TWB Deel II Hoofdstuk 08 ICT Standaarden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TWB Deel II Hoofdstuk 08 ICT Standaarden"

Transcriptie

1 Auteur: ReTiBo Projectteam Datum Uitgifte: 16/03/2011 Versie: TWB Deel II Hoofdstuk 08 ICT Standaarden Dit document vervangt integraal Deel II Hoofdstuk 08 ICT Standaarden

2 1. Inleiding 1.1. Samenvatting Dit document beschrijft de ICT standaarden van De Lijn en is een aanvulling bij het bestek van het strategisch project RetiBo. Hoofdstuk vier geeft een beschrijving van de methode die De Lijn vandaag toepast. Hierin worden de onderwerpen projectmanagement, architectuur en analyse en design verder uitgewerkt. Hoofdstuk vijf behandelt de infrastructuurstandaarden van De Lijn met daarbij een beschrijving van de implementatie-regels en een overzicht van de applicatie- en technologiestandaarden. TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 2 van 24

3 2. Methode 2.1. Inleiding In dit hoofdstuk bespreken we de sleutelelementen die De Lijn toepast aangaande methode en methodologie. We beschrijven daarbij bewust niet een bepaalde projectaanpak en organisatie in detail maar beperken ons tot die elementen in de projectaanpak en organisatie die De Lijn belangrijk acht. Elk gedetailleerd voorstel moet getoetst worden aan deze elementen Projectmanagement De Lijn hanteert de Prince 2 methodologie voor de uitvoering van haar projecten. Het is niet de bedoeling om in dit hoofdstuk de Prince 2 methode volledig uit te schrijven. De Lijn veronderstelt dat de aanbieder een sterke kennis en ruime ervaring heeft in de toepassing van deze projectmethode. Toch sommen we hier de sleutelelementen van Prince 2 op, deze vormen immers de basis van de methode en zijn de reden waarom De Lijn deze methode wenst toe te passen PRINCE Algemeen Projecten hebben nood aan een gestructureerd kader waarbinnen de drie basisfactoren, zijnde budget, scope en tijd, worden bewaakt. Dit is essentieel om de opgeleverde kwaliteit te verzekeren, en daarmee gepaard het slaagpercentage van het project. PRINCE2 (Projects IN Controlled Environments) biedt een generieke methode om op een gestructureerde manier deze basisfactoren in projecten te beheren De redenen waarom PRINCE2 binnen vele organisaties als project management methodologie is geadopteerd, zijn bovendien gefundeerd vanuit de notie dat PRINCE2 project management benaderd vanuit een proces model. Elk proces past in een framework van componenten (bijv: Risk Mgt, Change Control, Kwaliteit,...) die door PRINCE2 worden aanzien als essentieel binnen een project. Op die manier wordt duidelijk gemaakt welke rollen aanwezig zijn binnen het project, wie verantwoordelijk is, en welke informatie moet worden verzameld gedurende het project en wanneer. Vanuit praktisch standpunt gezien biedt PRINCE2 een aantal significante voordelen aan de organisatie, het project, alsook aan de mensen die hiervan deel uit maken. Een greep uit de belangrijkste voordelen van PRINCE2: Een uniforme management aanpak voor alle soorten projecten Er worden duidelijke objectieven gedefinieerd alvorens het project van start gaat (business case driven) Een gecontroleerde start, midden en einde van het project Actieve betrokkenheid van gebruikers en stakeholders, om er voor te zorgen dat de uitkomst van het project aan de verwachtingen voldoet Regelmatige progressie-reviews (ten opzichte van plan en business case) en flexibele beslissingspunten Betrokkenheid van het Management op het juiste moment tijdens het project Projecten worden onderverdeeld in beheersbare processen Een duidelijk gedefinieerde structuur met betrekking tot bevoegdheden, verantwoordelijkheden en communicatie TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 3 van 24

4 Hoofdactiviteiten en invulling volgens De Lijn Bedrijfsbeheer en portefeuille beheer Aansturen van een project Idee 1 Idee 2 LIFE CYCLE Opstarten Initiëren Uitvoeren Planning Afsluiten fase Planning Planning project project/ Monitoring fase 1 ste fase Uitvoering fase Beheer - Bedrijfsbeheer en portefeuillebeheer: het beheren van de bedrijfsstrategie en de vertaling ervan in een portefeuille van initiatieven/projecten. Dit niveau beoordeelt of een idee voor een project bijdraagt aan de bedrijfsstrategie en of een project kan worden opgestart. Tijdens de loop van het project wordt de voortgang van de verschillende projecten bewaakt en worden beslissingen genomen bij ernstige afwijkingen. - Aansturen van een project: het aansturen van het project is de taak van de projectstuurgroep (zie hierboven). De Projectstuurgroep is hoofdverantwoordelijk voor de zorg dat het project op koers blijft en de gewenste uitkomsten levert volgens de vereiste kwaliteit. - Opstarten van het project: De project eigenaar en de projectmanager worden benoemd. De belangrijkste activiteiten zijn: Het projectvoorstel maken en goedkeuren met de achtergrond van het project, het doel, de afbakening/grenzen van het project (scope) worden bepaald, de belangrijkste vereisten en verwachte resultaten, de hoofdlijnen van de business-case, de kwaliteitsverwachtingen van de klant en de risico s. De projectaanpak wordt vastgelegd met hoe het resultaat wordt behaald, nieuwbouw of verbouw, standaard of maatwerk, afstemmen met de ICT resource managers rond eigen personeel of inhuren van externe competenties. Het faseplan opmaken hoe het project wordt opgeknipt met een ruwe tijdsplanning. Als dit allemaal klaar en goedgekeurd is, kan de project initiatie gestart worden. Gezien het belang van dit beslismoment, wordt in het vervolg van deze proceskaart de goedkeuring van de initiatie van het project als een aparte processtap beschreven. - Initiëren van het project: het project voorstel uit de vorige fase wordt verder gedetailleerd. De initiatiefase is erop gericht om een goede basis voor het project te leggen (eerst denken, dan doen). In de initiatiefase worden de beoogde resultaten, plannen, taken en verantwoordelijkheden verder gedetailleerd en vastgelegd, waarmee een draagvlak wordt gecreëerd voor het project. Het belangrijkste product van deze fase is het Project Initiation Document (PID). TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 4 van 24

5 De belangrijkste activiteiten zijn: Voor ICT gerelateerde business projecten worden de vereisten via de business analyse meer in detail uitgewerkt en wordt een oplossingsrichting bepaald. Het beschrijven van de op te leveren producten en daaruit volgend de productdecompositiestructuur. Het opmaken van een projectplanning, indien relevant met deelprojectplannen, dat aangeeft wanneer, wat en door wie zaken gedaan worden. Het verfijnen van het communicatieplan voor het project. De risico s worden verder in kaart gebracht en acties om de risico s te behandelen worden uitgewerkt; De haalbaarheid en de business vereisten worden verder uitgewerkt in de Business-case. De kosten en de baten van het project in kaart gebracht. Het vastleggen van de kwaliteitsvereisten (zowel naar producten als naar project management) en de beoordeling daarvan. Het vastleggen van de projectbeheersing: hoe zal het project gestuurd worden. Het project documentatie dossier: project directory structuur en log files (risico en issue log). In het ProjectInitiatiedocument wordt het geheel vastgelegd en ter goedkeuring voorgelegd aan de projectstuurgroep. Als dit allemaal klaar en goedgekeurd is, kan de project uitvoering gestart worden. Gezien het belang van dit beslismoment, wordt in het vervolg van deze proceskaart de goedkeuring van de uitvoering van het project als een aparte processtap beschreven. - Uitvoeren van het project: de uitvoering van het project verloopt via fases in Prince2. Fase voor fase wordt afgewerkt met per fase een planning, de uitgifte van werkpakketten, de bewaking van de voortgang en de kwaliteit, de actualisering van de business-case en de inschatting van de risico s. Per fase wordt ook aan de hand van de business-case besloten of door gegaan wordt of gestopt. - Afsluiten van het project: Projectdossiers worden afgesloten en overgedragen aan de beheerorganisatie. Daarbij worden nog openstaande project issues overgedragen aan de beheerorganisatie. Er wordt een eindevaluatie gehouden, waarbij een projecteindrapport wordt opgesteld en overgedragen aan de Projectstuurgroep. Na evaluatie wordt de projectorganisatie feestelijk ontbonden. TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 5 van 24

6 Output bij De Lijn - De output van het project is een opgeleverde oplossing die beantwoordt aan de kwaliteitsvereisten van de business, binnen tijd en afgesproken budget. - De onderliggende project management deliverables per fase zijn: Bedrijfsbeheer en portefeuille beheer Aansturen van een project Idee 1 Idee 2 LIFE CYCLE Opstarten Initiëren Uitvoeren Planning Afsluiten fase Planning Planning project project/ Monitoring fase 1 ste fase Uitvoering fase Beheer Project mandaat Project Voorstel Business case (concept) Project plan Project Initiatie Documentatie Business case (initial) Project plan Hoofdpunten rapport Business case (review) Project plan Afwijkings rapport Eindrapport Geleerde lessen Vervolg acties Risico & issue register Risico & issue register Risico & issue register Communi catieplan Communi catieplan Communi catieplan TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 6 van 24

7 2.3. Architectuur Doelstellingen De Lijn heeft voor haar ICT werking enkele belangrijke doelstellingen geformuleerd. Deze doelstellingen pogen de ICT werking beter te integreren in De Lijn. De onderstaande lijst beschrijft de doelstellingen die een sterk verband met de architectuur methode hebben: Bedrijfsprocessen van ICT-klanten daadwerkelijk verbeteren. ICT optimaliseert bedrijfsprocessen met het oog op minimale manuele tussenkomst (Straight through) en vermijden van duplicaties. ICT bevordert en ondersteunt daarenboven integratie van verschillende functionele domeinen. Daar waar mogelijk, kiest ICT er voor om bedrijfsprocessen maximaal te automatiseren of informatiseren. Dit verhoogt snelheid en betrouwbaarheid, helpt fouten vermijden en bevordert standaardisatie van kwaliteit. Juiste kwaliteitsvolle ICT-oplossingen & diensten aanbieden. o Kwaliteitsvol Toegankelijk Betrouwbaar Samenwerking ondersteunen Communicatie bevorderen Gebruiksvriendelijk Transparant Gegarandeerd voor de relevante periode (life cycle) Slim en menselijk imago van De Lijn ondersteunen o Juist Oplossingen en diensten enten op bedrijfsprocessen Oplossing: eenmalig Dienst: systematisch aanwezig, continu Rendabel Pro-actief beheer van dienstencatalogus & oplossingsportfolio. ICT maakt het voor haar klanten transparant welke diensten ze aanbiedt (inhoud, prijskaartje). Pro-actief beheer impliceert regelmatige prestatie-evaluatie om gericht bij te sturen daar waar het afgesproken kwaliteitsniveau van de diensten dreigt te verzwakken of niet meer afgestemd is met de dienstverlening. o Dienstencatalogus: diensten aangeboden aan de individuele ICT-klant o Oplossingsportfolio: oplossingen ter ondersteuning van de processen van entiteiten en functionele domeinen Toegepast onderzoek naar relevantie van nieuwe ICT toepassingen. Gebruik makend van inzichten in technologie trends zet ICT experimenten op die haar in staat stelt nieuwe oplossingen te bieden. We evalueren experimenten aan de hand van criteria die zijn afgeleid van de strategie van De Lijn en de enterprise architectuur. Na evaluatie op rigoureuze manier gaat De Lijn over tot opschaling/veralgemening ondersteund door een business case. De Lijn zet kleine onderzoeken op waardoor de risico s beheersbaar zijn. We leren uit fouten. TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 7 van 24

8 Kennis van de verwachtingen van de ICT-klanten. De Lijn heeft een klaar inzicht in de ICTverwachtingen van entiteiten, functionele domeinen en hun medewerkers. Ze doet regelmatige bevragingen (enquêtes en interviews), observaties en analyses van de calls van de service desk (incidenten, problemen en wijzigingen). o Strategisch initiatief: Meer aanwezig zijn op functionele overleggen in kader van alignering. In kaart brengen van technologie trends & toepassingen, afgestemd op klantenverwachtingen en inzicht in toekomst van mobiliteit. Vanuit de kennis over de visie en werking van De Lijn identificeert ICT klantenverwachtingen en opportuniteiten voor mobiliteit. We volgen de ontwikkelingen in ons vakgebied op en we maken een inventaris van de relevante ontwikkelingen. Op basis van ontwikkelingen in het vakgebied is ICT innovatief in het aanbieden van oplossingen die inspelen op klantenverwachtingen (zowel intern als extern) en opportuniteiten in functie van realisatie van doelstellingen van De Lijn. Kennis hebben over visie en werking van De Lijn. ICT heeft inzicht in de doelstellingen, strategie, processen en strategische projecten van De Lijn. Kennis van de business bij onze medewerkers laat toe beter te presteren en verhoogt het commitment ten aanzien van de organisatie. Kennis wordt gestructureerd, ter beschikking gesteld en gedeeld. Ict bouwt prioritair die competenties op, die gerelateerd zijn aan kennis die specifiek is aan De Lijn. Werken volgens standaarden, beste praktijken & architectuurprincipes van De Lijn. Ictoplossingen worden ontworpen en geselecteerd volgens architectuurprincipes. Ze voldoen aan gedefinieerde standaarden. Enterprise-architectuur is in harmonie met de dynamiek van De Lijn en reflecteert relevante technologische ontwikkelingen. We werken volgens de beste praktijken die ons in staat stellen om deze strategie waar te maken (relevant, niet overdadig,...). Door een stevige architectuur methode wil De Lijn de bovenstaande doelstellingen mogelijk maken. In de volgende paragrafen beschrijven we concreet welke strategie en vooral welke acties hier al voor gedefinieerd werden Invulling bij De Lijn Op basis van de huidige organisatie, haar ervaring en mogelijkheden, werd een strategie bepaald die een realistisch verbeteringspad geeft. Het zou immers verkeerd zijn om een te grote stap te zetten om de maturiteit van enterprise architectuur te verhogen. De Lijn kiest bewust voor kleine en beheersbare stappen om verbetering door te voeren. Hiervoor is er zowel een solution architectuur als een enterprise architectuur geïntroduceerd, waarbij de enterprise architectuur gebaseerd is op togaf. TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 8 van 24

9 TOGAF Invulling bij De Lijn De Lijn TOGAF Doelstelling Verkennen Architecture Vision - Speelveld afbakenen - Doelstellingen bepalen Definiëren Plannen Business Architecture Information Systems Architecture Technology Architecture Opportunities and Solutions Migration Planning - Speelveld uitspitten - Doel beschrijven - Kloof overbruggen - Roadmap opstellen Bewaken Implementation Governance - Bewaken realisatie - Oplossingen aanreiken Onderhouden Change management - Veranderende noden - Aanpassen waar nodig Stakeholders, interesses, en vereisten Requirements Management - Inventariseren van aandachtspunten TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 9 van 24

10 Toelichting projectdeliverabels voor analyse en design Onderstaande tekening toont de projectdeliverabels voor analyse en design, deze zijn gemapt op de TOGAF gebaseerde aanpak Architectuurprincipes Belang en doelstelling van architectuurprincipes De architectuurprincipes communiceren de architecturale stijl en denkwijze die gehanteerd moeten worden bij het ontwerpen en implementeren van informatiesystemen. De doelstelling van het formuleren van deze architectuurprincipes op organisatieniveau is om de vrijheidsgraden van de onderliggende niveaus in te perken zodat de ontwerpen op deze niveaus in overeenstemming zijn met de strategische doelstellingen van de organisatie. TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 10 van 24

11 Overzicht Relaties en traceerbaarheid De principes hebben het laatste woord Hergebruik Denk in services Gemeenschappelijke woordenschat en datadefinities Internet- en intranettechnologie Vereistengedreven Maximaliseer de baten voor de hele organisatie Vertrek van uit een solide business case Streef naar precies voldoende design Applicatiebeveiliging Het leggen van relaties tussen artefacten uit verschillende architecturale lagen is een vereiste om de impact van verandering te kunnen inschatten. De architectuurprincipes gelden voor alle afdelingen van de organisatie. Hergebruik van bestaande processen, systemen, services, gegevens, applicaties en technologie zal steeds als eerste overwogen worden bij het definiëren van een oplossing voor de business. Hanteer een service-georiënteerde aanpak in plaats van een applicatie-georiënteerde aanpak. Data is doorheen de gehele organisatie op consistente wijze gedefinieerd, en de definities zijn begrijpbaar en beschikbaar voor alle gebruikers. Internet en intranet zijn de belangrijkste kanalen voor het ter beschikking stellen van ICT-oplossingen. Wijzigingen aan het applicatie- en technologielandschap komen er enkel en alleen ten gevolge van behoeften van de business. Automatiseringsbeslissingen worden gemaakt om de baten voor de organisatie in zijn geheel te maximaliseren. Alle projecten moeten gedragen worden door een degelijke business case die de TCO in kaart brengt, alsook de impact op business en ICT. Architecturen worden uitgewerkt om een voldoende antwoord te bieden op de vereisten. Overdadig design (te grote complexiteit, teveel technologische vernieuwingen, ) en onvoldoende design (onduidelijke oplossingen, geen oog voor hergebruik, ) worden vermeden. Het ontwerp van applicaties houdt rekening met de risico's op het vlak van integriteit, beschikbaarheid en confidentialiteit. Deze risico's worden tijdens de TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 11 van 24

12 ontwerpfase in kaart gebracht en gepaste maatregels worden getroffen. Koop (voor hergebruik), eerder dan bouwen Proactief portfoliobeheer Vereenvoudig Databeheer Databeveiliging Data wordt gedeeld Data is een activa Open integratieplatform Aankopen (voor hergebruik) heeft voorrang op bouwen. Wijzigingen aan het applicatie- en technologielandschap dienen tijdig geïmplementeerd te worden. vereenvoudiging wordt te allen tijde overwogen en er wordt proactief gewerkt aan het reduceren van wildgroei en van complexiteit. Elk dataobject moet een beheerder hebben die verantwoordelijk is voor de datakwaliteit. Data is afgeschermd van ongeoorloofde toegang en gebruik. Gebruikers hebben toegang tot data die gedeeld wordt over de functionele domeinen heen. Data is een activa van waarde voor de organisatie en moet als dusdanig beheerd worden. Applicatie-integratie wordt beschouwd als een strategische bekwaamheid die los staat van elk individueel systeem in plaats van te beschouwen als onderdeel van elk individueel systeem. TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 12 van 24

13 2.4. Analyse en design Unified Process Algemeen De Lijn heeft gekozen voor het Unified Process als basis voor de methode van analyse, design en realisatie. Unified Process voldeed immers aan de noden: Gedreven door vereisten (use cases). Centraal in het UP staat het vastleggen van functionele vereisten in use cases. De use cases worden ook gebruikt om de iteraties te definieren. De opleveringen zelf worden daarmee ook vereistengedreven. Architectuur staat centraal. Uit de use cases volgen functionele en technische ontwerpen. UP is daarbij niet gebonden aan specifieke architecturale modellen of perspectieven, er wordt erkend dat meer dan één model en perspectief nodig is om de architectuur weer te geven. Aandacht voor risico s. De inhoud van elke iteratie wordt bepaald door de use cases en de daaraan verbonden risico s. De use cases en activiteiten met het grootste risico komen eerst aan bod. Dit dwingt een project om zo snel mogelijk risico s onder ogen te komen en aan te pakken. Iteratief en incrementeel. Het Unified Process is inherent iteratief en incrementeel. De verschillende fasen worden ingedeeld in iteraties die een beperkte tijdsduur hebben. Elke iteratie geeft aanleiding tot een increment. Aanpasbaar. Het proces is niet rigoreus vastgelegd. Elke organisatie moet het proces aanpassen aan haar noden op dat moment, inbegrepen de aanwezige kennis, ervaring en de maturiteit van software ontwikkeling. TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 13 van 24

14 De tekening hieronder is een typische voorstelling van het Unified Process met de fases, activiteiten en iteraties. In deze tekening werd ook de relatie met enkele enterprise activiteiten, zoals enterprise architectuur, weergegeven. Daarbij valt meteen op dat de modeleeractiviteiten in het Unified Process kunnen steunen op de resultaten van de modeleeractiviteiten in deze enterprise activiteiten Invulling De Lijn De Lijn heeft vandaag aan enkele van de stappen in het Unified Process concrete doelstellingen en invulling gegeven. Deze invulling wordt continue geëvalueerd, bijgestuurd en vastgelegd in sjablonen. uitgebouwd. Inception Elaboration Unified Process Phase Doelstellingen en Opleveringen Doelstellingen Scope afbakenen Vereisten detailleren Voorstel tot oplossing Opleveringen Business Analyse High-level design (HLD) Service specificaties. Doelstellingen Functionele behoeften detailleren (analyse) Implementatieontwerp maken (design). Opleveringen Use cases, prototypes TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 14 van 24

15 Unified Process Phase Doelstellingen en Opleveringen Software Architecture Document (SAD) Service specificaties. Construction en Transation Doelstellingen Ontwikkelen, testen, installeren Overdracht naar productie, opleiding geven Opleveringen Software Architecture Document (bijgewerkt) Inproductiename en Maintenance document Testen V-Model Methode De Lijn gebruikt een test methodologie die het V Model wordt genoemd. De logische opbouw en de relatie tussen de ontwikkelactiviteiten en testactiviteiten kan immers in een V diagram worden voorgesteld. Dit V Model omvat de volgende testactiviteiten: Acceptatie Testen. De acceptatietesten steunen op de projectdefinitie, de vereisten van de eindgebruiker en de beschreven acceptatiecriteria van het project. De resultaten van deze testen vormen de basis voor de go/no go beslissing voor de oplevering. Systeem Testen. De systeemtesten worden gedreven door de functionele analyse en bestaan uit de combinatie van test cases en test data. De systeemtesten worden uitgevoerd door ontwikkeling met een directe terugkoppeling om defecten op te lossen. Integratie Testen. De integratietesten worden gedreven door het technisch ontwerp. Ook deze testen bestaan uit test cases en test data en worden door ontwikkeling uitgevoerd met het oog op directe terugkoppeling. Unit Testen. De unit testen zijn gedetailleerde en zeer specifieke testen verbonden aan de ontwikkelde (of te ontwikkelen) code. Ze worden op bijna continue basis uitgevoerd. Het onderstaande diagram geeft een overzicht van de testactiviteiten en hun relatie met andere ontwikkelactiviteiten. TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 15 van 24

16 Defecten die worden vastgesteld tijdens de systeem- of integratietesten worden door de projectmanager en de functioneel analist beoordeeld. Het defect kan daarbij toegewezen worden aan een analistprogrammeur. Deze procedure is ook beschikbaar voor de defecten vastgesteld bij de unit testen. In dit laatste geval heeft de analist-programmeur echter meer vrijheid om deze defecten zelf op te lossen Invulling De Lijn Het bovenstaande V Model plaatst zich eerder als een waterval georienteerde aanpak al is er wel beperkte ondersteuning voor terugkoppeling. De drie methodes die rechtstreeks betrokken zijn bij de ontwikkeling van ICT oplossingen (Prince 2, RUP en het V Model voor testen) moeten nog beter op elkaar afgestemd worden. De Lijn is zich hiervan bewust en heeft de nodige activeiten opgestart. Tijdens het project zijn er bepaalde rollen betrokken bij deze test methodologie. De onderstaande lijst geeft een overzicht van deze rollen en hun betrokkenheid. Business. De business definieert de vereisten, acceptatiecriteria en neemt uiteindelijk de go/no go beslissing op basis van de resultaten van de acceptatietesten. Expertgebruiker. De expertgebruiker is een eindgebruiker die het aanspreekpunt is voor alle andere eindgebruikers wat gebruiksvragen of verzuchtingen betreft. Deze rol helpt bij het opstellen van de functionele analyse en de gebruikerstraining. Dienst ICT Applicaties. Naast de effectieve ontwikkeling van de oplossing zal ICT Applicaties ook instaan voor het voorbereiden en uitvoeren van de systeemtesten, integratietesten en unit testen. Dienst ICT Infrastructuur. Deze rol moet voorzien in de nodige omgevingen om de testen op uit te voeren. Functioneel analist. De functioneel analist levert de functionele analyse op en is betrokken bij het uitvoeren van de systeemtesten en integratietesten. Samen met de projectmanager zal deze rol ook de vastgestelde defecten beoordelen en toewijzen. TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 16 van 24

17 2.5. Ontwikkeling Test Coördinator. Deze rol zal gedurende het project de testactiviteiten coördineren en rapporteren aan de verantwoordelijken. De test coördinator organiseert ook de periodieke statusvergaderingen. De ontwikkeling van nieuwe toepassingen voor De Lijn, kan gebeuren door de eigen Dienst Ontwikkeling of door externe partijen. In beide gevallen moet deze ontwikkeling voldoen aan de volgende standaarden: Het gebruik van elke technologie, nieuw of bestaand, moet worden goedgekeurd door de Dienst Architectuur. Deze goedkeuring kan impliciet aanwezig zijn in de architectuurdefinitie. Dit heeft als doel om het gebruik en de kostprijs van technologie binnen De Lijn ICT te beheersen. Het ontwikkelproces volgt het hierboven beschreven RUP raamwerk en werkt samen met de TOGAF activiteiten en het testraamwerk. De ontwerpen, bijvoorbeeld UML diagrammen, worden gemaakt in de standaard tools van De Lijn zodat deze beschikbaar zijn voor raadpleging en latere integratie of aanpassingen. De ontwikkelde broncode is op elk moment, zowel de definitieve versie als alle formele en nietformele tussenstappen, volledig beschikbaar in het versiecontrolesysteem van De Lijn (zie standaarden verder). De geidentificeerde issues en bugs worden bijgehouden in het issue- en takenbeheersysteem van De Lijn (zie standaarden verder). Dit systeem is authoritief voor issues, bugs en taken Detailoverzicht Deliverables Naam Betrokken Rollen Korte Omschrijving Algemene Deliverables Business analyse High-level design (HLD) Use cases model Use case specificatie Business Analist Solution Architect Solution Architect Business Analist Functioneel Analist Business Analist Functioneel Analist Analist-programmeur Beschrijft de AS-IS en TO-BE business processen en de business vereisten, zowel functioneel als niet-functioneel. Beschrijft de data, applicatie en technologie architectuur van het systeem. Hierbij ligt de focus op de TO-BE architectuur en wordt de AS-IS opgenomen waar relevant voor een gap analyse. Specifieke modellen verbonden aan een architecturale stijl (zoals een service model in de SOA stijl) worden hier ook in opgenomen. Beschrijft een overzicht van de use cases die de functionaliteit zoals ervaren door de actors. Beschrijft voor elke use case in detail hoe de interactie tussen het systeem en de actor verloopt. TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 17 van 24

18 Naam Betrokken Rollen Korte Omschrijving Software architecture document (SAD) In productiename en maintenance Specifieke Deliverables Service specificaties Data interface specificaties Functioneel Analist Analist-programmeur Functioneel Analist Analist-programmeur Business Analist Solution Architect Functioneel Analist Analist-programmeur Solution Architect De SAD deliverable is een voortzetting van de HLD deliverable. De HLD gaat over in een SAD van zodra er gekozen werd voor een oplossingsstrategie (technologie, platformen ). Beschrijft, in verder detail aan de hand van de gekozen oplossingsstrategie, de data, applicatie en technologie architectuur van het systeem. Hierbij ligt de focus op de TO- BE architectuur en wordt de AS-IS opgenomen waar relevant voor een gap analyse. Beschrijft de operationele aspecten van de installatie, configuratie, het onderhoud, monitoring en logging. Beschrijft voor elke service (business of IT) de service status, eigenschappen (business en technische), de QoS parameters, operaties, orchestratie van operaties en het informatiemodel. De service specificatie is gebonden aan de levensloop van de service en wordt bijgewerkt in de projecten. Beschrijft voor elke data interface in een ETLcontext, de schema s, controles op integriteit, controles op kwaliteit, het versiebeheer en de exception handling. TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 18 van 24

19 3. Diensten Infrastructuur 3.1. Inleiding ICT Infrastructuur is de exclusieve leverancier van de diensten nodig om de ICT oplossingen in productie aan te bieden en te onderhouden. Aannemers van ICT oplossingen, zowel intern (De Lijn) als externe partijen kunnen hier gebruik van maken. Om deze dienstverlening professioneel en efficient aan te bieden, heeft ICT Infrastructuur haar diensten gebundeld in een dienstencatalogus. Een dergelijke formele dienstencatalogus zorgt voor een consistente, beheersbare en kostefficiënte dienstverlening. De opbouw van de dienstencatalogus volgt conceptueel de aanpak zoals we die vinden in IaaS (Infrastructure as a Service), PaaS (Platform as a Service) en SaaS (Software as a Service), en sluit daarmee naadloos aan op het architectuurprincipe Service Oriented Architecture. De onderstaande tekening geeft een schematisch overzicht van de elementen uit de dienstencatalogus en hun onderlinge relatie Dienstencatalogus De volgende secties beschrijven de dienstencatalogus in meer detail. Een concrete en gedetailleerde lijst van de aangeboden diensten kan in een afzonderlijk spreadsheet gevonden worden. Zie het antwoordsjabloon AS26b ReTiBo ICT Infrastructuurdiensten. In de onderstaande tekst wordt de term infrastructuurklant gebruikt. Deze term verwijst naar een afnemer van diensten aangeboden door ICT Infrastructuur. Dit kunnen interne diensten of afdelingen van De Lijn zijn (bijvoorbeeld ICT Ontwikkeling en zelfs ICT Infrastructuur zelf) of externe aanbieders van software in het kader van een levering aan De Lijn Beheerde Server of Desktop Omgevingen De diensten in de categorie Beheerde Server of Desktop Omgevingen bestaan uit beheerde combinaties van hardware (virtueel of fysisch) en een besturingssysteem. De dienst bestaat uit het opzetten van dergelijke omgevingen, ze onderhouden en ter beschikking stellen van de infrastructuurklant voor het beschreven gebruik. Dit met aandacht voor de daarbij horende SLA s. Dit is in principe de meest eenvoudige dienst die aangeboden kan worden. Ruimte in het datacenter (kooi, TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 19 van 24

20 rack en dergelijke) of hardware zonder een beheerd besturingssysteem, zijn standaard niet mogelijk en kunnen enkel in uitzonderlijke en goed gemotiveerde omstandigheden Beheerde Applicatie Hosting Omgevingen De diensten in de categorie Beheerde Applicatie Hosting Omgevingen bestaan uit beheerde omgevingen om toepassingen of functionaliteit in te huizen. Typische voorbeelden zijn J2EE of.net/iis omgevingen maar eveneens omgevingen voor BPEL processen of Citrix voor desktoptoepassingen. De dienst bestaat uit het opzetten van dergelijke omgevingen, ze onderhouden en ter beschikking stellen van de infrastructuurklant voor het hosten van applicaties. Dit met aandacht voor de daarbij horende SLA s Beheerde Data Hosting Omgevingen De diensten in de categorie Beheerde Data Hosting Omgevingen bestaan uit beheerde omgevingen om data of gegevens in te huizen. Momenteel zijn enerzijds relationele databanken en opslag op een bestandensysteem mogelijk. Deze laatste, opslag op een bestandensysteem, maakt daarbij gebruik van een gedeelde en gevirtualiseerde SAN voor de fysische opslag. De dienst bestaat uit het opzetten van dergelijke omgevingen, ze onderhouden en ter beschikking stellen van de infrastructuurklant voor het hosten van data. Dit met aandacht voor de daarbij horende SLA s Bijkomende Diensten voor Beheerde Omgevingen Voor de bovenstaande beheerde omgevingen ( Server of Desktop Hosting, Applicatie Hosting en Data Hosting ) worden er bijkomende diensten aangeboden om de kwaliteit van de dienstverlening te verhogen. Voorbeelden zijn restore, monitoring of het periodiek toepassen van updates voor toepassingen. Deze diensten kunnen enkel samen met één van de bovenstaande beheerde omgevingen afgenomen worden Beheerde Applicatie Diensten ICT Infrastructuur host zelf enkele toepassingen en stelt hun functionaliteit ter beschikking aan de infrastructuurklanten. De functionaliteit die door deze toepassingen wordt gerealiseerd, kan dan worden gebruikt door de infrastructuurklanten zonder zich te bekommeren over het beheer van deze toepassingen. De dienst bestaat uit het opzetten van deze toepassingen, ze onderhouden en ter beschikking stellen van de infrastructuurklant voor het gebruik van de aangeboden functionaliteit. Dit met aandacht voor de daarbij horende SLA s Omgevingen De Lijn hanteert verschillende omgevingen waarin deze diensten van toepassing zijn. De voornaamste groep van omgevingen daarbij is de OTAP straat: Ontwikkeling. Een omgeving waarin de ontwikkelaars, zowel intern als extern van De Lijn, de oplossing realiseren. TWB Deel II HS 08 ICT Standaarden Pagina 20 van 24

bedrijfsprocessen en vormt daarmee de kapstok voor de producten van andere disciplines. Het PAM is geen RUP concept.

bedrijfsprocessen en vormt daarmee de kapstok voor de producten van andere disciplines. Het PAM is geen RUP concept. 1. 1.1. Inleiding Doel De Requirementdiscipline richt zich op het vaststellen en vastleggen van de eisen en wensen die aan een oplossing worden gesteld: de requirements. Rollen De keyrol binnen deze discipline

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

Handleiding voor de checklist Overdracht project/change naar beheer. Handleiding : Frédéric van der Vaeren

Handleiding voor de checklist Overdracht project/change naar beheer. Handleiding : Frédéric van der Vaeren Auteur(s) Datum Versie Frédéric van der Vaeren 11/03/2013 2.0 Eigenaar Doelpubliek Bert van Hemelen Gebruikers checklist overdracht project/change naar beheer Handleiding : Handleiding voor de checklist

Nadere informatie

Procesvisie op Maat. Op basis van het Master Test Plan wordt een gedetailleerd testplan voor elke fase opgesteld.

Procesvisie op Maat. Op basis van het Master Test Plan wordt een gedetailleerd testplan voor elke fase opgesteld. 1. 1.1. Inleiding Doel In de discipline vindt de validatie van datgene wat binnen het project is gerealiseerd plaats. Dit bestrijkt het gebied van unittest tot en met acceptatie door gebruikers en beheerorganisatie.

Nadere informatie

Business Process Management

Business Process Management Business Process Management Prof. dr. Manu De Backer Universiteit Antwerpen Katholieke Universiteit Leuven Hogeschool Gent Wat is een bedrijfsproces? Een verzameling van (logisch) gerelateerde taken die

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren Maart 2015 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 2 December 2014 Yannick Verschueren

Nadere informatie

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN Inleiding CRM Resultants biedt aan haar klanten de keuze om Microsoft Dynamics CRM in huis te installeren, of om de

Nadere informatie

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement

Prince2 audit. Kwaliteitsmaatregel met rendement Prince2 audit Kwaliteitsmaatregel met rendement Niek Pluijmert Dga INQA (samen met Hans) Project- en kwaliteitmanagement Sedert 1979 in ICT Bestuurslid Spider Bestuurslid KvK Midden Nederland TU Delft

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI

Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI getronicspinkroccade.nl Goed functioneel beheer noodzaak voor effectievere SPI Machteld Meijer Zeist, 3 oktober 2006 Inhoud Domeinen en modellen Functioneel beheer en BiSL Rol van BiSL in SPI 1 Goed functioneel

Nadere informatie

Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken

Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken De business organisatie heeft altijd stijgende verwachtingen van uw IT organisatie. Meer dan ooit is het van

Nadere informatie

1Modelexamen 1. Modelexamen 1

1Modelexamen 1. Modelexamen 1 1Modelexamen 1 Het examen PRINCE2 Foundation wordt in Nederland afgenomen door Stichting EXIN. Om u voor te bereiden op het examen is er een representatief modelexamen bijgevoegd. Het examen bestaat uit

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

Management. Analyse Sourcing Management

Management. Analyse Sourcing Management Management Analyse Sourcing Management Management Business Driven Management Informatie- en communicatietoepassingen zijn onmisbaar geworden in de dagelijkse praktijk van uw organisatie. Steeds meer

Nadere informatie

Succes = Noodzaak x Visie x Draagvlak 2. Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International

Succes = Noodzaak x Visie x Draagvlak 2. Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International Succes = x Visie x Draagvlak 2 Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International dinsdag 3 oktober 2006 Spider Congres Agenda Inventarisatie SPI-knelpunten Implementatie

Nadere informatie

20 mei 2008. Management van IT 1. Management van IT. Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen

20 mei 2008. Management van IT 1. Management van IT. Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen Management van IT Han Verniers PrincipalConsultant Han.Verniers@Logica.com Logica 2008. All rights reserved Programma Management van IT Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen

Nadere informatie

Portal Planning Process

Portal Planning Process BROCHURE Portal Planning Process SAMENWERKEN AAN EEN WAARDEVOL PORTAAL BROCHURE PORTAL PLANNING PROCESS 2 Axians PORTAL PLANNING PROCESS BROCHURE Inhoud Introductie 4 3 Portal Planning Process 5 4 Uitdagingen

Nadere informatie

Unified Process. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Unified Process. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Unified Process Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Unified Process... 4 3. Fasering... 5 3.1.

Nadere informatie

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D Auteur : P. van der Meer, Ritense B.V. Datum : 17 juli 2008 Versie : 1.3 2008 Ritense B.V. INHOUD 1 VERSIEBEHEER...1 2 PROJECT

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

Digitaal Archief Vlaanderen Stappenplan & Projectfiches

Digitaal Archief Vlaanderen Stappenplan & Projectfiches www.pwc.be Digitaal Archief Vlaanderen Stappenplan & Projectfiches september 2013 1. Inleiding In dit deel van de studie rond het Digitaal Archief Vlaanderen bekijken we het technische stappenplan dat

Nadere informatie

Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009

Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009 Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009 Project Management met Teamcenter 2007 Door: Ramon van Raak Beheert u complexe projecten dan weet u als geen ander dat de projectvoorbereiding de basis legt

Nadere informatie

Functiebeschrijving Technische Architect

Functiebeschrijving Technische Architect Functiebeschrijving 1. Algemene Gegevens Organisatie Functienaam Versie Auteur : [naam organisatie] : : 1.0 concept : Ad Paauwe a. Plaats in de organisatie De rapporteert aan de manager van het architectuurteam.

Nadere informatie

Bijlage 9. UNI 120621.9 REB GD. Releasebeleid

Bijlage 9. UNI 120621.9 REB GD. Releasebeleid Releasebeleid Ondanks alle aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kan Newway Retail Solutions bv (Newway) géén enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele directe en/of indirecte schade,

Nadere informatie

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement

Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Specialisten Managers Adviseurs Algemeen functioneel beheer applicatiebeheer informatiemanagement Rapportage Pizzasessie Functioneel-beheer.com Alle deelnemers hebben hun functienaam opgegeven. De volgende functienamen zijn gemeld: Specialisten o Functioneel beheerder (9x) o Functioneel applicatiebeheerder

Nadere informatie

Vastgoedinformatiesystemen. Thijs van der Spil

Vastgoedinformatiesystemen. Thijs van der Spil Vastgoedinformatiesystemen Thijs van der Spil Wat je wilt voorkomen is een systeem dat niet kan wat je nodig hebt dat veel te duur is in aanschaf of exploitatie dat niet kan meegroeien met je organisatie

Nadere informatie

8-12-2015. Hoe test je een pen? Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten

8-12-2015. Hoe test je een pen? Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten Les 1 Docent: Marcel Gelsing Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten Hoe test je een pen? 1 Bekijk eerst het filmpje over

Nadere informatie

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen

VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen VAN DUIZEND BLOEMEN NAAR EEN HORTUS BOTANICUS Het Portaal 21 januari 2010 sambo~ict Coen Free Faraday van der Linden Maarten van den Dungen Missie-Visie Het succes van de leerling is de reden van ons bestaan.

Nadere informatie

Service Level Agreement (SLA)

Service Level Agreement (SLA) Service Level Agreement (SLA) Telefoon: 088 773 0 773 Email: Support@adoptiq.com Website: www.adoptiq.com Adres: Johan Huizingalaan 763a 1066 VH Amsterdam KvK nr: 61820725 BTW nr: NL.854503183.B01 IBAN

Nadere informatie

Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT. Chris Block 5/3/12

Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT. Chris Block 5/3/12 Waarom deelnemen aan een ICT project voor KMO s? Business aliniëren met ICT Chris Block 5/3/12 De KMO heeft veel vraagtekens over ICT Onze informatica is onvoldoende aangepast aan onze bedrijfsvoering

Nadere informatie

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

BISL Business Information Services Library. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. BISL Business Information Services Library Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2

Nadere informatie

Business Scenario. Voorbeeld Archimate Risico Extensie. versie 0.1. Bert Dingemans

Business Scenario. Voorbeeld Archimate Risico Extensie. versie 0.1. Bert Dingemans Business Scenario Voorbeeld Archimate Risico Extensie versie 0.1 Bert Dingemans Administratieve pagina Wijzigingshistorie Versie Datum Auteur Reden wijziging Review historie Naam Afdeling Functie Datum

Nadere informatie

De juiste requirements juist

De juiste requirements juist De juiste requirements juist Een voorwaarde voor succesvolle applicatie ontwikkeling Arno van Herk Managing partner Synergio B.V. a.van.herk@synergio.nl 2011 Een brug naar onze presentatie Uniface is Compuware's

Nadere informatie

Microsoft Dynamics CRM & Integrated Innovation

Microsoft Dynamics CRM & Integrated Innovation Microsoft Dynamics CRM & Integrated Innovation 22 mei 2008 Qurius Page 1 Agenda Uitdagingen People Ready Business Integrated Innovation Case: FNV Bondgenoten Qurius en samenvatting Qurius Page 2 Uitdagingen

Nadere informatie

Van 6 weken naar 6 minuten. met. OpenSource. Jan-Taeke Schuilenga Infrastructuur Architect Jantaeke.schuilenga@duo.nl

Van 6 weken naar 6 minuten. met. OpenSource. Jan-Taeke Schuilenga Infrastructuur Architect Jantaeke.schuilenga@duo.nl Van 6 weken naar 6 minuten met OpenSource Jan-Taeke Schuilenga Infrastructuur Architect Jantaeke.schuilenga@duo.nl Wat is DUO? Uitvoeringsorganisatie van Ministerie van OCW - Studiefinanciering - Bekostiging

Nadere informatie

Congres Architectuur in de Zorg

Congres Architectuur in de Zorg Congres Architectuur in de Zorg Men neme een architect Recept voor een goed zorgsysteem Nieuwegein, 23 juni 2011 Even voorstellen Even voorstellen M&I/Partners, Speerpunten in de zorg EPD-strategie en

Nadere informatie

Scrum. Een introductie

Scrum. Een introductie Organisatie SYSQA B.V. Pagina 1 van 10 Scrum Een introductie Almere 1999 Proud of it Pagina 1 van 10 Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Scrum... 4 3 Scrum rollen...

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

Optimalisatie. BMC klantendag 4 maart 2010

Optimalisatie. BMC klantendag 4 maart 2010 Applicatie Portfolio Optimalisatie BMC klantendag 4 maart 2010 Introductie Pim van der Kleij consultant applicatieen servicemanagement Benno Faase consultant servicemanagement 2 Sogeti Professioneel ICT-vakbedrijf

Nadere informatie

Scorpio ICT Project Management

Scorpio ICT Project Management Curriculum Vitae Personalia Naam Marcel Lanting Adres Calville 22 Woonplaats 2771 PN Boskoop Telefoon 0172 462 440 Geboren te 18 november 1965 te Edam Algemene beschrijving Sinds 1990 ben ik werkzaam in

Nadere informatie

Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille

Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille versie van 16/09/2014 1 Inleiding Via de kmo-portefeuille (http://www.kmo-portefeuille.be/) kunnen kmo s subsidies krijgen voor opleiding, advies, strategisch

Nadere informatie

ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden

ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden Drechtsteden Technische Architectuur (DTA) ICT Beheermodel informatiesystemen Drechtsteden Baseline inrichting ICT beheermodel Drechtsteden Status : Definitief 1.0 Redactie : DTA Datum : 29-08-2007 1 Versiebeheer

Nadere informatie

Release (p)review. Microsoft releases 2012

Release (p)review. Microsoft releases 2012 Microsoft releases 2012 Release (p)review Nspyre Herculesplein 24 3584 AA Utrecht T 088-827 50 00 F 088-827 50 99 www.nspyre.nl System Center 2012 is een verzameling van krachtige beheerproducten waarmee

Nadere informatie

IT beheer: zelf doen is geen optie meer. Ed Holtzer Jurian Burgers

IT beheer: zelf doen is geen optie meer. Ed Holtzer Jurian Burgers IT beheer: zelf doen is geen optie meer Ed Holtzer Jurian Burgers Het leven is te kort om zelf iets te doen wat men tegen betaling ook door anderen kan laten verrichten. William Somerset Maugham Engels

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Curriculum Vitae Ishak Atak. www.ishakatak.nl. Naam : Ishak Atak Roepnaam : Ishak. Woonplaats : Utrecht Geboorte datum : 13-05-1983

Curriculum Vitae Ishak Atak. www.ishakatak.nl. Naam : Ishak Atak Roepnaam : Ishak. Woonplaats : Utrecht Geboorte datum : 13-05-1983 Naam : Ishak Atak Roepnaam : Ishak Woonplaats : Utrecht Geboorte datum : 13-05-1983 Tel. : +316-46 17 76 00 Beschikbaar : Full time December 2015 Email: : contact@ishakatak.nl Datum CV : November 2015

Nadere informatie

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties Benefits Management Continue verbetering van bedrijfsprestaties Agenda Logica 2010. All rights reserved No. 2 Mind mapping Logica 2010. All rights reserved No. 3 Opdracht Maak een Mindmap voor Kennis Management

Nadere informatie

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden

Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden STUDIEDAG Projectmatig werken in lokale overheden LEUVEN 27 oktober 2011 Projectmatig werken in de lokale sector Katlijn Perneel, Partner, ParFinis Projectmatig 2 - werken voor lokale overheden 1 Inhoud

Nadere informatie

Satisfy the real (and changing) customer expectation

Satisfy the real (and changing) customer expectation Han Duisterwinkel Test & Quality competence RUP competence LogicaCMG Nederland B.V. Eemsgolaan 1 P.O. Box 70237 9704 AE Groningen The Netherlands www.logicacmg.com @logicacmg.com

Nadere informatie

Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit. ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011

Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit. ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011 Rijkspas: veiligheid en flexibiliteit ID-ware, C. Borgmann, MSc Heerhugowaard 24 november 2011 24-11-2011 Profile Consultancy Services State of the art software solutions Project implementation Life-cycle

Nadere informatie

Martin van Leeuwen Happy Testing

Martin van Leeuwen Happy Testing Titel, samenvatting en biografie Samenvatting: Deze presentatie beschrijft een aantal test maatregelen die in een RUP nieuwbouw project zijn genomen, om ervoor te zorgen dat het testen aan het eind van

Nadere informatie

Architectuurredeneermodel Afgewogen keuzes maken

Architectuurredeneermodel Afgewogen keuzes maken Architectuurredeneermodel Afgewogen keuzes maken Robert Deckers SASG okt 2012 v3 Architectuur: technologie in perspectief Klantbehoefte Toepassing Systeem T 2 Vele wegen die naar ergens leiden Bewuste

Nadere informatie

Ant: B Dit is het doel van het proces.

Ant: B Dit is het doel van het proces. In welk proces vormt het voor aanpassingen in de informatievoorziening beschikbaar gestelde budget een mandaat voor besluitvorming? A: Contractmanagement B: Financieel management C: Transitie D: Wijzigingenbeheer

Nadere informatie

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I WOSI Ruud Jungbacker en Michael de Vries - Technisch ontwerp Website Document historie Versie(s) Versie Datum Status Omschrijving / wijzigingen 0.1 20 nov 2008 Concept

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

ONZE INTERPRETATIE VAN HET KNOOPPUNT PLATFORM

ONZE INTERPRETATIE VAN HET KNOOPPUNT PLATFORM MEMO: ONZE INTERPRETATIE VAN HET KNOOPPUNT PLATFORM Boek.be 1 INHOUDSTAFEL 1 INHOUDSTAFEL... 2 2 ALGEMENE INFORMATIE... 3 2.1 DOCUMENT INFO... 3 2.2 NASCOM INFO... 3 2.3 KLANT INFO... 3 3 INTERPRETATIE

Nadere informatie

LSSN seminar Amsterdam 01-11-2012 Edwin Kippers Master Black Belt. Project Management

LSSN seminar Amsterdam 01-11-2012 Edwin Kippers Master Black Belt. Project Management Lean Six Sigma Scrum Niet alleen voor software projecten LSSN seminar Amsterdam 01-11-2012 Edwin Kippers Master Black Belt Project Management Project succes survey The Standish Group's report: "CHAOS Summary

Nadere informatie

PRINCE2 Foundation proef examen Multiple-choice oefening

PRINCE2 Foundation proef examen Multiple-choice oefening PRINCE2 Foundation proef examen Multiple-choice oefening 1. Wat is ten aanzien van de projectomgeving het uitgangspunt van PRINCE2? A. Een Fixed-price contract B. Een klant/leveranciers omgeving C. Een

Nadere informatie

Project Management Office in haar contextuele diversiteit

Project Management Office in haar contextuele diversiteit Project Management Office in een contextuele diversiteit Stelt u zich voor: u bent projectmanager bij organisatie X en tijdens een congres over projectmanagement maakt u kennis met een programmamanager

Nadere informatie

HET GAAT OM INFORMATIE

HET GAAT OM INFORMATIE Aan leiding C OB IT HET GAAT OM INFORMATIE Informatie is belangrijk voor het functioneren van een organisatie Informatie wordt gegenereerd, gebruikt, bewaard, ontsloten, verwijderd Informatietechnologie

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

ISO 20000 @ CTG Europe

ISO 20000 @ CTG Europe ISO 20000 @ CTG Europe 31/10/2007 mieke.roelens@ctg.com +32 496266725 1 Agenda 31 oktober 2007 Voorstelling Project Business Case: Doel & Scope Projectorganisatie Resultaten assessments en conclusies De

Nadere informatie

Enabling Enterprise Mobility. Chantal Smelik csmelik@microsoft.com

Enabling Enterprise Mobility. Chantal Smelik csmelik@microsoft.com Enabling Enterprise Mobility Chantal Smelik csmelik@microsoft.com Nieuwe werkplek & digitaal toetsen Hanzehogeschool Groningen Agenda 1. Introductie Chantal Smelik Microsoft Maaike van Mourik project

Nadere informatie

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Wim Tindemans Manager Business Applications Business and Automation Solutions Egemin NV Agenda Probleemstelling Tegenstelling tussen

Nadere informatie

Data Governance van visie naar implementatie

Data Governance van visie naar implementatie make connections share ideas be inspired Data Governance van visie naar implementatie Frank Dietvorst (PW Consulting) deelprogrammamanager Caesar - Vernieuwing Applicatie Landschap Leendert Paape (SAS

Nadere informatie

Plan van Aanpak Business Project

Plan van Aanpak Business Project 1. Aanleiding en achtergrond van het project Soulco is een Belgische KMO die zijn activiteiten uitoefent in Afrika en het Midden- Oosten. Ze willen graag een nieuwe website omdat hun huidige website volledig

Nadere informatie

Factsheet Outsourcing

Factsheet Outsourcing Factsheet Outsourcing www.vxcompany.com U wilt er zeker van zijn dat de IT-infrastructuur van uw organisatie in goede handen is, zodat u uw aandacht volledig kunt richten op de core business. Wij beheren

Nadere informatie

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties

Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties DKTP Informatie Technologie Veembroederhof 1 1019 HD Amsterdam Telefoon 020 427 52 21 Kwaliteitsbewaking en testen in ICT beheerorganisaties Voor de meeste projectgroepen die software ontwikkelen vormt

Nadere informatie

OPI-PMO - PROJECT MANAGER VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL

OPI-PMO - PROJECT MANAGER VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL Functiedetail FUNCTIE : OPI-PMO - Project Manager FUNCTIEFAMILIE : Technology AFDELING : Technology DATUM LAATSTE AANPASSING: mei 2010 FUNCTIETITEL DIRECTE LEIDINGGEVENDE: Senior Program Manager OUDE CODE:

Nadere informatie

Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur.

Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur. ITIL Wat is ITIL? Best practice verzameling voor het managen van alle aspecten van beheer van ICT-infrastructuur. Begrippen Rol Functie Proces Proceseigenaar Procesmanager Product Dienst Problem Problem

Nadere informatie

Uitwerking onderdelen werkplan

Uitwerking onderdelen werkplan Uitwerking onderdelen werkplan Het Nationaal Platform Data Model (NPDM) heeft een werkplan opgesteld om richting te geven aan de activiteiten voor de komende maanden en inzicht te krijgen in de benodigde

Nadere informatie

ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen

ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen WI1: Het opstarten van het project Milestone 1 WI2: Ontwikkel een Vison WI3: Modelleer het Business Domain WI4: Creëer een Glossary WI7: Beheer wijzigingen

Nadere informatie

Proactief monitoring en beheer van Oracle Fusion Middleware

Proactief monitoring en beheer van Oracle Fusion Middleware Proactief monitoring en beheer van Oracle Fusion Middleware Denis Joannides Jelle de Bruin Truston Fusion Duwboot 6-8 Houten www.truston-fusion.com OGH 19 mei 2010 Wie is Truston Fusion? Onderdeel van

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

BEVEILIGINGSARCHITECTUUR

BEVEILIGINGSARCHITECTUUR BEVEILIGINGSARCHITECTUUR Risico s onder controle Versie 1.0 Door: drs. Ir. Maikel J. Mardjan MBM - Architect 2011 cc Organisatieontwerp.nl AGENDA Is een beveiligingsarchitectuur wel nodig? Oorzaken beveiligingsincidenten

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

Beveiligingsbeleid Perflectie. Architectuur & Procedures

Beveiligingsbeleid Perflectie. Architectuur & Procedures Beveiligingsbeleid Perflectie Architectuur & Procedures 30 november 2015 Versiebeheer Naam Functie Datum Versie Dimitri Tholen Software Architect 12 december 2014 0.1 Dimitri Tholen Software Architect

Nadere informatie

NS in beweging, Security als business enabler september 2008

NS in beweging, Security als business enabler september 2008 NS in beweging, Security als business enabler september 2008 Rien Dijkstra Enterprise IT Architect Informatiemangement & Technologie .. de noodzaak en uitdagingen van een topvervoerder, onder eigen regie,

Nadere informatie

De weg naar. Data Governance Maturity

De weg naar. Data Governance Maturity De weg naar Data Governance Maturity Bedrijf : Nováccent ICT Solutions BV Auteur : J. Struik Datum : 14 december 2012 Versie : 2.0 Data Governance Maturity Nováccent ICT Solutions BV 2012 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie

Q3 Concept BV Tel: +31 (0)413 331 331

Q3 Concept BV Tel: +31 (0)413 331 331 Algemeen Deze Service Level Agreement (SLA) beschrijft de dienstverlening van Q3 Concept BV op het gebied van het beheer van de Q3 applicatie zoals Q3 Concept BV deze aanbiedt aan opdrachtgever en de service

Nadere informatie

MDA experiences in een uitvoeringsorganisatie. Eelco van Mens (Architect, Mn Services) 5 juni 2008

MDA experiences in een uitvoeringsorganisatie. Eelco van Mens (Architect, Mn Services) 5 juni 2008 MDA experiences in een uitvoeringsorganisatie MDA experiences in een uitvoeringsorganisatie Eelco van Mens (Architect, Mn Services) 5 juni 2008 2 Inhoud Korte introductie Mn Services Overwegingen om met

Nadere informatie

Projectmanagement De rol van een stuurgroep

Projectmanagement De rol van een stuurgroep Projectmanagement De rol van een stuurgroep Inleiding Projecten worden veelal gekenmerkt door een relatief standaard projectstructuur van een stuurgroep, projectgroep en enkele werkgroepen. De stuurgroep

Nadere informatie

Eibert Dijkgraaf Kijk verder dan je test neus lang is: Life Cycle Testing Scan Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008

Eibert Dijkgraaf Kijk verder dan je test neus lang is: Life Cycle Testing Scan Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008 Titel, samenvatting en biografie Eibert Dijkgraaf Kijk verder dan je test neus lang is: Life Cycle Testing Scan Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008 Samenvatting: Eibert Dijkgraaf (testconsultant Test

Nadere informatie

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware INTEGRATIE CONTINUE INNOVATIE WORKFLOW ONDERSTEUNING ABECON-CONSULTANCY OVER ABECON Microsoft Dynamics Nieuwe kansen in een veranderende media wereld Standaard

Nadere informatie

SE + BIM = integraal BIM?

SE + BIM = integraal BIM? SE + BIM = integraal BIM? Faalkosten Grote gevolgen 2 Faalkosten Kleinere gevolgen 3 Faalkosten Onduidelijke scope Ontwerpfouten Toenemende Complexiteit Communicatie Tijdsdruk 4 Succesvol realiseren Project

Nadere informatie

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over

is maatwerk Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Afstemming op specifieke organisatie laat vaak te wensen over Implementatie PRINCE2 is maatwerk Veel organisaties worstelen met de invoering van PRINCE2 en komen vaak niet verder dan PINO (PRINCE2 In Name

Nadere informatie

Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate. Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans

Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate. Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans Abstract Modelleren op basis van de open standard ArchiMate is een goed uitgangspunt voor

Nadere informatie

AVANCE Application Management

AVANCE Application Management AVANCE Application Management AVANCE Application Management is een 100% dochteronderneming van AVANCE ICT Groep Nederland en is gespecialiseerd in het virtualiseren en (re)packagen van applicaties. Door

Nadere informatie

End-to-End testen: de laatste horde

End-to-End testen: de laatste horde End-to-End testen: de laatste horde Dieter Arnouts Agenda Begrip End-to-End testen in het test proces Praktische aanpak End-to-End Test Omgeving Uitdagingen End-to-End testen: De laatste horde 11/10/2010

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

SVHT-IT. Mission statement

SVHT-IT. Mission statement SVHT-IT Mission statement Wij leveren oplossingen en diensten aan het MKB op het gebied van ICT, waarbij service, flexibiliteit en een persoonlijke relatie met de klant voorop staan SVHT-IT is een onderneming

Nadere informatie

PQR Lifecycle Services. Het begint pas als het project klaar is

PQR Lifecycle Services. Het begint pas als het project klaar is PQR Lifecycle Services Het begint pas als het project klaar is IT wordt een steeds crucialer onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering. Waar u ook bent, het moet altijd beschikbaar en binnen bereik zijn.

Nadere informatie

Wilt u volledige controle over uw ICT platform? Dat kan!

Wilt u volledige controle over uw ICT platform? Dat kan! Wilt u volledige controle over uw ICT platform? Dat kan! Een probleem met uw ICT omgeving is kostbaar en pijnlijk. De managed services van VBVB zijn ontworpen voor organisaties die 100% controle willen

Nadere informatie

Parasoft toepassingen

Parasoft toepassingen Testen op basis van OSB en Digikoppeling Voor de bestaande Overheid Service Bus en de nieuwe standaard Digikoppeling zijn verschillende test- omgevingen opgezet. Hiermee kan het asynchrone berichtenverkeer

Nadere informatie

Bedrijfs Presentatie

Bedrijfs Presentatie PeBo Projects Senior Project Management Omdat het meer is dan een project Bedrijfs Presentatie PeBo Projects PeBo Projects in een notedop Agenda PeBo Projects 2016 2/15 INTRODUCTIE PeBo Projects is een

Nadere informatie

De solide basis voor uw ICT-oplossingen. Overzicht en inzicht. Altijd en overal.

De solide basis voor uw ICT-oplossingen. Overzicht en inzicht. Altijd en overal. De solide basis voor uw ICT-oplossingen Overzicht en inzicht. Altijd en overal. Overzicht en inzicht. Altijd en overal. Succes vereist een solide én flexibele basis, zeker voor bedrijven die willen blijven

Nadere informatie