Functioneel Aanbesteden OSS. Versie 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Functioneel Aanbesteden OSS. Versie 1"

Transcriptie

1 Functioneel Aanbesteden OSS Versie 1

2 2 Functioneel Aanbesteden

3 Inhoud Inleiding 4 1 Inzet Open Standaarden 4 2 Inzet Open Source Software 5 3 Bijdragen vanuit DICTU t.a.v. OSS Bijdrage vanuit Architectuur &Strategie t.b.v. OSS Modelteksten bij aanbesteden Functioneel aanbesteden Aanvullende voorwaarden 7 4 Checklist functioneel aanbesteden Vragen over open standaarden Vragen over open source 9 5 Bijlage 1 Modelteksten Open standaarden Open source en vrije software Selectiefase Gunningsfase Webrichtlijnen Technische onafhankelijkheid Leveranciersonafhankelijkheid Toekomstbestendigheid 17 blz Referenties APM-toets en Open Source Software, Engbers, B en G.M.L. Dingemans, Ministerie van LNV, 2010 [GG] Architectuurrichtlijnen gelijke geschiktheid open source software, Engbers, B en G.M.L. Dingemans, Ministerie van LNV, 2010 [GG] Implementatiestratie Open Source Software, Fred Winia, Ministerie van LNV, Het verwerven van Open Source Software, NOiV, [VOSS] Praktisch Ontwikkel Raamwerk, Marleen Wijnstok, Ministerie van LNV, [POR] Productmatrix Open Source Software, Bert Dingemans, Ministerie van EL&I, [PM] Website Ministerie van BZK, [NOiV] Functioneel Aanbesteden 3

4 Inleiding De Nederlands overheid propageert het gebruik van Open Standaarden en Open Source Software. Dit document geeft aan wat met deze termen wordt bedoeld en hoe het Ministerie van EL&I vorm geeft aan deze wens in het proces van verkrijgen van ICT hulpmiddelen. Open Standaarden en Open Source Software worden vaak in één adem genoemd. Het is echter van belang om onderscheid te maken tussen Open Standaarden (OS) en Open Source Software (OSS). Bij OS gaat het vooral om definities en afspraken, bij OSS gaat het om programmatuur. De beleidsregels voor OS en OSS zijn verschillend: voor OS geldt het principe van pas toe of leg uit ( comply or explain ); voor OSS geld het principe van gelijke geschiktheid. De inzet van OS en OSS is verschillend en wordt in de volgende hoofdstukken uitgewerkt. In de open source implementatie strategienota voor LNV [OSI] wordt uitgewerkt hoe open source software wordt ingebed in de organisatie (bedrijfsvoering) van het ministerie van LNV. Voor een nadere uitwerking van de strategie zijn er operationele beleidskaders nodig. Deze operationalisering wordt gedaan in de actielijnen. De volgende actielijnen zijn benoemd: 1. Gelijke geschiktheid 2. Internetservice als verandermoment 3. Plaatsbepaling van OSS binnen POR 4. Herijkt beleid t.a.v. Vendor Lock-in 5. Strategiedocument voor infrastructuur 6. Communitybeleid 7. Criteria voor verantwoord teruggeven Dit document richt zich voornamelijk op actielijn 4 1. Inzet Open Standaarden Een belangrijk kenmerk van een open standaarden is dat er geen barrières zijn bij het gebruik ervan door ICT-gebruikers en ICT-aanbieders. Open standaarden staan tegenover gesloten standaarden die wel (potentiële) barrières kennen. Een standaard is volledig open als [NOiV]: 1. de standaard is goedgekeurd en wordt gehandhaafd door een non-profit organisatie. De lopende ontwikkeling gebeurt op basis van een open besluitvormingsprocedure die toegankelijk is voor alle belanghebbende partijen (consensus of meerderheidsbeschikking enz.); 2. de standaard is gepubliceerd. Het specificatiedocument van de standaard is openbaar of het is te verkrijgen tegen een nominale bijdrage. Het moet voor iedereen mogelijk zijn om de informatie te kopiëren, beschikbaar te stellen en te gebruiken om niet of tegen een nominale prijs; 3. het intellectuele eigendom, met betrekking tot mogelijke aanwezige patenten, van (delen) van de standaard is onherroepelijk ter beschikking gesteld op een royalty-free basis; 4. er zijn geen beperkingen omtrent het hergebruik van de standaard 4 Functioneel Aanbesteden

5 Open standaarden zijn met name belangrijk op het vlak van interoparabiliteit (samenwerking tussen systemen). Daarmee is het toepassen van open standaarden een belangrijke eis binnen de Nederlandse Overheid. Het ministerie van EL&I onderschrijft het belang hiervan en sluit daarom aan bij de werkwijze pas toe of leg uit bij open standaarden. Zie ook Open Standaarden moeten worden toegepast; bij afwijking hiervan moet uitleg gegeven worden waarom de open standaard niet wordt toegepast. De lijst met standaarden waarvoor dit van toepassing is is te vinden op de website van het Forum Standaardisatie. 2. Inzet Open Source Software Open source software is software met twee kenmerken: De broncode van de software is vrij beschikbaar. In het licentiemodel is het intellectueel eigendom, het (her)gebruik van de software en bijbehorende broncode dusdanig geregeld dat de licentienemer de broncode mag inzien, gebruiken, verbeteren, aanvullen en distribueren. Aan licenties van open source software zijn geen kosten verbonden. Voor ondersteuning, onderhoud, opleiding/training, bijbouwen van maatwerk etc. gelden over het algemeen wél marktconforme bedragen. Bij gelijke geschiktheid verdiend Open Source Software de voorkeur. Ofwel: Als er een keus mogelijk is tussen closed source programmatuur en OSS, en beide zijn even geschikt om te voldoen aan de functionele wens, dan moet de OSS oplossing worden gekozen. Voor het introduceren van software binnen het ministerie van EL&I wordt het Praktisch Ontwikkelraamwerk [POR] gehanteerd. In het POR worden de volgende uitvoeringspaden beschreven: Hergebruik: het opnieuw gebruiken van reeds (binnen EL&I of de overheid) aanwezige ICT oplossingen, dit kunnen ook OSS pakketten zijn; EBS: het inzetten van het Enterprise Resource Planning systeem Oracle ebusiness Suite (EBS,dit is closed source software); Standaardpakket: het aanschaffen en inrichten van een bestaand software pakket. Dit pad mag alleen worden gekozen als hergebruik of inzet van EBS niet toereikend zijn; Maatwerk: het (laten) maken van nieuwe software. Dit pad mag alleen worden gekozen als hergebruik en de inzet van EBS of standaardpakketten niet toereikend zijn. Hieronder is per uitvoeringspad aangegeven of en zo ja hoe OSS ingezet moet worden. Hergebruik. Kies bij gelijke geschiktheid voor hergebruik van OSS oplossingen. Bijvoorbeeld toepassingen ontwikkeld door overheidsinstellingen die beschikbaar zijn gesteld als overheidsbrede bouwsteen. EBS. Inzet van OSS is hier niet van toepassing, met uitzondering van infrastructurele componenten. Standaardpakket. Kies bij gelijke geschiktheid voor gebruik van OSS oplossingen; denk bijvoorbeeld aan programma s als Firefox en Open Office, en het CMS Drupal. Maatwerk, Bij het realiseren van maatwerk kunnen OSS ontwikkelhulpmiddelen ingezet worden; de term gelijke geschiktheid heeft hierbij betrekking op de mogelijkheden van het ontwikkelhulpmiddel en op de eisen aan de daarmee ontwikkelde software. Als dat OSS ontwikkelhulpmiddelen worden gebruikt, dan kunnen ook componenten ontwikkeld worden die vervolgens als overheidsbrede voorzieningen ingezet kunnen worden. Functioneel Aanbesteden 5

6 De uitvoeringspaden worden voor alle domeinen gebruikt, er wordt echter een onderscheid gemaakt in de keuzepaden op basis van primaire en secundaire (PIOFACH) taken. In onderstaande afbeelding wordt dit grafisch weergegeven. Afbeelding 1 Ontwikkelpaden en OSS keuzes Afhankelijk van het te gebruiken uitvoeringspad en de uitwerking van dat pad is een aantal activiteiten te benoemen waarbij OSS beleid getoetst moet worden, in deze volgorde: APM toets Bij de APM toets wordt gekeken of aan een functionele vraag kan worden voldaan met een reeds aanwezige applicatie (hergebruik of eventueel EBS). Zijn er meer kandidaten dan geldt de genoemde regel van gelijke geschiktheid voor OSS. Is er geen geschikte applicatie aanwezig, dan wordt gekeken of er op de markt geschikte pakketten te krijgen zijn (standaardpakket). Zijn er meer kandidaten dan geldt de genoemde regel van gelijke geschiktheid voor OSS. PSA en ontwerp In de PSA worden de randvoorwaarden benoemd en wordt een globale omschrijving benoemd van de componenten in het toekomstige applicatielandschap. Tijdens het ontwerp wordt dit vertaald naar een specifieke beschrijving van de implementatie. In sommige gevallen worden zelfs de componenten specifiek benoemd. In beide stappen geldt de genoemde regel van gelijke geschiktheid voor OSS. Functioneel aanbesteden Bij functioneel aanbesteden wordt aan leveranciers gevraagd een voorstel te doen voor een oplossing van een functioneel probleem. De leverancier mag zelf de software uitkiezen die deel uitmaakt van zijn aanbieding. In de opdracht moet staan dat bij gelijke geschiktheid de voorkeur uitgaat naar OSS producten. Eventueel kan een lijst meegeleverd worden die aangeeft welke OSS (reeds bij EL&I aanwezig is en dus zonder problemen) toegepast kan worden. Ontwikkeling van maatwerk software Tijdens de ontwikkeling kunnen enerzijds frameworks en libraries ingezet worden als generieke onderdelen van de totaaloplossing. Hierbij kan gekozen worden voor OSS producten (bij gelijke geschiktheid). Ook is het in deze fase mogelijk om OSS hulpmiddelen voor ontwikkelaars in te zetten [GG]. Beheer Na de selectie of ontwikkeling van software, zoals uitgewerkt in het POR, volgt de fase van beheer en exploitatie. Tijdens het beheer van het applicatielandschap worden diverse hulpmiddelen als monitoringtools en beheertooling ingezet. Ook hierbij kan bij gelijke geschiktheid gekozen worden voor OSS producten. Echter de keuze voor deze producten zal in een voorgaand traject voor implementatie van monitoring tooling reeds gemaakt zijn 6 Functioneel Aanbesteden

7 In alle fasen is het van belang dat de keuze voor een open of gesloten oplossing gewogen gemaakt wordt. De keus voor een bepaald product (open of gesloten) heeft gevolgen voor implementatie, beheer en doorontwikkelen. Daarnaast kan het gevolgen hebben voor het verantwoord beschikbaar stellen van producten als overheidsbrede oplossing. 3. Bijdragen vanuit DICTU t.a.v. OSS 3.1 Bijdrage vanuit Architectuur &Strategie t.b.v. OSS De afdeling architectuur en strategie (A&S) heeft architectuurrichtlijnen opgesteld ten behoeve van de beoordeling van gelijke geschiktheid van OSS producten. A&S kan verder de volgende bijdragen leveren: Toetsen van aanbestedingsrequirements en voorwaarden ten aanzien van het OSS beleid van EL&I; Beantwoorden van vragen van leveranciers betreffende het EL&I open source beleid bij aanbesteden; Adviseren van intern opdrachtgevers omtrent het inzetten van open source vanuit een functioneel perspectief; Adviseren van betrokkenen omtrent het community en verantwoord teruggeven beleid van EL&I; Beheren van de productmatrix open source (of eventuele opvolgers van dit document); Evalueren van de software stack zoals voorgesteld door leveranciers binnen een functionele aanbesteding. 3.2 Modelteksten bij aanbesteden https://noiv.nl/modelteksten/ 3.3 Functioneel aanbesteden Wikipedia geeft een goede beschrijving van de ins en outs van aanbesteden op: 3.4 Aanvullende voorwaarden Gelijke geschiktheid Productenmatrix EL&I Beheer door Dictu Keuze van frameworks bij verantwoord beschikbaar stellen Functioneel Aanbesteden 7

8 4. Checklist functioneel aanbesteden Leveranciers stellen met grote regelmaat open te zijn. Dit document beoogt om dergelijke claims te waarderen door middel van een checklist met vragen. Deze vragenlijst is verdeeld in vragen over open standaarden en over open source software. De vragenlijst is nadrukkelijk niet bedoeld om leveranciers uit te sluiten. Het pas toe of leg uit beginsel staat overheden immers toe om onder omstandigheden open standaarden niet dwingend op te leggen en voor open source software geldt dat overheden hier bij gelijke bekwaamheid een voorkeur aan dienen te geven. Ook dient opgemerkt te worden dat de leveranciersafhankelijkheid niet uitsluitend geborgd wordt door een leverancier te zoeken die alle onderstaande vragen bevredigend kan beantwoorden. Onderstaande vragenlijst is vooral bedoeld om bijvoorbeeld al tijdens een marktconsultatie een beeld te krijgen van de mate van openheid in een bepaald marktsegment. 4.1 Vragen over open standaarden Een leverancier stelt dat zijn oplossing gebaseerd is op open standaarden. Hierover kunnen de volgende vragen gesteld worden: Welke standaarden betreft dit? Dekken deze 100% van de functionaliteit af of worden er ook gesloten standaarden gebruikt? Welke standaarden worden binnen de oplossing gebruikt en welke zijn beschikbaar op de koppelvlakken? Zijn deze standaarden uitgebreid door leverancier? Zo ja, hoe en met welk doel zijn deze uitgebreid? Welke van de door leverancier gebruikte standaarden voldoen aan de criteria van het Europees Interoperabiliteitsraamwerk versie 1.0? Dit zijn: -- De standaard is goedgekeurd en zal worden gehandhaafd door een non-profit organisatie, en de lopende ontwikkeling gebeurt op basis van een open besluitvormingsprocedure die toegankelijk is voor alle belanghebbende partijen (consensus of meerderheidsbeschikking enz.); -- De standaard is gepubliceerd en over het specificatiedocument van de standaard kan vrijelijk worden beschikt of het is te verkrijgen tegen een nominale bijdrage. Het moet voor eenieder mogelijk zijn om het te kopiëren, beschikbaar te stellen en te gebruiken om niet of tegen een nominale prijs; -- Het intellectuele eigendom - m.b.t. mogelijk aanwezige patenten - van (delen) van de standaard is onherroepelijk ter beschikking gesteld op een royalty-free basis; -- Er zijn geen beperkingen omtrent het hergebruik van de standaard. Hoe volgt leverancier het releasebeleid van de gebruikte standaarden? In hoeverre dwingt leverancier opdrachtgever om diens releasebeleid te volgen? Met welke andere producten is de interoperabiliteit daadwerkelijk getest en aangetoond? 8 Functioneel Aanbesteden

9 4.2 Vragen over open source Welke licentie(s) zijn van toepassing op de door leverancier aangeboden computerprogrammatuur? 1. Welke van deze licentie(s) zijn gecertificieerd door het Open Source Initiative (OSI)? 2. Voldoen de licentie(s) welke niet zijn gecertificieerd door het OSI aan de door OSI gehanteerde Open Source Definitie? Dit zijn de volgende tien criteria (vertaling door NOiV, OSI versie is leidend): 1. Vrije distributie: de licentie bevat geen verboden ter zake van de verdere verspreiding van de software (al dan niet tegen betaling), zowel zelfstandig of als onderdeel van een groter geheel. De licentie vereist geen vergoedingen voor verdere verspreiding; 2. Broncode: de computerprogrammatuur wordt inclusief broncode geleverd en de licentie verdere distributie van de broncode en/of gecompileerde versies toe. In het geval de computerprogrammatuur zonder broncode beschikbaar wordt gesteld dient er een goed gepubliceerde verkrijgingswijze van de broncode zijn welke geen andere kosten dan de reproductiekosten met zich meebrengt. Dit bij voorkeur kosteloos via het internet. Als broncode wordt beschouwd de verschijningsvorm van de computerprogrammatuur welke door de programmeurs gebruikt wordt om deze te ontwikkelen en/of aan te passen. Bewuste versluiering van de broncode en verschijningsvormen welke voortvloeien uit tussenstappen van een eventueel compilatieproces worden niet als broncode gezien; 3. Afgeleide werken: de licentie staat modificatie van de computerprogrammatuur alsmede de schepping van afgeleide werken toe en staat verdere verspreiding van deze gewijzigde of afgeleide versies toe met als maximale door de licentie opgelegde restrictie de toepassing van dezelfde licentie. 4. Integriteit van de broncode van de auteur: de licentie kan beperkingen opleggen aan verspreiding van de broncode in gewijzigde vorm, maar uitsluitend als de licentie toestaat dat wijzigingen in broncode worden verspreid als zogenaamde patch files teneinde de wijzigingen in de computerprogrammatuur aan te kunnen brengen als onderdeel van het compilatieproces. De licentie mag van afgeleide werken vergen dat deze een andere titel of versienummer krijgen; 5. Geen discriminatie tegen personen of groepen: de licentie mag niet discrimineren jegens bepaalde personen of groepen; 6. Geen discriminatie tegen toepassingsgebieden: de licentie mag geen specifieke gebieden van toepassing van de computerprogrammatuur uitsluiten. Voorbeelden van dergelijke uitsluitingen zijn uitsluiting van commercieel gebruik of gebruik voor genetisch onderzoek; 7. Verdere verspreiding van de licentie: de gebruiksrechten welke toegekend worden door de licentie zijn van toepassing voor iedere verdere gebruiker aan wie de computerprogrammatuur verder wordt verspreid zonder een aanvullende licentie(overeenkomst) met die verdere gebruikers te vergen; 8. Licentie niet specifiek voor een product: de gebruiksrechten op de computerprogrammatuur mogen niet verbonden zijn aan een specifieke publicatie van de computerprogrammatuur. Indien de computerprogrammatuur slechts gedeeltelijk verder verspreid wordt (binnen de door de licentie toegekende distributiebevoegdheden) dienen alle verdere gebruikers dezelfde gebruiksrechten te ontvangen als bij de oorspronkelijke publicatie van de computerprogrammatuur; 9. Licentie schept geen restricties voor andere computerprogrammatuur: de licentie mag geen restricties opleggen aan andere computerprogrammatuur welke gezamenlijk met de computerprogrammatuur waar de licenties op van toepassing is verspreid wordt. De licentie mag bijvoorbeeld niet vereisen dat de computerprogrammatuur uitsluitend met andere open source software verspreid mag worden. 10. Technologie-neutraal: geen enkele voorwaarde van de licentie mag gerelateerd zijn aan een specifieke technologie of koppelvlak. 3. Gelden de licentie(s) welke a) gecertificeerd zijn door het OSI of b) aan de onder 3) genoemde criteria voldoen voor alle door leverancier aangeboden computerprogrammatuur? 4. Zo niet, in hoeverre zijn de componenten welke niet open source software zijn cruciaal voor het functioneren voor de totaaloplossing? Hierbij kan gedacht worden aan: 5. betreft het componenten die vooral het beheersgemak vergroten? 6. betreft het cruciale koppelvlakken met andere componenten in de informatiehuishouding van opdrachtgever? 7. Heeft de leverancier als enige copyright over het product (en kan dus toekomstige versies onder een andere licentie uitbrengen), of zijn er meerdere partijen die copyright hebben? Functioneel Aanbesteden 9

10 5. Bijlage 1 Modelteksten Open standaarden Opdrachtgever acht de kenmerken van open standaarden van belang om de volgende redenen: Kenmerk Open besluitvormingsprocedure: Eenvoudig beschikbaar: Geen drempels op basis van intellectuele rechten: Geen beperkingen omtrent hergebruik: Reden Dit kenmerk zorgt ervoor dat de aanbestedende overheidsorganisatie niet afhankelijk is van één partij voor het beheer en de doorontwikkeling van de standaard. De open besluitvormingsprocedure maakt het mogelijk dat bij het beheer en de doorontwikkeling rekening zal worden gehouden met diverse belangen. Het biedt de aanbestedende overheidsorganisatie zelf ook de mogelijkheid om eventueel invloed uit te oefenen op de ontwikkelingsrichting van de standaard. Publicatie van een standaard maakt het mogelijk dat de standaard onafhankelijk van de beheerder van de standaard kan worden geïmplementeerd. Hierdoor is de aanbestedende overheidsorganisatie niet afhankelijk van één organisatie bij het uitwisselen van gegevens. Met name in informatie ketens waarin veel partijen participeren is het bevorderlijk voor de toegankelijkheid dat de standaard is gepubliceerd. Wanneer gegevens voor langere tijd worden vastgelegd, zorgt de beschikbaarheid van de beschrijving van het bestandsformaat dat de gegevens ook in de toekomst kunnen worden ontsloten. Voor het gebruik van standaarden worden geen licentievergoedingen op basis van intellectuele rechten in rekening gebracht. De vergoedingsvrije basis voor gebruik zorgt ervoor dat er geen financiële drempel voor andere deelnemers in de informatieketen en voor andere software-ontwikkelaars is om de standaard te implementeren of zelfs maar te gebruiken. Dit is een belangrijke randvoorwaarde voor de toekomstige beschikbaarheid van overheidsinformatie. Dit is ook een randvoorwaarde voor het implementeren van de standaard in open source software. Beperkingen omtrent het hergebruik van de standaard kan bepaalde partijen binnen de informatieketen uitsluiten van het gebruik van de betreffende standaard. Een standaard zou bijvoorbeeld alleen voor overheidspartijen kunnen gelden. Indien marktpartijen in de informatieketen zitten, dan zijn deze in dat geval uitgesloten van het gebruik van de standaard. Open standaarden voorkomen dit. 10 Functioneel Aanbesteden

11 5.1.2 Open source en vrije software Opdrachtgever acht de kenmerken van open source software om de volgende redenen van dusdanig belang dat hij een voorkeur uitspreekt voor aanbiedingen welke open source software omvatten: Kenmerk Leveranciersonafhankelijkheid: Concurrentiebevordering: Flexibiliteit: Transparantie: Ruime mogelijkheden voor hergebruik: reden Opdrachtgever wil na de eerste ontwikkelfase zelf kunnen bepalen wie de software beheert en/of verder ontwikkeld zonder daarbij afhankelijk te zijn van de oorspronkelijke leverancier; Het criterium ziet daarbij niet alleen op de technische mogelijkheid tot wijziging, maar ook op de juridische. Daarmee wordt bedoeld dat het bewerken niet alleen technisch mogelijk moet zijn, maar ook moet worden toegestaan door de rechthebbende door verlening van een ruim gebruiksrecht. Ook in gevallen wanneer een leverancier besluit een bepaald pakket niet verder te ontwikkelen of te ondersteunen, wil de opdrachtgever een andere leverancier kunnen zoeken om daarmee de continuïteit van de bedrijfsvoering te kunnen garanderen. Doordat de broncode van de software vrij beschikbaar is staat het Opdrachtgever vrij derden hiervan kennis de doen nemen, en is de drempel voor deze derden lager om deel te nemen aan latere aanbestedingstrajecten inzake het beheer en/of de doorontwikkeling van de software; Het is de wens van de aanbestedende dienst dat systemen snel kunnen worden aangepast aan en uitgebreid omwille van nieuwe wensen en behoeften. IT-systemen gaan doorgaans lang mee, veel langer vaak dan oorspronkelijk begroot. Het is dan ook van belang, dat een IT-systeem met de organisatie kan meegroeien. Waarborgen daartoe kunnen worden gegeven door een ruim gebruiksrecht waarbij de aanbestedende dienst of een derde de broncode mag aanvullen en wijzigen. Opdrachtgever wil inzage hebben in de werking van de software. Het moet om redenen van veiligheid en privacy mogelijk zijn de software op ieder moment tot op ieder niveau te (laten) controleren; Het Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst Bijzondere Informatie (VIR-BI) omvat regels voor de beveiliging van bijzondere informatie bij de Rijksdienst. Ten aanzien van de ontwikkeling en onderhoud van systemen stelt het VIR-BI als eis dat alle wijzigingen in apparatuur, software of procedures controleerbaar moeten zijn. De beschikbaarheid van de broncode, maakt het mogelijk om wijzigingen in detail te controleren. Daarnaast wordt gewezen op de continuïteitseis en de verplichte code review uit het studierapport beveiliging persoonsgegevens. Het College Bescherming Persoonsgegevens vereist bijvoorbeeld dat een code review wordt uit gevoerd op systemen die werken met gevoelige persoonsinformatie. Om Trojaanse paarden en/ of geheime communicatiekanalen te voorkomen of op te sporen, stelt de Code voor informatiebeveiliging (Code voor Informatiebeveiliging 2000, Ministerie van Economische Zaken/Ministerie van Verkeer en Waterstaat/Nederlands Normalisatie- Instituut) onder andere voor om softwareprogramma s aan te schaffen als broncode. Wanneer de broncode beschikbaar is, kan en moet deze in detail worden geïnspecteerd om ongewenste functionaliteit op te sporen. De beschikbaarheid van de broncode is een voordeel vanuit het perspectief van beveiliging. Opdrachtgever wil dat zijn investering van publieke middelen niet alleen aan hemzelf, maar ook aan een breder publiek ter beschikking staat. Derde partijen moeten daarom vrij zijn om de software te gebruiken. Functioneel Aanbesteden 11

12 5.1.3 Selectiefase Specifieke wens voor OSS-leveranciers: betrokkenheid bij ontwikkelgemeenschap Leverancier is actief betrokken bij de ontwikkelgemeenschap(pen) van de open source software welke hij in zijn oplossingen aanbiedt. Dit uit zich in het aantal ontwikkelaars uit de ontwikkelgemeenschap van de oplossingen welke hij aanbiedt dat hij in dienst heeft. wijze van puntentoekenning Leverancier heeft geen ontwikkelaars met commit status in dienst; Leverancier heeft niet meer dan drie ontwikkelaars met commit status in dienst; Leverancier heeft drie of meer ontwikkelaars met commit status in dienst. classificatie 0 4,5 9 In een selectiefase wordt vooral gekeken of een leverancier wel een passende partner voor de aanbestedende dienst is en of deze inhoudelijk bekwaam genoeg geacht kan worden om een geloofwaardige aanbieder van zijn oplossingen te zijn. Een typische vraag die aan implementatiepartners van klassieke softwarehuizen gesteld wordt is hoe goed de banden met de pakketleverancier zijn. Dit is met name bij open source software minder opportuun en bovenstaande vraag is een voorbeeld van een alternatieve vraag om hetzelfde doel te bereiken: inzicht in de relatie tussen implementatiepartner en de feitelijke ontwikkelaars. Meer nog dan bij andere voorbeelden verdient het aanbeveling om de puntentoekenning per aanbesteding te herzien. Zo is het denkbaar dat het aantal punten wat bij deze wens toegekend wordt lager uitvalt in het geval men graag nieuwe toetreders in een markt ziet. Ook bij het eisen van een minimumscore op deze vraag dient grote terughoudendheid betracht te worden. Specifieke wens voor OSS-leveranciers: sturing van ontwikkeling Leverancier is actief betrokken bij de ontwikkelgemeenschap van de open source software welke hij in zijn oplossingen aanbiedt. Dit uit zich in het aantal regels code dat hij bijgedragen heeft aan het systeem wat leverancier wil aanbieden. wijze van puntentoekenning Leverancier heeft geen code bijgedragen; 0 Leverancier geen code maar een substantiële hoeveelheid 4,5 documentatie bijgedragen; Leverancer heeft ten minste 5% aan de programmacode 9 bijgedragen en tevens documentatie bijgedragen. classificatie deze vraag is een aanvulling op hiervoorgaande vraag en de antwoorden bieden inzicht in de kennis welke bij leverancier aanwezig is over de open source oplossingen welke leverancier aanbiedt én van de mate van invloed van leverancier op de ontwikkeling van de software. De dynamiek van open source gemeenschappen is doorgaans minder hiërarchisch van aard als die van een klassieke pakketleverancier en de mate van grip op de richting waarin de software zich ontwikkelt is vaak afhankelijk van de hoeveelheid code die bijgedragen wordt. De hoeveelheid code welke in het verleden is bijgedragen is een indicator van de mate waarin leverancier hier invloed op heeft. Wens 3 Leverancier heeft mechanismes en procedures in zijn organisatie gerealiseerd om de herkomst van de broncode van de software welke hij aanbiedt voor zichzelf vast te stellen. Beschrijf deze mechanismes en procedures. 12 Functioneel Aanbesteden

13 Omdat het distributiekanaal van open source software betrekkelijk informeel georganiseerd pleegt te zijn, is de beantwoording van deze vraag een indicatie voor de mate van georganiseerdheid van de achterliggende communities en de toegang van leverancier daartoe. Deze vraag is tevens legitiem om aan leveranciers van gesloten software te stellen, het vermogen om de herkomst van de software te traceren is indicatief voor de professionaliteit van een leverancier. Wens 4 wijze van puntentoekenning classificatie Leverancier heeft ervaring met het Leverancier geen ervaring met het conform webrichtlijnen 0 conform webrichtlijnen inrichten van webapplicaties. inrichten van webapplicaties; Leverancier heeft niet meer dan één maal een webapplicatie 4,5 conform webrichtlijnen ingericht danwel meerdere malen een webapplicatie conform de W3C standaarden ingericht; Leverancer heeft ten minste twee maal een webapplicatie conform webrichtlijnen ingericht. 9 de webrichtlijnen zijn essentieel voor de toegankelijkheid van webapplicaties voor mensen met een visuele beperking. Dit is onderkend in het NUP en het Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites. Ook uit hoofde van de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte rust op werkgevers een zorgplicht ten aanzien van de arbeidsomstandigheden voor werknemers met een visuele beperking. Tevens zijn de webrichtlijnen van belang voor de doorzoekbaarheid van overheidswebsites voor zoekmachines en de toegankelijkheid voor webbrowsers van mobiele telefoons en PDA s. het verplichte karakter speelt sterker in de publieke sector en daarom is het gerechtvaardigd om een voorkeur te hebben voor een leverancier met ervaring op dit gebied. Deze wens is uiteraard uitsluitend van toepassing als de te verwerven informatiesystemen geen webinterfaces hebben. Wens 5 wijze van puntentoekenning classificatie Leverancier heeft het Manifest Open Leverancier heeft het Manifest Open Leveranciers niet 0 Leveranciers ondertekend. ondertekend. Leverancier heeft het Manifest Open leveranciers ondertekend. 5 het is voor overheden wenselijk om zaken te doen met leveranciers die niet alleen bij één specifieke aanbesteding een open oplossing aanbieden, maar er ook blijk van geven strategisch te kiezen voor een meer open en zakelijke relatie met overheden. De bereidheid om het Manifest Open Leveranciers te onderschrijven is een indicator van een dergelijke strategische keuze. Het blijft vanzelfsprekend de verantwoordelijkheid van de aanbestedende dienst om ook zelfstandig toe te zien op de mate waarin de open intenties van de ondertekenaars van het Manifest Open Leveranciers in de praktijk ten uitvoer worden gelegd. Functioneel Aanbesteden 13

14 5.1.4 Gunningsfase Webrichtlijnen Eis 1: Conformiteit aan webrichtlijnen Alle gebruikersinterfaces welke met behulp van webtechnologieën worden gerealiseerd voldoen aan de webrichtlijnen op het moment van oplevering van het systeem. Bovenstaande eis vindt zijn basis in het Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites, de Instructie rijksdienst inzake aanschaf ICT-diensten en ICT producten en het Nationaal Uitvoeringsprogramma (NUP). Het Besluit Kwaliteit Rijksoverheidswebsites is alleen van toepassing op de rijksoverheid. De decentrale overheden hebben zich op 1 november 2008 gecommitteerd aan het NUP. De webrichtlijnen zijn bedoeld om toegankelijkheid van websites voor mensen van een visuele handicap, bruikbaarheid voor andere browsers (bijvoorbeeld op mobiele telefoons) en de doorzoekbaarheid van websites van de overheid te garanderen. Voor websites welke alleen binnen overheden toegankelijk zijn (intranetten e.d.) geldt dat de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte aanknopingspunten biedt om een groot gewicht aan conformiteit aan de webrichtlijnen toe te kennen. In de praktijk kan het voorkomen dat op basis van een marktconsultatie geconstateerd moet worden dat er nog geen standaardoplossingen voorhanden zijn welke conform webrichtlijnen zijn. In dat geval laat het pas toe of leg uit principe toe dat afgeweken wordt van de webrichtlijnen als eis. Wel dienen de webrichtlijnen dan nog steeds als (dringende) wens gehanteerd te worden en raden wij aan om een groeipad naar webrichtlijnenconformiteit als eis in de aanbesteding op te nemen. Opgemerkt dient te worden dat de webrichtlijnen per richtlijn een drietal conformiteitsniveau s kennen, aangeduid met A, AA of AAA. Het verdient aanbeveling om een bewuste keuze te maken ter zake van het gewenste conformiteitsniveau, waarbij A uiteraard als generiek minimum geldt Technische onafhankelijkheid wens 1 wijze van puntentoekenning classificatie databaseonafhankelijk en koppelbaar De software is slechts koppelbaar met één database; 0 met databases van meerdere Het systeem is koppelbaar met meerdere closed source 4,5 leveranciers (zoals bijvoorbeeld databases, óf met meerdere open source databases; Oracle, MS-SQL, PostgrSQL en Het systeem is koppelbaar met meerdere databases, 9 MySQL), waarbij het de voorkeur waarvan in ieder geval één open source en één closed geniet dat de software koppelbaar is source database. met zowel closed source als open source databases. De reden hiervoor is gelegen in flexibiliteit en leveranciersonafhankelijkheid. Deze wens wordt beoordeeld op de mate waarin c.q de wijze waarop invulling wordt gegeven aan het gestelde. 14 Functioneel Aanbesteden

15 wens 2 wijze van puntentoekenning classificatie Alle gebruikersinterfaces (inclusief Gebruikersinterfaces zijn platformonafhankelijk; 0 eventuele editors en beheertools) dienen zo veel mogelijk platformonafhankelijk te zijn. Alle gebruikersinterfaces zijn in zeer beperkte mate 3 Motiveer en geef aan met welke platforms de gebruikersinterfaces in ieder geval compatibel zijn. De wens zal worden beoordeeld op platformonafhankelijk (ten minste twee families van besturingssystemen); Alle gebruikersinterfaces zijn in beperkte mate platformonafhankelijk 4,5 de mate van platform onafhankelijkheid waarbij de voorkeur wordt gegeven aan een volledige dan wel (twee tot vijf families van besturingssystemen); grote mate van Alle gebruikersinterfaces zijn zo veel mogelijk platformonafhankelijk (bijvoorbeeld uitsluitend webinterfaces platformonafhankelijkheid. 9 welke aan de webrichtlijnen voldoen of alle interfaces kunnen op een Posix-compliant besturingssysteem draaien) Leveranciersonafhankelijkheid wens 3 wijze van puntentoekenning classificatie Het onderhoud van het systeem en de Het onderhoud van het systeem en de applicaties welke 0 applicatie(s) die daar onderdeel van uit maken kan door een grote diversiteit aan partijen geleverd worden. Geef aan welke partijen dit zijn en of deze partijen aan daar deel van uitmaken kan door slechts één partij geleverd worden of slechts één partij per deelcomponent; Het onderhoud van het systeem en de applicaties welke 4,5 leverancier gelieerd zijn. De wens wordt beoordeeld op de mate waarin naast community daar deel van uitmaken kan door een beperkt (<3) aantal partijen geleverd worden; support ook professionele Alle gebruikersinterfaces zijn in beperkte mate platformonafhankelijk (twee tot vijf families van 9 onderhouds- en ondersteuningsdiensten beschikbaar zijn. besturingssystemen); Bovenstaande drie voorbeeldteksten hebben als voornaamste doel het voorkomen van leveranciersafhankelijkheid en van een vendor lock-in. Een goed opdrachtgever zal bij het opstellen van zijn programma van eisen in ieder geval moeten nadenken over deze punten en zal, indien ze relevant zijn voor het project, een keuze kunnen maken voor het meenemen als eis of als wens. In de praktijk pleegt open source software, indien voorhanden als oplossing voor het gevraagde, hier veelal aan te kunnen voldoen. Functioneel Aanbesteden 15

16 wens 4 wijze van puntentoekenning classificatie De leverancier van de applicatie kan De leverancier van de applicatie laat niet 0 toe dat het 0 op basis van vooraf gecommuniceerde heldere (licentie)voorwaarden gebruikers rechten toekennen om het systeem en de applicaties die daar onderdeel van vormen op source code niveau aan te passen aan de eigen wensen dan wel deze verder te ontwikkelen of verder te verspreiden. Beschrijf de procedure en voorwaarden. systeem en de applicaties die daar onderdeel van vormen op enigerlei wijze aan te passen aan de eigen wensen dan wel deze verder te ontwikkelen of verder te verspreiden; De leverancier van de applicatie kan op basis van vooraf gecommuniceerde heldere voorwaarden gebruikers rechten toekennen om het systeem en de applicaties die daar onderdeel van vormen aan te passen aan de eigen wensen dan wel deze verder te ontwikkelen of verder te verspreiden, echter niet op source code 3 niveau; 3 De leverancier van de applicatie kan op basis van vooraf gecommuniceerde heldere voorwaarden gebruikers rechten toekennen om het systeem en de applicaties die daar onderdeel van vormen op source code niveau aan te passen aan de eigen wensen dan wel deze verder te ontwikkelen of verder te verspreiden. Hierbij worden kosten in rekening gebracht of is sprake van één of meerdere beperkingen; 6 De leverancier van de applicatie kan op basis van vooraf gecommuniceerde heldere voorwaarden gebruikers rechten toekennen om het systeem en de applicaties die daar onderdeel van vormen op source code niveau aan te passen aan de eigen wensen dan wel deze verder te ontwikkelen of verder te verspreiden. Hierbij gelden hooguit beperkingen ten aanzien van de bij verdere verspreiding te hanteren licentie. 9 Omdat de open source licentie aan de opdrachtgever ruime rechten geeft en daarmee belangrijke voordelen op het gebied van bijvoorbeeld leveranciersonafhankelijkheid en flexibiliteit kan bieden, kan open source software, of beter gezegd de gebruiksrechten welke een open source licentie aan de gebruiker geeft, vrijwel altijd als wens in een bestek worden opgenomen. Het kan door de opdrachtgever noodzakelijk worden geacht om een dergelijke wens nog nader te onderbouwen. Daarvoor is verderop nog een standaard tekst opgenomen. 16 Functioneel Aanbesteden

17 wens 5 wijze van puntentoekenning classificatie Het systeem en de applicatie(s) die Het systeem en de applicatie(s) die daar onderdeel van uit 0 daar onderdeel van uit maken, kent één of meerdere onafhankelijke gebruikersgroepen of vrij toegankelijke gemeenschappen welke zijn/ maken, kent geen gebruikersgroepen; Het systeem en de applicatie(s) die daar onderdeel van uit 3 worden betrokken bij de ontwikkeling van (toekomstige versies van) de maken, kent één of meerdere gebruikersgroepen; applicatie. Het systeem en de applicatie(s) die daar onderdeel van uit 6 De wens zal worden beoordeeld op maken, kent één of meerdere gebruikersgroepen die de aanwezigheid van een gebruikersgroep, de onafhankelijkheid van deze onafhankelijk opereren; gebruikersgroep en de mate waarin de gebruikersgroep invloed heeft of kan hebben op de (verdere) ontwikkeling van de software. Het systeem en de applicatie(s) die daar onderdeel van uit maken, kent één of meerdere onafhankelijke gebruikersgroepen welke zijn/worden betrokken bij de ontwikkeling van (toekomstige versies van) de applicatie en het stellen van prioriteiten voor het onderhoud. 9 Bovenstaande wens heeft tot doel om de opdrachtgever via een gebruikersvereniging of een community invloed te kunnen geven op de verdere ontwikkeling van de software waardoor leveranciersafhankelijkheid zal afnemen. In het geval van open source software bestaan er veelal één of meerdere communities en gebruikersverenigingen die betrokken zijn bij de verdere ontwikkeling Toekomstbestendigheid wens 6 wijze van puntentoekenning classificatie De applicaties in het Systeem laten De applicaties in het Systeem laten geen ruimte voor de 0 zoveel mogelijk ruimte voor de keuze van hardware en besturingssysteem. Beschrijf de wijze waarop invulling aan deze wens wordt gegeven. keuze van hardware en operating system; De applicaties in het Systeem laten in beperkte mate ruimte voor de keuze van hardware en het operating system; 3 De applicaties in het Systeem laten veel ruimte voor de keuze van hardware en operating system. 6 De opdrachtgever kan met Wens 6 een voorkeur uitspreken voor een Systeem dat op een zodanige wijze is samengesteld dat de keuze van de applicatie(s) geen tot weinig dwingende consequenties heeft voor de keuze van de onderliggende lagen (operatingsystem en hardware). De reden hiervoor is gelegen in eisen van flexibiliteit en leveranciersonafhankelijkheid. Functioneel Aanbesteden 17

18 wens 7 wijze van puntentoekenning classificatie Opdrachtgever geeft de voorkeur aan oplossingen Het systeem en de applicatie(s) die daar 0 en producten welke gebruik maken van, danwel ondersteuning geven aan open standaarden. Onder een open standaard wordt een standaard verstaan die voldoet aan de volgende kenmerken: onderdeel van uit maken maken geen gebruik van open standaarden; Het systeem en de applicatie(s) die daar 6 1. De standaard is goedgekeurd en zal worden gehandhaafd door een not-forprofit organisatie, en de lopende ontwikkeling gebeurt op basis van een open besluitvormingsprocedure die toegankelijk is voor alle belanghebbende partijen onderdeel van uit maken, maken gebruik van standaarden die voldoen aan minimaal drie van de vier kenmerken; Het systeem en de applicatie(s) die daar 4 (consensus of meerderheidsbeschikking enz.); 2. De standaard is gepubliceerd en over de specificatiedocumentatie van de standaard kan vrijelijk worden beschikt of deze is te verkrijgen tegen een nominale bijdrage. Het moet voor een ieder mogelijk zijn om de specificatiedocumentatie te kopiëren, beschikbaar te stellen en te gebruiken om niet of tegen een nominale prijs; 3. Het intellectuele eigendom m.b.t. mogelijk aanwezige patenten van (delen van) de standaard is onherroepelijk ter beschikking gesteld op een royalty-free basis; 4. Er zijn geen beperkingen omtrent het hergebruik van de standaard; De wens zal worden beoordeeld op de mate waarin wordt voldaan aan de elementen zoals opgenomen in de definitie van open standaard en de mate waarin het systeem en de applicatie(s) die daar onderdeel van uit maken gebruik maken van open standaarden. onderdeel van uit maken, maken deels gebruik van open standaarden en deels gebruik van standaarden die voldoen aan minimaal drie van de vier kenmerken; Het systeem en de applicatie(s) die daar onderdeel van uit maken, maken volledig gebruik van open standaarden. 6 Met Wens 7 wordt tegemoet gekomen aan het algemene streven van de overheid om meer gebruik te maken van open standaarden waardoor op termijn de leveranciersafhankelijkheid zal kunnen afnemen. Indien software gebruik maakt van open standaarden wordt het mogelijk om verschillende leveranciers te betrekken bij de ontwikkeling en implementatie van ICT-systemen die op elkaar aansluiten. Het gebruik van gesloten en niet vrije specificaties voor ICT standaarden brengt vaak belemmeringen met zich mee zoals geheimhoudingsverklaringen en licentieconstructies. Dergelijke beperkingen hinderen de keuze vrijheid voor software (zowel open als gesloten). Dergelijke problemen doen zich niet voor bij open standaarden. Het gebruik van open standaarden werkt daarom drempelverlagend voor de inzet van (Open source) software. Wens 7 vloeit voort uit de motie Vendrik en is als beleidsmiddel opgenomen in de uitvoeringsagenda NOiV en het Nationaal Uitvoeringsprogramma betere dienstverlening en eoverheid (NUP). 18 Functioneel Aanbesteden

19 Eis 2: intellectuele rechten op maatwerk Het uitgangspunt is dat de volledige intellectuele eigendomsrechten, waaronder het auteursrecht, op nieuwbouw componenten (maatwerk) (d.w.z. inclusief broncode en documentatie) worden overgedragen aan de Opdrachtgever. Een alternatieve mogelijkheid is dat de nieuwbouw componenten ter beschikking worden gesteld aan Opdrachtgever door Opdrachtnemer onder de European Union Public License (EUPL v1.1) of een andere een OSI goedgekeurde open source software licentie of daarmee overeenstemmend, zodat Opdrachtgever het recht heeft de software te kopiëren, verder te verspreiden en aan te (laten) passen. Bij dit criterium spelen overwegingen met betrekking tot aanpasbaarheid, leveranciersonafhankelijkheid, ruime mogelijkheden voor hergebruik, duurzaamheid, transparantie, en de afwezigheid van licentiekosten een rol. Voor een overzicht van OSI goedgekeurde open source licenties zie licenses/ Bovenstaande eis vindt zijn basis in de veelal door het Rijk gebruikte ARVODI (inkoopvoorwaarden voor dienstverlening) en de ARBIT en is te beschouwen als een algemeen uitgangspunt bij IT aanbestedingen. Door naast de standaard overdracht van het auteursrecht op nieuwbouwcomponenten nu ook levering onder een open source licentie als extra mogelijkheid te benoemen geeft het leveranciers zelfs meer mogelijkheden dan de ARVODI en de ARBIT. Bij levering onder een dergelijke licentie blijft de leverancier immers zelf de auteursrechthebbende waar hij dat normaal gesproken was verloren aan de opdrachtgever. Let op: het gaat hier niet om standaard software welke al ontwikkeld is en waarop al auteursrechten rusten. Het gaat om echte nieuwbouwsoftware of componenten welke specifiek voor de opdrachtgever gemaakt worden. Functioneel Aanbesteden 19

20 Deze brochure is een uitgave van: Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Prins Clauslaan 8 Postbus EK Den Haag Rijksoverheid juli 2011

Mr. M.H.Paapst Open voorkeur in een aanbesteding Deel III: Modelteksten

Mr. M.H.Paapst Open voorkeur in een aanbesteding Deel III: Modelteksten Mr. M.H.Paapst Open voorkeur in een aanbesteding Deel III: Modelteksten Onderstaande wensen, eisen en teksten hebben tot doel de leveranciersonafhankelijkheid, flexibiliteit en interoperabiliteit te bevorderen

Nadere informatie

NOiV - Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding. Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding

NOiV - Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding. Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding NOiV - Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding Table of Contents Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese)

Nadere informatie

Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding. (NOiV - November 2010)

Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding. (NOiV - November 2010) Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding (NOiV - November 21) Inhoudsopgave Modelteksten voor open voorkeur in een (Europese) aanbesteding...1 Table of Contents...2 Modelteksten voor

Nadere informatie

APM Toets en Open Source Software. Versie 1

APM Toets en Open Source Software. Versie 1 APM Toets en Open Source Software Versie 1 2 APM Toets en Open Source Software Inhoud 1 Inleiding 4 1.1 Doelstelling 4 2 Applicatie Portfolio Management Toets 5 2.1 Huidige situatie 6 2.2 Plaatsbepaling

Nadere informatie

Open voorkeur in de ICT inkoop en aanbestedingsstrategie. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur)

Open voorkeur in de ICT inkoop en aanbestedingsstrategie. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur) Open voorkeur in de ICT inkoop en aanbestedingsstrategie Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur) Doelen actieplan Doelstelling Actieplan Nederland Open in Verbinding Verbetering van interoperabiliteit Vermindering

Nadere informatie

LNV architectuurrichtlijnen gelijke geschiktheid Open Source Software. Versie 1

LNV architectuurrichtlijnen gelijke geschiktheid Open Source Software. Versie 1 LNV architectuurrichtlijnen gelijke geschiktheid Open Source Software Versie 1 2 Gelijkegeschiktheid Inhoud 1 Inleiding 4 1.1 Doelstelling 4 2 Toetsing gelijke geschiktheid 5 2.1 Total Cost of Ownership

Nadere informatie

Het actieplan en uw website. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur)

Het actieplan en uw website. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur) Het actieplan en uw website. Mr Mathieu Paapst (juridisch adviseur) Doelen actieplan Doelstelling Actieplan Nederland Open in Verbinding Verbetering van interoperabiliteit Vermindering van leveranciersafhankelijkheid

Nadere informatie

Open Source Software community- en teruggave beleid EL&I. Versie 1

Open Source Software community- en teruggave beleid EL&I. Versie 1 Open Source Software community- en teruggave beleid EL&I Versie 1 2 Open Source Software community- en teruggave beleid EL&I Inhoud Inleiding 4 1 Inzet OSS software 4 2 Community beleid 6 2.1 Communitybeleid

Nadere informatie

Regiobijeenkomst: Hoe krijg ik goede aanbiedingen uit de markt? mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur)

Regiobijeenkomst: Hoe krijg ik goede aanbiedingen uit de markt? mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur) Regiobijeenkomst: Hoe krijg ik goede aanbiedingen uit de markt? mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur) Programma Inleiding Praktijkcasus: aanbesteding Document Management System (DMS) Wat is een

Nadere informatie

Inleiding. Strekking van de eisen

Inleiding. Strekking van de eisen Eisen voor de programmatuur die door de centrale stembureaus wordt gebruikt ten behoeve van de vaststelling van de uitslag van verkiezingen van de leden van de Tweede Kamer, de leden van het Europees parlement,

Nadere informatie

Toetsingskader NORA 3.0 Principes voor samenwerking en dienstverlening Versie 0.3 27/08/2010

Toetsingskader NORA 3.0 Principes voor samenwerking en dienstverlening Versie 0.3 27/08/2010 Toetsingskader NORA 3.0 Principes voor samenwerking en dienstverlening Versie 0.3 27/08/2010 1. Inleiding 1.1 Status NORA De Nederlandse Overheids Referentie Architectuur is inmiddels een bekend en erkend

Nadere informatie

eisen voor programmatuur die gebruikt wordt bij de berekening van de uitslag van verkiezingen die vallen onder de werking van de Kieswet

eisen voor programmatuur die gebruikt wordt bij de berekening van de uitslag van verkiezingen die vallen onder de werking van de Kieswet Datum 9 april 2008 Ons kenmerk BPR2008/U52926 Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Onderdeel DGKB/BPR Inlichtingen T F Uw kenmerk Onderwerp eisen voor

Nadere informatie

Forum Standaardisatie & Open Standaarden. Standaard samenwerken

Forum Standaardisatie & Open Standaarden. Standaard samenwerken Forum Standaardisatie & Open Standaarden Standaard samenwerken Betere elektronische dienstverlening, lagere administratieve lasten, transparantere en efficiëntere overheid. Dat kan alleen door samen te

Nadere informatie

FS 141216.5D. FORUM STANDAARDISATIE 16 december 2014 Agendapunt 5. Open standaarden, lijsten Stuknummer 5D. Intake-advies OSI.

FS 141216.5D. FORUM STANDAARDISATIE 16 december 2014 Agendapunt 5. Open standaarden, lijsten Stuknummer 5D. Intake-advies OSI. FS 141216.5D FORUM STANDAARDISATIE 16 december 2014 Agendapunt 5. Open standaarden, lijsten Stuknummer 5D. Intake-advies OSI Advies Het Forum Standaardisatie wordt geadviseerd om de OSI open source licenties

Nadere informatie

Realisatielijn OpenDWR Versie: 0.9 Status: concept ter consultatie

Realisatielijn OpenDWR Versie: 0.9 Status: concept ter consultatie Programma DWR Contactpersonen Jan Arnoud ten Cate Stephan Wildeboer infodwr@rijksoverheid.nl Consultatie Realisatielijn OpenDWR Versie: 0.9 Status: concept ter consultatie Datum 3 februari 2010 1. Inleiding

Nadere informatie

Programma OSOSS, open source en LINUX gebruikersdag

Programma OSOSS, open source en LINUX gebruikersdag Programma OSOSS, open source en LINUX gebruikersdag Mark Bressers, programmamanagement programma Open Standaarden en Open Source Software voor de Overheid Inhoud Open Standaarden en Open Source Software

Nadere informatie

Consultatie. 1. Inleiding. 1.1 Doel Realisatielijn OpenDWR. 1.2 Proces. Realisatielijn OpenDWR Versie: 1.0 Status: vastgesteld. 1.

Consultatie. 1. Inleiding. 1.1 Doel Realisatielijn OpenDWR. 1.2 Proces. Realisatielijn OpenDWR Versie: 1.0 Status: vastgesteld. 1. Programma DWR Contactpersoon Jan Arnoud ten Cate infodwr@rijksoverheid.nl Consultatie Realisatielijn OpenDWR Versie: 1.0 Status: vastgesteld Datum 31 maart 2010 1. Inleiding 1.0 Doel DWR Het programma

Nadere informatie

Implementatiestrategie Open Standaarden en Open Source Software

Implementatiestrategie Open Standaarden en Open Source Software Implementatiestrategie Open Standaarden en Open Source Software Implementatiestrategie Open Standaarden en Open Source Software, 25-2-2010 blz. 1 van 7 Inhoud INLEIDING... 3 HET PROGRAMMA NOIV... 3 TOEPASSING

Nadere informatie

Hoezo gratis? Mythes en misverstanden over open source software

Hoezo gratis? Mythes en misverstanden over open source software Hoezo gratis? Mythes en misverstanden over open source software Waarom? Waarom? Archief 2.0 O Reilly: eerder mentaliteitswijziging dan louter technologie architecture of participation : samenwerking en

Nadere informatie

Monitor en rankings NOiV najaar 2009 en het College Standaardisatie

Monitor en rankings NOiV najaar 2009 en het College Standaardisatie Monitor en rankings NOiV najaar 2009 en het College Standaardisatie Jaap Korpel, 24 maart 2010 Eind december 2009 is de tweede Monitor NOiV verschenen, gebaseerd op een enquête onder de ICTverantwoordelijken

Nadere informatie

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV Wat is Cloud Op het moment dat content uit het eigen beheer c.q. toezicht verdwijnt

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden

ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden Drechtsteden Technische Architectuur (DTA) ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden Status : Definitief 1.0 Redactie : DTA Datum : 29-08-2007 1 Versiebeheer

Nadere informatie

Het verwerven van (open source) software

Het verwerven van (open source) software Het verwerven van (open source) software Een handreiking voor de inkopers van ICT in de publieke en semi-publieke sector I 1100555_binnenwerkv3.indd 1 03-12-2007 13:13:47 Colofon II 1100555_binnenwerkv3.indd

Nadere informatie

Presentatie NORA/MARIJ

Presentatie NORA/MARIJ Presentatie NORA/MARIJ 6 november 2009 Peter Bergman Adviseur Architectuur ICTU RENOIR RENOIR = REgie NuP Ondersteuning Implementatie en Realisatie Overzicht presentatie Families van (referentie-)architecturen

Nadere informatie

Auteursrecht op software

Auteursrecht op software Auteursrecht op software KNX bijeenkomst 2 oktober 2012 mr. Wouter Dammers E-Mail: W.Dammers@ictrecht.nl Twitter: @WouterDammers Linked-In: https://www.linkedin.com/in/wdammers Tel: 020 66 31 941 LinkedIn

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

Beheer van de EML_NLstandaard

Beheer van de EML_NLstandaard Beheer van de EML_NLstandaard versie 1.1 oktober 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 1.1 EML_NL 4 2. Organisatie 4 2.1 Stuurgroep EML_NL 4 2.2 Publicatie 5 2.3 Financiering 5 2.4 Rechtenbeleid 5 2.5 Klachtenafhandeling

Nadere informatie

Rotterdamse TerugMeld Faciliteit

Rotterdamse TerugMeld Faciliteit Presentatie NOIV congres, 24 maart 2011 Jaap Dekker CIO-office Rotterdamse TerugMeld Faciliteit 2 Agenda Waarom dit verhaal? Digimelding (voorheen TerugMeld Faciliteit). Rotterdamse TerugMeld Faciliteit

Nadere informatie

IP Businessmanager voor gevorderden

IP Businessmanager voor gevorderden IP Businessmanager voor gevorderden mobiel integratie total cost of ownership (tco) management rapportages netwerken en ict vm en hosted oplossingen business manager integratie bedrijfs applicaties voip

Nadere informatie

Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans

Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans Tools voor canonieke datamodellering Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans Abstract Canonieke modellen worden al snel omvangrijk en complex te beheren. Dit whitepaper beschrijft een werkwijze

Nadere informatie

Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit. ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011

Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit. ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011 Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011 24-11-2011 Profile Consultancy Services State of the art software solutions Project implementation Life-cycle

Nadere informatie

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode!

Dragon1 EA Tool. Business case webbased EA tool. Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! Dragon1 EA Tool Business case webbased EA tool Een webbased EA tool geschikt voor elke architectuurmethode! uw organisatie, datum, versie #.#, documentstatus eigenaar/budgetverantwoordelijke: Kies op deze

Nadere informatie

Software en continuïteit

Software en continuïteit Software en continuïteit Jaarvergadering Orde van Advocaten 25 september 2009 Presentatie van de Vereniging Informaticarecht Advocaten (VIRA) Polo G. van der Putt, voorzitter VIRA Agenda VIRA Wat is (de

Nadere informatie

Q3 Concept BV Tel: +31 (0)413 331 331

Q3 Concept BV Tel: +31 (0)413 331 331 Algemeen Deze Service Level Agreement (SLA) beschrijft de dienstverlening van Q3 Concept BV op het gebied van het beheer van de Q3 applicatie zoals Q3 Concept BV deze aanbiedt aan opdrachtgever en de service

Nadere informatie

Concept. Inleiding. Advies. Agendapunt: 04 Bijlagen: - College Standaardisatie

Concept. Inleiding. Advies. Agendapunt: 04 Bijlagen: - College Standaardisatie Forum Standaardisatie Wilhelmina v Pruisenweg 104 2595 AN Den Haag Postbus 84011 2508 AA Den Haag www.forumstandaardisatie.nl COLLEGE STANDAARDISATIE Concept CS07-05-04I Agendapunt: 04 Bijlagen: - Aan:

Nadere informatie

Aanmelding van een nieuwe standaard voor de pas toe of leg uit -lijst

Aanmelding van een nieuwe standaard voor de pas toe of leg uit -lijst Aanmelding van een nieuwe standaard voor de pas toe of leg uit -lijst Voor dit type aanmelding geldt dat alle criteria van toepassing zijn en alle vragen beantwoord dienen te worden. U wordt als eerst

Nadere informatie

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Versie 2.1 Datum : 1 januari 2013 Status : Definitief Colofon Projectnaam : DigiD Versienummer : 2.0 Contactpersoon : Servicecentrum Logius Postbus 96810

Nadere informatie

Plan van Aanpak Pilot

Plan van Aanpak Pilot Plan van Aanpak Pilot DBK-applicaties Beproeven compatibiliteit DBK-applicaties op innovatieplatform voor de Veiligheidsregio s Status : concept Versienummer : V0.2 Datum : Augustus 2012 Blad : 2 / 6 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Uitleg algemene structuur WTell

Uitleg algemene structuur WTell Uitleg algemene structuur WTell Brondocument C:\WebServer\Handleiding\WTellAlgemeen\WTellStructuurGlobaal.odt Versiebeheer Versie Datum Uitleg 1.0v 21-09-11 1e versie met uitleg globale structuur WTell

Nadere informatie

Selectietraject van een Open-source Concernstandaard

Selectietraject van een Open-source Concernstandaard 18 Maart 2010 J.Cival Coördinator Informatiebeleid & Selectietraject van een Open-source Concernstandaard architectuur Agenda Even voorstellen Aanleiding Aanbestedingsstrategie Selectie Business case Succesfactoren

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

Strategie Applicatie integratie Open.Amsterdam project. versie 1.0 juni 2008

Strategie Applicatie integratie Open.Amsterdam project. versie 1.0 juni 2008 Strategie Applicatie integratie Open.Amsterdam project versie 1.0 juni 2008 Document informatie Versiebeheer Versie Datum Auteur Activiteiten 1.0 juni 2008 drs. E. Willemsen Initiële opzet Archivering

Nadere informatie

Afspraken zijn de essentie

Afspraken zijn de essentie Afspraken zijn de essentie Aanleiding Staatssecretaris Heemskerk van Economische Zaken heeft op 14 mei 2007 aan het Forum Standaardisatie (hierna 'Forum') gevraagd advies te geven over een aantal vragen

Nadere informatie

Het Forum Standaardisatie wordt geadviseerd om de aangemelde standaard Kerberos niet in behandeling te nemen voor opname op de lijst.

Het Forum Standaardisatie wordt geadviseerd om de aangemelde standaard Kerberos niet in behandeling te nemen voor opname op de lijst. FS 150610.2E FORUM STANDAARDISATIE 10 juni 2015 Agendapunt 2. Open standaarden, lijsten Stuk 2E Intake-advies voor Kerberos, versie 5 Advies Het Forum Standaardisatie wordt geadviseerd om de aangemelde

Nadere informatie

Open Source Software. Bart van Dijk (b.van.dijk@hccnet.nl)

Open Source Software. Bart van Dijk (b.van.dijk@hccnet.nl) Open Source Software Bart van Dijk (b.van.dijk@hccnet.nl) Open Source Software (OSS) Wat is het Waarom willen we het wel (of niet) OSS voorbeelden Geschiedenis Licenties Ontwikkeling en ondersteuning Wat

Nadere informatie

(Door)ontwikkeling van de applicatie en functionaliteiten

(Door)ontwikkeling van de applicatie en functionaliteiten Hieronder is een aantal belangrijke zaken uitgewerkt rondom het Saas/Cloudmodel op basis waarvan InCtrl haar internetsoftware-omgevingen aanbiedt. Dit document is bedoeld om een algemeen beeld te krijgen

Nadere informatie

Leveranciers bijeenkomst

Leveranciers bijeenkomst Leveranciers bijeenkomst Deelsessie Operatie NUP Operatie NUP Even kennismaken Convenant Doorontwikkeling Software Catalogus Content Architectuur hulpmiddelen Standaardisatie en Compliancy Koppeling Business

Nadere informatie

jaar Vereniging van Nederlandse Gemeenten

jaar Vereniging van Nederlandse Gemeenten (J EM RENTE HRLLENDOORN I3chand. 13 JUL 2012 AI B Stuk itrefw" Werkpr.. Kopie aan: Archief D/N. reeks IV I VēïïřT Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad 12INK07528 MG 100 jaar Vereniging van

Nadere informatie

FORUM STANDAARDISATIE 10 juni 2015 Agendapunt 2. Open standaarden, lijsten Stuk 2D Intake-advies voor Dutch Revit Standard (DRS)

FORUM STANDAARDISATIE 10 juni 2015 Agendapunt 2. Open standaarden, lijsten Stuk 2D Intake-advies voor Dutch Revit Standard (DRS) FS 150610.2D FORUM STANDAARDISATIE 10 juni 2015 Agendapunt 2. Open standaarden, lijsten Stuk 2D Intake-advies voor Dutch Revit Standard (DRS) Advies Het Forum Standaardisatie wordt geadviseerd om de Dutch

Nadere informatie

Forum Standaardisatie. Forumadvies voor XMI 2x. Datum 4 oktober 2013

Forum Standaardisatie. Forumadvies voor XMI 2x. Datum 4 oktober 2013 Forum Standaardisatie Forumadvies voor XMI 2x Datum 4 oktober 2013 Advies ten aanzien van opname van de XMI 2x standaard op lijst met gangbare standaarden 1. De XMI 2x standaard XML Metadata Interchange

Nadere informatie

Beveiligingsaspecten van webapplicatie ontwikkeling met PHP

Beveiligingsaspecten van webapplicatie ontwikkeling met PHP RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN Beveiligingsaspecten van webapplicatie ontwikkeling met PHP Versie 1.0 Wouter van Kuipers 7 7 2008 1 Inhoud 1 Inhoud... 2 2 Inleiding... 2 3 Probleemgebied... 3 3.1 Doelstelling...

Nadere informatie

ICT beleid en aanbestedingspraktijk

ICT beleid en aanbestedingspraktijk faculteit rechtsgeleerdheid recht en ict ICT beleid en aanbestedingspraktijk 1 e tussenrapportage Versie 1.0 mr. M.H.Paapst 15 november 2010 ICT beleid en aanbestedingspraktijk 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding

Nadere informatie

Verzamelde reacties publieke consultatie Webrichtlijnen versie 2

Verzamelde reacties publieke consultatie Webrichtlijnen versie 2 Verzamelde reacties publieke consultatie Webrichtlijnen versie 2 Lijnparaaf Medeparaaf Afschrift aan De staatssecretaris van Economische Zaken heeft op maandag 17 september 2007 het actieplan open standaarden

Nadere informatie

Inkoopvoorwaarden en informatieveiligheidseisen. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR)

Inkoopvoorwaarden en informatieveiligheidseisen. Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Inkoopvoorwaarden en informatieveiligheidseisen Een operationeel product op basis van de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR) Colofon Onderhavig operationeel product, behorende bij de Baseline

Nadere informatie

Toelichting t.a.v. zorgvuldigheid gebruik

Toelichting t.a.v. zorgvuldigheid gebruik Toelichting t.a.v. zorgvuldigheid gebruik Gezondwerkt door PREVITA B.V. Opgesteld door PreVita B.V. Nieuwlandparc 11L 2952 DA Alblasserdam T: 078 644 08 10 F: 078 644 08 11 info@previta.nl www.previta

Nadere informatie

OS/OSS in Europese aanbestedingen: leveranciersperspectief. mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur)

OS/OSS in Europese aanbestedingen: leveranciersperspectief. mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur) OS/OSS in Europese aanbestedingen: leveranciersperspectief mr drs Walter van Holst (juridisch adviseur) Programma Introductie Doel en achtergrond van EA regelgeving Wijzen van aanbesteden Gunning- en selectiecriteria

Nadere informatie

ADDENDUM: betreffende het ontwikkelen, aansluiten, integreren en gebruiken van standaarden voor decentralisaties in het sociaal domein.

ADDENDUM: betreffende het ontwikkelen, aansluiten, integreren en gebruiken van standaarden voor decentralisaties in het sociaal domein. ADDENDUM: betreffende het ontwikkelen, aansluiten, integreren en gebruiken van standaarden voor decentralisaties in het sociaal domein. tussen KING en Leveranciers van gemeentelijke softwareproducten Inhoud

Nadere informatie

Flamingo, een open source geo viewer. De doorbraak: een nieuw beheermodel

Flamingo, een open source geo viewer. De doorbraak: een nieuw beheermodel Flamingo, een open source geo viewer De doorbraak: een nieuw beheermodel Flamingo Flamingo is eenvoudig door gebruikers zelf te configureren. Flamingo is veelzijdig in het bieden van eenvoudige toegang

Nadere informatie

Vragenlijst voor het in beheer nemen van de afspraak Doorstroommonitor

Vragenlijst voor het in beheer nemen van de afspraak Doorstroommonitor Vragenlijst voor het in beheer nemen van de afspraak Doorstroommonitor Versie beheer Versie Datum Door Reden 0.1 24 oktober 2013 Elise Lustenhouwer Eerste opzet being vragen 0.2 29 oktober 2013 Marjan

Nadere informatie

Opname WPA2-Enterprise op de lijst voor pas toe of leg uit

Opname WPA2-Enterprise op de lijst voor pas toe of leg uit FS 151028.2B Forum Standaardisatie Wilhelmina v Pruisenweg 104 2595 AN Den Haag Postbus 84011 2508 AA Den Haag www.forumstandaardisatie.nl Opname WPA2-Enterprise op de lijst voor pas toe of leg uit FORUM

Nadere informatie

Forum Standaardisatie. Expertadvies voor ISO 3166-1. Datum 12 augustus 2013

Forum Standaardisatie. Expertadvies voor ISO 3166-1. Datum 12 augustus 2013 Forum Standaardisatie Expertadvies voor ISO 3166-1 Datum 12 augustus 2013 Advies ten aanzien van opname van de ISO 3166-1 standaard op lijst met gangbare standaarden 1. De ISO 3166-1 standaard ISO 3166-1:2006

Nadere informatie

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties DKTP Informatie Technologie Veembroederhof 1 1019 HD Amsterdam Telefoon 020 427 52 21 Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties Voor de meeste projectgroepen die software ontwikkelen vormt

Nadere informatie

Aanmeldingsformulier OWMS

Aanmeldingsformulier OWMS Aanmeldingsformulier OWMS Onderstaand het formulier voor aanmelding van een nieuwe standaard bij het Forum Standaardisatie. Deze versie van het formulier is aangepast om de persoonsgegevens van drie personen

Nadere informatie

Business case Digikoppeling

Business case Digikoppeling Business case Digikoppeling Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900

Nadere informatie

Open Source Business Intelligence bij het Inlichtingenbureau

Open Source Business Intelligence bij het Inlichtingenbureau Red Dolphin ICT Services BV Open Source Business Intelligence bij het Inlichtingenbureau - Ervaringen met het gebruik van Pentaho binnen DKD NOiV jaarcongres 18 maart 2010 Agenda Wat is Open Source Business

Nadere informatie

Voorbeelden generieke inrichting Digikoppeling

Voorbeelden generieke inrichting Digikoppeling Voorbeelden generieke inrichting Versie 1.1 Datum 19/12/2014 Status Definitief Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555 4555 (10 ct p/m) e. servicecentrum@logius.nl Documentbeheer

Nadere informatie

De toegevoegde waarde van open standaarden voor een overheidsorganisatie

De toegevoegde waarde van open standaarden voor een overheidsorganisatie De toegevoegde waarde van open standaarden voor een overheidsorganisatie De toegevoegde waarde van open standaarden voor een overheidsorganisatie 1 Open standaarden in de context van het plateaumodel De

Nadere informatie

Samengevoegde reacties op de openbare consultatie voor SAML v2.0 van de volgende partijen: - Kennisnet - Rijkswaterstaat

Samengevoegde reacties op de openbare consultatie voor SAML v2.0 van de volgende partijen: - Kennisnet - Rijkswaterstaat Samengevoegde reacties op de openbare consultatie voor SAML v2.0 van de volgende partijen: - Kennisnet - Rijkswaterstaat KENNISNET 1. Zijn er volgens u in deze toelichting aanvullingen of anderszins wijzigingen

Nadere informatie

FS150422.7A. A: Beschrijving van de voorgestelde werkwijze B: Toelichting op het MSP en identificatie proces

FS150422.7A. A: Beschrijving van de voorgestelde werkwijze B: Toelichting op het MSP en identificatie proces FS150422.7A FORUM STANDAARDISATIE 22 april 2015 Agendapunt: 7. Internationaal Stuk 7A. Notitie omgang met standaarden van het Europese Multistakeholder Platform on ICT Standardisation Bijlage A: Beschrijving

Nadere informatie

Randvoorwaarden voor een open source desktop businesscase

Randvoorwaarden voor een open source desktop businesscase Randvoorwaarden voor een open source desktop businesscase O.D.T. Sessink Sr. Innovatiemanager CDC / IVENT / Research en Innovatiecentrum 15 maart 2010 Inhoud Een uitstapje naar de Defensie Veilig Internet

Nadere informatie

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Van Oriëntatie naar Gebruik van de BRP Inleiding & toelichting op de vijf hoofdstappen Publicatiedatum: oktober 2014 Ten geleide Voor u ligt de

Nadere informatie

Onverminderd het in de Algemene Inkoopvoorwaarden Vakcentrale CNV bepaalde, gelden voor de inkoop van ICT(diensten) de volgende bepalingen:

Onverminderd het in de Algemene Inkoopvoorwaarden Vakcentrale CNV bepaalde, gelden voor de inkoop van ICT(diensten) de volgende bepalingen: Nadere bepalingen inzake de inkoop van ICT(diensten) 2012. Onverminderd het in de Algemene Inkoopvoorwaarden Vakcentrale CNV bepaalde, gelden voor de inkoop van ICT(diensten) de volgende bepalingen: Artikel

Nadere informatie

Aan uw raad is het volgende toegezegd: Toezeggingen college van B&W in Commissies en Raad (september 2015) TCM 09 21 mei 2015

Aan uw raad is het volgende toegezegd: Toezeggingen college van B&W in Commissies en Raad (september 2015) TCM 09 21 mei 2015 Bedrijfsvoering De gemeenteraad van Bloemendaal Datum : 19 augustus 2015 Uw kenmerk : Ons kenmerk : 2015056815 Behandeld door : J. van der Hulst Doorkiesnummer : 023-522 5592 Onderwerp : Rapportage informatiebeveiliging

Nadere informatie

nemen van een e-depot

nemen van een e-depot Stappenplan bij het in gebruik nemen van een e-depot CONCEPT VOOR FEEDBACK Bijlage bij Handreiking voor het in gebruik nemen van een e-depot door decentrale overheden 23 juli 2015 Inleiding Dit stappenplan

Nadere informatie

Plan van Aanpak beschikbaar stellen broncode Basisregistratie Personen (BRP)

Plan van Aanpak beschikbaar stellen broncode Basisregistratie Personen (BRP) Plan van Aanpak beschikbaar stellen broncode Basisregistratie Personen (BRP) Samenvatting De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft in de Tweede Kamer toegezegd de broncode

Nadere informatie

Technologie en Interactie 3.2: software architectuur

Technologie en Interactie 3.2: software architectuur Technologie en Interactie 3.2: software architectuur Manual IAM-TDI-V2-Technologie en Interactie. Jaar 0809 blok 2 Oktober 2008 Fons van Kesteren 1/8 Inhoud Technologie en Interactie 3.2: software architectuur...

Nadere informatie

Voorop lopen door vrije data

Voorop lopen door vrije data Voorop lopen door vrije data OpenStreetMap Nederland Conclusie * Vroege beschikbaarheid van vrije data levert een voorsprong ("first mover") voor Nederlandse bedrijven op, het is belangrijk dat de overheid

Nadere informatie

Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Logius & Gebruikersverenigingen / Samenwerkingsverbanden & Leveranciers

Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Logius & Gebruikersverenigingen / Samenwerkingsverbanden & Leveranciers ADDENDUM: betreffende het implementeren en gebruiken van de standaard Zaak en Document services incl. MijnOverheid / Lopende Zaken. (Addendum op de SAMENWERKINGSOVEREENKOMST KWALITEITSINSTITUUT NEDERLANDSE

Nadere informatie

Integratie. Open Source Software. Diana Hoogeveen

Integratie. Open Source Software. Diana Hoogeveen Integratie Open Source Software Diana Hoogeveen BUSINESSCASE NOODZAKELIJK Open source software Het kabinet heeft het gebruik van open standaarden vanaf 2008 als norm gesteld en stimuleert het gebruik

Nadere informatie

Web Services for Remote Portlets (WSRP) v2.0

Web Services for Remote Portlets (WSRP) v2.0 Expertadvies Web Services for Remote Portlets (WSRP) v2.0 Auteur(s) Hugo ter Doest (NOVAY) Michael van Bekkum (TNO Informatie- en Communicatietechnologie) Datum 28 augustus 2009 Versie Versie 1.0 Status

Nadere informatie

Intranet: content-beheersystemen 1

Intranet: content-beheersystemen 1 Intranet: content-beheersystemen 1 een web-applicatie waarmee men zonder veel technische kennis op het internet/intranet kan publiceren er is een verschil tussen inhoud en presentatie inhoud verandert

Nadere informatie

Aansluitvoorwaarden Koppelnet Publieke Sector (voorheen Basiskoppelnetwerk)

Aansluitvoorwaarden Koppelnet Publieke Sector (voorheen Basiskoppelnetwerk) Aansluitvoorwaarden Koppelnet Publieke Sector (voorheen Basiskoppelnetwerk) 2 april 2015, versie 2.1 Artikel 1 begrippen en afkortingen De hierna met een hoofdletter aangeduide begrippen hebben in deze

Nadere informatie

Inkoopaspecten van software

Inkoopaspecten van software Inkoopaspecten van software Mr. Judith van Bemmel SBO-ICM, Strategische Beheerorganisatie Interdepartementaal ICT Contractmanagement 31 maart, Arnhem Agenda Aanbestedingsrecht Doelstelling Basisregels

Nadere informatie

Upgrade of Her-implementatie PeopleSoft FMS bij DNB

Upgrade of Her-implementatie PeopleSoft FMS bij DNB Upgrade of Her-implementatie PeopleSoft FMS bij DNB Release cq support status 2002 Europese aanbesteding 2003 Implementatie 4 modules (GL,AP,PO,IN) Huidige versie 8.8 (upgrade 2005) uitbreiding modules.

Nadere informatie

Presentatie jaarcongres ECP Software-ontwikkeling en recht André Kamps & Jan-Willem Oordt De IT-Jurist bv 20 november 2014

Presentatie jaarcongres ECP Software-ontwikkeling en recht André Kamps & Jan-Willem Oordt De IT-Jurist bv 20 november 2014 Presentatie jaarcongres ECP Software-ontwikkeling en recht André Kamps & Jan-Willem Oordt De IT-Jurist bv 20 november 2014 De IT-jurist bv - Verzelfstandig van Software Borg juridisch - Software Borg Stichting

Nadere informatie

Onder welke voorwaarden koopt u 1,2 miljard aan ICT in?

Onder welke voorwaarden koopt u 1,2 miljard aan ICT in? Vereniging van Nederlandse Gemeenten Onder welke voorwaarden koopt u 1,2 miljard aan ICT in? Peter Klaver Jeroen Schuuring 12 november 2015 Meer informatie via de KING website https://www.kinggemeenten.nl/

Nadere informatie

Voorstel technische aansluiting CORV

Voorstel technische aansluiting CORV Voorstel technische aansluiting CORV Aan: Van: Onderwerp: AO Jeugd Werkgroep informatiemanagement 3D Holland Rijnland Aansluiting CORV Inleiding In het nieuwe jeugdstelsel moeten gemeenten en justitiële

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG DGBK Burgerschap en Informatiebeleid www.rijksoverheid.nl Uw kenmerk

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren Maart 2015 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 2 December 2014 Yannick Verschueren

Nadere informatie

DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie

DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie DUTO Normenkader Duurzaam Toegankelijke Overheidsinformatie Erik Saaman (projectleider DUTO) NORA Gebruikersraad, 9 juni 2015 normenkader@nationaalarchief.nl Duurzaam toegankelijke overheidsinformatie

Nadere informatie

Wat verwachten burgers van een compacte lokale overheid? VlaVirGem en KING bouwen samen aan een compacte overheid!

Wat verwachten burgers van een compacte lokale overheid? VlaVirGem en KING bouwen samen aan een compacte overheid! Wat verwachten burgers van een compacte lokale overheid? VlaVirGem en KING bouwen samen aan een compacte overheid! Johan van der Waal, Strategisch adviseur KING Operatie NUP en V-ICT-OR OSLO Film Dienstverlening

Nadere informatie

ADDENDUM Ondersteuning ICT- Beveiligingsassessment DigiD

ADDENDUM Ondersteuning ICT- Beveiligingsassessment DigiD ADDENDUM Ondersteuning ICT- Beveiligingsassessment DigiD Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers 1. Inleiding In oktober 2011 heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Nadere informatie

Conceptnota. ERP-MIS afdeling Documentbeheer stad Gent CDG000925

Conceptnota. ERP-MIS afdeling Documentbeheer stad Gent CDG000925 Conceptnota ERP-MIS afdeling Documentbeheer stad Gent CDG000925 Pagina 1 van 6 Inhoudsopgave 1 Doelstelling conceptnota... 3 1.1 De opdracht... 3 1.2 Digipolis... 3 2 Opdrachtgevend bestuur, wijze van

Nadere informatie

BIJLAGE 4 Selectiecriteria met een gewogen karakter Perceel Switching

BIJLAGE 4 Selectiecriteria met een gewogen karakter Perceel Switching Europese aanbesteding Netwerkinfrastructuur Hardware, service en ondersteuning BIJLAGE 4 Selectiecriteria met een gewogen karakter Perceel Switching Niet openbare procedure Selectiecriteria met een gewogen

Nadere informatie

Stakeholder behoeften beschrijven binnen Togaf 9

Stakeholder behoeften beschrijven binnen Togaf 9 Stakeholder behoeften beschrijven binnen Togaf 9 Inventarisatie van concerns, requirements, principes en patronen Bert Dingemans Togaf 9 kent verschillende entiteiten om de behoeften van stakeholders te

Nadere informatie

Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten

Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten Edwin de Vries 3 juni 2008 Praktisch Implementeren van Enterprise Architectuur bij Gemeenten Waarom Architectuur bij Gemeenten? Praktische aanpak Invulling

Nadere informatie

Niet-tastbare objecten die waardevol, absoluut en exclusief zijn

Niet-tastbare objecten die waardevol, absoluut en exclusief zijn ICT & Recht Samengesteld door Leon Wetzel Intellectueel eigendom Wat valt onder intellectueel eigendom? Programmatuur Databanken Merken Handelsnamen Domeinnamen Octrooien Mediarecht Kwekersrecht Chipsrecht

Nadere informatie

Forum Standaardisatie. Consultatiedocument IFC. Datum 5 augustus 2011

Forum Standaardisatie. Consultatiedocument IFC. Datum 5 augustus 2011 Forum Standaardisatie Consultatiedocument IFC Datum 5 augustus 2011 Colofon Projectnaam Consultatiedocument IFC Versienummer 1.0 Locatie Organisatie Forum Standaardisatie Postbus 96810 2509 JE Den Haag

Nadere informatie