezien de verkoop van Avis Europe, die op 3 oktober 2011 van kracht werd, heeft deze mededeling enkel betrekking op de voortgezette activiteiten. SAMENVATTING

Nadere informatie

Goed voorbereid een overnametraject in. Financiële en juridische aspecten bij overnames Joy van der Veer Guido Goorts

Goed voorbereid een overnametraject in. Financiële en juridische aspecten bij overnames Joy van der Veer Guido Goorts Goed voorbereid een overnametraject in Financiële en juridische aspecten bij overnames Joy van der Veer Guido Goorts Inleiding Het overnametraject in Financiële en juridische aspecten bij overnames Joy

Nadere informatie

Management & Organisatie

Management & Organisatie Management & Organisatie Hoofdstuk 1 Managen = iemand iets laten doen waarvan jij vindt dat het nodig is. Dit gaat d.m.v. communicatie. Een organisatie is een samenwerkingsverband van mensen die bepaalde

Nadere informatie

De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur

De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur Hoofdstuk 5 De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur 5.1 Inleiding In de vorige hoofdstukken hebben we het vreemd vermogen en het eigen vermogen van een onderneming besproken. De partijen

Nadere informatie

Algemene vergadering van aandeelhouders. Hydratec Industries NV. Amersfoort 20 mei 2010

Algemene vergadering van aandeelhouders. Hydratec Industries NV. Amersfoort 20 mei 2010 Algemene vergadering van aandeelhouders Hydratec Industries NV Amersfoort 20 mei 2010 Agenda 1. Opening door de Voorzitter 2. Toelichting Directie 2009 3. Goedkeuring Jaarrekening 2009 besluit 4. Vaststelling

Nadere informatie

Equitisation and Stock-Market Development

Equitisation and Stock-Market Development Samenvatting In deze dissertatie worden twee belangrijke vraagstukken met betrekking tot het proces van economische hervorming in Vietnam behandeld, te weten de Vietnamese variant van privatisering (equitisation)

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2014 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

OPEN VRAGEN 1. Welke ondernemingsvorm komt het meest voor in Nederland en wat zouden daarvoor de belangrijkste redenen kunnen zijn?

OPEN VRAGEN 1. Welke ondernemingsvorm komt het meest voor in Nederland en wat zouden daarvoor de belangrijkste redenen kunnen zijn? Vragen hoofdstuk 3: De onderneming nader bekeken OPEN VRAGEN 1. Welke ondernemingsvorm komt het meest voor in Nederland en wat zouden daarvoor de belangrijkste redenen kunnen zijn? 2. Noem minimaal drie

Nadere informatie

MTY wordt IEX Group NV, leider in online beleggersinformatie

MTY wordt IEX Group NV, leider in online beleggersinformatie PERSBERICHT Bussum, 5 november 2015 In aanvulling op het persbericht IEX gaat naar de beurs, dat hedenmorgen is gepubliceerd, informeert MTY Holdings NV middels onderstaand bericht haar aandeelhouders

Nadere informatie

Onze bedrijfsprincipes

Onze bedrijfsprincipes Onze bedrijfsprincipes 1 Onze bedrijfsprincipes Het is onze visie om wereldwijd ongeëvenaarde oplossingen te creëren op het gebied van duurzame energie, maar tegelijkertijd willen we sterke, duurzame groei

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (summary in Dutch)

Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) Relatiemarketing is gericht op het ontwikkelen van winstgevende, lange termijn relaties met klanten in plaats van het realiseren van korte termijn transacties.

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSARIS R0403 UITGIFTE VAN AANDELEN ZONDER VERMELDING VAN NOMINALE WAARDE BENEDEN FRACTIEWAARDE

VERSLAG VAN DE COMMISSARIS R0403 UITGIFTE VAN AANDELEN ZONDER VERMELDING VAN NOMINALE WAARDE BENEDEN FRACTIEWAARDE VERSLAG VAN DE COMMISSARIS R0403 UITGIFTE VAN AANDELEN ZONDER VERMELDING VAN NOMINALE WAARDE BENEDEN FRACTIEWAARDE IN KADER VAN ARTIKEL 582 VAN HET WETBOEK VAN VENNOOTSCHAPPEN 4ENERGY INVEST NV GEVESTIGD

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL. Beheersreglement (ref. : RG PFL + / N / 09-2010) V834NL 2

INHOUDSTAFEL. Beheersreglement (ref. : RG PFL + / N / 09-2010) V834NL 2 - V834NL INHOUDSTAFEL 1. BESCHRIJVING VAN DE BELEGGINGSFONDSEN... 3 1.1 Capital Secure... 3 1.2 Capital Balanced... 3 1.3 Capital Dynamic... 3 1.4 Capital Growth... 4 1.5 Capital Focus... 4 2. GEMEENSCHAPPELIJKE

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Dit proefschrift bestudeert het gebruik van handelskrediet in de rijstmarkten van Tanzania. 18 We richten ons daarbij op drie aspecten. Ten eerste richten we ons op het

Nadere informatie

Wettelijke regelingen in verband met de jaarrekening

Wettelijke regelingen in verband met de jaarrekening 16 hoofdstuk Wettelijke regelingen in verband met de jaarrekening 16.1 Onder de werking van boek 2 titel 9 van het burgerlijk wetboek vallen ondernemingen die gedreven worden in de vorm van een NV, BV,

Nadere informatie

Verder in Fusie & Overnames

Verder in Fusie & Overnames Verder in Fusie & Overnames (Mid size en familiebedrijven) Datum: december 2009 Plaats: Zeewolde Door: Triple Play Keynote speaker: Mr. Pieter J.H. Mensink MBA Verbonden door vertrouwen; groeien door samenhang

Nadere informatie

Verkorte jaarrekening

Verkorte jaarrekening Geconsolideerde winst- en verliesrekening voor het jaar eindigend op 31 december 2012 x miljoen Doorlopende activiteiten Beëindigde Vóór Bijzondere activiteiten bijzondere posten posten Netto-omzet 9.131-9.131-9.131

Nadere informatie

Halfjaarcijfers 2004. Henk Bierstee, CEO Jan Slootweg, CFO. Agenda. 1 e halfjaar 2004. Ambitie. Financieel overzicht. -pag 2-

Halfjaarcijfers 2004. Henk Bierstee, CEO Jan Slootweg, CFO. Agenda. 1 e halfjaar 2004. Ambitie. Financieel overzicht. -pag 2- Halfjaarcijfers 2004 Henk Bierstee, CEO Jan Slootweg, CFO Agenda 1 e halfjaar 2004 Ambitie Financieel overzicht -pag 2- Samenstelling groep Nederland België / Luxemburg Athlon Car Lease Nederland Wagenplan

Nadere informatie

Wanneer gaat het fout met de financieringshefboom?

Wanneer gaat het fout met de financieringshefboom? Wanneer gaat het fout met de financieringshefboom? In tijden dat de verwachtingen voor toekomstige vrije geldstromen ieder jaar uitkomen werkt de financieringshefboom in het voordeel van de eigen vermogen

Nadere informatie

JAARRESULTATEN boekjaar 2009 2010 STERKE GROEI VASTGOEDPORTEFEUILLE (+ 13,71%) AANZIENLIJKE STIJGING VAN HET COURANT RESULTAAT PER AANDEEL (+5,11%)

JAARRESULTATEN boekjaar 2009 2010 STERKE GROEI VASTGOEDPORTEFEUILLE (+ 13,71%) AANZIENLIJKE STIJGING VAN HET COURANT RESULTAAT PER AANDEEL (+5,11%) Persmededeling onder embargo tot vrijdag 28 mei 17u40 GEREGLEMENTEERDE INFORMATIE JAARRESULTATEN boekjaar 2009 2010 STERKE GROEI VASTGOEDPORTEFEUILLE (+ 13,71%) AANZIENLIJKE STIJGING VAN HET COURANT RESULTAAT

Nadere informatie

Financiële hefboomwerking

Financiële hefboomwerking 17 Financiële hefboomwerking Waarom gaan ondernemingen dan schulden aan, kan men zich terecht afvragen? Het antwoord ligt bij de kost van het alternatief. Schulden kosten aanzienlijk minder dan. Er werd

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH)

NEDERLANDSE SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) Nederlandse Samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) Dankzij de opkomst van sociale media, zoals Facebook en Twitter, is de frequentie en het belang van niet-transactioneel klantgedrag

Nadere informatie

De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem

De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem De logica achter de ISA s en het interne controlesysteem In dit artikel wordt de logica van de ISA s besproken in relatie met het interne controlesysteem. Hieronder worden de componenten van het interne

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Samenvatting goodwill en waardecreatie van overnames

Samenvatting goodwill en waardecreatie van overnames Samenvatting goodwill en waardecreatie van overnames Dit proefschrift gaat over goodwill als maatstaf voor waardecreatie. Een aantal jaren geleden heeft zich in de Verenigde Staten van Amerika (hierna

Nadere informatie

ALGEMENE BEDRIJFSPRINCIPES VAN ARCADIS

ALGEMENE BEDRIJFSPRINCIPES VAN ARCADIS Pagina 1 van 5 fã~öáåé=íüé=êéëìäí ALGEMENE BEDRIJFSPRINCIPES VAN ARCADIS 1 Inleiding Bij ARCADIS hebben we onze missie als volgt gedefinieerd: Onze diensten zijn gericht op verbetering van de kwaliteit

Nadere informatie

Imtech Traffic & Infra. Veel gestelde commerciële vragen

Imtech Traffic & Infra. Veel gestelde commerciële vragen Imtech Traffic & Infra Veel gestelde commerciële vragen Royal Imtech N.V. organisatie: opheldering Royal Imtech NV (holding) Divisies Gebaseerd op landen Benelux Duitsland & Oost-Europa Nordic Spanje Verenigd

Nadere informatie

Business Valuation : groeiend belang

Business Valuation : groeiend belang Business Valuation : groeiend belang Inleiding Vandaag de dag worden we steeds vaker geconfronteerd met de vraag hoeveel een onderneming waard is en of ze gelet op de huidige crisis financieel gezond is.

Nadere informatie

ENKELE MOGELIJKHEDEN OM NOG TE GENIETEN VAN VERLAAGDE ROERENDE VOORHEFFING

ENKELE MOGELIJKHEDEN OM NOG TE GENIETEN VAN VERLAAGDE ROERENDE VOORHEFFING Editie 19 september 2013. ENKELE MOGELIJKHEDEN OM NOG TE GENIETEN VAN VERLAAGDE ROERENDE VOORHEFFING Inleiding Dividenden worden sinds 01.01.2012 uitgekeerd aan 25% roerende voorheffing. Ook het tarief

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Luca Pacioli. Portret van Luca Paciolis door Jacopo de Barbari, 1495. Luca Bartolomeo de Pacioli was een Italiaans wiskundige.

Luca Pacioli. Portret van Luca Paciolis door Jacopo de Barbari, 1495. Luca Bartolomeo de Pacioli was een Italiaans wiskundige. 33. Dubbele boekhouding. 33.1 Een beetje geschiedenis. De dubbele boekhouding werd uitgevonden door kooplieden uit Venetië en voor het eerst neergeschreven in 1494 door een Italiaanse monnik Luca Pacioli.

Nadere informatie

DIT DOCUMENT IS NIET BESTEMD VOOR VRIJGAVE, PUBLICATIE OF VERSPREIDING IN OF NAAR DE VERENIGDE STATEN, CANADA, JAPAN EN AUSTRALIË

DIT DOCUMENT IS NIET BESTEMD VOOR VRIJGAVE, PUBLICATIE OF VERSPREIDING IN OF NAAR DE VERENIGDE STATEN, CANADA, JAPAN EN AUSTRALIË VOORWAARDEN BETREFFENDE HET KEUZEDIVIDEND Persbericht Gereglementeerde informatie Maandag 18 mei 2015 (na beurstijd) Montea Management NV, met maatschappelijke zetel in 9320 Erembodegem, Industrielaan

Nadere informatie

KEUZEDIVIDEND INFORMATIEDOCUMENT TER ATTENTIE VAN DE AANDEELHOUDERS VAN COFINIMMO

KEUZEDIVIDEND INFORMATIEDOCUMENT TER ATTENTIE VAN DE AANDEELHOUDERS VAN COFINIMMO Woluwedal 58 1200 Brussel BE 0 426 184 049 RPR Brussel Naamloze vennootschap en Openbare Vastgoedbeleggingsvennootschap met vast kapitaal naar Belgisch Recht KEUZEDIVIDEND INFORMATIEDOCUMENT TER ATTENTIE

Nadere informatie

Handboek financiële analyse van de onderneming

Handboek financiële analyse van de onderneming Handboek financiële analyse van de onderneming Theorie en toepassing op de jaarrekening Boekdeel 1 Prof. dr. Hubert OoGHE Emeritus buitengewoon hoogleraar aan de Vlerick Leuven Gent Management School en

Nadere informatie

Het realiseren van een MBO - 10 veel gestelde vragen en antwoorden 1

Het realiseren van een MBO - 10 veel gestelde vragen en antwoorden 1 Het realiseren van een MBO - 10 veel gestelde vragen en antwoorden PricewaterhouseCoopers Corporate Finance heeft jarenlange ervaring in het begeleiden van teams bij het succesvol realiseren van management

Nadere informatie

#kpnjaarcijfers2011. Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i.

#kpnjaarcijfers2011. Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i. #kpnjaarcijfers2011 Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i. #hoofdpunten Turbulent 2011 Financiële doelen grotendeels gehaald Strategie neergezet voor komende jaren Internationaal gaat heel goed Nederland

Nadere informatie

Activa met lange omloop vastliggende activa Activa met korte omloop Vermogensbronnen (passief) Eigen vermogen

Activa met lange omloop vastliggende activa Activa met korte omloop Vermogensbronnen (passief) Eigen vermogen Activa met lange omloop vastliggende activa Kenmerken: -activa die blijvend of toch duurzaam in de onderneming aanwezig zijn -kunnen niet aan de onderneming onttrokken worden zonder het bestaan van de

Nadere informatie

Familiebedrijven en de crisis

Familiebedrijven en de crisis Onderzoeksrapport Oktober 2009 Familiebedrijven en de crisis Prof. Dr. Johan Lambrecht Prof. Dr. Vincent Molly Familiebedrijven en de crisis 1. Inleiding Naar aanleiding van de huidige financiële-economische

Nadere informatie

OVERZICHT VAN DE VOORGESTELDE HERVORMING VAN DE NMBS GROEP

OVERZICHT VAN DE VOORGESTELDE HERVORMING VAN DE NMBS GROEP OVERZICHT VAN DE VOORGESTELDE HERVORMING VAN DE NMBS GROEP De wet van 30 augustus 2013 betreffende de hervorming van de Belgische spoorwegen beoogt de hervorming van de huidige drieledige structuur van

Nadere informatie

HET RENDEMENT. De woning staat te koop voor 289.900 bij vastgoed Acasa, Brugge (www.immoacasa.be)

HET RENDEMENT. De woning staat te koop voor 289.900 bij vastgoed Acasa, Brugge (www.immoacasa.be) HET RENDEMENT 20-5-2015 www.hetrendement.be Bart@hetrendement.be 0476/941477 BTW-BE 0598.805.645 IBAN BE77 1430 9238 6642 Bidderstraat 71, 8000 Brugge De woning staat te koop voor 289.900 bij vastgoed

Nadere informatie

PERSBERICHT JAARCIJFERS 2014

PERSBERICHT JAARCIJFERS 2014 BETER BED HOLDING N.V. PERSBERICHT JAARCIJFERS 2014 Uden, 13 maart 2015 Inhoudsopgave 1. Persbericht jaarcijfers 2014.. 3 2. Geconsolideerde balans. 8 3. Geconsolideerde winst-en-verliesrekening.. 9 4.

Nadere informatie

Relatie tussen determinanten gerelateerd aan het dividendbeleid van een bedrijf en de levenscyclus

Relatie tussen determinanten gerelateerd aan het dividendbeleid van een bedrijf en de levenscyclus Relatie tussen determinanten gerelateerd aan het dividendbeleid van een bedrijf en de levenscyclus Auteur: Tim Wielens Universiteit Twente P.O. Box 217 7500AE Enschede Nederland t.h.wielens@student.utwente.nl

Nadere informatie

Integratie. 60 procent managers onderschat IT-integratie. Giezeman

Integratie. 60 procent managers onderschat IT-integratie. Giezeman Integratie 60 procent managers onderschat IT-integratie Giezeman Eerste 100 dagen cruciaal 60 procent managers onderschat it-integratie Vijftig tot tachtig procent van de fusies en overnames creëert geen

Nadere informatie

miljoen). De bezettingsgraad op 30 september 2007 beloopt 92 % (92 % einde 2006).

miljoen). De bezettingsgraad op 30 september 2007 beloopt 92 % (92 % einde 2006). Persbericht Intervest Offices bevestigt haar bedrijfsresultaten voor 2007 Antwerpen, 31 oktober 2007 - Openbare vastgoedbevak Intervest Offices maakt vandaag haar resultaten per 30 september 2007 bekend.

Nadere informatie

inhoud voorwoord lijst van figuren inleiding hoofdstuk 1. de jaarrekening

inhoud voorwoord lijst van figuren inleiding hoofdstuk 1. de jaarrekening inhoud 5 inhoud voorwoord 11 lijst van figuren 13 inleiding 17 hoofdstuk 1. de jaarrekening 19 1.1 Inleiding 19 1.2 De onderdelen van de jaarrekening 22 1.2.1 De balans 22 1.2.2 De resultatenrekening 23

Nadere informatie

Sicav naar Luxemburgs recht

Sicav naar Luxemburgs recht Sicav naar Luxemburgs recht Best Choice Best Choice is een selectie van fondsen die spe ciaal werd samengesteld voor wie vandaag flexibel en verstandig wil beleggen. Best Choice werd opgericht onder de

Nadere informatie

Sterke stijging Ebitda en netto resultaat Verhoging dividend

Sterke stijging Ebitda en netto resultaat Verhoging dividend Jaarresultaten 2013 Opgesteld door gedelegeerd bestuurders Dirk De Cuyper en Peter De Cuyper. Wetteren, België 17 maart 2014. Sterke stijging Ebitda en netto resultaat Verhoging dividend Kerncijfers 2013

Nadere informatie

Persbericht Aantal pagina s: 4

Persbericht Aantal pagina s: 4 Persbericht Aantal pagina s: 4 Brunel: sterke groei omzet en winst Kernpunten verslagjaar 2004 Omzet 313 miljoen; 27% groei EBIT 11,0 miljoen; toename van 8,1 miljoen Nettowinst 7,3 miljoen; toename van

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Het aantal eerste en tweede generatie immigranten in Nederland is hoger dan ooit tevoren. Momenteel wonen er 3,2 miljoen immigranten in Nederland, dat is 19.7% van de totale

Nadere informatie

Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever <> begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo

Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever <> begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo zijn opgemaakt (ook onder IFRS) IAS 7 maakt gebruik van cashstroom tabellen,

Nadere informatie