Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV"

Transcriptie

1 Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Voorstel 4 : De modulaire buisturbine door Eddy Thysman Tweede document met bijkomende informatie (Een nieuw soort watermolens als valabele nieuwe energievorm voor Vlaanderen en ver daarbuiten!) Juni 2003 Inleiding : Het oppervlaktewaterrad (zie voorstel 1) en de oppervlaktewaterrotor (zie voorstel 2) en de dieptewaterrotor (zie voorstel 3) waren al toepassingen die wel degelijk gebruik maakten van de kinetische energie van onze beschikbare wateroppervlakken in Vlaanderen en ver daarbuiten. Maar het waren noodzakelijke opwarmingen voor het geen nu gaat komen! De dieptewaterrotor was al een verbetering vergeleken met het oppervlaktewaterrad en de oppervlaktewaterrotor omdat men ze onzichtbaar kan opstellen. Dit is uiterst gewenst! Maar het gegenereerde vermogen bij de dieptewaterrotor viel tegen. Ik heb op het internet gespeurd naar mogelijke systemen waarmee energie uit de zee kan gehaald worden, in een poging om uit te vissen wat bij ons in ons Belgisch stuk van de Noordzee, bruikbaar zou kunnen zijn. Zie hieronder een aantal voorbeelden maar de lijst is zeker niet volledig : Enz. Een aantal van bovenstaande apparaten lijken me op het eerste zicht niet zo praktisch te zijn, en vooral niet te passen bij ons in ons Belgische stuk van de Noordzee. Maar het is in elk geval zo dat met al 30 jaar (ongeveer) bezig is onderzoek te doen op dergelijke systemen. Het meest interessante dat ik voorlopig gevonden heb, is de Davis hydro turbine van Barry V. Davis. Zie : Maar vooral de site : 1

2 Met tekeningen van dit ontwerp : Wat opvalt is de gelijkenis met de oppervlaktewaterrotor (voorstel 2) en de dieptewaterrotor (voorstel 3) wegens de verticale as. Om die reden lijkt me dat een zeer goed ontwerp. Het ontwerp met de verticale as bestaat trouwens al heel lang : Zie een (zeldzame) afbeelding van een waterrad werkend enkel met de kinetische energie van een waterstroom en met een verticale as : Bekijk de horizontal water powered gristmill Alleen heeft Davis de keuze van de rotor laten vallen op het ontwerp van Georges Darrieus, Terwijl ik stel dat dit nog in een waterbouwkundig labo moet nagekeken worden. Het kan een Georges Darrieus rotor type zijn of een Savonius rotor type, of een molen rotor type. Ik heb dit laatste aangenomen en het lijkt me nog altijd een goede keuze. Waarom? Ik denk dat van Savonius minder opbrengst te verwachten is. Dus Savonius valt af. Best mogelijk dat het Georges Darrieus rotor type wat meer opbrengst geeft dan een molen rotor type, maar ik denk dat het ook meer plaats inneemt onder water. Ik heb het idee dat als we kijken naar de verhouding opbrengst/ingenomen plaats, het molentype toch nog beter zal scoren en daarom ben ik daarvan uitgegaan. Echt interessant wordt het op : Klik daar op Development History of the Davis Hydro Turbine. En klik daar op prototype. Men ziet daar een aantal interessante foto s maar vooral leest men een gouden zin : The preliminary trials were directed toward establishing the enhancement effect when a vertical axis turbine is mounted in various types of ducts. Results indicated that power outputs of the turbine are up to 5 times greater than when the turbine is mounted in a free stream. Men kan dus dmv vernauwingen, aanzienlijk meer vermogen genereren. Men ziet ook dat de vernauwingen die ze realiseren met hun rechthoekige en vierkante ducts (zie foto s) en die dus tot 5x meer stroom opleveren (!) echt nog niet spectaculair zijn en immers veel beter zouden kunnen met piping elementen (reducers) en pijpen. Hier kom ik dus op het idee om piping elementen te gebruiken om de snelheid van het water te verhogen. De watersnelheid in onze rivieren en in ons Belgische stuk van de Noordzee is immers een teer punt. Schommelend tussen 0 en 1 m/s ongeveer. Stel gemiddeld 0,6m. Indien we het water door reducers vernauwen zal ook de stroomsnelheid plaatselijk toenemen na de vernauwing. 2

3 Stel dat we na de reducer een buis hebben met daarin de molenrotor of meerdere na elkaar opgestelde molenrotors. De vernauwing van de doorlaat kan in theorie zodanig zijn dat we de snelheid van 0,6m in zee of in de rivier voor de reductie kunnen verhogen tot bvb 3m erna in de buis bij de waterrotors! Dat is de kern van het idee van de modulaire buisturbine. Op dezelfde site kan men een aantal foto s zien als men op library en op image library klikt. Men ziet drijvende eenheden en grote infrastructuurwerken zoals muren met Davis Hydro turbines die in zee gebouwd worden. Dat alles is natuurlijk niet gewenst bij ons in ons Belgische stuk van de Noordzee. We willen natuurlijk alles onder water bouwen, zodat niets zichtbaar is vanaf de kust, bvb vanuit Knokke! Ik heb in hun teksten één verwijzing gevonden naar een dergelijk volledig onderwater ontwerp dat gebouwd is geweest in het verleden : 4KW VEGA: In 1984 a Texas businessman was enthusiastic about using vertical axis turbines to capture the energy in the Florida Gulf Stream, to produce electrical energy for the production of hydrogen and oxygen by electrolysis to fuel the Challenger space shuttles. He called this idea VEGA (Venturi Energy Generating Apparatus) and funded Nova Energy Ltd. to produce a vertical axis turbine model to generate power at a depth of 200 ft., to avoid super tankers. The Davis Turbine Vega-I prototype was successfully employed in the first corporate venture to generate power from the Florida Gulf stream. Electric power was produced for the first time on April 15th, Aldus kunnen we beginnen met een ontwerp dat totaal verschillend is van de Davis Hydro Turbine, en dat de beste elementen van de oppervlaktewaterrotor en van de dieptewaterrotor overneemt, plus elementen uit de piping, en dat geschikt moet zijn voor onze rivieren en Noordzee, namelijk de modulaire buisturbine (modular pipeturbine). Ontwerp opbouw van de modulaire buisturbine : Is een roterende opstelling nodig? Dit kan ook gemakkelijk ontworpen worden, maar is het nodig? Niet voor onze rivieren. Daar zijn slechts 2 stroomrichtingen mogelijk, eb en vloed. En voor ons stuk van de Noordzee? We bestuderen nog eens de site : waar we lezen : Dicht bij de belgische kust is de stroming met het strand georiënteerd. Naarmate men meer naar de open zee toegaat, draait de stroming naar ZW-NO richting. Een roterende opstelling is dus niet echt nodig, want we kunnen iets ontwerpen dat werkt in 2 richtingen (in elkaars verlengde). In onze rivieren leggen we het evenwijdig met de oever in het water. Dicht bij onze Belgische kust leggen we het evenwijdig met het strand. En meer verder weg kunnen we het volgens de richting ZW-NO leggen. Wat is het? Het zijn onderwaterparken van batterijen modulaire buisturbines. Van op de oever valt er uiteraard niets van te zien.dat is de bedoeling. 3

4 Het is de bedoeling om iets te ontwerpen dat geschikt is voor de trage stroomsnelheden in onze rivieren en in het Belgische stuk van de Noordzee. Het moet een heel grote opbrengst leveren in een zeer klein watervolume zodat het mogelijk is enorme energieproductie hiermee te realiseren. Het mag niet zichtbaar zijn boven het wateroppervlak en moet zo goedkoop mogelijk zijn. Een goed idee is het ontwerp van aan elkaar te bouwen standaard modules. We gaan iets ontwerpen dat geschikt is voor wegvervoer. Dus maximum 2,5m breed. Bij nader inzien, past het ook best in standaard containers. We gaan naar een site over containers : Als we de lengte van onze standaard elementen ongeveer 1,8m kiezen, dan kunnen we de 2 reducties en 1 buisturbine in een 20 voet container krijgen. In een 40 voet container krijgen we onze 2 reducties (voor en na) en tot 4 buisturbines. Dat zou voldoende moeten zijn. We willen dus de snelheid plaatselijk opdrijven van 0,6 tot 3m/s. We houden er rekening mee dat men de watersnelheid in buisleidingen normaal minder dan 2,5 m/s ontwerpt. Maar dit is ook geen volcontinu bedrijf. Grotere snelheden dan 2,5m zullen maar telkens een beperkte tijd gehaald worden, denk ik. Alles moet uitgetest worden! Nu is het uiteraard wat koffiedik kijken, zeker met de leidingsverliezen teweeggebracht door de turbines zelf. Die zijn nog één groot vraagteken, vermits deze turbines nog niet bestaan. Op figuur 4-01 heb ik een aantal mogelijke bovenzichten in de buis gegeven plus een mogelijke doorsnede. De ideale rotorvorm voor de buisturbine moet echter in een waterbouwkundig labo bepaald worden. Ik beschik enkel over een badkuip en dit is onvoldoende gereedschap om dit tot op het bot uit te zoeken. 4

5 Vermits er in en uitstroom mogelijk is langs elke reducer en vermits de rotor zelf onafhankelijk van de stroomrichting werkt.de grote diameter van de reducer + bvb 2 x L120x120x12 als hoekprofiel moet nog net in de container passen. We kiezen een DN2000 of diameter 2032 (mm uiteraard). We willen een snelheidsverhoging van 0,6 m/s naar 3 m/s. Dus moet het oppervlak aan de andere kant van de reducer minstens 5x kleiner zijn. We kiezen bvb 6x rekening houdende met nog onbekende leidingsverliezen van reducers en rotoren. Eigenlijk moet dit uitgerekend worden maar het leidingsverlies aan de nieuwe rotor is onbekend. Oppervlak grote sectie reducer = (pi x 2,032²) / 4 = 3,243 m². Oppervlak kleine sectie reducer = 3,243 / 6 = 0,5405 m². Of een diameter = wortel ( 4 x 0,5405 / pi ) = 0,829 m. We kiezen een DN800 buis (32 ) of buitendiameter 812,8 afgerond 813 mm. De hoek van deze reducer wordt dan inv tangens van (( ) / 2 / 1800 ) = 20,78. Domein en toepassingsgebied : Energieproductie uit volumes traag stromend water, hoofdzakelijk onze Vlaamse rivieren en het Belgische stuk van de Noordzee. Snelheid ruwweg 0 tot 1 m/s. Stel 0,6 m/s gemiddeld. Beschrijving van de gebruikte waterrotor : Deze kan op zeer korte tijd bepaald worden in een waterbouwkundig labo. Moet passen in een DN800 buis maar nemen we best nog een stuk kleiner om minder leidingsverlies te geven. Stel diameter rotor = 760 mm. Moet in beide richtingen kunnen werken. Met verticale as. Maar hoe moet deze waterrotor eruit zien? Voor waterrotors kunnen we verder bouwen op het onderzoek naar windrotors. Naar windturbines met verticale as is al enig onderzoek gebeurd. In de windenergie sector worden al lang rotoren gebruikt die werken met een verticale as en die onafhankelijk zijn de stroomrichting van de wind. Ze werken dus altijd als er wind is. Er zijn zowel linksdraaiende als rechtsdraaiende uitvoeringen mogelijk. Ze worden daar al regelmatig toegepast om de kinetische energie van wind om te zetten in elektriciteit. Er zijn een aantal mogelijke uitvoeringen mogelijk : Zie bvb : waar men de vertikal Rotor Dolphin ziet of de whisper windrose zur vertikalen Montage Zie ook : 5

6 Een zelfde soortgelijk principe moet toch ook mogelijk zijn voor water eveneens met een verticale as waardoor het bijna altijd zal werken van zodra er stroming is en de stromingsrichting van het water geen belang heeft. Noodzakelijke eenvoudige testen die eerst uitgevoerd dienen te worden : Eerst bepaalt men dus de ideale rotorvorm in een buis. Op figuur 4-01 heb ik een aantal doorsneden getekend van mogelijke vormen waar ik aan denk voor water. De ideale vorm is niet aan mij om te bepalen, maar komt zeker echter aan het licht door een reeks eenvoudige testen in een waterbouwkundig labo, waar men ook bvb Savonius en Darrieus en nog andere molenrotoren zal uittesten voor water in een buis. Deze ideale vorm kan dmv diverse eenvoudige testen bepaald worden. Men bouwt een aantal veschillende types met diameter van 760mm en test deze in een DN800 buis met bvb een watersnelheid van 3 m/s. Men bepaalt het beste type met de beste verhouding opbrengst / leidingverlies. Dan pas kan men berekeningen maken of men 1, 2, 3 of zelfs 4 rotoren na elkaar kan zetten. En men berekent wat dan de te verwachten opbrengst is. Dan kiest men het beste type (1 of 2 of 3 of 4) rekening houdend met de kostprijs en het ingenomen watervolume. De uitkomst kan wel degelijk verrassend zijn. Men denkt ook na over de te gebruiken materialen, wanddiktes, enz. Men kan het ontwerp dan definitief uitwerken.eventueel komt men nog tot kleinere of grotere diameters van de buis en rotor. Dat is allemaal mogelijk. DN2000 x DN800 is om de gedachten te vestigen. 6

7 Als men de te verwachten opbrengst door deze testen en berekeningen redelijk nauwkeurig kan bepalen, en men krijgt tegelijkertijd een idee van de noodzakelijke kosten, dan zal men redelijk snel kunnen bepalen of dit economisch haalbaar is of niet. Werkingsprincipe en technische uitvoering : Op figuur 4-02 heb ik het basisidee voor de modulaire buisturbine uitgewerkt. Deze eenheid kan dus in 2 richtingen werken. Links en rechts zijn dus de reducers (A) DN2000 x DN800. Deze zijn dmv flenzen (C), dichtingen en boutenmateriaal gebout aan een DN800 buis B. D1 = DN2000 D2 = DN800 D3(rotor) = 760mm. Alle elementen hebben een lengte van 1,8m, maar kunnen ook anders gekozen worden. Liefst rekening houden met containerafmetingen. In het midden van de buis B zit de rotor H, bevestigd aan de reductiekast/stroomgenerator E. Deze reductiekast/stroomgenerator moet uiteraard waterdicht zijn. Rondom de reducties zit nog een vierkant in hoekijzer F, met plaatjes aangelast. Dit zal aanbouwen, afsteunen, stapelen mogelijk maken. Daarop kan een kader I gebout worden met een net geklemd tussen I en F. Dit net dient om de vissen buiten te houden. Met stroomsnelheden oplopend tot 3 m/s is dit wel nodig. We willen niet dat de vissen een nare evaring meemaken. Daar ze er langs de dwarse kant in kunnen zwemmen kunnen ze de buitenkanten hopelijk gebruiken als broedplaats en lopen ze geen gevaar. Hopelijk komt er hierdoor meer vis voor in de omgeving van deze onderzeese parken en zijn de vissers nog tevreden ook. Dan zijn er nog 4 hoekijzers G gespannen tussen de hoeken van de tegenoverliggende reducers. Op figuur 4-03 ziet men het best de modulaire vorm. 7

8 Alles is opgebouwd uit slechts enkele verschillende modules. Men heeft de reductie 1 waar er telkens 2 van nodig zijn. Men heeft de dichtingen en bouten 2. Men heeft de buisturbine 3 waar er 1 tot 4 van nodig zijn afhankelijk van de testresultaten en berekeningen. En men heeft de afstandhoekijzers 4 van verschillende lengte, afhankelijk van het aantal buisturbines. Telkens 4 afstandhoekijzers zijn nodig. Op figuur 4-04 ziet men de 4 mogelijkheden met 1 tot 4 achter elkaar opgestelde rotoren. 8

9 Op figuur 4-05 ziet men de werking bij eb en daarna bij vloed 9

10 Op figuur 4-06 ziet men ze aan elkaar bevestigd, naast elkaar opgesteld. Op figuur 4-07 ziet men ze ook nog boven elkaar gestapeld. 10

11 Op figuur 4-08 werd nagedacht over extra noodzakelijke voorzieningen. 11

12 De modulaire buisturbines worden in onze rivieren en voor onze kust in het water opgesteld in parken. In feite opgesteld in rijen met daartussen de elektrische kabels die voldoende lang moeten zijn. Turbines evenwijdig met kust en oever. Rijen en kabels loodrecht op kust en oever. Dit houdt de totale kabellengten kort. Boven op elk apparaat zijn 2 hijsogen ontworpen, links en rechts. En een beschermplaat boven de reductiekast/stroomgenerator De werking is als volgt : Als dit achtergelaten wordt in het water, gebeurt dit uiteraard zonder boeien want we willen dat niets zichtbaars is boven het wateroppervlak. Dmv GPS is alles perfect terug te vinden met een nauwkeurigheid van bvb 2m. Het is een kwestie van even wat vissen, en de haken vinden uiteindelijk de hijsogen. De beschermplaat is wel nodig. Men moet wel de elektrische kabel lang genoeg voorzien zodat men het geheel zonder probleem uit het water kan hijsen. Onderhoud zal waarschijnlijk eenvoudig zijn : Men haalt de defecte eenheid of blok eenheden uit het water, ontkoppelt de stroomdraad (bvb waterdichte stekkerdoos met siliconen gevuld), zet de defecte eenheid neer op dek om later in de werkplaats te onderzoeken, sluit een nieuwe eenheid elektrisch terug aan en laat deze zakken op de oude plaats. Dit alles mag niet lang duren. Echt onderhoud gebeurt aan de wal of de oever en niet op zee. Onderaan hebben we een buisframe (onderstructuur) met een plaat eronder gelast, zodat we een spreiding van het gewicht bekomen, zodat het geheel niet zo gemakkelijk kan wegzakken in ons Belgisch zeezand en rivierzand. Op een rotsbodem zouden poten wellicht beter zijn. Op figuur 4-09 ziet men de modulaire eenheden dan uitgebreid met hijsogen 5, beschermplaten 6 en onderstructuren met bodemplaat 7. 12

13 Op figuur 4-10 ziet men een 3D beeld van een dergelijke basisopstelling. Op figuur 4-11 ziet men al een klein onderwaterparkje met 2 x 4 eenheden met een mens erbij om de afmetingen te kunnen inschatten. 13

14 Op figuur 4-12 ziet men een gestapelde opstelling, die men kan toepassen als men voldoende hoogte heeft. 14

15 Op figuur 4-13 ziet men een opstelling met 2 rotoren. Op figuur 4-14 ziet men een klein onderwaterparkje met 2 x 4 dergelijke eenheden met een mens erbij om de afmetingen te kunnen inschatten. 15

16 Op figuur 4-15 ziet men een opstelling met 3 rotoren. 16

17 Op figuur 4-16 ziet men een klein onderwaterparkje met 2 x 4 dergelijke eenheden met een mens erbij om de afmetingen te kunnen inschatten. 17

18 Op figuur 4-17 ziet men een opstelling met 4 rotoren. Op figuur 4-18 ziet men een klein onderwaterparkje met 2 x 4 dergelijke eenheden met een mens erbij om de afmetingen te kunnen inschatten. 18

19 Verschillen met bestaande systemen, sterke en zwakke punten zowel van het werkingsprincipe als van de technische uitvoering : Geen infrastructuurwerken. Alles is verwijderbaar en onzichtbaar. Waarschijnlijk grote energieopbrengst. Geschikt voor onze traag stromende rivieren en het Belgische deel van de Noordzee. Zeer eenvoudige onderdelen. Becijfering of schatting van de efficiëntie en van de energetische impact : Over het rendement van de modulaire buisturbine bestaat nog zeer weinig onderzoekswerk en berekeningen, daar alles zich in een prille beginfase bevindt. Dit is duidelijk een braakliggend terrein waar nog zeer interessante berekeningen kunnen gebeuren. Hierna volgt een eerste ruwe benadering : Het is zeker niet correct, maar als benadering zouden we de verticale rotoren die gebruikt worden in de modulaire buisturbine mogelijks kunnen beschouwen als verticaal opgestelde waterraderen, waardoor we de interessante tabel met vermogen in watt per vierkante meter schoep op de volgende site zouden kunnen gebruiken : L%20DE%20L%20EAU WATTS V= 0.6 m/s V=1 m/s V=2 m/s V=3 m/s Calcul logiciel 8 aubes Calcul logiciel 16 aubes Etude 19ème siècle We gaan uit van een rotor met 8 schoepen draaiend met 3 m/s dankzij de vernauwingen. We zouden dus 3700 W/m² kunnen leveren. De oppervlakte van 1 rotor bedraagt : ½ x (pi x 0,76²) / 4 = 0,45/2 m² = 0,225 m². Vermogenopbrengst modulaire buisturbine met 1 rotor = 3,7 kw/m² x 0,225 m² = 0,8325 kw. Vermogenopbrengst modulaire buisturbine met 4 rotors = 3,7 kw/m² x 4 x 0,225 m² = 3,33 kw Stel dat we een opstelling hebben met batterijen van modulaire buisturbines met 4 rotors. Telkens 4 naast elkaar, aan elkaar gemonteerd en 2 lagen hoog gestapeld. Lengte ongeveer 11m en breedte ongeveer 2,3m. We voorzien 11m achter elke batterij als leeg oppervlak noodzakelijk voor herstel van de stroming en plaatsen van lange elektrische kabels. Ook voorzien we 2m leeg oppervlak tussen elke batterij van 4x2 eenheden. Ingenomen oppervlak door een batterij van 4x2 eenheden = 4 x 2,3m x 7(modules) x 1,8m = 116 m². Vrij te laten leeg oppervlak = 116 m² (achter de batterij) + 2x2x11m² (naast de batterij). Totaal oppervlak = 116m² + 116m² + 44m² = 276m². 19

20 Aantal batterijen per hectare = 10000/276 = 36 batterijen. Vermogen per hectare = 36 x 8 x 3,33 kw = 959 kw/hectare. Om bvb 6000MW te produceren hebben we dan 6000/0,959 = 6256 hectare nodig. Met 100 hectare per km² geeft dit : 6256/100 = 62,56 km². Dit is een rechthoek van 6,3km x 10km onzichtbaar voor onze kust. Stel dat we een opstelling hebben met batterijen van modulaire buisturbines met 1 rotor. Telkens 4 naast elkaar, aan elkaar gemonteerd en 2 lagen hoog gestapeld. Zie figuur Lengte ongeveer 6m (5,4m) en breedte ongeveer 2,3m. We voorzien 5,4m achter elke batterij als leeg oppervlak noodzakelijk voor herstel van de stroming en plaatsen van lange elektrische kabels. Ook voorzien we 2m leeg oppervlak tussen elke batterij van 4x2 eenheden. Ingenomen oppervlak door een batterij van 4x2 eenheden = 4 x 2,3m x 3(modules) x 1,8m = 50 m². Vrij te laten leeg oppervlak = 50 m² (achter de batterij) + 2x2x6m² (naast de batterij). Totaal oppervlak = 50m² + 50m² + 24m² = 124m². Aantal batterijen per hectare = 10000/276 = 80 batterijen. Vermogen per hectare = 80 x 8 x 0,8325 kw = 533 kw/hectare. Om bvb 6000MW te produceren hebben we dan 6000/0,533 = hectare nodig. Met 100 hectare per km² geeft dit : 11257/100 = 112,57 km². Dit is een rechthoek van 11,3km x 10km onzichtbaar voor onze kust. 20

21 Stel dat we een opstelling hebben met modulaire buisturbines met 1 rotor. Telkens 1, met 2m tussenafstand en zonder stapeling. Lengte ongeveer 6m (5,4m) en breedte ongeveer 2,3m. We voorzien 5,4m achter elke modulaire buisturbine als leeg oppervlak noodzakelijk voor herstel van de stroming en plaatsen van lange elektrische kabels. Ingenomen oppervlak door een modulaire buisturbine = 1 x 2,3m x 3(modules) x 1,8m = 12,5 m². Vrij te laten leeg oppervlak = 12,5 m² (achter de batterij) + 2x2x6m² (naast de batterij). Totaal oppervlak = 12,5m² + 12,5m² + 24m² = 49m². Aantal eenheden per hectare = 10000/49 = 204 eenheden. Vermogen per hectare = 204 x 1 x 0,8325 kw = 170 kw/hectare. Om bvb 6000MW te produceren hebben we dan 6000/0,170 = hectare nodig. Met 100 hectare per km² geeft dit : 35294/100 = 353 km². Dit is een rechthoek van 35,3km x 10km onzichtbaar voor onze kust. Nog een plaatje : Ook bij laag tij zal niets te zien zijn van een onderwaterpark op een rivier : 21

22 22

Als Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV

Als Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Als Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Voorstel 9 : In lijn generatoren door Eddy Thysman Tweede document met bijkomende informatie (Een nieuw soort watermolens

Nadere informatie

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Voorstel Wind 07 : Windturbines met meer dan dubbele opbrengst door Eddy Thysman Tweede document met bijkomende informatie

Nadere informatie

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Voorstel Zon 01) De zonnebuis door Eddy Thysman Tweede document met bijkomende informatie (Benutting van zonne-energie voor

Nadere informatie

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Voorstel Wind 05 : Speels windmolentje door Eddy Thysman Tweede document met bijkomende informatie (Een speels windmolentje

Nadere informatie

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Voorstel Wind 03 : Windturbines met flexibeler opbrengst door Eddy Thysman Tweede document met bijkomende informatie (Een

Nadere informatie

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Voorstel 2 : De oppervlaktewaterrotor door Eddy Thysman Tweede document met bijkomende informatie (Een nieuw soort watermolens

Nadere informatie

Energie uit getijstroming

Energie uit getijstroming Royal Netherlands Institute for Sea Research Energie uit getijstroming Janine Nauw a, Marck Smit a, Walther Lenting a, Belen Blanco b, Jurre de Vries c, Herman Ridderinkhof, Hendrik van Aken en Mathijs

Nadere informatie

Studenten van de elektronica afdeling van het VTI testen de vorig jaar gebouwde Savonius windturbine uit.

Studenten van de elektronica afdeling van het VTI testen de vorig jaar gebouwde Savonius windturbine uit. Studenten van de elektronica afdeling van het VTI testen de vorig jaar gebouwde Savonius windturbine uit. VTI Aalst: een school van techniek en toegepaste wetenschappen. De Beer Gino, http://users.telenet.be/laboee/

Nadere informatie

PALWindmolen. 1.1 Theorie opdracht

PALWindmolen. 1.1 Theorie opdracht PALWindmolen 1.1 Theorie opdracht 1. Windmolens zijn er in vele soorten en maten. Vroeger pompten ze water of maalden ze graan tot meel. Tegenwoordig worden ze voornamelijk ingezet voor elektriciteit.

Nadere informatie

Alles in de wind. Over windenergie. Hoe werkt een windturbine? Tandwielkast vroeger en nu. Direct Drive

Alles in de wind. Over windenergie. Hoe werkt een windturbine? Tandwielkast vroeger en nu. Direct Drive Hoe werkt een windturbine? Het basisprincipe is eenvoudig. De rotorbladen (wieken) zitten gemonteerd op een as. Als het waait draaien de rotorbladen en gaat de as draaien. De as laat vervolgens een generator

Nadere informatie

Datum: 11 oktober 2006 Tijd: 09.00 12.00 uur

Datum: 11 oktober 2006 Tijd: 09.00 12.00 uur Tentamen Blijvende Energiebronnen (4P510) Datum: 11 oktober 2006 Tijd: 09.00 12.00 uur N.B. Aangezien de vraagstukken van dit tentamen door verschillende docenten worden beoordeeld, dient u elk vraagstuk

Nadere informatie

Waterkracht uit Getijdenbassins. Bedrijfsbezoek KIVI NIRIA 26-10-2010

Waterkracht uit Getijdenbassins. Bedrijfsbezoek KIVI NIRIA 26-10-2010 Waterkracht uit Getijdenbassins Bedrijfsbezoek KIVI NIRIA 26-10-2010 Inhoud Principe Turbines Model Vispassage Nijhuis concepten Grevelingen Conclusie La Rance (Frankrijk) Getijden energie Vloed ~ 6 uur

Nadere informatie

Kleine windturbines. Presentatie Kontich. Donderdag 13 november 2014. Van 13u30 tot 17 uur. Filip Arnou Green Energy Consult

Kleine windturbines. Presentatie Kontich. Donderdag 13 november 2014. Van 13u30 tot 17 uur. Filip Arnou Green Energy Consult Kleine windturbines Presentatie Kontich. Donderdag 13 november 2014. Van 13u30 tot 17 uur Filip Arnou Green Energy Consult Windenergie De wind is een onuitputtelijke en natuurlijke bron om elektriciteit

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde B (oude stijl)

Examen HAVO. Wiskunde B (oude stijl) Wiskunde B (oude stijl) xamen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 20 juni 1.0.0 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 79 punten te behalen; het examen bestaat uit 17 vragen. Voor

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl)

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl) Wiskunde,2 (nieuwe stijl) xamen HVO Hoger lgemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 20 juni.0 6.0 uur 20 0 Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te behalen; het examen bestaat uit 8 vragen. Voor

Nadere informatie

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV

Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Wedstrijd alternatieve vormen van energie voor leden en niet-leden van de K VIV Voorstel 1 : Het oppervlaktewaterrad door Eddy Thysman Tweede document met bijkomende informatie (Een nieuw soort watermolens

Nadere informatie

Tentamen: Energie, duurzaamheid en de rol van kernenergie

Tentamen: Energie, duurzaamheid en de rol van kernenergie Tentamen: Energie, duurzaamheid en de rol van kernenergie Docenten: J. F. J. van den Brand en J. de Vries Telefoon: 0620 539 484 Datum: 27 mei 2014 Zaal: WN-M143 Tijd: 08:45-11.30 uur Maak elke opgave

Nadere informatie

Zx-ronde zondag 27 januari 2013

Zx-ronde zondag 27 januari 2013 Zx-ronde zondag 27 januari 2013 Elektriciteit uit waterkracht Dit verhaaltje is de laatste in serie verhaaltjes over duurzame energie opwekking. We hebben windturbines, zonnecellen en osmosecentrale`s

Nadere informatie

Tentamen Warmte-overdracht

Tentamen Warmte-overdracht Tentamen Warmte-overdracht vakcode: 4B680 datum: 7 april 2014 tijd: 9.00-12.00 uur LET OP Er zijn in totaal 4 opgaven waarvan de eerste opgave bestaat uit losse vragen. Alle opgaven tellen even zwaar mee.

Nadere informatie

Phydrostatisch = gh (6)

Phydrostatisch = gh (6) Proefopstellingen: Bernoulli-opstelling De Bernoulli-vergelijking (2) kan goed worden bestudeerd met een opstelling zoals in figuur 4. In de figuur staat de luchtdruk aangegeven met P0. Uiterst links staat

Nadere informatie

STROOMATLAS BENEDEN ZEESCHELDE VAK PROSPERPOLDER - KRUISSCHANS

STROOMATLAS BENEDEN ZEESCHELDE VAK PROSPERPOLDER - KRUISSCHANS MOD 78 WATERBOUWKUNDIG LABORATORIUM FLANDERS HYDRAULICS RESEARCH VAK PROSPERPOLDER - KRUISSCHANS SPRINGTIJ WATERBOUWKUNDIG LABORATORIUM EN HYDROLOGISCH ONDERZOEK Mod. 78 STROOMATLAS BENEDEN - ZEESCHELDE

Nadere informatie

Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee

Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee Dr. Walter Mondt, ECOREM 26 november 2013 1 Inhoud Voorstelling Ecorem NV Context van de studie Werkingsprincipe van het energieatol Opbouw van het energieatol

Nadere informatie

Probeer de vragen bij Verkennen zo goed mogelijk te beantwoorden.

Probeer de vragen bij Verkennen zo goed mogelijk te beantwoorden. 1 Formules gebruiken Verkennen www.math4all.nl MAThADORE-basic HAVO/VWO 4/5/6 VWO wi-b Werken met formules Formules gebruiken Inleiding Verkennen Probeer de vragen bij Verkennen zo goed mogelijk te beantwoorden.

Nadere informatie

Kleine en middelgrote windturbines Technische aspecten

Kleine en middelgrote windturbines Technische aspecten Kleine en middelgrote windturbines Technische aspecten Karel Van Wyngene Power-Link, Universiteit Gent 1 Inhoud - Vermogen in de wind - Types windturbines - Aanbod kleine en middelgrote windturbines -

Nadere informatie

KENMERKENDE CIJFERS EN BENADERINGSREGELS

KENMERKENDE CIJFERS EN BENADERINGSREGELS Correctiesleutel 2.06-2.07 KENMERKENDE CIJFERS EN BENADERINGSREGELS 1 Geef telkens telkens het kenmerkend deel, het aantal kenmerkende cijfers en de meetnauwkeurigheid. [De volgorde van opgaven en oplossingen

Nadere informatie

WINDTURBINES (HE 11)

WINDTURBINES (HE 11) WINDTURBINES (HE 11) De wind benutten om elektriciteit op te wekken en het broeikaseffect te bestrijden. 1 INLEIDING Gebruik maken van de wind voor energiedoeleinden is geen nieuw gegeven. De mens verplaatste

Nadere informatie

Connex. Technische document

Connex. Technische document Technische document Product Gamma : Rechthoekige tafels Maten : bureau L 80 x B 80 cm L 120 x B 80 cm L 140 x B 80 cm L 160 x B 80 cm L 180 x B 80 cm L 180 x B 90 cm L 200 x B 90 cm L 220 x B 90 cm L 200

Nadere informatie

AFIX Durmelaan 20 B-9880 Aalter Tel: 0(032) 9 / Fax: 0(032) 9 /

AFIX Durmelaan 20 B-9880 Aalter Tel: 0(032) 9 / Fax: 0(032) 9 / AFIX Durmelaan 20 B-9880 Aalter Tel: 0(032) 9 / 381.61.01 Fax: 0(032) 9 / 381.61.00 http://www.afixgroup.com BEREKENIINGSNOTA STEIGER EN 12810 2N SW12 / 257 H2 A - LA WERKHOOGTE = 38,,50 M Berekeningsnota

Nadere informatie

Spanningsverlies in kabels ZX ronde 8 november 2015

Spanningsverlies in kabels ZX ronde 8 november 2015 1 Spanningsverlies in kabels ZX ronde 8 november 2015 Spanningsverlies leid tot vermogensverlies en daarbij energieverlies. Met het berekenen van kabels moet hier rekening mee gehouden worden. Als de doorsnede

Nadere informatie

www.fortiswindenergy.com

www.fortiswindenergy.com Top 5 van belemmerende regelgeving voor mini wind turbines in Nederland 17 April 2014 Arnhem Johan Kuikman De Top 5 is: 1. Willekeur in toegelaten masthoogtes 2. Wetgeving tbv grote wind turbine is ook

Nadere informatie

Solar Frontier productinformatie

Solar Frontier productinformatie Solar Frontier productinformatie De hoogste opbrengst, zelfs onder zware omstandigheden In veel situaties zijn de omstandigheden voor een zonne-energiesysteem niet 100% optimaal. Maar wat wordt nu precies

Nadere informatie

Diktaat TH Eindhoven. Theorie van windenergie en windmolens... 17,50. Wind en energie Geschiedenis en theorie van de windmolen...

Diktaat TH Eindhoven. Theorie van windenergie en windmolens... 17,50. Wind en energie Geschiedenis en theorie van de windmolen... Literatuurlijst titel beschrijving prijs Windenergie Windwerkboek Windenergie een inleiding in de windenergie vooral gericht op zelfbouwers... 7,25 Zeer volledig boek over windenergie, toekomstmogelijkheden,

Nadere informatie

Naam:... Studentnr:...

Naam:... Studentnr:... Naam:...... Studentnr:..... FACULTEIT CONSTRUERENDE TECHNISCHE WETENSCHAPPEN WATERBEHEER Tentamen : Stroming Examinator: J.S. Ribberink Vakcode : 401 Datum : vrijdag 15 juli 005 Tijd : 13.30 17.00 uur

Nadere informatie

Uitwerkingen oefeningen hoofdstuk 3

Uitwerkingen oefeningen hoofdstuk 3 Uitwerkingen oefeningen hoofdstuk 3 3.4.1 Basis Tijd meten 1 Juli heeft 31 dagen. Wanneer 25 juli op zaterdag valt, valt 31 juli dus op een vrijdag. Augustus heeft ook 31 dagen. 1 augustus valt dus op

Nadere informatie

We willen dat de magnetische inductie in het punt K gelijk aan rul zou worden. Daartoe moet men door de draad AB een stroom sturen die gelijk is aan

We willen dat de magnetische inductie in het punt K gelijk aan rul zou worden. Daartoe moet men door de draad AB een stroom sturen die gelijk is aan jaar: 1995 nummer: 28 Twee zeer lange draden zijn evenwijdig opgesteld. De stroom door de linkse draad ( zie figuur) is in grootte gelijk aan 30 A en de zin ervan wordt aangegeven door de pijl. We willen

Nadere informatie

Nu ook zonnepanelen mogelijk op west, oost en noord georiënteerde daken!!!!

Nu ook zonnepanelen mogelijk op west, oost en noord georiënteerde daken!!!! Nu ook zonnepanelen mogelijk op west, oost en noord georiënteerde daken!!!! Tot voor kort was het alleen mogelijk en rendabel om zonnepanelen te monteren op zuid georiënteerde daken. Daken aan de west,

Nadere informatie

Windenergie. Verdiepende opdracht

Windenergie. Verdiepende opdracht 2015 Windenergie Verdiepende opdracht Inleiding; In dit onderdeel leer je meer over windenergie. Pagina 1 Inhoud 1. Windenergie... 3 1.1 Doel... 3 1.2 Inhoud... 3 1.3 Verwerking... 9 Pagina 2 1. Windenergie

Nadere informatie

44 De stelling van Pythagoras

44 De stelling van Pythagoras 44 De stelling van Pythagoras Verkennen Pythagoras Uitleg Je kunt nu lezen wat de stelling van Pythagoras is. In de applet kun je de twee rode punten verschuiven. Opgave 1 a) Verschuif in de applet punt

Nadere informatie

Introductie Roland Modela 3D

Introductie Roland Modela 3D 1 Introductie Roland Modela 3D 1. DOEL Het doel van deze workshop is om je te leren de frees te gebruiken op een veilige manier en zonder de machine te beschadigen. Het doel is NIET om je alle functies

Nadere informatie

Examen VMBO-KB. wiskunde CSE KB. tijdvak 2 dinsdag 23 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-KB. wiskunde CSE KB. tijdvak 2 dinsdag 23 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-KB 2009 tijdvak 2 dinsdag 23 juni 13.30-15.30 uur wiskunde CSE KB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 75 punten te behalen.

Nadere informatie

exclusief 19% BTW. Bereken de prijs van de kandelaar inclusief 19% BTW. Schrijf je berekening op.

exclusief 19% BTW. Bereken de prijs van de kandelaar inclusief 19% BTW. Schrijf je berekening op. Piramidekaars Mariska koopt in een winkel een piramidekaars, zie de foto. De kaars heeft een hoogte van 18 cm. Het grondvlak is een vierkant met zijden van 10 cm. Het toppunt ligt precies boven het midden

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Wiskunde: goniometrie en meetkunde. 22 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Wiskunde: goniometrie en meetkunde. 22 juli 2015. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Wiskunde: goniometrie en meetkunde 22 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

9.1 Oppervlakte-eenheden [1]

9.1 Oppervlakte-eenheden [1] 9.1 Oppervlakte-eenheden [1] De omtrek van een figuur bereken je door uit te rekenen hoe lang het is als je één keer langs de rand van de figuur gaat. Omtrek = l + l + l + l + l + l + l + l = 14 + 8 +

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde B1-2 havo 2005-I

Eindexamen wiskunde B1-2 havo 2005-I Modderstroom Er zijn vulkanen die geen lava uitspuwen, maar een constante stroom modder geven. De koude modder stroomt als een rivier langzaam de helling af (zie foto 1). Aan de rand van deze stroom droogt

Nadere informatie

Windenergie in Brussel

Windenergie in Brussel Windenergie in Brussel Utopie of realtiteit? Els Ampe Vlaamse Club 20 september 2010 1 Klassiekers 2 Klassiekers 3 Windenergie in de stad? 4 Imagine 5 Imagine Zero energy house San Francisco 07 6 Imagine

Nadere informatie

De bepaling van de positie van een. onderwatervoertuig (inleiding)

De bepaling van de positie van een. onderwatervoertuig (inleiding) De bepaling van de positie van een onderwatervoertuig (inleiding) juli 2006 Bepaling positie van een onderwatervoertuig. Inleiding: Het volgen van onderwatervoertuigen (submersibles, ROV s etc) was in

Nadere informatie

Bij deze PTA-toets hoort een uitwerkbijlage, die behoort bij opdracht 4c. Pagina 1 van 8. Vestiging Westplasmavo

Bij deze PTA-toets hoort een uitwerkbijlage, die behoort bij opdracht 4c. Pagina 1 van 8. Vestiging Westplasmavo Vestiging Westplasmavo vak : Wiskunde leerweg : TL toetsnummer : 4T-WIS-S06 toetsduur: : 100 minuten aantal te behalen punten : 56 punten cesuur : 28 punten toetsvorm : Schriftelijk hulpmiddelen : Geodriehoek,

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde B. tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HAVO 2012 tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur wiskunde B Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.. Dit examen bestaat uit 21 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 79 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

WINDENERGIE : STROMINGSLEER

WINDENERGIE : STROMINGSLEER INHOUD: Drag-kracht en lift-kracht Krachten op roterende wiek De pitch hoek en de angle of attack Krachtwerking De rotorefficiëntie C P Karakteristieken van een turbine Beschouwen we een HAWT (horizontal

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde b 1-2 havo 2002 - II

Eindexamen wiskunde b 1-2 havo 2002 - II Pompen of... Een cilindervormig vat met een hoogte van 32 dm heeft een inhoud van 8000 liter (1 liter = 1 dm 3 ). figuur 1 4p 1 Bereken de diameter van het vat. Geef je antwoord in gehele centimeters nauwkeurig.

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2008 - I OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2

Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2008 - I OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2 OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter oppervlakte cirkel = π straal 2 inhoud prisma = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud cilinder = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud kegel = 1 3 oppervlakte

Nadere informatie

Het drie-reservoirs probleem

Het drie-reservoirs probleem Modelleren A WH01 Het drie-reservoirs probleem Michiel Schipperen (0751733) Stephan van den Berkmortel (077098) Begeleider: Arris Tijsseling juni 01 Inhoudsopgave 1 Samenvatting Inleiding.1 De probleemstelling.................................

Nadere informatie

wiskunde B havo 2015-II

wiskunde B havo 2015-II Veilig vliegen De minimale en de maximale snelheid waarmee een vliegtuig veilig kan vliegen, zijn onder andere afhankelijk van de vlieghoogte. Deze hoogte wordt vaak weergegeven in de Amerikaanse eenheid

Nadere informatie

PROBLEEMOPLOSSEND DENKEN MET

PROBLEEMOPLOSSEND DENKEN MET PROBLEEMOPLOSSEND DENKEN MET Van onderzoekend leren naar leren onderzoeken in de tweede en derde graad Luc Gheysens DPB-Brugge 2012 PROBLEEM 1 Stelling van Pythagoras en gelijkvormige driehoeken Hieronder

Nadere informatie

OVERZICHT FORMULES: Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2005 - II. omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2

OVERZICHT FORMULES: Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2005 - II. omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2 OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter oppervlakte cirkel = π straal 2 inhoud prisma = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud cilinder = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud kegel = 1 3 oppervlakte

Nadere informatie

Flexibel: staanders in 6 soorten en liggers om de 50 mm verstelbaar

Flexibel: staanders in 6 soorten en liggers om de 50 mm verstelbaar PALLETSTELLINGEN Flexibel: staanders in 6 soorten en liggers om de 50 mm verstelbaar Van simpel rek Tot compex magazijn hoog en stevig en in alle veiligheid PALLETSTELLINGEN Palletstellingen zijn erg eenvoudig

Nadere informatie

HOGESCHOOL ROTTERDAM:

HOGESCHOOL ROTTERDAM: HOGESCHOOL ROTTERDAM: Toets: Natuurkunde Docent: vd Maas VERSIE B Opgave A: Een kogel wordt vertikaal omhoog geschoten met een snelheid van 300km/h. De kogel heeft een gewicht van 10N. 1. Wat is de tijd

Nadere informatie

Verkorte versie van de SYLLABUS REKENEN 2F EN 3F (VO en MBO, versie mei 2015) Aanpassing van product van CvTE

Verkorte versie van de SYLLABUS REKENEN 2F EN 3F (VO en MBO, versie mei 2015) Aanpassing van product van CvTE Verkorte versie van de SYLLABUS REKENEN 2F EN 3F (VO en MBO, versie mei 2015) Aanpassing van product van CvTE 1. Inleiding Vanaf 1 oktober 2015 gelden nieuwe afspraken omtrent het rekenexamen 3F. De exameneisen

Nadere informatie

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn.

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. DOSSIER Kleine windmolens Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. Er zijn veel typen windmolens op de markt, met mast, zonder mast, horizontaal of verticaal.

Nadere informatie

Elektro-magnetisme Q B Q A

Elektro-magnetisme Q B Q A Elektro-magnetisme 1. Een lading QA =4Q bevindt zich in de buurt van een tweede lading QB = Q. In welk punt zal de resulterende kracht op een kleine positieve lading QC gelijk zijn aan nul? X O P Y

Nadere informatie

Introductie windenergiesector

Introductie windenergiesector Introductie windenergiesector Blok 2 Sander Lagerveld Dag 10 Windenergie 1 Duurzaam werken op Zee Toepassing van windenergie in Nederland Duurzaam werken op zee 2 Windmolens verschijnen vanaf 12e eeuw

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2008 wiskunde CSE GL en TL tijdvak 1 donderdag 22 mei 13.30-15.30 uur

Examen VMBO-GL en TL 2008 wiskunde CSE GL en TL tijdvak 1 donderdag 22 mei 13.30-15.30 uur Examen VMBO-GL en TL 2008 wiskunde CSE GL en TL tijdvak 1 donderdag 22 mei 13.30-15.30 uur Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 23 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 80 punten

Nadere informatie

OVERZICHT FORMULES: Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2005 - I. omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2

OVERZICHT FORMULES: Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2005 - I. omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2 OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter oppervlakte cirkel = π straal 2 inhoud prisma = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud cilinder = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud kegel = 1 3 oppervlakte

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B (pilot) tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde B (pilot) tijdvak 2 woensdag 20 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Eamen HAV 0 tijdvak woensdag 0 juni 3.30-6.30 uur wiskunde B (pilot) Bij dit eamen hoort een uitwerkbijlage.. Dit eamen bestaat uit 0 vragen. Voor dit eamen zijn maimaal 8 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

My statement paper. Windturbines beïnvloeden het klimaat. Glen Pelgrims Ellen Van Dievel

My statement paper. Windturbines beïnvloeden het klimaat. Glen Pelgrims Ellen Van Dievel My statement paper Windturbines beïnvloeden het klimaat Glen Pelgrims Ellen Van Dievel 14 april 2015 1. Inleiding Tegenwoordig is hernieuwbare, groene energie een onderwerp waar veel over gesproken en

Nadere informatie

Oefenopgaven havo 5 et-4: Warmte en Magnetisme 2010-2011 Doorgestreepte vraagnummers (Bijvoorbeeld opgave 2 vraag 7) zijn niet van toepassing.

Oefenopgaven havo 5 et-4: Warmte en Magnetisme 2010-2011 Doorgestreepte vraagnummers (Bijvoorbeeld opgave 2 vraag 7) zijn niet van toepassing. Oefenopgaven havo 5 et-4: Warmte en Magnetisme 2010-2011 Doorgestreepte vraagnummers (Bijvoorbeeld opgave 2 vraag 7) zijn niet van toepassing. Opgave 2 Aardwarmte N2-2002-I -----------------------------------------------------------------

Nadere informatie

De slimste investering in uw eigen windenergie De Blauwe Molen.

De slimste investering in uw eigen windenergie De Blauwe Molen. De slimste investering in uw eigen windenergie De Blauwe Molen www.windenergyholland.com www.windenergyholland.com Slim ondernemen met de Blauwe Molen De Blauwe Molen is de slimste investering in uw eigen

Nadere informatie

INFORMATIEKRANT WIJ BOUWEN AAN UW TOEKOMST! www.limburgwindt.be. Limburg win(d)t is opgericht door Aspiravi en LRM. WAT DOET LIMBURG WIN(D)T?

INFORMATIEKRANT WIJ BOUWEN AAN UW TOEKOMST! www.limburgwindt.be. Limburg win(d)t is opgericht door Aspiravi en LRM. WAT DOET LIMBURG WIN(D)T? www.limburgwindt.be v.u.: Rik Van de Walle - nv - Trichterheideweg 8-3500 Hasselt WAT DOET LIMBURG WIN(D)T? onderzoeken waar er in Limburg wind- molenparken kunnen komen bouwen en exploiteren van windenergie-

Nadere informatie

Blok 1 - Vaardigheden

Blok 1 - Vaardigheden Blok - Vaardigheden Blok - Vaardigheden Etra oefening - Basis B-a h( ) = 000 00 = 00 h( 7 ) = 000 00 7 = 0 h(, ) = 000 00, = 70 000 00t = 00 00t = 00 t = B-a Invullen van geeft f ( ) = + 0 = +, maar de

Nadere informatie

Voorbeeld parameters voor hout Bekijken we onderstaand dubbel opendraaiend raam.

Voorbeeld parameters voor hout Bekijken we onderstaand dubbel opendraaiend raam. Voorbeeld parameters voor hout Bekijken we onderstaand dubbel opendraaiend raam. Technische kenmerken Afgewerkte breedte van het onderste kaderprofiel: 120 Afgewerkte breedte overige kaderprofielen 80

Nadere informatie

NATUURKUNDE 8 29/04/2011 KLAS 5 INHAALPROEFWERK HOOFDSTUK

NATUURKUNDE 8 29/04/2011 KLAS 5 INHAALPROEFWERK HOOFDSTUK NATUURKUNDE KLAS 5 INHAALPROEFWERK HOOFDSTUK 8 29/04/2011 Deze toets bestaat uit 3 opgaven (32 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! Opgave 1: Afbuigen van geladen

Nadere informatie

SKY-LIGHT HANGBRUGINSTALLATIES

SKY-LIGHT HANGBRUGINSTALLATIES SKY-LIGHT HANGBRUGINSTALLATIES Skyworks is marktleider op het gebied van tijdelijke hangbruginstallaties en staat borg voor maximale kwaliteit en veiligheid. De Sky-Light Tijdelijke Hangbruginstallaties

Nadere informatie

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen 1 Doelstelling Dordrecht 2015 Routekaart Duurzaamheidsdoelstellingen 2010-2015: Doelstelling 2015 Duurzame energie 132 TJ

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 22 juni 13.30 16.30 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 22 juni 13.30 16.30 uur wiskunde B Eamen VW Voorbereidend Wetenschappelijk nderwijs Tijdvak 2 Woensdag 22 juni 3.30 6.30 uur 20 05 Voor dit eamen zijn maimaal 86 punten te behalen; het eamen bestaat uit 9 vragen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Tijdelijke duurzame energie

Tijdelijke duurzame energie Tijdelijke duurzame energie Tijdelijk Uitgewerkte businesscases voor windenergie, zonne-energie en biomassa Anders Bestemmen Tijdelijke duurzame energie Inleiding In het Corporate Innovatieprogramma van

Nadere informatie

Studievoorbereiding. Vak: Natuurkunde voorbeeldexamen. Toegestane hulpmiddelen: Rekenmachine. Het examen bestaat uit: 32 meerkeuzevragen

Studievoorbereiding. Vak: Natuurkunde voorbeeldexamen. Toegestane hulpmiddelen: Rekenmachine. Het examen bestaat uit: 32 meerkeuzevragen Studievoorbereiding VOORBLAD EXAMENOPGAVE Vak: Natuurkunde voorbeeldexamen Tijdsduur: Toegestane hulpmiddelen: Rekenmachine Het examen bestaat uit: 32 meerkeuzevragen Aantal pagina s: 10 Beoordeling van

Nadere informatie

Lichte inhaak arm (type CL) Geboute arm (type CB) Zware inhaak arm (type CH) Geklemde arm (type CP)

Lichte inhaak arm (type CL) Geboute arm (type CB) Zware inhaak arm (type CH) Geklemde arm (type CP) Montagehandleiding draagarmstellingen Type: Lichte inhaak arm (type CL) Geboute arm (type CB) Zware inhaak arm (type CH) Geklemde arm (type CP) Geachte klant, Bij de ontwikkeling van deze draagarmstelling

Nadere informatie

Nauwkeurige windmetingen. Auteur: N. Packer, Staffordshire University, VK, juli Een overzicht

Nauwkeurige windmetingen. Auteur: N. Packer, Staffordshire University, VK, juli Een overzicht Nauwkeurige windmetingen Auteur: N. Packer, Staffordshire University, VK, juli 2011 Een overzicht Wind is een energiebron die niet altijd dezelfde hoeveelheid energie levert. Dat komt omdat de windkracht,

Nadere informatie

Windenergie goedkoper dan kernenergie!

Windenergie goedkoper dan kernenergie! Go Wind - Stop nuclear Briefing 1 26 june 2002 Windenergie goedkoper dan kernenergie! Electrabel geeft verkeerde informatie over kostprijs van kernenergie en windenergie. Electrabel beweert dat windenergie

Nadere informatie

werken met water - waterbladen

werken met water - waterbladen werken met water - waterbladen inhoud inhoud VVaterblad 1 Waterblad 2 Waterblad 3 Waterblad 4 Waterblad 5 Waterblad 6 Waterblad 7 Een boot laden De stevigheid van het wateroppervlak Een gat in de waterleiding

Nadere informatie

11 Junior Wiskunde Olympiade 2001-2002: tweede ronde

11 Junior Wiskunde Olympiade 2001-2002: tweede ronde Junior Wiskunde Olympiade 200-2002: tweede ronde De tweede ronde bestaat uit 30 meerkeuzevragen Het quoteringssysteem werkt als volgt: per goed antwoord krijgt de deelnemer 5 punten, een blanco antwoord

Nadere informatie

Vraaggestuurde natuurlijke ventilatie Systeem Bemal A+

Vraaggestuurde natuurlijke ventilatie Systeem Bemal A+ Datum: 2012-06-05 Auteur: Schiedel-Bemal / MS Versie 4 Vraaggestuurde natuurlijke ventilatie Systeem Bemal A+ p1/11 Inhoudsopgave: 1) Systeem... 3 2) Reductiefactor... 3 3) Invloed op het E-peil... 4 4)

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl)

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl) Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 13.30 16.30 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 85 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Sonar. Klas: 2T. Docent: Wi

Sonar. Klas: 2T. Docent: Wi Sonar Naam: Klas: 2T Docent: Wi Inhoud De komende drie lessen ga je de opdrachten uit dit mapje maken. Lees dit eerst goed door zodat je weet hoe we gaan werken. Doelen: Je kan vier dieren benoemen die

Nadere informatie

Installatiehandleiding. Pannendak montage SUNKIT ZONNESTROOMSYSTEEM VOOR MONTAGE OP PANNENDAK SUNKIT. Zonnestroomsysteem

Installatiehandleiding. Pannendak montage SUNKIT ZONNESTROOMSYSTEEM VOOR MONTAGE OP PANNENDAK SUNKIT. Zonnestroomsysteem Pannendak montage SUNKIT Zonnestroomsysteem Administrator 7-10-2008 15:18 1/5 Algemeen Deze handleiding begeleidt u stap voor stap bij de montage van het SUNKIT zonneenergiesysteem. Lees voordat u begint

Nadere informatie

STAPELBLOKKEN. BVBA CLAESEN BETONBEDRIJF Kanaalstraat 13 3560 Lummen T: 011/45.49.70 F: 011/43.58.37 info@claesenbetonbedrijf.be. p.

STAPELBLOKKEN. BVBA CLAESEN BETONBEDRIJF Kanaalstraat 13 3560 Lummen T: 011/45.49.70 F: 011/43.58.37 info@claesenbetonbedrijf.be. p. STAPELBLOKKEN BVBA CLAESEN BETONBEDRIJF Kanaalstraat 13 3560 Lummen T: 011/45.49.70 F: 011/43.58.37 info@claesenbetonbedrijf.be p.1 LxBxH in cm: Gewicht: Verpakking: 39x19x19 17 kg 108 st/pak Vulbeton

Nadere informatie

Tentamen Warmte-overdracht

Tentamen Warmte-overdracht Tentamen Warmte-overdracht vakcode: 4B680 datum: 21 juni 2010 tijd: 14.00-17.00 uur LET OP Er zijn in totaal 4 opgaven waarvan de eerste opgave bestaat uit losse vragen. Alle opgaven tellen even zwaar

Nadere informatie

Zenturo en Zenturo Super installeren als gevulde wand

Zenturo en Zenturo Super installeren als gevulde wand Zenturo en Zenturo Super installeren als gevulde wand Bij de installatie van Zenturo en Zenturo Super als gevulde wand houdt u best rekening met enkele veiligheidsmaatregelen. Het toevoegen van vulling

Nadere informatie

Kleine windturbines. Stand van zaken. infoavond KWT 23 september 2014. Karel Van Wyngene

Kleine windturbines. Stand van zaken. infoavond KWT 23 september 2014. Karel Van Wyngene Kleine windturbines Stand van zaken Karel Van Wyngene Universiteit Gent, Power-Link Windkracht 13, Demo-disseminatieproject (NIB/FvT) Overzicht - Onderscheid KMWT - Types windturbines - Invloed locatie

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2015

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2015 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris hernieuwbare energiebronnen Vlaanderen 2005-2015, Vito, september 2016 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2015 bedraagt 6,0 % Figuur 1 groene stroom uit bio-energie

Nadere informatie

WINDENERGIE : GESCHIEDENIS

WINDENERGIE : GESCHIEDENIS INHOUD: Oudheid en Middeleeuwen Europese windmolens Het einde van windenergie? Het western wheel Elektriciteitsopwekking Technologische evoluties Situatie in Vlaanderen Windmolens met verticale as in Khaf,

Nadere informatie

TENTAMEN NATUURKUNDE

TENTAMEN NATUURKUNDE CENTRALE COMMISSIE VOORTENTAMEN NATUURKUNDE TENTAMEN NATUURKUNDE tweede voorbeeldtentamen CCVN tijd : 3 uur aantal opgaven : 5 aantal antwoordbladen : 1 (bij opgave 2) Iedere opgave dient op een afzonderlijk

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl wiskunde 2011 - I

Eindexamen vmbo gl/tl wiskunde 2011 - I OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = diameter oppervlakte cirkel = straal 2 inhoud prisma = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud cilinder = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud kegel = 1 3 oppervlakte grondvlak

Nadere informatie

JALOUZIËN. Bedienings- en montagehandleiding

JALOUZIËN. Bedienings- en montagehandleiding Bedienings- en montagehandleiding Woord vooraf Deze handleiding geeft inzicht in de werking, de montage en het onderhoud van de door Geha bv geleverde apparaten. U dient zich tijdens plaatsing en montage

Nadere informatie

VAN GRINSVEN ADVIES. It Dok 2 8447 GL Heerenveen. WNW-Landtong.TV1.doc. Fotovisualisatie van windpark Landtong te Arnhem.

VAN GRINSVEN ADVIES. It Dok 2 8447 GL Heerenveen. WNW-Landtong.TV1.doc. Fotovisualisatie van windpark Landtong te Arnhem. VAN GRINSVEN ADVIES De Bendels 9 5391 GD Nuland tel: (073) 534 10 53 fax: (073) 534 10 28 e-mail: vga@home.nl Rabobank 13.75.30.447 BTW nr: NL933.40.692.B01 Kamer van Koophandel: 16064749 milieuadvies

Nadere informatie

Uitwerkingen van 3 klas NOVA natuurkunde hoofdstuk 6 arbeid en zo

Uitwerkingen van 3 klas NOVA natuurkunde hoofdstuk 6 arbeid en zo Uitwerkingen van 3 klas NOVA natuurkunde hoofdstuk 6 arbeid en zo 1 Arbeid verrichten 1 a) = 0 b) niet 0 en in de richting van de beweging c) =0 d) niet 0 e tegengesteld aan de beweging 2 a) De wrijvingskracht

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT Faculteit der Civiele Techniek en Geowetenschappen

TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT Faculteit der Civiele Techniek en Geowetenschappen TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT Faculteit der Civiele Techniek en Geowetenschappen TENTAMEN CTB1210 DYNAMICA en MODELVORMING d.d. 28 januari 2015 van 9:00-12:00 uur Let op: Voor de antwoorden op de conceptuele

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl)

Examen HAVO. Wiskunde B1,2 (nieuwe stijl) Wiskunde 1, (nieuwe stijl) Eamen HV Hoger lgemeen Voortgezet nderwijs Tijdvak Woensdag 18 juni 1.0 16.0 uur 0 0 Voor dit eamen zijn maimaal 8 punten te behalen; het eamen bestaat uit 18 vragen. Voor elk

Nadere informatie

Visie Netontwerp en uitrolstrategie

Visie Netontwerp en uitrolstrategie Visie Netontwerp en uitrolstrategie Toekomstbestendige netoptimalisatie Publieksversie Inhoud Hoofdstuk 1: Netontwerp en uitrolstrategie Algemeen Hoofdstuk 2: Netontwerp en uitrolstrategie Technisch Appendix

Nadere informatie