Agriculture and biodiversity

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Agriculture and biodiversity"

Transcriptie

1 Agriculture and biodiversity Meeting the challenge: producing while preserving Maarten Hens

2 Agricultural biodiversity Biodiversity is the basis of agriculture 1. Species and genetic variation of crops and livestock 2. Biodiversity underpins agricultural production through provision of ecosystem services in agro-ecosystems E.g.: nutrient cycling, water cycling, pollination

3 Agriculture and biodiversity Agriculture is the basis of biodiversity 3. Agricultural landscapes provide habitats for wild plants and animals

4 Agriculture and biodiversity Agriculture is the basis of biodiversity 3. Agricultural landscapes provide habitats for wild plants and animals 4. Non-agricultural biodiversity is affected by agricultural practices E.g. nutrient loss from agricultural soils, habitat conversion

5 Agriculture and biodiversity Agriculture is the basis of biodiversity 3. Agricultural landscapes provide habitats for wild plants and animals 4. Non-agricultural biodiversity is affected by agricultural practices E.g. nutrient loss from agricultural soils, habitat conversion

6

7 Farmland birds in Europe Population index (1970 = 100) All common birds (106) Common forest birds (33) Common farmland birds (19) Year Bron: Gregory et al. (2005)

8 Intensification & farmland birds Mean population trend ( ) 0,0-0,2-0,4-0,6-0,8-1,0-1,2-1,4-1, Western Europe Central/eastern Europe r = -0,54 p = 0,002 Bron: Donald et al. (2001) Cereal yield (tonnes/ha)

9 Intensification & biodiversity Extensive farmland Farmland biodiversity Intensive farmland Bron: Hoogeveen et al. (2001)

10 Extensive farming Woumen (West-Vlaanderen), 1911 Foto: J. Massart

11 Small-scale, diverse farmland Woumen (West-Vlaanderen), 1911 Foto: J. Massart

12 Intensive farmland Woumen (West-Vlaanderen), 1911 Foto: J. Massart

13 High nature value farmland Copyright EEA, Copenhagen, 2007 Bron:

14 High nature value farmland

15 Intensification & biodiversity Farmland biodiversity Intensification of management practices Extensive farmland Abandonment of management practices Simplification of agricultural landscapes Intensive farmland Bron: Hoogeveen et al. (2001)

16 Challenges Stijgende vraag naar voedsel Landbouwproductie moet komende 50 jaar verdubbelen Stopzetten verlies van biodiversiteit en ecosysteemdiensten Klimaatverandering Impact op landbouwproductie Beschikbaarheid van water

17 Meeting the challenge Extensive farmland Farmland biodiversity? Intensive farmland Bron: Hoogeveen et al. (2001)

18 Meeting the challenge Two approaches Ecosysteemdiensten: randvoorwaarden scheppen voor biodiversiteit in landbouwbedrijfsvoering Biodiversiteit: behoud van specifieke soorten in een veranderend agrarisch landschap

19 Ecosystem services Natuurlijke processen op productie-oppervlak Ruimte maken voor natuur (niet-productie oppervlak) x % (2? 5? 10?) van totale landbouwgebruik Maatregelen op niveau van landbouwbedrijf Implementation / policies? Goede landbouwpraktijk CAP: Cross-compliance / rural development Integrated/organic farming practices Basis-milieukwaliteit, basis-natuurkwaliteit Overal van toepassing, kosten beperkt

20 Minimum ecological infrastructure

21 Species of conservation concern Maatregelen op maat van de soort Maatregelen op landschapsniveau Implementation / policies? Natura 2000 CAP: Agri-environment schemes Protected areas Kansrijke gebieden, kosten aanzienlijk Examples: Common hamster, farmland birds

22 Common Hamster Habitatrichtlijnsoort (Bijlage IV) Met uitsterven bedreigd

23 Hamster-friendly management

24 Farmland birds Gebrek aan nestgelegenheid / dekking Gebrek aan wintervoedsel (granen, zaden) Gebrek aan zomervoedsel (insecten)

25 Measures providing summer food Onbespoten graanrand Leeuwerikvlakje Ongemaaide grasstroken Kruidenrijke ruigte

26 How to get there? Zonder gemotiveerde landbouwers kan het niet (= aanbod) Met alleen landbouwers lukt het niet (= vraag) Coalitiegenoten: Landbouwbeleid Natuurbeleid Agro-productieketen Maatschappelijke vraag (recreatie, financieel, )

27

Vlaams Kenniscentrum water. Van projectidee tot projectconsortium

Vlaams Kenniscentrum water. Van projectidee tot projectconsortium Vlaams Kenniscentrum water Van projectidee tot projectconsortium ca. 600 calls -> 96 calls Intern gebruik -> nuttig voor Vlaanderen 96 calls -> 34 calls -> 6 thema s o o o o o o Sustainable rural development

Nadere informatie

Hoe effectief zijn interactieve tools? Eururalis 2.0

Hoe effectief zijn interactieve tools? Eururalis 2.0 Hoe effectief zijn interactieve tools? Eururalis 2.0 What is Eururalis? Integrated impact assessment tool Autonomous developments of EU rural areas Four world visions / scenarios Impact on PPP European

Nadere informatie

Titelstijl van model bewerken

Titelstijl van model bewerken Titelstijl van model Sudan Dairy Sector Potential or dead-end street? Martin de Jong Sudan Business Seminar, The Hague - 27th October 2016 Content Country Profile Dairy farming sector Titelstijl van model

Nadere informatie

Beneluxseminarie, workshop bestuivers 08/11/2011 Jens D Haeseleer. Beneluxseminarie Educatie over Biodiversiteit via Voeding. Workshop Bestuivers

Beneluxseminarie, workshop bestuivers 08/11/2011 Jens D Haeseleer. Beneluxseminarie Educatie over Biodiversiteit via Voeding. Workshop Bestuivers Beneluxseminarie, workshop bestuivers 08/11/2011 Jens D Haeseleer Beneluxseminarie Educatie over Biodiversiteit via Voeding Workshop Bestuivers Inhoud Bestuiving Bestuivers Belang van bestuiving voor voedselvoorziening

Nadere informatie

Bedrijven & Biodiversiteit = 3!

Bedrijven & Biodiversiteit = 3! Bedrijven & Biodiversiteit... 1+ 1 = 3! Context, praktijk en kansen 6 Oktober 2016, Robbert Snep Verspreiding van bedrijventerreinen in Nederland Bedrijventerrein ?? ?? Infra-rood beeld: rood is bomen,

Nadere informatie

De toekomst van agrobiodiversiteit in landbouwproductiesystemen en cultuurgewassen. Wannes Keulemans 30 november 2015

De toekomst van agrobiodiversiteit in landbouwproductiesystemen en cultuurgewassen. Wannes Keulemans 30 november 2015 De toekomst van agrobiodiversiteit in landbouwproductiesystemen en cultuurgewassen Wannes Keulemans 30 november 2015 structuur Voedselproductie en voedselzekerheid Wat verstaan we onder agrobiodiversiteit

Nadere informatie

Aanbeveling 5: Investeer in effectieve gebiedsbescherming

Aanbeveling 5: Investeer in effectieve gebiedsbescherming Aanbeveling 5: Investeer in effectieve gebiedsbescherming De Taskforce Biodiversiteit & Natuurlijke Hulpbronnen adviseert: Het verleden leert dat gebiedsbescherming een succesvolle strategie kan zijn,

Nadere informatie

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Conferentie Luchtkwaliteit Brussel, 5 december 2014 Dr Hans Bruyninckx Executive Director European Environment Agency EEA rapporten 2014 Luchtverontreiniging een

Nadere informatie

RECOVERING ECOSYSTEMS and their SERVICES - KEYS FOR SUCCESS

RECOVERING ECOSYSTEMS and their SERVICES - KEYS FOR SUCCESS RECOVERING ECOSYSTEMS and their SERVICES - KEYS FOR SUCCESS Solutions for Sustaining Natural Capital and Ecosystem Services 8 June 2010, Salzau Francis Turkelboom www.inbo.be 1. Flanders context: Multifunctional

Nadere informatie

Innovatie met biomassa: meer dan techniek

Innovatie met biomassa: meer dan techniek Biobased innovation Innovatie met biomassa: meer dan techniek InnoTeP Nijmegen, 26 September 2014 Hans Langeveld (Biomass Research) Foluke Quist-Wessel (AgriQuest) foluke.quist@gmail.com hans@biomassresearch.eu

Nadere informatie

Script. The consumption of animal and fish protein is essential for the well-being of billions of people worldwide.

Script. The consumption of animal and fish protein is essential for the well-being of billions of people worldwide. Script The consumption of animal and fish protein is essential for the well-being of billions of people worldwide. The downside? It s also responsible for a large proportion of greenhouse gas and other

Nadere informatie

Bijlage: Overzicht van lopende activiteiten Nederlands biodiversiteitsbeleid

Bijlage: Overzicht van lopende activiteiten Nederlands biodiversiteitsbeleid Bijlage: Overzicht van lopende activiteiten Nederlands biodiversiteitsbeleid Lopende activiteiten (aan de hand van de actiepunten uit het Actieplan van de Europese Commissie (EC)) 61 Actieplan EC Lopende

Nadere informatie

Verklaring codes WU-studierichtingen/ Explanation WU codes

Verklaring codes WU-studierichtingen/ Explanation WU codes Verklaring codes WU-studierichtingen/ Explanation WU codes B KB LI LII LIII LIV LV TB TI TII TLI TLII TLIII 1918 Bosbouw Koloniale bosbouw Landbouwplantenteelt Zoötechniek Zuivelbereiding Economie Cultuurtechniek

Nadere informatie

Private Governance : Werkt het? Is het genoeg?

Private Governance : Werkt het? Is het genoeg? Private Governance : Werkt het? Is het genoeg? Workshop Public & Private Governance Wageningen UR / MinBuZa Th Hague, February 1, 2013 The Hague, Febr. 1, 2013 Public & Private Governance slide 1 Initiatieven

Nadere informatie

ISEP Identification of Stakeholders and Evaluation of PESlike Instruments in Flanders (Belgium)

ISEP Identification of Stakeholders and Evaluation of PESlike Instruments in Flanders (Belgium) ISEP Identification of Stakeholders and Evaluation of PESlike Instruments in Flanders (Belgium) Dieter Mortelmans Montpellier, Pesmix- 11,12 & 13 June 2014 Contents PART I: Some background on ISEP PART

Nadere informatie

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals.

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Script Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Livestock and fish health influence human health, since animal protein is an indispensable part of our food

Nadere informatie

Climate-Proofing Rural Areas. Bijeenkomst hotspots en consortium 6 oktober 2009

Climate-Proofing Rural Areas. Bijeenkomst hotspots en consortium 6 oktober 2009 Climate-Proofing Rural Areas Bijeenkomst hotspots en consortium 6 oktober 2009 Vandaag Het consortium De problematiek Het onderzoeksvoorstel De werkpakketten Relaties met vragen uit de hotspots Wie wij

Nadere informatie

Landbouwers werken aan een fleurig landschap!

Landbouwers werken aan een fleurig landschap! Landbouwers werken aan een fleurig landschap! Biodiversiteit op het platteland Landbouw is onlosmakelijk verbonden met de natuur. Toch lijkt deze band de laatste decennia sterk verwaterd. Gelukkig doen

Nadere informatie

Biodiversiteit, ecosysteemfuncties, en ecosysteemdiensten

Biodiversiteit, ecosysteemfuncties, en ecosysteemdiensten Biodiversiteit, ecosysteemfuncties, en ecosysteemdiensten Luc De Meester Lab. Aquatische Ecologie en Evolutiebiologie KULeuven Laboratorium Aquatische Ecologie en Evolutiebiologie Biodiversiteit: : en

Nadere informatie

LIFE. Financiering van Europese milieu- en natuurprojecten. Astrid Hamer, NCP LIFE Agentschap NL. 16 augustus 2013

LIFE. Financiering van Europese milieu- en natuurprojecten. Astrid Hamer, NCP LIFE Agentschap NL. 16 augustus 2013 LIFE Financiering van Europese milieu- en natuurprojecten Astrid Hamer, NCP LIFE Agentschap NL 16 augustus 2013 Inhoud -Rol Agentschap NL -Wat is LIFE -LIFE+ projecten gemeenten -Wat is een goed project?

Nadere informatie

Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling

Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling Chris E. Dutilh Stichting DuVo/Unilever Benelux Conferentie Winst uit Agrologistiek Monster, 16 februari 2009 Doelstelling DuVo-studie In beeld brengen of, en

Nadere informatie

Van Papier naar Papierloos met iventionles,

Van Papier naar Papierloos met iventionles, Van Papier naar Papierloos met iventionles, ProcessStations Tracking and Tracing van materialen in het Processing Centre van NIZO food research Annemarie Braber Friday, March 28, 2014 NIZO food research

Nadere informatie

Implementation of High Nature Value farmland in agri-environmental policies

Implementation of High Nature Value farmland in agri-environmental policies Alterra is part of the international expertise organisation Wageningen UR (University & Research centre). Our mission is To explore the potential of nature to improve the quality of life. Within Wageningen

Nadere informatie

Biodiversiteit in de landbouw 143

Biodiversiteit in de landbouw 143 Biodiversiteit in de landbouw Biodiversiteit Landbouw Ecosysteemdiensten Agrarische landschappen De landbouw levert tal van ecosysteemdiensten. Sommige, zoals natuurlijke onderdrukking van ziekten, komen

Nadere informatie

Vrij vertrouwd. Redelijk vertrouwd

Vrij vertrouwd. Redelijk vertrouwd Deel 1 Algemene vragen 1. Hoe belangrijk is natuurbescherming voor u? Niet belangrijk Niet erg belangrijk Belangrijk Heel belangrijk Er is een duidelijke maatschappelijke vraag is naar natuurbescherming.

Nadere informatie

Van chemie naar ecologie: niet straks maar nu! Louise

Van chemie naar ecologie: niet straks maar nu! Louise Van chemie naar ecologie: niet straks maar nu! Louise E.M. Vet @LEMVet @niooknaw tot 1945 1980 2000: grote resultaten geboekt met geïntegreerde en biologische gewasbescherming! Gifgebruik met 50 tot 95%

Nadere informatie

THEORIE ÉN PRAKTIJK. Opleiding tot Btec in de AGRONOMY Iets voor jou? Studie Informatie

THEORIE ÉN PRAKTIJK. Opleiding tot Btec in de AGRONOMY Iets voor jou? Studie Informatie THEORIE ÉN PRAKTIJK Opleiding tot Btec in de AGRONOMY Iets voor jou? Studie Informatie Studiejaar 2015-2016 Agronomy expand your knowledge Introductie Als Agronomist kun je verschillende kanten op. Agronomie

Nadere informatie

Biodiversiteit in 2010

Biodiversiteit in 2010 Biodiversiteit in 2010 Wim Veraghtert Natuurpunt Educatie Graatakker 11 2300 Turnhout Wat is biodiversiteit? Jeugd, Sport en Brussel 2 Wat is biodiversiteit? Jeugd, Sport en Brussel 3 Genetische variatie

Nadere informatie

Business as an engine for change.

Business as an engine for change. Business as an engine for change. In the end, the success of our efforts will be measured against how we answered what we have found to be the fundamental question: how do we love all the children, of

Nadere informatie

Agro-beheersgroepen. gebiedsgericht samenwerken voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer

Agro-beheersgroepen. gebiedsgericht samenwerken voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer Agro-beheersgroepen gebiedsgericht samenwerken voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer Agro-beheersgroepen Lokale samenwerkingsverbanden van landbouwers m.b.t. agrarisch natuur- en landschapsbeheer

Nadere informatie

Rijkslandbouwschool. Wageningen UR NIOO-KNAW Centrum voor Bodemecologie. Wageningen Campus: volop innovatie. Drie bodemtypes. Groei wereldbevolking

Rijkslandbouwschool. Wageningen UR NIOO-KNAW Centrum voor Bodemecologie. Wageningen Campus: volop innovatie. Drie bodemtypes. Groei wereldbevolking Rijkslandbouwschool Wageningen UR NIOO-KNAW Centrum voor Bodemecologie Prof. dr. Martin J. Kropff, Rector Magnificus Duivendaal 1886 Drie bodemtypes Wageningen Campus: volop innovatie Binnenveld Wageningse

Nadere informatie

Ecosysteemdiensten t in kaart brengen en waarderen

Ecosysteemdiensten t in kaart brengen en waarderen Ecosysteemdiensten t in kaart brengen en waarderen Els Martens, Agentschap voor Natuur en Bos «Stakeholders dialoog biodiversiteit», 13 juni 2013, KBIN Ecosysteemdiensten in kaart brengen en waarderen

Nadere informatie

Betekenis van bos(beheer) in de Lage Landen? Kris Verheyen. Aanleiding

Betekenis van bos(beheer) in de Lage Landen? Kris Verheyen. Aanleiding Betekenis van bos(beheer) in de Lage Landen? Kris Verheyen Aanleiding Inhoud presentatie Betekenis van bos in de Lage Landen Betekenis van bosbeheer in de Lage Landen Uitdagingen voor het bosbeheer Uitdagingen

Nadere informatie

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland Paul Opdam Wageningen Universiteit en Alterra paul.opdam@wur.nl 3 kernpunten EHS: verzekering voor biodiversiteit Klimaatverandering

Nadere informatie

Banking for Food en de Bij. Food & Agri

Banking for Food en de Bij. Food & Agri 1 Banking for Food en de Bij Ruud Paauwe Lambert van Horen Sectormanager Tuinbouw Accountmanager Grootzakelijk, Food & Agri Agenda Strategie Rabobank Banking for Food Bij eeuwen lang betrokken De bezige

Nadere informatie

De wereld kan op lange termijn alleen biologisch gevoed worden

De wereld kan op lange termijn alleen biologisch gevoed worden De wereld kan op lange termijn alleen biologisch gevoed worden Jan Willem Erisman 10 oktober 2016 Stikstof (nutriënten) hebben goede en Te weinig slechte kanten Te veel Voor 1 kg zuivere stikstof is 135

Nadere informatie

Poultry Sector Report India 2015

Poultry Sector Report India 2015 Poultry Sector Report India 2015 Inhoud 1.1 Introduction 3 1.2 Poultry India 3 1.3 Knowledge Day 3 1.4 List of Dutch companies participated in Poultry India 2015 4 Pagina 2 van 7 1.1 Introduction India

Nadere informatie

Agri Investment Fund. Studienamiddag Bio Economie 9 November 2015. Marc Rosiers Nicolas De Lange

Agri Investment Fund. Studienamiddag Bio Economie 9 November 2015. Marc Rosiers Nicolas De Lange Agri Investment Fund Studienamiddag Bio Economie 9 November 2015 Marc Rosiers Nicolas De Lange Inhoudstafel 1. Agri Investment Fund 2. Actiedomeinen FromFarm tofood Smart Farming Sustainable Farming Biobased

Nadere informatie

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Conferentie Keuzes voor landbouw en veehouderij Huidige mondiale impact van veehouderij Biodiversiteit, aandeel 30% in mondiaal verlies

Nadere informatie

Aanbeveling 2: Geef prioriteit aan voedselzekerheid en kwaliteit

Aanbeveling 2: Geef prioriteit aan voedselzekerheid en kwaliteit Aanbeveling 2: Geef prioriteit aan voedselzekerheid en kwaliteit De Taskforce Biodiversiteit & Natuurlijke Hulpbronnen adviseert: Geef prioriteit aan voedselzekerheid én voedselkwaliteit voor een wereldbevolking

Nadere informatie

ASN Bank Issuepaper. Staatsobligaties

ASN Bank Issuepaper. Staatsobligaties ASN Bank Issuepaper Staatsobligaties ASN Bank Issuepaper Staatsobligaties november 2012 2 A Samenvatting In deze ASN Bank Issuepaper Staatsobligaties komen aan bod: A Samenvatting B Inleiding C Selectiecriteria

Nadere informatie

Henk Jochemsen, Bijzonder hoogleraar christelijke filosofie, WUR Utrecht, 14 oktober 2015

Henk Jochemsen, Bijzonder hoogleraar christelijke filosofie, WUR Utrecht, 14 oktober 2015 KIVI lezingen over Duurzaamheid Hoe ziet de landbouw eruit die duurzaam 9 miljard mensen kan voeden? - Henk Jochemsen, Bijzonder hoogleraar christelijke filosofie, WUR Utrecht, 14 oktober 2015 Developments

Nadere informatie

ZA5223. Flash Eurobarometer 290 (Attitudes of Europeans Towards the Issue of Biodiversity, wave 2) Country Specific Questionnaire Netherlands

ZA5223. Flash Eurobarometer 290 (Attitudes of Europeans Towards the Issue of Biodiversity, wave 2) Country Specific Questionnaire Netherlands ZA5223 Flash Eurobarometer 290 (Attitudes of Europeans Towards the Issue of Biodiversity, wave 2) Country Specific Questionnaire Netherlands FLASH 290 BIODIVERSITY Q1. Hebt u ooit gehoord van de term biodiversiteit?

Nadere informatie

Biodiversiteit in Vlaanderen: de cijfers

Biodiversiteit in Vlaanderen: de cijfers Biodiversiteit in Vlaanderen: de cijfers Myriam Dumortier Natuurrapport www.natuurindicatoren.be www.nara.be www.inbo.be Haalt Vlaanderen de 2010-doelstelling? Biodiversiteit Verstoringen/bedreigingen

Nadere informatie

ZA4735. Flash Eurobarometer 219 (Biodiversity) Country Specific Questionnaire Belgium (Flemish)

ZA4735. Flash Eurobarometer 219 (Biodiversity) Country Specific Questionnaire Belgium (Flemish) ZA4735 Flash Eurobarometer 219 (Biodiversity) Country Specific Questionnaire Belgium (Flemish) Flash Eurobarometer on biodiversity Flash 219 questionnaire Q1. Kent u de term biodiversiteit? [SLECHTS ÉÉN

Nadere informatie

IenM & INTERREG: Circulaire economie

IenM & INTERREG: Circulaire economie IenM & INTERREG: Circulaire economie Inhoud INTERREG t.o.v. andere fondsen context INTERREG zelf De programma s: verschillend en hetzelfde Toegevoegde waarde Succesvol project Deelname INTERREG 2007-2013

Nadere informatie

Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Zondag 18 april 2010 - Hoegaarden

Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Zondag 18 april 2010 - Hoegaarden Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Zondag 18 april 2010 - Hoegaarden Symposium Natuurpunt Biodiversiteit Goedemorgen iedereen, Ik ben blij hier vandaag op

Nadere informatie

Biodiversiteit visie Boerenbond. Symposium biodiversiteit 4 november 2010

Biodiversiteit visie Boerenbond. Symposium biodiversiteit 4 november 2010 Biodiversiteit visie Boerenbond Symposium biodiversiteit 4 november 2010 1 Landbouw en biodiversiteit Domesticatie leidde tot 1000den variëteiten en soorten Heel wat biodiversiteit is er omwille van landbouw

Nadere informatie

Curriculum Vitae - Frans van Bommel. PROFESSIONAL EXPERIENCE 2008 - present. Van Bommel FAUNAWERK, Wageningen, the Netherlands.

Curriculum Vitae - Frans van Bommel. PROFESSIONAL EXPERIENCE 2008 - present. Van Bommel FAUNAWERK, Wageningen, the Netherlands. PROFESSIONAL EXPERIENCE 2008 - present Van Bommel FAUNAWERK, Wageningen, the Netherlands. Freelance advisor Seconded as coordinator research at Faunafonds. The Faunafonds is concerned with agriculture

Nadere informatie

Nieuwe ronde, nieuwe kansen GLB-voorstellen voor na 2020

Nieuwe ronde, nieuwe kansen GLB-voorstellen voor na 2020 Nieuwe ronde, nieuwe kansen GLB-voorstellen voor na 2020 Workshop 4 symposium Vergroening Landbouw Flevoland Dronten, 7 januari 2016, Bert Smit Inhoud Grote lijn GLB Waar komt GLB vandaan? Hoe heeft GLB

Nadere informatie

Modern Land Consolidation in the Netherlands

Modern Land Consolidation in the Netherlands Modern Land Consolidation in the Netherlands Adri van den Brink Government Service for Land and Water Management Wageningen University, Land Use Planning Group Volvic, 10 September 2004 Contents Introduction

Nadere informatie

Innovatieve interactieve communicatiemiddelen in internationaal watermanagement

Innovatieve interactieve communicatiemiddelen in internationaal watermanagement Innovatieve interactieve communicatiemiddelen in internationaal watermanagement Delft, 8 maart 2012 Realistic wall of water ir. F.C. (Floris) Boogaard, (020) 606 32 50/06-51 55 68 26 e-mail: f.c.boogaard@tudelft.nl/

Nadere informatie

TOPSECTOR NATUUR. Volle kracht vooruit met uitvoering Europese natuurwetgeving

TOPSECTOR NATUUR. Volle kracht vooruit met uitvoering Europese natuurwetgeving TOPSECTOR NATUUR Volle kracht vooruit met uitvoering Europese natuurwetgeving TOPSECTOR NATUUR Volle kracht vooruit met uitvoering Europese natuurwetgeving Auteur: Met medewerking van: In opdracht van:

Nadere informatie

RELATIE VOEDING, DE ECONOMIE EN U,

RELATIE VOEDING, DE ECONOMIE EN U, RELATIE VOEDING, DE ECONOMIE EN U, EN WAT U ERAAN KUNT DOEN. DOOR: LLOYD PHILBERT ONDERWERPEN VAN ONZE TIJD. BRON: ANTILLIAANSE DAGBLAD VAN 17 OKTOBER 2014 Hoe gaat het met de economie? Rijkdom gemeten

Nadere informatie

Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk. Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015

Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk. Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015 Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015 Case 1: add on Universiteit van Tilburg Link Class Collaborative Online International Learning

Nadere informatie

ITAES Evaluatie van de milieu-impact van AESs: instrument en resultaat

ITAES Evaluatie van de milieu-impact van AESs: instrument en resultaat ITAES Evaluatie van de milieu-impact van AESs: instrument en resultaat Ir. Evy Mettepenningen Milieu-effectiviteit van AESs: achtergrond Algemeen tekort aan gedetailleerde informatie, betrouwbaar onderzoek

Nadere informatie

D3: Driving the evolution of

D3: Driving the evolution of D3: Driving the evolution of value based healthcare Measuring and improving i health outcomes Value based healthcare 2.0 Dennis van Veghel Director Meetbaar Beter Foundation Leaders in Healthcare Liverpool

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme. dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland

Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme. dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland Programma 15.15 uur: Inleiding duurzaam toerisme door Dr. Anja de Groene 15.35 uur: Cradle to Cradle

Nadere informatie

Agrarisch Natuurbeheer: wat kost het, wat levert het op, hoe kan het beter? David Kleijn

Agrarisch Natuurbeheer: wat kost het, wat levert het op, hoe kan het beter? David Kleijn Agrarisch Natuurbeheer: wat kost het, wat levert het op, hoe kan het beter? David Kleijn Landbouwgebied Productie van voedsel en grondstoffen Natuur op boerenland Intensivering van landbouw Agrarisch natuurbeheer

Nadere informatie

Zal Europa de wereld voeden of omgekeerd?

Zal Europa de wereld voeden of omgekeerd? Zal Europa de wereld voeden of omgekeerd? Jacques Van Outryve Europees en landbouwjournalist Jacques@van-outryve.be Provinciaal Bestuur Vlaams-Brabant 8 en 12 januari 2016 Het nieuwe Europa Relevantie

Nadere informatie

Peter van Giersbergen Rob Verhees CROSS COMPLIANCE. Voordat je het weet heb je ermee te maken. Inspecteurs Toezichtontwikkeling

Peter van Giersbergen Rob Verhees CROSS COMPLIANCE. Voordat je het weet heb je ermee te maken. Inspecteurs Toezichtontwikkeling 1 CROSS COMPLIANCE Voordat je het weet heb je ermee te maken Peter van Giersbergen Rob Verhees Inspecteurs Toezichtontwikkeling Onderwerpen voor vandaag Controle Coördinatie Autoriteit Terug in de tijd:

Nadere informatie

EIP AGRI. Europees Innovatie Partnerschap Landbouw. Annemiek Canjels Provincie Limburg / IPO

EIP AGRI. Europees Innovatie Partnerschap Landbouw. Annemiek Canjels Provincie Limburg / IPO EIP AGRI Europees Innovatie Partnerschap Landbouw Annemiek Canjels Provincie Limburg / IPO Even voorstellen: Annemiek werkt(e) voor: Provincie Limburg, Senior EU Public Affairs Brainport 2020. Manager

Nadere informatie

Duurzame en innovatieve landbouw voor de toekomst

Duurzame en innovatieve landbouw voor de toekomst Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid vanaf 2013 Duurzame en innovatieve landbouw voor de toekomst Vewin en de Unie van Waterschappen pleiten voor de ontwikkeling van een Europees Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

Nadere informatie

Duurzaam ondernemen voorbij de crises. Uitdagingen 21 e eeuw Rol Duurzaamheid & innovatie Financiering innovatie Praktijk Voorbeelden

Duurzaam ondernemen voorbij de crises. Uitdagingen 21 e eeuw Rol Duurzaamheid & innovatie Financiering innovatie Praktijk Voorbeelden Duurzaam ondernemen voorbij de crises Uitdagingen 21 e eeuw Rol Duurzaamheid & innovatie Financiering innovatie Praktijk Voorbeelden InnoTep 2012, Radboud Universiteit wo Daan Dijk, Rabobank Rabobank at

Nadere informatie

Oplossingen voor kustbescherming

Oplossingen voor kustbescherming Oplossingen voor kustbescherming Congres Superstormen 1 oktober 011 Frank Goossensen, Directeur Water ARCADIS Nederland Imagine the result Dia Wereldwijde trends Over 15 jaar leven 1,8 miljard mensen in

Nadere informatie

ECOMPRIS. Hoe kan informatie over ecosysteemdiensten gebiedsprocessen beïnvloeden? : Paul Opdam, Eveliene Steingröver and Claire Vos

ECOMPRIS. Hoe kan informatie over ecosysteemdiensten gebiedsprocessen beïnvloeden? : Paul Opdam, Eveliene Steingröver and Claire Vos ECOMPRIS Hoe kan informatie over ecosysteemdiensten gebiedsprocessen beïnvloeden? : Ingrid Coninx, Art Dewulf, Merel van der Wal : Paul Opdam, Eveliene Steingröver and Claire Vos Maatschappelijke relevantie:

Nadere informatie

Ecosysteem diensten: De sleutel naar een duurzaam beheer van onze ecosystemen?

Ecosysteem diensten: De sleutel naar een duurzaam beheer van onze ecosystemen? Ecosysteem diensten: De sleutel naar een duurzaam beheer van onze ecosystemen? Prof. dr. Patrick Meire University of Antwerp Ecosystem management research group 2 Inleiding Elk ecosysteem is gekenmerkt

Nadere informatie

kansen voor verpakkingen & biobased product ontwikkeling

kansen voor verpakkingen & biobased product ontwikkeling kansen voor verpakkingen & biobased product ontwikkeling 31 januari 2012 Hogeschool HAS den Bosch Dr. Ir. Gert-Jan van Delft Lector Biobased Product Ontwikkeling kansen voor verpakkingen & biobased product

Nadere informatie

Bijen en fauna-akkers. Wim Veraghtert & Jens d Haeseleer Natuurpunt Studie

Bijen en fauna-akkers. Wim Veraghtert & Jens d Haeseleer Natuurpunt Studie Bijen en fauna-akkers Wim Veraghtert & Jens d Haeseleer Natuurpunt Studie Bijen en fauna-akkers Wilde bijen, een korte inleiding Het fauna-akkerproject met RL De Voorkempen: onderzoeksvragen en resultaten

Nadere informatie

Grasland en Europa. 16 november 2011 Agnes van den Pol-van Dasselaar & Willem Prins

Grasland en Europa. 16 november 2011 Agnes van den Pol-van Dasselaar & Willem Prins Grasland en Europa 16 november 2011 Agnes van den Pol-van Dasselaar & Willem Prins Menu Grasland in Europa European Grassland Federation (1963 heden) Hoe kijkt Europa tegen grasland aan? (MultiSward) Grasland

Nadere informatie

Graadmeter Diensten van Natuur. Vraag, aanbod, gebruik en trend van goederen en diensten uit ecosystemen in Nederland.

Graadmeter Diensten van Natuur. Vraag, aanbod, gebruik en trend van goederen en diensten uit ecosystemen in Nederland. Graadmeter Diensten van Natuur Vraag, aanbod, gebruik en trend van goederen en diensten uit ecosystemen in Nederland WOt-rapport 13 B. de Knegt (ed.) Graadmeter Diensten van Natuur Dit Technical report

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

Geen bijzaak. Initiatiefnota beperken bijensterfte in Noord-Holland

Geen bijzaak. Initiatiefnota beperken bijensterfte in Noord-Holland Geen bijzaak Initiatiefnota beperken bijensterfte in Noord-Holland Fractie Partij voor de Dieren in de provincie Noord-Holland 21 november 2011 Inhoudsopgave Samenvatting 1. De provincie moet de bij redden,

Nadere informatie

14/09/2012 WETENSCHAP, TECHNOLOGIE, INNOVATIE EN DE MAATSCHAPPIJ: EEN PRAKTIJKVOORBEELD. Elie Ratinckx VRWI

14/09/2012 WETENSCHAP, TECHNOLOGIE, INNOVATIE EN DE MAATSCHAPPIJ: EEN PRAKTIJKVOORBEELD. Elie Ratinckx VRWI WETENSCHAP, TECHNOLOGIE, INNOVATIE EN DE MAATSCHAPPIJ: EEN PRAKTIJKVOORBEELD Elie Ratinckx VRWI Studiedag Toekomstverkenningen 21 september 2012 HISTORIEK VRWI TOEKOMSTVERKENNINGEN Ontwikkeling Methodologie

Nadere informatie

MCN-EFRO project Blauwdruk ( ) Combinatie: offshore wind energy met large-scale mussel farming

MCN-EFRO project Blauwdruk ( ) Combinatie: offshore wind energy met large-scale mussel farming MCN-EFRO project Blauwdruk (2010-2014) Combinatie: offshore wind energy met large-scale mussel farming Christine Röckmann IMARES (afd. Maritiem Den Helder) & BLAUWDRUK-partners: TNO Harssens, AMC-RF, ATO-NH,

Nadere informatie

20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid

20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid 20160210 Verslag avond over Voedsel en Voedsel zekerheid Marijke de Graaf, werkzaam bij ICCO houdt een lezing over Voedsel en Voedsel zekerheid OPrganisatie ZWO-groep wijkgemeente Eindhoven-Zuid. We beginnen

Nadere informatie

De transitie naar een duurzaam landbouw- en voedingssysteem voor 9 miljard mensen. Erik Mathijs

De transitie naar een duurzaam landbouw- en voedingssysteem voor 9 miljard mensen. Erik Mathijs De transitie naar een duurzaam landbouw- en voedingssysteem voor 9 miljard mensen Erik Mathijs Nothing less is required than a redesign of the whole food system to bring sustainability to the fore. (UK

Nadere informatie

Toekomst agri & foodsector. Dirk Duijzer, directeur Food en Agri

Toekomst agri & foodsector. Dirk Duijzer, directeur Food en Agri Toekomst agri & foodsector in Neder Dirk Duijzer, directeur Food en Agri Agenda Nieuwe situatie na crisis 2007 Wereldbevolking, economie, voedsel Nederse positie niet vergelijkbaar Opgave voor het wereldwijde

Nadere informatie

Biodiversiteit: kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Seminar 5 september 2012

Biodiversiteit: kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Seminar 5 september 2012 Biodiversiteit: kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven Seminar 5 september 2012 Introductie Doel Inzichtelijk maken (financieel) economische waarde van ecosysteemdiensten en biodiversiteit voor individuele

Nadere informatie

Malthus (1766 1834) Kan landbouw de wereld blijven redden? Het ongelijk van Malthus. An essay on the principle of population 25/11/2013

Malthus (1766 1834) Kan landbouw de wereld blijven redden? Het ongelijk van Malthus. An essay on the principle of population 25/11/2013 Kan landbouw de wereld blijven redden? Malthus (1766 1834) Piet VANTHEMSCHE Voorzitter Boerenbond KULeuven Universiteit 3 e Leeftijd 03-12-2013 An essay on the principle of population Het ongelijk van

Nadere informatie

De noodzaak van het statuut van bijproducten voor de voedingsindustrie

De noodzaak van het statuut van bijproducten voor de voedingsindustrie De noodzaak van het statuut van bijproducten voor de voedingsindustrie 4 de Vlaamse afval- en materialencongres 06.04.11 Inhoud Voorstelling FEVIA / voedingsindustrie Voedingscyclus Huidige situatie Art

Nadere informatie

Running head: OPVOEDSTIJL, EXTERNALISEREND PROLEEMGEDRAG EN ZELFBEELD

Running head: OPVOEDSTIJL, EXTERNALISEREND PROLEEMGEDRAG EN ZELFBEELD 1 Opvoedstijl en Externaliserend Probleemgedrag en de Mediërende Rol van het Zelfbeeld bij Dak- en Thuisloze Jongeren in Utrecht Parenting Style and Externalizing Problem Behaviour and the Mediational

Nadere informatie

Wereldvoedselvoorziening en mondiale voedselzekerheid als uitdaging

Wereldvoedselvoorziening en mondiale voedselzekerheid als uitdaging Wereldvoedselvoorziening en mondiale voedselzekerheid als uitdaging Prof. Dr Ir Rudy Rabbinge Universiteitshoogleraar Duurzame Ontwikkeling & Voedselzekerheid, Wageningen UR Debatreeks De toekomst van

Nadere informatie

Energie en water de circulaire economie

Energie en water de circulaire economie Energie en water de circulaire economie Prof. Dr. Ad van Wijk 4-6-2014 28-5-2014 Delft University of Technology Challenge the future Circular Economy (EMF) 2 Six principles of the Circle Economy All materials

Nadere informatie

Wouter Vanneuville, 2 oktober 2015, Waterforum Gent. Een aquaduct tussen wetenschap en beleid

Wouter Vanneuville, 2 oktober 2015, Waterforum Gent. Een aquaduct tussen wetenschap en beleid Wouter Vanneuville, 2 oktober 2015, Waterforum Gent Een aquaduct tussen wetenschap en beleid SOER 2010 Over time, our understanding of environmental challenges and their underlying causes has evolved Integrated

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

Innovatieve ketensamenwerking & onderwijs

Innovatieve ketensamenwerking & onderwijs Innovatieve ketensamenwerking & onderwijs 2e docentendag CBBE 24-06-2015 Gert-Jan van Delft HAS Hogeschool samen-vatting Innovatie, onderwijs, ketensamenwerking en BBE overzicht Ketens in BBE perspectief

Nadere informatie

S108. VELDLEEUWERIK Alauda arvensis. Beschermingsstatus. Belangrijke leefgebieden. Korte soortbeschrijving. Soortkenmerken.

S108. VELDLEEUWERIK Alauda arvensis. Beschermingsstatus. Belangrijke leefgebieden. Korte soortbeschrijving. Soortkenmerken. VELDLEEUWERIK Alauda arvensis (foto Daniele Occhiato / Buiten-Beeld) Beschermingsstatus Rode lijstcategorieën /? Beschermingsstatus ja nee Habitatrichtlijnsoort II IV Vogelrichtlijnsoort ja nee N A K Z

Nadere informatie

JPI Oceans Gezonde en productieve zeeën en oceanen

JPI Oceans Gezonde en productieve zeeën en oceanen JPI Oceans Gezonde en productieve zeeën en oceanen www.jpi oceans.eu OVERZICHT Terrein Governance Operationeel maken Strategic Research and Innovation Agenda Belgische deelname en interesse Outlook SRIA

Nadere informatie

Implementation of Natura 2000 in NL. Tere Tulemast. Tallinn, 7-9 september 2010

Implementation of Natura 2000 in NL. Tere Tulemast. Tallinn, 7-9 september 2010 Implementation of Natura 2000 in NL Tere Tulemast Tallinn, 7-9 september 2010 0 What is Natura 2000? The centerpiece of EU nature & biodiversity policy EUwide network of nature protection areas Established

Nadere informatie

Agri, Food & Life Science People Plants Possibilities

Agri, Food & Life Science People Plants Possibilities Agri, Food & Life Science People Plants Possibilities 20 mei 2015 dr. C.M. Kreike Inhoud Lectoraat Green Biotechnology People Plants Possibilities Toekomst Lectoraat Green Biotechnology Missie: Het verstevigen

Nadere informatie

Bodems in een veranderend(natuur) landschap

Bodems in een veranderend(natuur) landschap Bodems in een veranderend(natuur) landschap door de ogenvan eengeograaf Erik Meijles Rijksuniversiteit Groningen Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen& Kenniscentrum Landschap e.w.meijles@rug.nl Foto: Koopman

Nadere informatie

B P G. Brabants Particulier Grondbezit. een belangrijke speler in het buitengebied. - 25 oktober 2010 -

B P G. Brabants Particulier Grondbezit. een belangrijke speler in het buitengebied. - 25 oktober 2010 - B P G Brabants Particulier Grondbezit een belangrijke speler in het buitengebied - - A. Introductie B. Start samenwerking Brabants Landschap C. Huidige situatie D. Gewenste ontwikkelingen E. Conclusie

Nadere informatie

België: een belangrijke speler in minerale meststoffen. Belfertil

België: een belangrijke speler in minerale meststoffen. Belfertil België: een belangrijke speler in minerale meststoffen Belfertil Belfertil Belgian Luxemburg Mineral Fertilizer Association Belfertil vertegenwoordigt de minerale meststoffensector. N, P, K Basis minerale

Nadere informatie

Nederland en het bossenbeleid in Europa. Rob Busink en Marleen van den Ham Directie Natuur

Nederland en het bossenbeleid in Europa. Rob Busink en Marleen van den Ham Directie Natuur Nederland en het bossenbeleid in Europa Rob Busink en Marleen van den Ham Directie Natuur Opzet presentatie Bosbeleid in Europa (binnen en buiten EU) Historie en organisaties (EU en MCPFE) Resultaten De

Nadere informatie

Feiten over Biodiversiteit

Feiten over Biodiversiteit Feiten over Biodiversiteit Samenvatting van het Millennium Ecosystem Assessment Biodiversiteitrapport BIODIVERSITEIT draagt bij tot veel aspecten van het menselijk welzijn, bijvoorbeeld door het leveren

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Huidige en nieuwe eiwitten in diervoeding

Huidige en nieuwe eiwitten in diervoeding Huidige en nieuwe eiwitten in diervoeding Zwolle 8-12-2015 Leon.Marchal@ForFarmers.eu Director Nutrition & Innovation Inhoud ForFarmers Huidige stand van zaken Vraag& Aanbod beinvloedende factoren Outlook

Nadere informatie

De houding van Nederlandse boeren t.o.v. nieuwe agroforestry systemen

De houding van Nederlandse boeren t.o.v. nieuwe agroforestry systemen De houding van Nederlandse boeren t.o.v. nieuwe agroforestry systemen Problemen in de Nederlandse landbouw Overproductie Grondwater vervuiling Eutrofiering van open water Lage biodiversiteit Afnemende

Nadere informatie