APM Toets en Open Source Software. Versie 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "APM Toets en Open Source Software. Versie 1"

Transcriptie

1 APM Toets en Open Source Software Versie 1

2 2 APM Toets en Open Source Software

3 Inhoud 1 Inleiding Doelstelling 4 2 Applicatie Portfolio Management Toets Huidige situatie Plaatsbepaling Open Source Software OSS en EBS Open source tussen Hergebruik en Pakket OSS en maatwerk OSS binnen POR Advies 10 3 APM selectie-traject OSS Selectie-traject Aanbestedingstraject 12 4 Bijlage 1 tekstfragmenten open standaarden in aanbesteding OSS Eisen OSS Wensen 15 5 Bijlage 2 Open Source Software eis of wens 16 blz Documenten DYA DYA : Stap voor stap naar professionele enterprise-architectuur, Berg, M. van den et al, Rijswijk, OSI Open Source Implementatie strategie, Winia, F. & M. van Nunen, Den Haag, POR Praktisch ontwikkelraamwerk, Wijnstok, M. et al, Den Haag, AGG LNV architectuurrichtlijnen gelijke geschiktheid Open Source Software, Dingemans G.M.L. et al, Den Haag, 2009 NOIV Nederland Open in Verbinding Een actieplan voor het gebruik van Open Standaarden en Open Source Software bij de (semi-) publieke sector, Ministerie van EZ, Den Haag, VOS Het verwerven van Open Source, Pianoo et al, S., Den Haag, APM Toets en Open Source Software 3

4 1. Inleiding In de open source implementatie strategienota voor LNV [OSI] wordt uitgewerkt hoe open source software wordt ingebed in de organisatie (bedrijfsvoering) van het ministerie van LNV. Voor een nadere uitwerking van de strategie zijn er operationele beleidskaders nodig. Deze operationalisering wordt gedaan in de actielijnen. In de open source implementatie strategienota voor LNV [OSI] wordt uitgewerkt hoe open source software wordt ingebed in de organisatie (bedrijfsvoering) van het ministerie van LNV. Voor een nadere uitwerking van de strategie zijn er operationele beleidskaders nodig. Deze operationalisering wordt gedaan in de actielijnen. De volgende actielijnen zijn benoemd: 1. Gelijke geschiktheid 2. Internetservice als verandermoment 3. Plaatsbepaling van OSS binnen POR 4. Herijkt beleid t.a.v. Vendor Lock-in 5. Strategiedocument voor infrastructuur 6. Communitybeleid 7. Criteria voor verantwoord teruggeven In dit document wordt actielijn 3 uitgewerkt Samenvattend is dit document een uitwerking van onderstaande stelling: - voor LNV het begrip gelijke geschiktheid concreet en toepasbaar uitgewerkt en in de inkoopprocedure verankerd, en - is de APM toets uitgebreid met Open Source Software van gelijke geschiktheid ten opzichte van bij LNV in gebruik zijnde software. Het resultaat is dat vaststaat welke bij LNV aanwezige software door OSS van gelijke geschiktheid vervangbaar is en hoe de toetsing geïmplementeerd wordt. 1.1 Doelstelling LNV conformeert zich aan het actieplan Nederland Open in Verbinding. Waar een keuze voor software gemaakt moet worden, wordt OSS meegewogen en bij gelijke geschiktheid bevoordeeld binnen LNV (in de documenten is OSS echter wel steeds apart beschreven, hiervoor is gekozen omdat dit een actuele toevoeging is). Daarbij is LNV géén softwareleverancier, maar wanneer door (of in opdracht van) LNV software ontwikkeld is die, vooral binnen de overheid, breder gebruikt kan worden, dan overweegt LNV deze beschikbaar te stellen in lijn met de European Union Public Licence (EUPL). Doel van dit document is het definiëren van stappen om antwoord te geven op de volgende vraag: Waar staat LNV met Open Source Software eind 2010? Onderstaand de concrete haalbare strategische doelen die bevordering van het gebruik van open source software integreren in LNV. In alle business cases wordt de afweging tussen open en gesloten source gemaakt volgens een binnen LNV vastgestelde uitwerking van gelijke geschiktheid. Open Source is verankerd in het inkoop-, software- en beheerbeleid. De maatwerktoepassingen met toekomst, zijn - voor zover mogelijk - beschikbaar gesteld op basis van een Open Source licentie (bijvoorbeeld EUPL). Het beleid ten aanzien van de vendor-lock-in voor de LNV essentiële closed software binnen LNV is herijkt en verankerd in de applicatieportfolio. De architectuur richtlijnen zoals opgesteld zijn getoetst in een pilot ontwikkel cq implementatietraject. 4 APM Toets en Open Source Software

5 2. Applicatie Portfolio Management Toets De toets zoals die wordt uitgevoerd door de afdeling A&S, is een functie binnen LNV die voorziet in het implementeren van een strategie voor software selectie. De functie maakt onderdeel uit van het dienstenpakket van DICTU. A&S adviseert, en toetst aanvragen voor applicaties van alle directies en diensten binnen LNV. In het praktisch ontwikkel raamwerk [POR] worden de volgende uitvoeringspaden voor applicatieselectie onderkend: ebs (ERP werkprocesimplementatie) Hergebruik Pakketselectie Maatwerk Voor uitvoering van de PIOFAH-taken (Personeel-Informatisering/automatisering-Organisatie-Financiën- Administratie en Aanschaf-Huisvesting) wordt allereerst uitgegaan van het gebruik van Rijksbrede oplossingen. Wanneer die niet aanwezig zijn wordt achtereenvolgens beoordeeld of hergebruik - EBS pakket maatwerk in de behoefte kunnen voorzien. Het uitvoeringspad binnen APM voor deze interne taken is daarmee Rijksbrede toepassingen EBS Pakket Maatwerk. Voor uitvoering van publieke taken is het traject Hergebruik Pakket of EBS Maatwerk met dien verstande dat EBS alleen ingezet mag worden wanneer daar voldoende mapping voor is. EBS op zich kent geen Open Source modules. De EBS-modules zelf kunnen wel Open Source componenten aanroepen. Open Source Software zal binnen deze vier groepen een plaats moeten vinden. In onderstaande paragrafen wordt beschreven op welke momenten Open Source geïntroduceerd kan worden en worden de voor- en nadelen van de verschillende momenten uitgewerkt. Op basis van deze uitwerking wordt een advies gegeven. Wanneer EBS niet geschikt is voor invulling van de functionele behoefte wordt bekeken in hoeverre bestaande pakketten of maatwerk soelaas bieden. De wijze waarop open source hierbij eventueel ingezet kan worden is gelijk voor zowel interne - als publieke taken. Uitgangspunt blijft dat hergebruik (inclusief EBS en Rijksbrede oplossingen) de voorkeur geniet. APMtoetsing voor nieuwe software vindt alleen plaats indien daar vanuit de business om gevraagd wordt of wanneer de levenscyclus van een product is afgelopen. APM Toets en Open Source Software 5

6 2.1 Huidige situatie Het praktisch ontwikkelraamwerk [POR] beschrijft het startpunt en de fasering van het informatieplanningstraject. Hierbij wordt de volgende fasering onderkend: Diagnose (bepalen van de oplossingsrichting) Strategie (voorbereiden van de uitvoering) Interventie (doorlopen van het meest geschikte uitvoeringspad) Binnen de strategie fase wordt een uitvoeringspad geselecteerd door APM. Dit wordt gedaan op basis van een functional fit. In de onderstaande afbeelding worden de huidige stappen getoond. In de volgende paragraaf zal deze afbeelding als uitgangspunt gebruikt worden voor de plaatsbepaling van OSS. Afbeelding 1: Huidige uitvoeringspaden Resultaat van functional fit binnen de huidige situatie is als volgend. Binnen de huidige situatie doet de functional fit uitspraken over de volgende vragen of onderwerpen: De gevraagde bedrijfstoepassing kan gerealiseerd worden binnen Oracle EBS (ERP). De functionele vraag kan ingevuld worden met behulp van bestaande applicaties (APM). De functionele vraag kan ingevuld worden met behulp van op de markt beschikbare applicaties. Er is een keuze gemaakt over de in te zetten middelen (pakketten, EBS, maatwerk). 2.2 Plaatsbepaling Open Source Software In de vorige paragraaf is aangegeven wat het resultaat is van de functional fit binnen de strategie fase [POR]. Door de uitbreiding met OSS wordt dit resultaat uitgebreid op de volgende wijze: De gevraagde bedrijfstoepassing kan gerealiseerd worden binnen Oracle EBS (ERP). De functionele vraag kan ingevuld worden met behulp van bestaande applicaties (APM). De functionele vraag kan ingevuld worden met behulp van op de markt beschikbare applicaties. Er is een keuze gemaakt over de in te zetten middelen (pakketten, EBS, maatwerk). Om tot dit resultaat te komen wordt de toets uitgevoerd in de volgorde zoals geschetst in de vorige paragraaf. In onderstaande opsomming wordt aangegeven wat de voor- en nadelen zijn van OSS als stap binnen de andere selectiestappen. 6 APM Toets en Open Source Software

7 2.3 OSS en EBS Afbeelding2: OSS en EBS Voorzover bekend is Oracle EBS een closed source applicatie waaraan geen Open Source modules toegevoegd kunnen worden. De meeste functionaliteit kan binnen EBS gerealiseerd worden op basis van configuratie van een van de vele standaard-modules. Voor sommige functionaliteitswensen is het echter noodzakelijk dat er communicatie met de omgeving plaatsvindt. Oracle adviseert in diverse white papers om voor de communicatie tussen EBS en de omgeving gebruik te maken van Open Source componenten. Hiermee wordt voorkomen dat in de toekomst weer een vendor lock-in situatie ontstaat. 2.4 Open source tussen Hergebruik en Pakket Binnen dit model wordt eerst onderzocht welke applicaties reeds binnen LNV aanwezig zijn om als oplossing ingezet te worden, vervolgens wordt gezocht naar een OSS oplossing voor de functionele vraag. Deze oplossing zorgt er enerzijds voor dat software hergebruikt kan worden maar dat ook OSS software ingang kan vinden. Afbeelding 3: OSS tussen hergebruik en pakket APM Toets en Open Source Software 7

8 Voordelen: Hergebruik en kennisopbouw van de bestaande software is geborgd. Door gecontroleerd het applicatie-aanbod uit te breiden met OSS kan gecontroleerd toegewerkt worden naar een Open Source st.ack Nadelen: Kosten voor licenties en beheer zullen pas dalen wanneer applicaties aan het einde van hun levenscyclus zijn. Het is onduidelijk hoe er gereageerd moet worden op nieuwe releases van het her te gebruiken product. 2.5 OSS en maatwerk Wanneer na marktconsultatie blijkt dat er geen Open of Closed Source applicaties beschikbaar zijn kan er een maatwerktraject ingegaan worden. Per applicatie zal bekeken moeten worden in hoeverre het maatwerk realiseerbaar is bij gebruikmaking van Open Source componenten. Afbeelding 4: OSS en maatwerk Voordelen: Werkwijze komt overeen met de huidige opzet van de APM toets Er kan enige besparing plaatsvinden op het moment dat er voor gebruik van OSS componenten gekozen wordt. Nadelen: Introductie van OSS zal nauwelijks plaatsvinden De introductie van OSS zal als zodanig nauwelijks herkenbaar zijn. 8 APM Toets en Open Source Software

9 2.6 OSS binnen POR Afbeelding 5: OSS en POR Het POR onderscheidt de volgende uitvoeringspaden: a) Uitvoeringspad Hergebruik b) Uitvoeringspad ERP c) Uitvoeringspakket Pakket-oplossing d) Uitvoeringspad Maatwerk Het POR spreekt zich niet uit over de rol die OSS in deze trajecten inneemt. LNV heeft echter wel uitgesproken dat zij zich verbindt aan het actieplan Nederland Open in Verbinding. Uitvloeisel hiervan is dat in elk uitvoeringspad OSS meegenomen moet worden in de oplossings-overwegingen. APM Toets en Open Source Software 9

10 2.7 Advies Op basis van de hierboven genoemde voor- en nadelen van de oplossingsrichtingen is het advies om OSS bij iedere stap mee te nemen in de overweging. Door daarbij uit te gaan van het hieronder geschetste stappenplan wordt bereikt dat op elk moment de mogelijkheden die geboden worden door de inzet van OSS, zorgvuldig getoetst worden. Afbeelding 6. Stroomschema implementatie OSS 10 APM Toets en Open Source Software

11 3. APM selectie-traject OSS In de bovenstaande paragrafen is beschreven op welke momenten de OSS-toets ingebouwd kan worden binnen de APM-uitvoeringstrajecten. Tevens zijn de voor en nadelen van de diverse mogelijke toetslocaties besproken. In dit hoofdstuk gaan we in op de selectie van Open Source producten binnen APM. Een APM toets begint met een vraag vanuit de directies en diensten van LNV. Soms wordt hierbij al een voorkeur voor een bepaald applicatie aangegeven. De vraag zal in eerste instantie binnen APM echter herleid worden tot een functionele vraag. De gepresenteerde oplossing richt zich primair op invulling van deze vraag. Wanneer blijkt dat er in het geval dat er meerdere softwarepakketten in aanmerking komen voor selectie, zal bij gebleken gelijkheid de voorkeur gegeven worden aan een Open Source alternatief. Bij de APM toets kunnen een tweetal trajecten onderscheiden worden. In het tweede traject wordt voor het vinden van de oplossing een aanbestedingstraject gestart. In onderstaande tabel wordt een samenvattend beeld gegeven van de verschillen tussen selectie en aanbesteding [VOS]. selectie-traject Nadruk op marktonderzoek Kennis (OSS) producten vereist Dienstverlening kan los worden aanbesteed Aanbestedingstraject Nadruk op specificeren (Leveranciers)Markt doet voorstel/denkt mee Dienstverlening kan in combinatie worden aanbesteed 3.1 Selectie-traject De selectie wordt door A&S uitgevoerd bijvoorbeeld bij het opstellen van een PSA. Voor het uitvoeren van deze activiteiten zal APM specifieke OSS kennis moeten vergaren en tijd moeten krijgen voor het doen van deze (onderzoeks)activiteiten[vos]. De eerste stap in een selectie-traject is het doen van marktonderzoek. In het geval van closed source programmatuur is vanuit de leverancier meestal een marketingapparaat beschikbaar dat ervoor zorgt dat de software onder de aandacht van potentiële klanten gebracht wordt. Denk hierbij aan foldermateriaal, presentaties en demo s. Bij OSS is dit marketingapparaat minder ontwikkeld of afwezig. Om productkennis te ontwikkelen op het gebied van Open Source Software zal men daarom vaak aangewezen zijn op internet. Bekende sites voor OSS zijn: (register van open source producten) (register van open source producten met name voor Mac OS en Linux) (lijst van open source producten ingedeeld naar diverse categorieën) (vergelijken van gesloten software producten met open source alternatieven. Naast deze onderzoeksactiviteiten die resulteren in een lijst van producten is het aan te bevelen om dit marktonderzoek uit te breiden met een inventarisatie van ervaringen met de geselecteerde producten bij andere (overheids)instellingen. APM Toets en Open Source Software 11

12 Op basis van gevonden Open Source producten en eventuele gesloten alternatieven kan de tweede stap uitgevoerd worden, te weten: de kwaliteitstoets functionele toets. TCO toets (Total Cost of Ownership?) Op basis van deze toetsen worden de verschillende producten met elkaar vergeleken. De stappen voor deze activiteit zijn uitgewerkt in LNV architectuurrichtlijn Gelijke Geschiktheid Open Source Software [AGG]. Afhankelijk van de omvang, complexiteit of strategische positie van de software kunnen één of meer toetsen genoemd binnen deze architectuurrichtlijn uitgevoerd worden. 3.2 Aanbestedingstraject Bij een aanbestedingstraject voert niet de afdeling A&S de selectie (marktonderzoek/toetsen) van de software uit, maar wordt dit gedaan door de opdrachtnemer. De geselecteerde software zal dan veelal in combinatie met een aantal andere producten en diensten (zoals installatie en beheer) aangeboden worden [VOS]. Dictu kan hier het standpunt innemen dat de leverancier vrij is in de keuze van open of gesloten software. Dictu kan echter ook hieromtrent eisen stellen en/of aanbevelingen doen omtrent het gebruik van OSS. Dit kan op de volgende manieren gerealiseerd worden: Opstellen van een bestek Vereisen van standaarden Standaarden zijn technische specificaties en als zodanig een onderdeel van het pakket van eisen. Standaarden kunnen als eis in het bestek opgenomen worden. Soms zijn er meerdere standaarden die functioneel gelijkwaardig zijn. In het bestek moet daarom het noemen van de naam van de standaard gevolgde worden door de zinsnede of gelijkwaardig. Bepalen van een lijst van toe te passen componenten en hulpmiddelen Vereisen dat standaarden open zijn ten aanzien van het gebruik van open standaarden geldt het principe van comply or explain. Bevorderen dat software open source is Het beleidsstandpunt dat bij gelijke geschiktheid open source de voorkeur geniet, kan expliciet als uitgangspunt in het bestek worden opgenomen. 12 APM Toets en Open Source Software

13 4. Bijlage 1 tekstfragmenten open standaarden in aanbesteding Uit verwerven van Open Source, Eilander, S., Den Haag, [VOS] 1. Open besluitvormingsprocedure Dit kenmerk zorgt ervoor dat de aanbestedende dienst niet afhankelijk is van één partij voor het beheer en de doorontwikkeling van de standaard. De open besluitvormingsprocedure maakt het mogelijk dat bij het beheer en de doorontwikkeling rekening zal worden gehouden met diverse belangen. Het biedt de aanbestedende overheidsorganisatie zelf ook de mogelijkheid om eventueel invloed uit te oefenen op de ontwikkelingsrichting van de standaard. 2. Eenvoudig beschikbaar Publicatie van een standaard maakt het mogelijk dat de standaard onafhankelijk van de beheerder van de standaard kan worden geïmplementeerd. Hierdoor is de aanbestedende overheidsorganisatie niet afhankelijk van één organisatie bij het uitwisselen van gegevens. Met name in informatie ketens waarin veel partijen participeren is het bevorder lijk voor de toegankelijkheid dat de standaard is gepubliceerd. Wanneer gegevens voor langere tijd worden vastgelegd, zorgt de beschikbaarheid van de beschrijving van het bestandsformaat dat de gegevens ook in de toekomst kan worden geopend. 3. Geen intellectuele eigendomclaims Voor het gebruik van standaarden worden geen licentiegelden op basis van intellectuele eigendomsrechten in rekening gebracht. De royaltyfree basis voor gebruik zorgt ervoor dat er geen financiële drempel voor andere deelnemers in de informatieketen en voor andere software-ontwikkelaars is om de standaard te implementeren of zelfs maar te gebruiken. Dit is een belangrijke randvoorwaarde voor de toekomstige beschikbaarheid van overheidsinformatie. Dit is ook een randvoorwaarde voor het implementeren van de standaard in open source software. 4. Geen beperkingen omtrent hergebruik Beperkingen omtrent het hergebruik van de standaard kan bepaalde partijen binnen de informatieketen uitsluiten van het gebruik van de betreffende standaard. Een standaard zou bijvoorbeeld alleen voor overheidspartijen kunnen gelden. Indien marktpartijen in de informatieketen zitten, dan zijn deze in dat geval uitgesloten van het gebruik van de standaard. Voor een aanbestedende overheidsorganisatie kan dit betekenen dat de organisaties en instellingen waaraan de aanbestedende overheidsorganisatie gegevens verstrekt of waarvan de aanbestedende overheidsorganisatie gegevens ontvangt geen gebruik kunnen maken van de standaard. In dat geval kan de standaard veel minder toegevoegde waarde hebben voor de aanbestedende overheidsorganisatie. Ook dit kenmerk is een randvoorwaarde voor het implementeren van de standaard in open source software. Een aantal specifieke eisen en wensen met betrekking tot Open Source Software en Open Standaarden zijn hieronder geformuleerd. Voor meer informatie over deze elementen verwijs ik naar modelteksten APM Toets en Open Source Software 13

14 4.1 OSS Eisen 1. Het uitgangspunt is dat de volledige intellectuele eigendomsrechten, waaronder het auteursrecht, op nieuwbouw componenten (maatwerk) (d.w.z. inclusief broncode en documentatie) worden overgedragen aan de Opdrachtgever. Een alternatieve mogelijkheid is dat de nieuwbouw componenten ter beschikking worden gesteld aan Opdrachtgever door Opdrachtnemer onder de European Union Public License (EUPL v1.1) of een andere een OSI goedgekeurde open source software licentie of daarmee overeenstemmend, zodat Opdrachtgever het recht heeft de software te kopiëren, verder te verspreiden en aan te (laten) passen. Bij dit criterium spelen overwegingen met betrekking tot aanpasbaarheid, leveranciersonafhankelijkheid, ruime mogelijkheden voor hergebruik, duurzaamheid, transparantie, en de afwezigheid van licentiekosten een rol. Voor een overzicht van OSI goedgekeurde open source licenties zie 2. De Opdrachtnemer garandeert Opdrachtgever gedurende een periode van (x) jaar beschikbaarheid en toegankelijkheid van de relevante delen van de broncode van de software van het Systeem voor Opdrachtgever op een dusdanige wijze dat de software als geheel kan worden onderhouden en aangepast door of namens de Opdrachtgever, indien de Opdrachtnemer niet (langer) beschikbaar is (door bijvoorbeeld een faillissement). Die beschikbaarheid en toegankelijkheid kan door middel van een directe beschikbaarheidstelling van de broncode of een Escrow overeenkomst worden gerealiseerd, maar ook andere methoden zijn in principe aanvaardbaar. De Opdrachtnemer is gerechtigd Opdrachtgever een voorstel te doen op dit punt. Bij gebreke van acceptatie van dit voorstel door de Opdrachtgever is de Opdrachtnemer gehouden de beschikbaarheid en toegankelijkheid te realiseren door middel van (een) Escrow overeenkomst(en). 14 APM Toets en Open Source Software

15 4.2 OSS Wensen 1. De software is zoveel mogelijk databaseonafhankelijk en koppelbaar met databases van meerdere leveranciers (zoals bijvoorbeeld Oracle, MS-SQL, PostgrSQL en MySQL), waarbij het de voorkeur geniet dat de software koppelbaar is met zowel closed source als open source databases. De reden hiervoor is gelegen in flexibiliteit en leveranciersonafhankelijkheid. 2. Alle gebruikersinterfaces (inclusief eventuele editors en beheertools) dienen zo veel mogelijk platformonafhankelijk te zijn. Motiveer en geef aan met welke platforms de gebruikersinterfaces niet compatibel zijn. 3. Het onderhoud van het systeem en de applicatie(s) die daar onderdeel van uit maken kan door een grote diversiteit aan partijen geleverd worden. Geef aan welke partijen dit zijn en of deze partijen aan de leverancier gelieerd zijn. 4. De leverancier van de applicatie kan op basis van vooraf gecommuniceerde heldere (licentie)voorwaarden gebruikers rechten toekennen om het systeem en de applicaties die daar onderdeel van vormen op source code niveau aan te passen aan de eigen wensen dan wel deze verder te ontwikkelen of verder te verspreiden. 5. Het systeem en de applicatie(s) die daar onderdeel van uit maken, kent één of meerdere onafhankelijke gebruikersgroepen of vrij toegankelijke communities welke zijn/worden betrokken bij de ontwikkeling van (toekomstige versies van) de applicatie. 6. De applicaties in het Systeem laten veel ruimte voor de keuze van hardware en operating system. Beschrijf de wijze waarop invulling aan deze wens wordt gegeven. 7. Opdrachtgever geeft de voorkeur aan oplossingen en producten welke gebruik maken van, danwel ondersteuning geven aan open standaarden. Onder een open standaard wordt een standaard verstaan die voldoet aan de volgende kenmerken: De standaard is goedgekeurd en zal worden gehandhaafd door een not-forprofit organisatie, en de lopende ontwikkeling gebeurt op basis van een open besluitvormingsprocedure die toegankelijk is voor alle belanghebbende partijen (consensus of meerderheidsbeschikking enz.); De standaard is gepubliceerd en over het specificatie document van de standaard kan vrijelijk worden beschikt of het is te verkrijgen tegen een nominale bijdrage. Het moet voor een ieder mogelijk zijn om het te kopiëren, beschikbaar te stellen en te gebruiken om niet of tegen een nominale prijs; Het intellectuele eigendom - m.b.t. mogelijk aanwezige patenten van (delen van) de standaard is onherroepelijk ter beschikking gesteld op een royalty-free basis; Er zijn geen beperkingen omtrent het hergebruik van de standaard; De standaard staat op de lijst gepubliceerd door het forum standaardisatie (http://www.forumstandaardisatie.nl/) APM Toets en Open Source Software 15

16 5. Bijlage 2 Open Source Software eis of wens Uit verwerven van Open Source, Eilander, S., Den Haag, [VOS] Indien de overheid behoefte heeft aan het verwerven van software en zij die behoefte invult door middel van een aanbesteding, rijst de relevante vraag of zij daarbij specifiek mag voorschrijven dat zij OSS wenst te verwerven. Met andere woorden, mag OSS als wens of eis worden opgenomen in de aanbestedingsstukken? A.2.i Typering OSS Naar onze mening dienen de verschillende kenmerken van OSS in aanbestedingsrechtelijke zin te worden gekwalificeerd als gunningcriteria en niet als technische specificatie. De definitie van een technische specificatie blijkt uit artikel 1 sub ll Bao. De kern van de definitie (voor overheidsopdrachten voor leveringen en diensten) is dat sprake is van een specificatie ter omschrijving van de vereiste kenmerken van een product of dienst. De kenmerken van OSS zeggen niets over de (technische kenmerken van) software, maar juist iets over de (juridische) gebruiksvoorwaarden. Immers, de kenmerken van OSS hebben betrekking op aspecten als de beschikbaarheid van de broncode en de voorwaarden voor wijziging en verdere verspreiding van de software. Het Bao kent twee soorten gunningcriteria, namelijk de laagste prijs en de economisch meest voordelige inschrijving. Wanneer de overheid ervoor kiest om de offerte te beoordelen op meer elementen dan alleen de prijs, komt zij automatisch uit bij de economisch meest voordelige inschrijving. Het staat de overheid vrij verschillende subcriteria te hanteren ter bepaling van de economisch meest voordelige inschrijving zolang deze maar verband houden met het voorwerp van de aanbesteding. In de toelichting op artikel 54 Bao noemt de wetgever overeenkomstig Richtlijn 2004/18/EG als voorbeeld de kwaliteit, de prijs, de milieukenmerken, ( ), de datum en de termijn voor levering of uitvoering. De (juridische) gebruiksvoorwaarden waarop de kenmerken van OSS betrekking hebben passen bij deze voorbeelden. Ze hebben namelijk betrekking op het voorwerp van de aanbesteding en dienen ter bepaling van de economisch meest voordelige aanbieding. 16 APM Toets en Open Source Software

17 A.2.ii Randvoorwaarden OSS is geen vaststaand begrip. Het enkele voorschrijven van OSS als eis of wens in een aanbesteding zal daarom niet toegelaten zijn vanwege strijdigheid met het transparantiebeginsel. De overheid zal dus aan de hand van specifieke kenmerken moeten definiëren wat men verstaat onder OSS, wil voor een ieder op dezelfde wijze duidelijk (kunnen) zijn wat de inhoud van de opdracht is. Dan resteert nog de vraag of het wel is toegestaan de kenmerken van OSS als eis of wens te hanteren in een aanbesteding. Het antwoord op die vraag is in die zin kort dat er geen regelgeving is die zulks verbiedt. Wel dienen de volgende randvoorwaarden in acht te worden genomen: De overheid dient bij een aanbesteding de opdracht altijd zo objectief mogelijk te definiëren. De opdracht mag niet worden toegeschreven naar een bepaald product en/of een bepaalde leverancier. Dit vloeit voort uit de beginselen van objectiviteit en non-discriminatie. De overheid kan aan deze beginselen tegemoet komen door op functionele wijze haar behoeftestelling weer te geven in de aanbestedingsdocumentatie. De kenmerken van OSS, in de kern vaak juridisch van aard, dienen naar hun functie te worden bezien. Als juist dit functionele doel wordt weergegeven in de aanbestedingsstukken blijft de kans het grootst dat ook leveranciers van producten waaraan de overheid zelf in eerste instantie wellicht niet had gedacht, kunnen deelnemen aan de aanbesteding. Dit is niet alleen in het belang van de desbetreffende leveranciers, maar ook in het belang van de overheid die immers een ruimere keuze krijgt in besteksconforme oplossingen. De verschillende kenmerken van OSS die in een aanbesteding worden voorgeschreven als wens of eis worden gekwalificeerd als gunningcriteria. Over gunningcriteria zegt het Bao in dit verband niet meer dan dat de criteria verband moeten houden met het voorwerp van de opdracht. Buiten deze concrete regel geldt echter op de achtergrond telkens het zogenaamde proportionaliteitsbeginsel.16 De wensen en eisen die worden gesteld dienen telkens in redelijke verhouding te staan tot hetgeen een aanbestedende dienst door middel van een aanbesteding wenst te verkrijgen en dienen ook niet restrictiever te werken dan noodzakelijk. In wezen is hier sprake van een belangenafweging tussen de belangen van de overheid enerzijds en de belangen van de leveranciers anderzijds. Het proportionaliteitsbeginsel (samen met het transparantiebeginsel) leidt er toe dat de overheid altijd zal moeten kunnen verantwoorden waarom zij een bepaalde wens of eis hanteert, alsook waarom de doelstelling nu juist is weergegeven in de vorm van een eis of juist een wens. Immers, een eis heeft zwaardere gevolgen dan een wens. Een eis heeft namelijk een knock out-karakter. Indien de overheid bij een bepaald kenmerk de verantwoording niet sluitend krijgt, of anders gezegd, indien uit de belangenafweging volgt dat het belang om de wens of eis te stellen minder zwaar is dan een ander aan de markt toebehorend belang, moet de desbetreffende wens of eis achterwege blijven. De vorenbedoelde verantwoording kan bestaan uit verschillende argumenten die veelal zullen zijn gelegen in de behoefte als zodanig en de omstandigheden waaronder die behoefte is ontstaan. Een relevante omstandigheid zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat wet- en regelgeving bepaalde kenmerken van OSS voorschrijft. APM Toets en Open Source Software 17

18 Deze brochure is een uitgave van: Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Prins Clauslaan 8 Postbus EK Den Haag Rijksoverheid juli 2011

LNV architectuurrichtlijnen gelijke geschiktheid Open Source Software. Versie 1

LNV architectuurrichtlijnen gelijke geschiktheid Open Source Software. Versie 1 LNV architectuurrichtlijnen gelijke geschiktheid Open Source Software Versie 1 2 Gelijkegeschiktheid Inhoud 1 Inleiding 4 1.1 Doelstelling 4 2 Toetsing gelijke geschiktheid 5 2.1 Total Cost of Ownership

Nadere informatie

Mr. M.H.Paapst Open voorkeur in een aanbesteding Deel III: Modelteksten

Mr. M.H.Paapst Open voorkeur in een aanbesteding Deel III: Modelteksten Mr. M.H.Paapst Open voorkeur in een aanbesteding Deel III: Modelteksten Onderstaande wensen, eisen en teksten hebben tot doel de leveranciersonafhankelijkheid, flexibiliteit en interoperabiliteit te bevorderen

Nadere informatie

Functioneel Aanbesteden OSS. Versie 1

Functioneel Aanbesteden OSS. Versie 1 Functioneel Aanbesteden OSS Versie 1 2 Functioneel Aanbesteden Inhoud Inleiding 4 1 Inzet Open Standaarden 4 2 Inzet Open Source Software 5 3 Bijdragen vanuit DICTU t.a.v. OSS 7 3.1 Bijdrage vanuit Architectuur

Nadere informatie

Open Source Software community- en teruggave beleid EL&I. Versie 1

Open Source Software community- en teruggave beleid EL&I. Versie 1 Open Source Software community- en teruggave beleid EL&I Versie 1 2 Open Source Software community- en teruggave beleid EL&I Inhoud Inleiding 4 1 Inzet OSS software 4 2 Community beleid 6 2.1 Communitybeleid

Nadere informatie

NOiV - Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding. Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding

NOiV - Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding. Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding NOiV - Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding Table of Contents Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese)

Nadere informatie

Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding. (NOiV - November 2010)

Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding. (NOiV - November 2010) Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding (NOiV - November 21) Inhoudsopgave Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding...1 Table of Contents...2 Modelteksten voor

Nadere informatie

Open voorkeur in de ICT inkoop en aanbestedingsstrategie. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur)

Open voorkeur in de ICT inkoop en aanbestedingsstrategie. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur) Open voorkeur in de ICT inkoop en aanbestedingsstrategie Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur) Doelen actieplan Doelstelling Actieplan Nederland Open in Verbinding Verbetering van interoperabiliteit Vermindering

Nadere informatie

Inleiding. Strekking van de eisen

Inleiding. Strekking van de eisen Eisen voor de programmatuur die door de centrale stembureaus wordt gebruikt ten behoeve van de vaststelling van de uitslag van verkiezingen van de leden van de Tweede Kamer, de leden van het Europees parlement,

Nadere informatie

eisen voor programmatuur die gebruikt wordt bij de berekening van de uitslag van verkiezingen die vallen onder de werking van de Kieswet

eisen voor programmatuur die gebruikt wordt bij de berekening van de uitslag van verkiezingen die vallen onder de werking van de Kieswet Datum 9 april 2008 Ons kenmerk BPR2008/U52926 Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Onderdeel DGKB/BPR Inlichtingen T F Uw kenmerk Onderwerp eisen voor

Nadere informatie

Het verwerven van (open source) software

Het verwerven van (open source) software Het verwerven van (open source) software Een handreiking voor de inkopers van ICT in de publieke en semi-publieke sector I 1100555_binnenwerkv3.indd 1 03-12-2007 13:13:47 Colofon II 1100555_binnenwerkv3.indd

Nadere informatie

Inkoopaspecten van software

Inkoopaspecten van software Inkoopaspecten van software Mr. Judith van Bemmel SBO-ICM, Strategische Beheerorganisatie Interdepartementaal ICT Contractmanagement 31 maart, Arnhem Agenda Aanbestedingsrecht Doelstelling Basisregels

Nadere informatie

Het actieplan en uw website. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur)

Het actieplan en uw website. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur) Het actieplan en uw website. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur) Doelen actieplan Doelstelling Actieplan Nederland Open in Verbinding Verbetering van interoperabiliteit Vermindering van leveranciersafhankelijkheid

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

FS 141216.5D. FORUM STANDAARDISATIE 16 december 2014 Agendapunt 5. Open standaarden, lijsten Stuknummer 5D. Intake-advies OSI.

FS 141216.5D. FORUM STANDAARDISATIE 16 december 2014 Agendapunt 5. Open standaarden, lijsten Stuknummer 5D. Intake-advies OSI. FS 141216.5D FORUM STANDAARDISATIE 16 december 2014 Agendapunt 5. Open standaarden, lijsten Stuknummer 5D. Intake-advies OSI Advies Het Forum Standaardisatie wordt geadviseerd om de OSI open source licenties

Nadere informatie

Toetsingskader NORA 3.0 Principes voor samenwerking en dienstverlening Versie 0.3 27/08/2010

Toetsingskader NORA 3.0 Principes voor samenwerking en dienstverlening Versie 0.3 27/08/2010 Toetsingskader NORA 3.0 Principes voor samenwerking en dienstverlening Versie 0.3 27/08/2010 1. Inleiding 1.1 Status NORA De Nederlandse Overheids Referentie Architectuur is inmiddels een bekend en erkend

Nadere informatie

Inkoop- & Aanbestedingsbeleid. Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting

Inkoop- & Aanbestedingsbeleid. Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting Inkoop- & Aanbestedingsbeleid Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting 1 INLEIDING De SEV stimuleert de ontwikkeling van praktische, innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken op het gebied

Nadere informatie

OS/OSS in Europese aanbestedingen: leveranciersperspectief. mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur)

OS/OSS in Europese aanbestedingen: leveranciersperspectief. mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur) OS/OSS in Europese aanbestedingen: leveranciersperspectief mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur) Programma Introductie Doel en achtergrond van EA regelgeving Wijzen van aanbesteden Gunning- en selectiecriteria

Nadere informatie

Implementatiestrategie Open Standaarden en Open Source Software

Implementatiestrategie Open Standaarden en Open Source Software Implementatiestrategie Open Standaarden en Open Source Software Implementatiestrategie Open Standaarden en Open Source Software, 25-2-2010 blz. 1 van 7 Inhoud INLEIDING... 3 HET PROGRAMMA NOIV... 3 TOEPASSING

Nadere informatie

Workshop Innovatie via overheidsopdrachten Hoe vraagspecificatie omschrijven gebruik van normen 22/10/2012. Presentatie Dirk Mons

Workshop Innovatie via overheidsopdrachten Hoe vraagspecificatie omschrijven gebruik van normen 22/10/2012. Presentatie Dirk Mons Workshop Innovatie via overheidsopdrachten Hoe vraagspecificatie omschrijven gebruik van normen 22/10/2012 Presentatie 1) Definitie en doel - Geheel van door de opdrachtgever opgestelde specificaties en

Nadere informatie

Selectietraject van een Open-source Concernstandaard

Selectietraject van een Open-source Concernstandaard 18 Maart 2010 J.Cival Coördinator Informatiebeleid & Selectietraject van een Open-source Concernstandaard architectuur Agenda Even voorstellen Aanleiding Aanbestedingsstrategie Selectie Business case Succesfactoren

Nadere informatie

Open Source Business Intelligence bij het Inlichtingenbureau

Open Source Business Intelligence bij het Inlichtingenbureau Red Dolphin ICT Services BV Open Source Business Intelligence bij het Inlichtingenbureau - Ervaringen met het gebruik van Pentaho binnen DKD NOiV jaarcongres 18 maart 2010 Agenda Wat is Open Source Business

Nadere informatie

Algemene verkoop-, leverings- en betalingsvoorwaarden van Winner Business Software Europe B.V., gevestigd te Apeldoorn

Algemene verkoop-, leverings- en betalingsvoorwaarden van Winner Business Software Europe B.V., gevestigd te Apeldoorn Algemene verkoop-, leverings- en betalingsvoorwaarden van Winner Business Software Europe B.V., gevestigd te Apeldoorn Artikel 1 Toepasselijkheid Deze voorwaarden zijn van toepassing op alle overeenkomsten

Nadere informatie

Workshop Marktconsultatie. Pauline Bos

Workshop Marktconsultatie. Pauline Bos Workshop Marktconsultatie Pauline Bos 2014 Wat doen wij? Onderzoek en advies naar de inkooporganisatie, audits, NTA 8058 Professionaliseren; 100% doeltreffend, doelmatig, rechtmatig, duurzaam. Uitvoeren

Nadere informatie

Flamingo, een open source geo viewer. De doorbraak: een nieuw beheermodel

Flamingo, een open source geo viewer. De doorbraak: een nieuw beheermodel Flamingo, een open source geo viewer De doorbraak: een nieuw beheermodel Flamingo Flamingo is eenvoudig door gebruikers zelf te configureren. Flamingo is veelzijdig in het bieden van eenvoudige toegang

Nadere informatie

CEL. Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving

CEL. Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving CEL Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving FACTSHEET CEL VERSIE 1.0 DECEMBER 2001 CEL - Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving Inhoudsopgave Wat is CEL? 1 Uitgangspunten 1 De eindgebruiker

Nadere informatie

Beheer van de EML_NLstandaard

Beheer van de EML_NLstandaard Beheer van de EML_NLstandaard versie 1.1 oktober 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 1.1 EML_NL 4 2. Organisatie 4 2.1 Stuurgroep EML_NL 4 2.2 Publicatie 5 2.3 Financiering 5 2.4 Rechtenbeleid 5 2.5 Klachtenafhandeling

Nadere informatie

Aanbesteden voor dummies. 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v

Aanbesteden voor dummies. 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v Aanbesteden voor dummies 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aanbestedingsvormen 3. Contractvormen 4. Zorg voor een goede opdrachtnemer 5. Vraag

Nadere informatie

Strategie Applicatie integratie Open.Amsterdam project. versie 1.0 juni 2008

Strategie Applicatie integratie Open.Amsterdam project. versie 1.0 juni 2008 Strategie Applicatie integratie Open.Amsterdam project versie 1.0 juni 2008 Document informatie Versiebeheer Versie Datum Auteur Activiteiten 1.0 juni 2008 drs. E. Willemsen Initiële opzet Archivering

Nadere informatie

Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3

Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3 Opleiding Verpleegkunde Stage-opdrachten jaar 3 Handleiding Voltijd Jaar 3 Studiejaar 2015-2016 Stage-opdrachten Tijdens stage 3 worden 4 stage-opdrachten gemaakt (waarvan opdracht 1 als toets voor de

Nadere informatie

Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans

Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans Tools voor canonieke datamodellering Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans Abstract Canonieke modellen worden al snel omvangrijk en complex te beheren. Dit whitepaper beschrijft een werkwijze

Nadere informatie

FS150422.7A. A: Beschrijving van de voorgestelde werkwijze B: Toelichting op het MSP en identificatie proces

FS150422.7A. A: Beschrijving van de voorgestelde werkwijze B: Toelichting op het MSP en identificatie proces FS150422.7A FORUM STANDAARDISATIE 22 april 2015 Agendapunt: 7. Internationaal Stuk 7A. Notitie omgang met standaarden van het Europese Multistakeholder Platform on ICT Standardisation Bijlage A: Beschrijving

Nadere informatie

NIEUWE AANBESTEDINGSWET

NIEUWE AANBESTEDINGSWET NIEUWE AANBESTEDINGSWET WHITE PAPER Aanbesteden wordt makkelijker. Kunnen we er dan ook minder tijd aan besteden? Deze white paper wordt u aangeboden door Asito Nr. 1 maart 2013 Aanbesteden: Asito ontzorgt!

Nadere informatie

FORUM STANDAARDISATIE Aanmelding Functioneel model e-factuur

FORUM STANDAARDISATIE Aanmelding Functioneel model e-factuur --- Van: @logius.nl Verzonden: maandag 15 november 2010 9:03 Aan: Bart Knubben Onderwerp: Aanmelding functioneel model e-factuur -------- #1 : Geslacht #2 : Voornaam #3 : Tussenvoegsel(s) #4 : Achternaam

Nadere informatie

Partnerselectie ketensamenwerking: succesfactoren en leerpunten

Partnerselectie ketensamenwerking: succesfactoren en leerpunten Partnerselectie ketensamenwerking: succesfactoren en leerpunten vertrouwen, transparantie & Verbondenheid 2 Voor het Volledige rapport: www.regieraadbouwzuid.nl Een nieuwe marktbenadering Bij Wonen Limburg

Nadere informatie

Regiobijeenkomst: Hoe krijg ik goede aanbiedingen uit de markt? mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur)

Regiobijeenkomst: Hoe krijg ik goede aanbiedingen uit de markt? mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur) Regiobijeenkomst: Hoe krijg ik goede aanbiedingen uit de markt? mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur) Programma Inleiding Praktijkcasus: aanbesteding Document Management System (DMS) Wat is een

Nadere informatie

Marktconsultatie bij aanbestedingen

Marktconsultatie bij aanbestedingen bij aanbestedingen (H)eerlijk sparren met marktpartijen Consultatie moet vooral LEUK zijn voor alle partijen. Johan van Loenhout Inkoop- en aanbestedingsadviseur Agenda Even voorstellen. Aanbestedingsproces.

Nadere informatie

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Hoofdstap 3 Voorbereiden Publicatiedatum: oktober 2014 Inleiding U heeft een vastgesteld plan van aanpak, u weet welke voorbereidende werkzaamheden

Nadere informatie

De beste gerechtdeurwaarders voor Rotterdam. Marktconsultatie. Gezocht: Naam Project: Incasso- en deurwaarderdiensten Nummer Project: 1-282-15

De beste gerechtdeurwaarders voor Rotterdam. Marktconsultatie. Gezocht: Naam Project: Incasso- en deurwaarderdiensten Nummer Project: 1-282-15 Gezocht: De beste gerechtdeurwaarders voor Rotterdam Marktconsultatie Naam Project: Incasso- en deurwaarderdiensten Nummer Project: 1-282-15 Gemeente Rotterdam Serviceorganisatie Dienstencentrum Inkoop

Nadere informatie

Marktdialoog-document inclusief bijlagen. Van de Raad voor de Rechtsbijstand MARKTDIALOOG TEN BEHOEVE VAN IDEA 2. Versiehistorie: Versie: 08032016 1.

Marktdialoog-document inclusief bijlagen. Van de Raad voor de Rechtsbijstand MARKTDIALOOG TEN BEHOEVE VAN IDEA 2. Versiehistorie: Versie: 08032016 1. Marktdialoog-document inclusief bijlagen Van de Raad voor de Rechtsbijstand MARKTDIALOOG TEN BEHOEVE VAN IDEA 2 Versiehistorie: Versie: 08032016 1.0 Marktdialoogdocument 7032016, bladzijde 1 Copyright

Nadere informatie

ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden

ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden Drechtsteden Technische Architectuur (DTA) ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden Status : Definitief 1.0 Redactie : DTA Datum : 29-08-2007 1 Versiebeheer

Nadere informatie

Versiegeschiedenis. Vaststelling door Raad van Bestuur 13 mei 2013.

Versiegeschiedenis. Vaststelling door Raad van Bestuur 13 mei 2013. Inkoopbeleid 2013 Versiegeschiedenis Vaststelling door Raad van Bestuur 13 mei 2013. Goedkeuring van Actualisatie artikel 4.3 Actualisatie artikel 4.4 Toevoegen bijlage 7.1. 29 januari 2014. Samenvatting

Nadere informatie

Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud)diensten en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en

Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud)diensten en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud) en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en sambo-ict Bas Kruiswijk V1.0, [datum: 18 maart 2013] Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1.

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

Business case Digikoppeling

Business case Digikoppeling Business case Digikoppeling Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900

Nadere informatie

Aanbesteden van ICT: de business case

Aanbesteden van ICT: de business case Regionale bijeenkomsten Nevi en Pianoo.....< ICT, met de i van inkoop! Aanbesteden van ICT: de business case Mr J.A. (John) Konijn 20 april 2009. Voorstel agenda Business case Fasering in Aanbesteding

Nadere informatie

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode!

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! Dragon1 EA Tool Business case webbased EA tool Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! uw organisatie, datum, versie #.#, documentstatus eigenaar/budgetverantwoordelijke: Kies op deze

Nadere informatie

Leveranciers bijeenkomst

Leveranciers bijeenkomst Leveranciers bijeenkomst Deelsessie Operatie NUP Operatie NUP Even kennismaken Convenant Doorontwikkeling Software Catalogus Content Architectuur hulpmiddelen Standaardisatie en Compliancy Koppeling Business

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

Aanbestedingen zo zit dat!

Aanbestedingen zo zit dat! D A T U M 17-2-2009 P A G I N A 0 White paper Serie Acquisitie in Re-integratie deel 3 Aanbestedingen zo zit dat! Versie december 2008 D A T U M 17-2-2009 P A G I N A 1 Wat kunt u er wel en niet van verwachten?

Nadere informatie

Centrale Voorziening Decentrale Regelgeving

Centrale Voorziening Decentrale Regelgeving Centrale Voorziening Decentrale Regelgeving Aansluiten op de CVDR. Inhoudsopgave Centrale Voorziening Decentrale Regelgeving...1 Introductie...2 De wettelijke standaard...2 Twee invoeropties...2 Invoeroptie

Nadere informatie

IP Businessmanager voor gevorderden

IP Businessmanager voor gevorderden IP Businessmanager voor gevorderden mobiel integratie total cost of ownership (tco) management rapportages netwerken en ict vm en hosted oplossingen business manager integratie bedrijfs applicaties voip

Nadere informatie

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras 15 Mei 2012 Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Inhoud: 1. Inleiding 1.1 Ambitie 1.2 Aansluiting op de marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen en

Nadere informatie

Plan van Aanpak Pilot

Plan van Aanpak Pilot Plan van Aanpak Pilot DBK-applicaties Beproeven compatibiliteit DBK-applicaties op innovatieplatform voor de Veiligheidsregio s Status : concept Versienummer : V0.2 Datum : Augustus 2012 Blad : 2 / 6 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Reorganisatieprocedure in een notendop

Reorganisatieprocedure in een notendop Reorganisatieprocedure in een notendop Typen reorganisaties Geen reorganisatie (type 1 en 2), voorbeelden: Kleine wijzigingen in de organisaties, zoals een individuele aanpassing van de functieomvang.

Nadere informatie

Plan van Aanpak beschikbaar stellen broncode Basisregistratie Personen (BRP)

Plan van Aanpak beschikbaar stellen broncode Basisregistratie Personen (BRP) Plan van Aanpak beschikbaar stellen broncode Basisregistratie Personen (BRP) Samenvatting De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft in de Tweede Kamer toegezegd de broncode

Nadere informatie

Samengevoegde reacties op de openbare consultatie voor SAML v2.0 van de volgende partijen: - Kennisnet - Rijkswaterstaat

Samengevoegde reacties op de openbare consultatie voor SAML v2.0 van de volgende partijen: - Kennisnet - Rijkswaterstaat Samengevoegde reacties op de openbare consultatie voor SAML v2.0 van de volgende partijen: - Kennisnet - Rijkswaterstaat KENNISNET 1. Zijn er volgens u in deze toelichting aanvullingen of anderszins wijzigingen

Nadere informatie

PROCEDURES AANBESTEDINGEN

PROCEDURES AANBESTEDINGEN PROCEDURES AANBESTEDINGEN Achtergrond Artikel 9, eerste lid van de Subsidieregeling ESF-3 en artikel 12, eerste lid van Subsidieregeling ESF-EQUAL gaan over subsidiabele kosten. Beide vermelden dat Verordening

Nadere informatie

Digitale JGZ dossiers Informatiebijeenkomst raamovereenkomsten 11.06.2008

Digitale JGZ dossiers Informatiebijeenkomst raamovereenkomsten 11.06.2008 Digitale JGZ dossiers Informatiebijeenkomst raamovereenkomsten 11.06.2008 www.vng-digitaaljgz.nl Agenda Wat willen we bereiken? Aanbestedingsscenario s Voor en nadelen raamovereenkomsten Mogelijke onderwerpen

Nadere informatie

Ronde Tafel Hergebruik en uitwisseling van software bij het Rijk'

Ronde Tafel Hergebruik en uitwisseling van software bij het Rijk' Ronde Tafel Hergebruik en uitwisseling van software bij het Rijk' 29 januari 2013 Agenda 1) Uitgangssituatie 2) Voorlopige resultaten inventarisatie 3) (markt)ontwikkelingen 4) Wat is het vraagstuk? 5)

Nadere informatie

Deze PowerPoint is bedoeld voor het onderwijs. Alle informatie in deze Powerpoint, in welke vorm dan ook (teksten, afbeeldingen, animaties,

Deze PowerPoint is bedoeld voor het onderwijs. Alle informatie in deze Powerpoint, in welke vorm dan ook (teksten, afbeeldingen, animaties, Deze PowerPoint is bedoeld voor het onderwijs. Alle informatie in deze Powerpoint, in welke vorm dan ook (teksten, afbeeldingen, animaties, geluidsfragmenten e.d.) is eigendom van ThiemeMeulenhoff, tenzij

Nadere informatie

Communicatieplan Energie- & CO 2

Communicatieplan Energie- & CO 2 Communicatieplan Energie- & CO beleid Versie 9 - Januari 013 Akkoord Directie: Inhoud: 1. Inleiding 1.1 Ambitie 1. Aansluiting op de marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen en voorgenomen acties in 01 1.4

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 juni 2010 auteur Daniëlle Vollering telefoon 033-43 46 133 e-mail dvollering@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder drs. J.M.P. Moons onderwerp agendapunt Uitkomst en benutting

Nadere informatie

Eisen conform artikel 10 inzake aanbesteding en marktconformiteit. Inkoop en aanbesteding. Marktconformiteit

Eisen conform artikel 10 inzake aanbesteding en marktconformiteit. Inkoop en aanbesteding. Marktconformiteit Bijlage 2 Behorend bij artikel 10, vijfde lid van de Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 5 maart 2006, nr. PO/ZO-2006/10847, houdende voorschriften van OCW inzake dagarrangementen

Nadere informatie

Record Management Application

Record Management Application Europese aanbesteding Record Management Application Voorbeeldcasus Handleiding OS en OSS in Nederlandse en Europese aanbestedingen Versie 2.0 Datum: 26 juli 2005 ICTU / Programma OSOSS Nieuwe Duinweg 24-26

Nadere informatie

Programma OSOSS, open source en LINUX gebruikersdag

Programma OSOSS, open source en LINUX gebruikersdag Programma OSOSS, open source en LINUX gebruikersdag Mark Bressers, programmamanagement programma Open Standaarden en Open Source Software voor de Overheid Inhoud Open Standaarden en Open Source Software

Nadere informatie

gemeente Steenbergen De Heen Dinteloord Kruisland Nieuw-Vossemeer Steenbergen Welberg

gemeente Steenbergen De Heen Dinteloord Kruisland Nieuw-Vossemeer Steenbergen Welberg IIMIM III III II III IIII BM1401251 De raad van de gemeente Steenbergen; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 4 juni 2014; gelet op: gelet op de artikelen 147 en 149 van de Gemeentewet,

Nadere informatie

31 mei 2012 z2012-00245

31 mei 2012 z2012-00245 De Staatssecretaris van Financiën Postbus 20201 2500 EE DEN HAAG 31 mei 2012 26 maart 2012 Adviesaanvraag inzake openbaarheid WOZwaarde Geachte, Bij brief van 22 maart 2012 verzoekt u, mede namens de Minister

Nadere informatie

Forum Standaardisatie & Open Standaarden. Standaard samenwerken

Forum Standaardisatie & Open Standaarden. Standaard samenwerken Forum Standaardisatie & Open Standaarden Standaard samenwerken Betere elektronische dienstverlening, lagere administratieve lasten, transparantere en efficiëntere overheid. Dat kan alleen door samen te

Nadere informatie

Innovatiegericht Inkopen

Innovatiegericht Inkopen WORKSHOP 7 Innovatiegericht Inkopen Marieke van Putten, PIANOo Andrea Wijnants, Ministerie I&M 21 juni 2011 Workshop 1 Het Nieuwe Werken Inhoud Wat is innovatiegericht inkopen bij de overheid? Wat doet

Nadere informatie

Aanbesteden van ICT: de business case

Aanbesteden van ICT: de business case Regionale bijeenkomsten Nevi en Pianoo.....< ICT, met de i van inkoop! Aanbesteden van ICT: de business case Mr J.A. (John) Konijn 14 april 2009. Voorstel agenda Business case Fasering in Aanbesteding

Nadere informatie

Bijlage 9. UNI 120621.9 REB GD. Releasebeleid

Bijlage 9. UNI 120621.9 REB GD. Releasebeleid Releasebeleid Ondanks alle aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kan Newway Retail Solutions bv (Newway) géén enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele directe en/of indirecte schade,

Nadere informatie

Aanbestedingswet en Gids Proportionaliteit

Aanbestedingswet en Gids Proportionaliteit Aanbestedingswet en Gids Prof. Mr J.M. Hebly Waardenburg, 12 april 2013 1 VOORGESCHIEDENIS Eigen nationaal wettelijk kader ontbreekt Europees kader (2004) Nationaal kader (2005) Rapport Parlementaire Enquête

Nadere informatie

De waterschappen als publieke opdrachtgever

De waterschappen als publieke opdrachtgever De waterschappen als publieke opdrachtgever (periode 2014-2016) Voor iedereen die met de waterschappen te maken krijgt als opdrachtgever voor de realisatie van, of het beheer en onderhoud aan, (waterschaps)werken,

Nadere informatie

Bewaren van digitale informatie: hoe kom je tot een goede beslissing?

Bewaren van digitale informatie: hoe kom je tot een goede beslissing? Bewaren van digitale informatie: hoe kom je tot een goede beslissing? Hans Hofman Nationaal Archief Netherlands NCDD Planets dag Den Haag, 14 december 2009 Overzicht Wat is het probleem? Wat is er nodig?

Nadere informatie

Opnameadvies. EI standaarden. Dennis Krukkert (TNO Informatie- en Communicatietechnologie) 5 oktober 2009. Versie 0.2. Concept versie.

Opnameadvies. EI standaarden. Dennis Krukkert (TNO Informatie- en Communicatietechnologie) 5 oktober 2009. Versie 0.2. Concept versie. Opnameadvies EI standaarden Auteur(s) Dennis Krukkert (TNO Informatie- en Communicatietechnologie) Datum 5 oktober 2009 Versie Versie 0.2 Status Concept versie 1/8 Inhoudsopgave Managementsamenvatting...

Nadere informatie

Consultatie. 1. Inleiding. 1.1 Doel Realisatielijn OpenDWR. 1.2 Proces. Realisatielijn OpenDWR Versie: 1.0 Status: vastgesteld. 1.

Consultatie. 1. Inleiding. 1.1 Doel Realisatielijn OpenDWR. 1.2 Proces. Realisatielijn OpenDWR Versie: 1.0 Status: vastgesteld. 1. Programma DWR Contactpersoon Jan Arnoud ten Cate infodwr@rijksoverheid.nl Consultatie Realisatielijn OpenDWR Versie: 1.0 Status: vastgesteld Datum 31 maart 2010 1. Inleiding 1.0 Doel DWR Het programma

Nadere informatie

Jacques Herman 21 februari 2013

Jacques Herman 21 februari 2013 KING bijeenkomst Audit- en Pentestpartijen Toelichting op de DigiD Rapportage template en de NOREA Handreiking DigiD ICT-beveiligingsassessments Jacques Herman 21 februari 2013 Samenvatting van de regeling

Nadere informatie

Open en closed source software in een win win model. een intensieve verkenning!

Open en closed source software in een win win model. een intensieve verkenning! Open en closed source software in een win win model een intensieve verkenning! Probleemstelling Open en closed source software hebben beiden bestaansrecht en daarom is de vraag hoe met respect voor de

Nadere informatie

Advies 43. 1.2 De totale opdrachtwaarde bedraagt circa 1 miljoen inclusief btw per jaar.

Advies 43. 1.2 De totale opdrachtwaarde bedraagt circa 1 miljoen inclusief btw per jaar. Advies 43 1. Feiten 1.1 Op 6 september 2013 heeft beklaagde een aankondiging gepubliceerd met betrekking tot een Europese openbare aanbestedingsprocedure "met als doel het selecteren van een bedrijf voor

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Versie 2016

Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Versie 2016 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Versie 2016 Inhoudsopgave 1. INLEIDING 3 2. DOEL VAN HET INKOOP- EN AANBESTEDINGSBELEID 3 3. ETHISCHE UITGANGSPUNTEN & DUURZAAMHEID 3 4. KADERS VAN INKOPEN EN AANBESTEDEN

Nadere informatie

In afwijking van hetgeen is neergelegd in art. x lid y, komen partijen het volgende overeen [eigen tekst opnemen].

In afwijking van hetgeen is neergelegd in art. x lid y, komen partijen het volgende overeen [eigen tekst opnemen]. Per 1 mei 2016 is de Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) vervangen door de Wet Deregulering Arbeidsrelaties (Wet DBA). De VAR gaf opdrachtgevers de volledige zekerheid dat zij gevrijwaard waren van aanspraken

Nadere informatie

Manifest Aanbesteden & ICT

Manifest Aanbesteden & ICT Manifest Aanbesteden & ICT Inleiding Aanbestedingen vormen voor de overheid en voor het bedrijfsleven een bron van ergernis. Teveel rompslomp en regeltjes staan een snelle en efficiënte inkoopprocedure

Nadere informatie

Handleiding. Marktplaats inhuur gemeente Utrecht. Oktober 2013 v1.1

Handleiding. Marktplaats inhuur gemeente Utrecht. Oktober 2013 v1.1 Handleiding Marktplaats inhuur gemeente Utrecht Oktober 2013 v1.1 1 Inleiding...3 1.1 Doel van de Marktplaats inhuur gemeente Utrecht...3 1.2 Vakgebieden en profielen...3 2 Aanmeldingsprocedure...4 2.1

Nadere informatie

Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit. ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011

Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit. ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011 Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011 24-11-2011 Profile Consultancy Services State of the art software solutions Project implementation Life-cycle

Nadere informatie

Betere onderwijsondersteuning met Student Informatie Systemen SIS 2010: VAN INSCHRIJFSYSTEEM NAAR ONDERWIJS 2.0

Betere onderwijsondersteuning met Student Informatie Systemen SIS 2010: VAN INSCHRIJFSYSTEEM NAAR ONDERWIJS 2.0 Betere onderwijsondersteuning met Student Informatie Systemen SIS 2010: VAN INSCHRIJFSYSTEEM NAAR ONDERWIJS 2.0 MINISYMPOSIA Ter introductie / 2 Op 22 maart 2010 organiseerde M&I/Partners een minisymposium

Nadere informatie

OpenText RightFax. Intuitive Business Intelligence. Whitepaper. BI/Dashboard oplossing voor OpenText RightFax

OpenText RightFax. Intuitive Business Intelligence. Whitepaper. BI/Dashboard oplossing voor OpenText RightFax OpenText RightFax Intuitive Business Intelligence Whitepaper BI/Dashboard oplossing voor OpenText RightFax Beschrijving van de oplossing, functionaliteit & implementatie Inhoud 1 Introductie 2 Kenmerken

Nadere informatie

nemen van een e-depot

nemen van een e-depot Stappenplan bij het in gebruik nemen van een e-depot CONCEPT VOOR FEEDBACK Bijlage bij Handreiking voor het in gebruik nemen van een e-depot door decentrale overheden 23 juli 2015 Inleiding Dit stappenplan

Nadere informatie

Algemene voorwaarden gebruiksrechtovereenkomst Softwareleveranciers voor de Installatie Classificatie Structuur

Algemene voorwaarden gebruiksrechtovereenkomst Softwareleveranciers voor de Installatie Classificatie Structuur Algemene voorwaarden gebruiksrechtovereenkomst Softwareleveranciers voor de Installatie Classificatie Structuur Artikel 1 - Definities Voor de toepassing van de Overeenkomst wordt verstaan onder: a. Formulier:

Nadere informatie

Aanbestedingsdocument behorend bij EURAAN-HD-14-0393 Negometrix 14920 Levering van Servers, Storage, Netwerkcomponenten en Accessoires.

Aanbestedingsdocument behorend bij EURAAN-HD-14-0393 Negometrix 14920 Levering van Servers, Storage, Netwerkcomponenten en Accessoires. Beschrijvend document 1. INLEIDING 1.1 Algemeen Voor u ligt het Beschrijvend document behorende bij de openbare aanbesteding voor server, storage, netwerkcomponenten en accessoires. Dit betreft o.a. levering,

Nadere informatie

OVERZICHT VAN TOETSVORMEN

OVERZICHT VAN TOETSVORMEN OVERZICHT VAN TOETSVORMEN Om tot een zekere standaardisering van de gehanteerde toetsvormen en de daarbij geldende criteria te komen, is onderstaand overzicht vastgesteld. In de afstudeerprogramma's voor

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

Informatie en bekendmaking van beleid. Artikel 2 Coördinatiebesluit organisatie bedrijfsvoering rijksdienst 2011

Informatie en bekendmaking van beleid. Artikel 2 Coördinatiebesluit organisatie bedrijfsvoering rijksdienst 2011 Secretarissen-generaal Directeur-generaal Organisatie Bedrijfsvoering Rijk Directie Faciliteiten, Huisvestings- en Inkoopbeleid Rijk Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag Contactpersoon

Nadere informatie

Efficiënt onderhandelen

Efficiënt onderhandelen Efficiënt onderhandelen Bart van Reeken Wat is er belangrijk? En hoe krijg je dat? Het opbouwen van een relatie Waard creatie Mogelijkheid om bij te sturen Juridische waarborgen Goede prijs / marktconform

Nadere informatie

AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST AFDELING II: VOORWERP VAN DE OPDRACHT II.1 BESCHRIJVING I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN)

AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST AFDELING II: VOORWERP VAN DE OPDRACHT II.1 BESCHRIJVING I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN) AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN) Rijkswaterstaat DataICTDienst Derde Werelddreef 1, 2622 HA Delft ( Nederland ) Ter attentie van: J.M.C. Wairata Telefoon: +31 152757575,

Nadere informatie

Klachtenregeling. Directeur De directeur van Pool Management & Organisatie b.v.

Klachtenregeling. Directeur De directeur van Pool Management & Organisatie b.v. Klachtenregeling Inleiding Klachtenregeling Pool Management Academy inzake cursussen, trainingen, opleidingen, coaching of begeleidingstrajecten, uitgevoerd door Pool Management Academy in opdracht van

Nadere informatie

Algemene besteksteksten ICT-standaarden

Algemene besteksteksten ICT-standaarden FS 35-12-6a Algemene besteksteksten ICT-standaarden ICT-standaarden van de pas toe of leg uit lijst Datum: 30 november 2011 Versie 1.0 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1. Aanleiding... 3 1.2. Leeswijzer...

Nadere informatie

Een half jaar Aanbestedingswet: eerste ervaringen of aanvaringen?

Een half jaar Aanbestedingswet: eerste ervaringen of aanvaringen? Een half jaar Aanbestedingswet: eerste ervaringen of aanvaringen? (vertrouwelijk) Martine Vidal advocaat Aanbestedingsrecht 28 oktober 2013 Wie heeft al gewerkt met de Aanbestedingswet? Welke ervaringen

Nadere informatie

SaaS / ASP PIANOo. 20 april 2009, Amsterdam. drs. Arne Smedema a.smedema@mitopics.nl

SaaS / ASP PIANOo. 20 april 2009, Amsterdam. drs. Arne Smedema a.smedema@mitopics.nl SaaS / ASP PIANOo 20 april 2009, Amsterdam drs. Arne Smedema a.smedema@mitopics.nl Onafhankelijk IT-advies vanuit de combinatie van technische, bedrijfskundige en juridische expertise Agenda Even voorstellen

Nadere informatie