Miskraam. Niet vitale zwangerschap. Nomenclatuur. Niet vitale zwangerschap. Mifepristone én misoprostol bij een miskraam

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Miskraam. Niet vitale zwangerschap. Nomenclatuur. Niet vitale zwangerschap. Mifepristone én misoprostol bij een miskraam"

Transcriptie

1 Mifepristone én misoprostol bij een miskraam M & M trial Miskraam Nomenclatuur Chirurgie en medicamenteuze behandeling Behandeling Huisarts Verloskundige Gynaecoloog Mifegyne en misoprostol M & M trial Joyce van den Berg ANIOS gynaecologie 8 februari 2013 Nomenclatuur Niet vitale zwangerschap miskraam Early pregnancy failure Vroege / late miskraam Lege vruchtzak Gestopte hartactiviteit 15% van alle vastgestelde zwangerschappen WHO amenorroeduur tot 14 weken Circa miskramen per jaar in Nederland vrouwen krijgen een behandeling Vitale zwangerschap Zwangerschapsafbreking Abortus provocatus van Oppenraaij RH. De jonge zwangerschap: revisie van de Nederlandse benamingen voor klinische en echoscopische bevindingen. Nederlands tijdschrift voor geneeskunde 2008;152(1):20-4. Prismant Landelijke LMR informatie, Vacuüm aspiratie Dilatatie en curettage Chirurgie gouden standaard dilatatie en curettage / vacuümcurettage Misoprostol sinds 1985 op de markt Eerste publicatie 1992 Hoge effectiviteit, snel resultaat Complicaties: 0,01-1,16% Infectie Schade cervix Perforatie Bloeding Anaesthesie Soulat C, Gelly M. [Immediate complications of surgical abortion]. J Gynecol Obst Biol Reprod ;35(2):157-62

2 Misoprostol Mifepristone - Mifegyne Synthetisch prostaglandine E1 analoog Licentie voor behandeling/preventie van maag en/of darmulcera Stimulatie myometrium Goedkoop Snelle orale en vaginale absorptie Bijwerkingen: Misselijkheid Braken Diarree Verhoogd productie van prostaglandine door het endometrium sensitiviteit van de uterus voor prostaglandine contractiliteit van het myometrium Loslating van het embryo Verweking en dilatatie cervix Bijwerkingen Misselijkheid Braken NordicPharma. Mifegyne (mifepristone) - Scientific information and guide to use, Mifepristone - Mifegyne Wat zegt de richtlijn? Licentie Abortus provocatus Ter voorbereiding curettage (1e trimester) Zwangerschapsafbreking ná 1e trimester Inleiding bij intra-uteriene vruchtdood (2e/3e trimester) Huisarts NHG Standaard Miskraam Verloskundige LESA Miskraam Gynaecoloog ± NVOG Zwangerschapsafbreking (vitale zwangerschap!) WHO Cochrane Review RCOG The management of early pregnancy loss Huisarts & verloskundige NVOG Zwangerschapsafbreking NHG Standaard Miskraam 2004 Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Uitleg spontane beloop + NHG patiëntenbrief Controle na 1 week; instructies! Verdenking complete miskraam afwachten, anders echoscopie Verwijzing gynaecoloog Vermoeden EUG of molazwangerschap Hevig bloedverlies, pijn en/of koorts Vitale zwangerschap! Instrumentele abortus Voorkeur vacuümcurettage met misoprostol vooraf en antibiotische profylaxe Medicamenteuze abortus Mifepristone (200mg oraal), misoprostol (800µg, vaginaal) Misoprostol zo nodig herhalen (vaginaal of oraal) Kan tot 9 weken veilig thuis, goede instructies! Vrouw zelf een keuze laten maken

3 World Health Organization Cochrane review 2010 Medical treatment for early fetal death (less than 24 weeks) Misoprostol, vaginaal Effectiever dan placebo minder curettages Hoge dosering effectiever met zelfde aantal bijwerkingen Misoprostol, oraal 800µg even effectief als vaginaal Bijwerkingen niet significant toegenomen Mifepristone 2 trials, conflicting results Royal College of Obstetricians and Gynaecologists The management of early pregnancy loss - Chirurgie Bloedverlies, hemodynamisch instabiel, infectie, mola Medicamenteuze behandeling Effectief 13-96%, afh van dosis, toedieningsweg, follow-up (klinische beoordeling of echoscopie) Misoprostol oraal of vaginaal Mifepristone niet genoemd Expectatief beleid Effectief en veilig Wat is het beleid in Nederland en waarom? Expectatief beleid In Nederland ten minste 1 week afwachten Na 1-2 weken 52% Spontaan & Compleet Luise C. Outcome of expectant management of spontaneous first trimester miscarriage: observational study. British Medical Journal 2002;324(7342): Vacuüm aspiratie Dilatatie en curettage Hoge effectiviteit Snel resultaat Complicaties Misoprostol Literatuur : 64% effectiviteit, range 25 95% Graziosi : 1 week expectatief, misoprostol 800µg pv (2 doses) Soulat C, Gelly M. [Immediate complications of surgical abortion]. J Gynecol Obst Biol Reprod ;35(2): Graziosi GC. Misoprostol versus curettage in women with early pregnancy failure after initial expectant management: a randomized trial. Hum Reprod 2004;19(8):

4 Mifepristone + misoprostol Mifepristone + misoprostol Abortus provocatus lege artis : vitale zwangerschap Effectiever dan alleen misoprostol, complete evacuatie 95% Geen verschil tussen mg mifepristone Misoprostol Cochrane - Early fetal death (less than 24 weeks) 2 trials (RCT, ) met Conflicting results Mifepristone 82% vs placebo 8% Mifepristone + misoprostol 82% vs expectatief 76% Behandeling direct gestart Incomplete miskraam geïncludeerd N = 46 / 122 Kulier R. Medical methods for first trimester abortion. The Cochrane Database of Systematic Reviews (Complete Reviews) 2008, Issue 3. Art. No.: CD DOI: / CD pub2. Neilson JP. Medical treatment for early fetal death (less than 24 weeks). Cochrane Database of Systematic Reviews 2009, Issue 3. Art. No.: CD DOI: / CD pub3. Mifepristone en misoprostol Nader onderzoek nodig? Stockheim Torre 2012 Niinimaki trials Design Inclusie N Interventie Controle Uitkomst Conclusie RCT EPF tot 9 weken RCT RCT Observationeel EPF tot 14 weken + incomplete miskraam EPF tot 14 weken 115 Mf+ Ms Misoprostol 66%vs74% Acceptabel, veilig Mf+ Ms direct Mf+ Ms Mf+ Msna 1 week expectatief Curettage 81%vs53% 90%vs100% Effectief Mf+ Ms % Veilig, effectief, goede optie Hoge incidentie niet vitale zwangerschap In Nederland circa vrouwen per jaar Expectatief beleid 1 week 52% Curettage 96% Misoprostol alleen 64% Mifepristone en misoprostol Vitale zwangerschap 95% Niet vitale zwangerschap 66 93%? M & M trial Uitkomstmaat Prospectief, gerandomiseerd Dubbel geblindeerd, placebo-gecontroleerd Multicenter, in samenwerking met consortium Prof. dr. F. Vandenbussche (St Radboud), dr. MPML Snijders (CWZ) Complete of incomplete miskraam Transvaginale echoscopie, 6 9 dagen na behandeling Niet-vitale zwangerschap, AD 6-14 weken Ten minste 1 week expectatief Interventie groep Mifepristone 600mg oraal, misoprostol 800μg oraal Controle groep Placebo, misoprostol 800μg oraal Patiënt tevredenheid Bijwerkingen, complicaties Kosteneffectiviteit analyse

5 Take home message Miskraam = Early pregnancy failure Hoge incidentie wereldwijd Circa casus per jaar in Nederland Vragen? Chirurgie jarenlang standaard behandeling Medicamenteuze behandeling veilig en goedkoop alternatief Misoprostol alleen matig effectief De combinatie van mifepristone met misoprostol lijkt effectiever Goede RCT ontbreekt M & M trial! Misoprostol Dosis WHO (Cochrane), RCOG, NVOG : 800µg (2 doses) Vaginaal versus oraal WHO (Cochrane), RCOG : geen verschil effectiviteit, oraal duurt langer, bijwerkingen vergelijkbaar NEJM APLA The rate of serious infection after medical abortion declined by 93% after a change from vaginal to buccal administration of misoprostol.. Fjerstad M, Trussell J, Sivin I, Lichtenberg ES, Cullins V. Rates of serious infection after changes in regimens for medical abortion.. The new England Journal of Medicine. 2009; 361:

ZWANGERSCHAPSAFBREKING TOT 24 WEKEN. Versie 1.0

ZWANGERSCHAPSAFBREKING TOT 24 WEKEN. Versie 1.0 ZWANGERSCHAPSAFBREKING TOT 24 WEKEN Versie 1.0 Datum Goedkeuring 20-05-2005 Methodiek Evidence based Discipline Monodisciplinair Verantwoording NVOG Omschrijving van het probleem Dit hoofdstuk is onderverdeeld

Nadere informatie

Een miskraam Radboud universitair medisch centrum

Een miskraam Radboud universitair medisch centrum Een miskraam In deze folder vindt u informatie over de behandeling van een miskraam in het Radboudumc. Deze informatie is bedoeld als aanvulling op de folder over dit onderwerp: Bloedverlies in de eerste

Nadere informatie

Inleiding. Echografie. Serum beta hcg

Inleiding. Echografie. Serum beta hcg Diagnose en behandeling van (herhaald) miskraam Anne Pexsters UZ Gasthuisberg Leuven Pentalfa 30-01-2014 Inleiding De diagnose en behandeling van complicaties en behandeling in het eerste trimester van

Nadere informatie

Deze vormen van een miskraam kunnen in eerste instantie ongemerkt verlopen of gepaard gaan met weinig (bruin) bloedverlies en/of geringe buikpijn.

Deze vormen van een miskraam kunnen in eerste instantie ongemerkt verlopen of gepaard gaan met weinig (bruin) bloedverlies en/of geringe buikpijn. Een miskraam in de eerste maanden van de zwangerschap Bij u is een miskraam vastgesteld. In deze folder vindt u informatie over wat een miskraam is en over de mogelijkheden die u heeft nadat deze bij u

Nadere informatie

Maatschap Gynaecologie. Een miskraam

Maatschap Gynaecologie. Een miskraam Maatschap Gynaecologie Algemeen Deze folder geeft u informatie over een miskraam. is het verlies van een niet-levensvatbare vrucht. Een van de eerste verschijnselen is dikwijls vaginaal bloedverlies en/of

Nadere informatie

Een miskraam. en dan? Wat is een miskraam? Wat kunt u doen als u een miskraam heeft

Een miskraam. en dan? Wat is een miskraam? Wat kunt u doen als u een miskraam heeft Een miskraam en dan? Wat is een miskraam? Een miskraam is het verlies van een vroege zwangerschap. Een miskraam wordt ook wel een abortus genoemd. Er zijn verschillende vormen van miskramen. Dit heeft

Nadere informatie

Gunil i l l a l a K le l iv i erd r a Gynaecolo l og g F l F e l vozie i kenhuis i Almere

Gunil i l l a l a K le l iv i erd r a Gynaecolo l og g F l F e l vozie i kenhuis i Almere Gunilla Kleiverda Gynaecoloog Flevoziekenhuis Almere Kennismaking wie rapporteert? Wat is de OTB? Historie en politieke aspecten Methoden Discussie: de toekomst van de OTB Wie rapporteert? Achtergrond

Nadere informatie

Miskraam. Diagnose en behandelmogelijkheden. Patiënteninformatie Miskraam

Miskraam. Diagnose en behandelmogelijkheden. Patiënteninformatie Miskraam Miskraam Diagnose en behandelmogelijkheden Patiënteninformatie Miskraam Inhoudsopgave: 1 Inleiding 2 Wat is een miskraam 3 Oorzaken 4 Verschijnselen 5 Onderzoek 6 Mogelijkheden 7 Procedure curettage 8

Nadere informatie

De jonge zwangerschap: revisie van de Nederlandse benamingen voor klinische en echoscopische bevindingen

De jonge zwangerschap: revisie van de Nederlandse benamingen voor klinische en echoscopische bevindingen voor de praktijk De jonge zwangerschap: revisie van de Nederlandse benamingen voor klinische en echoscopische bevindingen R.H.F.van Oppenraaij, M.Goddijn, C.A.R.Lok en N.Exalto De nomenclatuur die voor

Nadere informatie

Behandeling van een miskraam met medicijnen

Behandeling van een miskraam met medicijnen Behandeling van een miskraam met medicijnen 2 Bij u is een miskraam vastgesteld. In Nederland is het gebruikelijk om eerst minimaal één week af te wachten om te kijken of de miskraam spontaan op gang komt.

Nadere informatie

Herziene NVOG-richtlijn Zwangerschapsafbreking tot 24 weken

Herziene NVOG-richtlijn Zwangerschapsafbreking tot 24 weken Herziene NVOG-richtlijn Zwangerschapsafbreking tot 24 weken 1 Inhoudsopgave Omschrijving van het probleem Pag. 3 Analyse van de beschikbare kennis Pag. 5 Intake Pag. 6 Minimaal vereiste zorg Pag. 16 Kernaanbevelingen

Nadere informatie

Bloedverlies bij een zwangerschap

Bloedverlies bij een zwangerschap Bloedverlies bij een zwangerschap G15.013-01 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Oorzaken... 2 Wat is een miskraam?... 2 Blighted ovum... 2 Missed abortion... 2 De kans op een miskraam... 2 Mogelijke klachten

Nadere informatie

BLOEDVERLIES IN DE EERSTE MAANDEN VAN DE ZWANGERSCHAP

BLOEDVERLIES IN DE EERSTE MAANDEN VAN DE ZWANGERSCHAP BLOEDVERLIES IN DE EERSTE MAANDEN VAN DE ZWANGERSCHAP 990 Vaginaal bloedverlies Bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap is vaak onschuldig en stopt vanzelf. Het kan echter ook een teken zijn

Nadere informatie

Vaginaal bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap: wel of geen miskraam?

Vaginaal bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap: wel of geen miskraam? Vaginaal bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap: wel of geen miskraam? In het kort Bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap is meestal onschuldig en kan verschillende oorzaken

Nadere informatie

Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011. Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014

Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011. Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014 Addendum bij de multidisciplinaire richtlijn Dreigende Vroeggeboorte gepubliceerd in 2011 Opgesteld door de Otterlo Werkgroep, versie 2014 Uitgangsvraag: Leidt een rescue -behandeling met corticosteroïden

Nadere informatie

Een miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap

Een miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap Gynaecologie Een miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap In deze folder vindt u de tekst, die op enkele uitzonderingen daargelaten officieel is vastgesteld door de Nederlandse

Nadere informatie

Gynaecologie. Wat is een miskraam Een miskraam is het verlies van een nietlevensvatbare

Gynaecologie. Wat is een miskraam Een miskraam is het verlies van een nietlevensvatbare Miskraam Deze folder geeft u informatie over de miskraam. U leest wat een miskraam is, wat de oorzaak is, hoe groot de kans op een miskraam is en wat de kenmerken zijn. Mogelijke onderzoeken en behandelingen

Nadere informatie

Protocol Obesitas. 1.0 Definitie obesitas

Protocol Obesitas. 1.0 Definitie obesitas Protocol Obesitas 1.0 Definitie obesitas Obesitas is een abnormale gezondheidstoestand waarbij er een overschot aan vetweefsel is. De meest gebruikte definitie is gebaseerd op de Quetelet-index of Body

Nadere informatie

Abortus. Lieve Peremans. Centrum voor Huisartsgeneeskunde Universiteit Antwerpen

Abortus. Lieve Peremans. Centrum voor Huisartsgeneeskunde Universiteit Antwerpen Abortus Lieve Peremans Centrum voor Huisartsgeneeskunde Universiteit Antwerpen Paraat?...ook als het fout loopt 2 Overzicht Abortus komt het veel voor? Hoe verloopt een medische abortus Verschil medische

Nadere informatie

Behandeling van een trigger finger. Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar

Behandeling van een trigger finger. Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar Behandeling van een trigger finger Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar Overzicht Inleiding PICO Zoekstrategie & Flowchart Artikelen Chirurgie Anatomie Open vs percutaan Conclusie Inleiding Klinische symptomen

Nadere informatie

Vaginaal bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap: wel of geen miskraam? Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Vaginaal bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap: wel of geen miskraam? Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Vaginaal bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap: wel of geen miskraam? Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Inleiding Bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap is meestal onschuldig

Nadere informatie

Een miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap

Een miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap Gynaecologie Een miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is een miskraam?... 3 Oorzaak van een miskraam... 3 Kans op een miskraam... 4 Kunt

Nadere informatie

Een miskraam. Gynaecologie

Een miskraam. Gynaecologie Gynaecologie Een miskraam Bij u is een miskraam vastgesteld. Bij een miskraam bevat de vruchtzak geen vruchtje of is er geen hartslag te zien. Dit verlies kan veel verdriet met zich meebrengen. Het is

Nadere informatie

Een verdrietig bericht

Een verdrietig bericht Verloskunde Centrum Oost Een verdrietig bericht Dat en meer lees je in deze folder. Miskraam Je hebt zojuist te horen gekregen dat er sprake is van een miskraam. Een verdrietig bericht waarmee abrupt een

Nadere informatie

Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks

Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks Induction of Labor versus Expectant management in women with Preterm Prelabor Rupture of Membranes between 34 and 37 weeks David van der Ham namens de PPROMEXIL projectgroep ISRCTN 29313500 ZonMW projectnummer:

Nadere informatie

Bloedverlies in de eerste helft van de zwangerschap

Bloedverlies in de eerste helft van de zwangerschap Bloedverlies in de eerste helft van de zwangerschap Gynaecologie & Verloskunde Inleiding Bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap is meestal onschuldig en kan verschillende oorzaken hebben.

Nadere informatie

bloedverlies tijdens de eerste maanden van de zwangerschap

bloedverlies tijdens de eerste maanden van de zwangerschap bloedverlies tijdens de eerste maanden van de zwangerschap 2 Inhoud 1 Algemeen 4 1.1 Wat betekent vaginaal bloedverlies in het begin van de zwangerschap 4 1.2 Oorzaken van vaginaal bloedverlies in het

Nadere informatie

Vaginaal bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap: wel of geen miskraam?

Vaginaal bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap: wel of geen miskraam? Vaginaal bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap: wel of geen miskraam? 2 In het kort Bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap is meestal onschuldig en kan verschillende oorzaken

Nadere informatie

Verlies van een vroege zwangerschap Miskraamspreekuur

Verlies van een vroege zwangerschap Miskraamspreekuur Verlies van een vroege zwangerschap Miskraamspreekuur Afdeling gynaecologie en verloskunde Locatie Eindhoven Inhoudsopgave 1. Miskraamspreekuur 2 2. Wat is een miskraam? 3 3. Mogelijke klachten bij een

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie PATIËNTENVOORLICHTING

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie PATIËNTENVOORLICHTING NVOG Nederlandse Vereniging voor PATIËNTENVOORLICHTING Vaginaal bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap: wel of geen miskraam? No 16 2005 NVOG Het copyright en de verantwoordelijkheid voor

Nadere informatie

Vaginaal bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap; wel of geen miskraam?

Vaginaal bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap; wel of geen miskraam? Vaginaal bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap; wel of geen miskraam? Informatie over de oorzaken van vaginaal bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap. In deze folder geven

Nadere informatie

Miskraam. B. Spitz, M. Keirse en A. Vandermeulen. Tussen iets en niets. Tielt: Lannoo, 1998. ISBN 90 2093 444 9.

Miskraam. B. Spitz, M. Keirse en A. Vandermeulen. Tussen iets en niets. Tielt: Lannoo, 1998. ISBN 90 2093 444 9. B. Spitz, M. Keirse en A. Vandermeulen. Tussen iets en niets. Tielt: Lannoo, 1998. ISBN 90 2093 444 9. Omgaan met verlies in de prille zwangerschap. Marianne Cuisinier en Hettie Janssen. Met lege handen;

Nadere informatie

Vrouwen die zwanger zijn en verschijnselen hebben van een dreigende miskraam, wat doorzet tot een miskraam.

Vrouwen die zwanger zijn en verschijnselen hebben van een dreigende miskraam, wat doorzet tot een miskraam. FOLDER (DREIGENDE) MISKRAAM 2002 Doelgroep Vrouwen die zwanger zijn en verschijnselen hebben van een dreigende miskraam, wat doorzet tot een miskraam. Inleiding Deze folder geeft informatie over een dreigende

Nadere informatie

EEN MISKRAAM EN DAN?

EEN MISKRAAM EN DAN? Gynaecologie EEN MISKRAAM EN DAN? INLEIDING U hebt een miskraam gehad: een emotionele gebeurtenis. Er zijn waarschijnlijk veel vragen. In deze folder vindt u meer informatie. Soms is na een miskraam een

Nadere informatie

Cover Page. Author: Smelt, Antonette Title: Treatment of migraine : from clinical trial to general practice Issue Date: 2014-05-14

Cover Page. Author: Smelt, Antonette Title: Treatment of migraine : from clinical trial to general practice Issue Date: 2014-05-14 Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/25761 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Smelt, Antonette Title: Treatment of migraine : from clinical trial to general

Nadere informatie

Miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap

Miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap Miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap In deze brochure vindt u informatie over een vroege miskraam. U kunt lezen wat een vroege miskraam is, wat de oorzaak is, hoe groot de

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Bloedverlies tijdens de eerste maanden van de zwangerschap

Patiënteninformatie. Bloedverlies tijdens de eerste maanden van de zwangerschap Bloedverlies tijdens de eerste maanden van de zwangerschap Patiënteninformatie Bloedverlies tijdens de eerste maanden van de zwangerschap Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Oorzaken van vaginaal bloedverlies

Nadere informatie

Bloedverlies in de eerste helft van de zwangerschap en miskraam

Bloedverlies in de eerste helft van de zwangerschap en miskraam Bloedverlies in de eerste helft van de zwangerschap en miskraam U heeft bloedverlies in de eerste maanden van uw zwangerschap. Dit is vaak onschuldig en kan verschillende oorzaken hebben. In de helft

Nadere informatie

POSTCOïTALE ANTICONCEPTIE. Versie 1.0

POSTCOïTALE ANTICONCEPTIE. Versie 1.0 POSTCOïTALE ANTICONCEPTIE Versie 1.0 Datum Goedkeuring 16-11-2001 Methodiek Evidence based Discipline Monodisciplinair Verantwoording NVOG Inleiding Postcoïtale anticonceptie wordt wereldwijd beschouwd

Nadere informatie

Vroege miskraam. Maatschap Gynaecologie IJsselland Ziekenhuis

Vroege miskraam. Maatschap Gynaecologie IJsselland Ziekenhuis Vroege miskraam Maatschap Gynaecologie IJsselland Ziekenhuis Inhoudsopgave 1. Wat is een miskraam? 2 Oorzaak van een miskraam 3 De kans op een miskraam 3 Kunt u een volgende miskraam voorkomen? 4 Verschijnselen

Nadere informatie

Bij gebrek aan bewijs

Bij gebrek aan bewijs Bij gebrek aan bewijs kennis is macht! internet in de spreekkamer P.A. Flach Bedrijfsarts Arbo- en milieudienst RuG 09-10-2006 1 3 onderdelen 1. Wat is EBM 2. Zoeken in PubMed 3. Beoordelen van de resultaten

Nadere informatie

d d m m y y Geachte mevrouw,

d d m m y y Geachte mevrouw, /6 Geachte mevrouw, U neemt deel aan een wetenschappelijke studie die de vruchtbaarheid onderzoekt na een eileidersparende of eileider verwijderende operatie voor een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.

Nadere informatie

Mola-zwangerschap. Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Gynaecologie november 2007 pavo 0302

Mola-zwangerschap. Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Gynaecologie november 2007 pavo 0302 Mola-zwangerschap Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Gynaecologie november 2007 pavo 0302 Inleiding De behandelend gynaecoloog heeft u verteld dat u een molazwangerschap heeft. In deze folder wordt

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Mifegyne 200 mg tabletten mifepriston

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Mifegyne 200 mg tabletten mifepriston BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Mifegyne 200 mg tabletten mifepriston Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft u hem later weer

Nadere informatie

Mola-zwangerschap. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Mola-zwangerschap. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Mola-zwangerschap Informatie voor patiënten F0178-3415 juli 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44

Nadere informatie

Behandeling van het acute herseninfarct

Behandeling van het acute herseninfarct Behandeling van het acute herseninfarct VPL symposium 14-03-2014 Puck Fransen, onderzoeker neurologie, Erasmus MC Inhoud Achtergrond (epidemiologie/etiologie) Behandeling endovasculaire behandeling Huidige

Nadere informatie

(DREIGENDE) MISKRAAM / BLOEDVERLIES IN DE EERSTE MAANDEN

(DREIGENDE) MISKRAAM / BLOEDVERLIES IN DE EERSTE MAANDEN (DREIGENDE) MISKRAAM / BLOEDVERLIES IN DE EERSTE MAANDEN Wat is een miskraam? Er is sprake van een miskraam als de zwangerschap voor de 16e week misloopt. De medische term voor een miskraam is spontane

Nadere informatie

buitenbaarmoederlijke zwangerschap

buitenbaarmoederlijke zwangerschap buitenbaarmoederlijke zwangerschap Inhoud 1 In het kort 3 2 Wat is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap (EUG) 3 3 Bij wie komt een EUG voor 3 4 Klachten 4 5 Onderzoek 4 6 Behandeling 5 6.1 Operatieve

Nadere informatie

Buitenbaarmoederlijke zwangerschap Poli Gynaecologie

Buitenbaarmoederlijke zwangerschap Poli Gynaecologie Buitenbaarmoederlijke zwangerschap Poli Gynaecologie 0 De inhoud van deze voorlichtingsfolder is samengesteld door de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG). Deze folder is zeer volledig

Nadere informatie

Gynaecologie / obstetrie Een miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap

Gynaecologie / obstetrie Een miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap Gynaecologie / obstetrie Een miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap Inleiding Deze folder geeft informatie over een vroege miskraam. Beschreven wordt wat een vroege miskraam

Nadere informatie

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap.

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Promovendi: Drs. Nina Molenaar, arts, Erasmus MC Marlies Brouwer, MSc, psycholoog, UU Projectleaders:

Nadere informatie

Vaginaal bloedverlies

Vaginaal bloedverlies Vaginaal bloedverlies In de eerste helft van de zwangerschap mca.nl Inhoudsopgave Inleiding 3 Wat betekent vaginaal bloedverlies in het begin van de zwangerschap 3 Oorzaken van vaginaal bloedverlies in

Nadere informatie

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Uitgave in de RGOc-reeks, nummer 12 Copyright 2006 Peter C.A.M. den Boer, Groningen Cognitive self-therapy. A contribution

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker. (potentiële) Belangenverstrengeling

Disclosure belangen spreker. (potentiële) Belangenverstrengeling Disclosure belangen spreker (potentiële) Belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding

Nadere informatie

H.242440.1113. Buiten baarmoederlijke zwangerschap

H.242440.1113. Buiten baarmoederlijke zwangerschap H.242440.1113 Buiten baarmoederlijke zwangerschap In het kort Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap (extra uteriene graviditeit, EUG) is een zwangerschap buiten de baarmoederholte. Een dergelijke zwangerschap

Nadere informatie

hevig menstrueel bloedverlies

hevig menstrueel bloedverlies Als nieuwe keuze die u kunt overwegen voor de behandeling met minimaal letsel van hevig menstrueel bloedverlies, kan NovaSure : dienen als een veilig, snel en effectief alternatief voor een operatieve

Nadere informatie

Informatie over een (dreigende) miskraam

Informatie over een (dreigende) miskraam Informatie over een (dreigende) miskraam Deze folder geeft informatie over een dreigende miskraam in de eerste 12 weken van de zwangerschap. Hierin wordt beschreven wat een dreigende miskraam is, wat de

Nadere informatie

Eileiderontsteking. Afdeling Gynaecologie

Eileiderontsteking. Afdeling Gynaecologie Eileiderontsteking Afdeling Gynaecologie Inleiding Een eileiderontsteking is een ontsteking van de eileiders. Deze ontstekingen kunnen heel sluimerend verlopen met weinig klachten. Meestal heeft u acute

Nadere informatie

Miskraam of bloedverlies in de eerste maanden

Miskraam of bloedverlies in de eerste maanden Miskraam of bloedverlies in de eerste maanden Inhoudsopgave Inleiding... 1 Wat is een miskraam?... 1 Oorzaak van een miskraam... 2 Kans op een miskraam... 2 Kunt u een volgende miskraam voorkomen?... 3

Nadere informatie

AVL symposium 11 juni 2015 Eva Balkenende, arts onderzoeker CVV AMC e.m.balkenende@amc.nl

AVL symposium 11 juni 2015 Eva Balkenende, arts onderzoeker CVV AMC e.m.balkenende@amc.nl Fertiliteitspreservatie bij borstkanker, wat zijn de mogelijkheden? AVL symposium 11 juni 2015 Eva Balkenende, arts onderzoeker CVV AMC e.m.balkenende@amc.nl Achtergrond borstkanker Incidentie 2012: 14.296

Nadere informatie

Miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap

Miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap Miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap Deze folder geeft informatie over een vroege miskraam. Beschreven wordt wat een vroege miskraam is, wat de oorzaak is, hoe groot de kans

Nadere informatie

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Amsterdam School of Health Professionals / HvA Amsterdam Kwaliteit en Proces Innovatie / AMC Amsterdam Goede zorg Effectief Doelmatig Veilig Tijdig Toegankelijk

Nadere informatie

(DREIGENDE) MISKRAAM Wat is een (dreigende) miskraam? Oorzaak van een miskraam

(DREIGENDE) MISKRAAM Wat is een (dreigende) miskraam? Oorzaak van een miskraam (DREIGENDE) MISKRAAM Deze folder geeft informatie over een dreigende miskraam in de eerste 12 weken van de zwangerschap. Hierin wordt beschreven wat een dreigende miskraam is, wat de meest voorkomende

Nadere informatie

Miskraam spontane abortus

Miskraam spontane abortus Miskraam spontane abortus Inhoudsopgave pag. Inleiding 2 1. Oorzaak van een miskraam 3 2. Verschijnselen bij een dreigende miskraam 3 3. Wat te doen als een miskraam is vastgesteld 3 3.1 Afwachten 4 3.2

Nadere informatie

Een miskraam. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Een miskraam. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Een miskraam Bij uw verloskundige en/of bij Rijnstate is vastgesteld dat er bij u sprake is van een miskraam. In deze folder leest u meer over de oorzaak hiervan, de miskraam zelf en de periode die erop

Nadere informatie

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte

IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte IN ZWANG PROTOCOL: Preventie recidief spontane vroeggeboorte DEFINITIE: Vroeggeboorte: bevalling bij amenorroeduur < 37 weken Bij een zwangerschapsduur van meer dan 35 weken wordt het risico van belangrijke

Nadere informatie

Miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap

Miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap Miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap EEN MISKRAAM OF BLOEDVERLIES IN DE EERSTE MAANDEN VAN DE ZWANGERSCHAP Deze folder geeft informatie over een miskraam. Beschreven wordt

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING In het eerste gedeelte van dit proefschrift worden verschillende coagulatie instrumenten tijdens laparoscopische ingrepen geëvalueerd ter voorkoming van bloedingen en gerelateerde

Nadere informatie

Samenvatting van de Productkenmerken MIFEGYNE, tabletten 200 mg

Samenvatting van de Productkenmerken MIFEGYNE, tabletten 200 mg 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL MIFEGYNE, tabletten 200 mg 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk tablet bevat 200 mg mifepriston. Voor een volledige lijst van de hulpstoffen, zie sectie 6.1 3.

Nadere informatie

Chemotherapie en stolling

Chemotherapie en stolling Chemotherapie en stolling Therapie, preventie en risicofactoren Karen Geboes UZ Gent 4 december 2015 Avastin en longembolen: hoe behandelen en Avastin al dan niet verder? Chemotherapie en stolling: Therapie,

Nadere informatie

GYNAECOLOGIE. Miskraam/curettage

GYNAECOLOGIE. Miskraam/curettage GYNAECOLOGIE Miskraam/curettage Inhoudsopgave Inleiding 3 Een miskraam 3 Oorzaak 3 Kans op een miskraam 4 Volgende miskraam voorkomen 4 Verschijnselen 4 Andere oorzaken van bloedverlies 5 Onderzoeken 5

Nadere informatie

Factsheet Anticonceptie bij Rifampicine en Rifabutin gebruik

Factsheet Anticonceptie bij Rifampicine en Rifabutin gebruik Factsheet Anticonceptie bij Rifampicine en Rifabutin gebruik Preambule: Dit factsheet is bedoeld als achtergrondinformatie is voor artsen en verpleegkundigen betrokken bij de behandeling van tbc-patiënten.

Nadere informatie

OLIJFdag 3 oktober 2015

OLIJFdag 3 oktober 2015 OLIJFdag 3 oktober 2015 Nieuwe behandelingen bij eierstokkanker Els Witteveen Internist-oncoloog Huidige en nieuwe inzichten Intraperitoneale toediening Toevoeging van bevacizumab Dose dense toediening

Nadere informatie

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Gynaecologie. Een miskraam

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Gynaecologie. Een miskraam Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Gynaecologie Een miskraam 1 Een miskraam betekent dat u een vrucht draagt of verliest die niet levensvatbaar is. De oorzaak van

Nadere informatie

(Dreigende) miskraam

(Dreigende) miskraam (Dreigende) miskraam Doelgroep Vrouwen die zwanger zijn en verschijnselen hebben van een dreigende miskraam Inleiding Deze folder geeft informatie over een dreigende miskraam in de eerste 16 weken van

Nadere informatie

Contents Bloedverlies in het eerste trimester

Contents Bloedverlies in het eerste trimester Contents Bloedverlies in het eerste trimester... 2 Wat is een miskraam?... 2 De opties na het vaststellen van een miskraam.... 2 Wat kun je verwachten als de miskraam op gang komt?... 3 Neem direct contact

Nadere informatie

Inleiding Wat is een miskraam Oorzaak van een miskraam

Inleiding Wat is een miskraam Oorzaak van een miskraam Miskraam 1 Inleiding Deze brochure geeft informatie over een vroege miskraam. Beschreven wordt wat een vroege miskraam is, wat de oorzaak is, hoe groot de kans op een miskraam is, en wat de verschijnselen

Nadere informatie

Buitenbaarmoederlijke. zwangerschap

Buitenbaarmoederlijke. zwangerschap Buitenbaarmoederlijke zwangerschap U heeft een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, ook wel een extra uteriene graviditeit(eug) genoemd. Dit is een zwangerschap buiten de baarmoederholte. Een dergelijke

Nadere informatie

Zwangerschapsdiabetes

Zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes 11/2015 Dit document bevat mogelijk vertrouwelijke informatie van JIJWIJ. Het kopiëren en/of verspreiden van dit document zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van JIJWIJ

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE EEN MISKRAAM OF BLOEDVERLIES IN DE EERSTE MAANDEN VAN DE ZWANGERSCHAP

PATIËNTENINFORMATIE EEN MISKRAAM OF BLOEDVERLIES IN DE EERSTE MAANDEN VAN DE ZWANGERSCHAP PATIËNTENINFORMATIE EEN MISKRAAM OF BLOEDVERLIES IN DE EERSTE MAANDEN VAN DE ZWANGERSCHAP 2 Inhoudsopgave Wat is een miskraam... 4 Oorzaak van een miskraam... 5 Kans op een miskraam... 5 Kunt u een volgende

Nadere informatie

Evidence piramide. Gecontroleerde studies. Welk studie type? 19/02/2013. 3 me ta.eu. Niet dezelfde piramide voor elke vraag. me ta.eu. me ta.

Evidence piramide. Gecontroleerde studies. Welk studie type? 19/02/2013. 3 me ta.eu. Niet dezelfde piramide voor elke vraag. me ta.eu. me ta. Niet dezelfde piramide voor elke vraag Evidence piramide Gecontroleerde studies Welk studie type? 3 1 Effect van roken op longkaner Richard Doll 1951: prospectieve studie 2/3 mannelijke Britse artsen Goede

Nadere informatie

DIABETES GRAVIDARUM 13 APRIL 2011 I. VAN DER VEEN AIOS O&G UMCG

DIABETES GRAVIDARUM 13 APRIL 2011 I. VAN DER VEEN AIOS O&G UMCG DIABETES GRAVIDARUM 13 APRIL 2011 I. VAN DER VEEN AIOS O&G UMCG Inleiding Definitie Screenen vs diagnostiek 75 grams OGTT Zorgpaden UMCG/MZH Quiz Literatuurlijst Definitie Diabetes Gravidarum/Gestational

Nadere informatie

Een miskraam. Bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap

Een miskraam. Bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap Een miskraam Bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap Inleiding Deze brochure geeft informatie over een vroege miskraam. Beschreven wordt wat een vroege miskraam is, wat de oorzaak is, hoe

Nadere informatie

HOOFDSTUK 25 ABORTUS EN ECTOPISCHE ZWANGERSCHAP

HOOFDSTUK 25 ABORTUS EN ECTOPISCHE ZWANGERSCHAP HOOFDSTUK 25 ABORTUS EN ECTOPISCHE ZWANGERSCHAP OVERZICHT - Codes voor een zwangerschap die eindigt in een abortus vindt men terug in de categorieën O00 tot O08 van het hoofdstuk 15 van de ICD-10-CM. -

Nadere informatie

Een miskraam. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Een miskraam. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Een miskraam Informatie voor patiënten F0105-3415 oktober 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44 44

Nadere informatie

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline?

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Joost Hoekstra, internist, AMC Potentiële belangenverstrengeling Klinische Diabetologie AMC ontvangt sponsoring van cq doet projecten met

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 198 Het eerste deel van dit proefschrift beschrijft de effectiviteit van clopidogrel en tirofiban in patiënten met een acuut hart infarct verwezen voor een spoed dotter behandeling. In hoofdstuk 1 werd

Nadere informatie

Informatie over een miskraam

Informatie over een miskraam Informatie over een miskraam In deze folder staat informatie over wat een miskraam is, hoe deze meestal verloopt, wat er kan gebeuren als een miskraam is vastgesteld en welke gevoelens hierbij een rol

Nadere informatie

Het NVOG standpunt inzake abortus

Het NVOG standpunt inzake abortus PVH 14e jaargang - 2007 nr. 1/2 Het NVOG standpunt inzake abortus Dr Gunilla Kleiverda gynaecoloog INLEIDING Ik ben aanwezig op dit symposium met een zekere aarzeling. Niet alleen vanwege de antiabortus

Nadere informatie

COMPUTERWERK. Multidisciplinaire Richtlijn NVAB. Dr. Erwin. M. Speklé, Eur.Erg. Voorzitter Human Factors NL

COMPUTERWERK. Multidisciplinaire Richtlijn NVAB. Dr. Erwin. M. Speklé, Eur.Erg. Voorzitter Human Factors NL COMPUTERWERK Multidisciplinaire Richtlijn NVAB Dr. Erwin. M. Speklé, Eur.Erg. Voorzitter Human Factors NL PROGRAMMA Begripsbepaling computerwerk Uitgangspunten en doel Inhoud richtlijn Behandeling vragen

Nadere informatie

Een miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap

Een miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap 1/9 Verloskunde Een miskraam of bloedverlies in de eerste maanden van de zwangerschap Inleiding Deze folder geeft informatie over een vroege miskraam. Beschreven wordt wat een vroege miskraam is, wat de

Nadere informatie

Verloskunde tussen 1975-2015?

Verloskunde tussen 1975-2015? 1975 Verloskunde tussen 1975-2015? J. J. (Hans) Duvekot, gynaecoloog/perinatoloog Afdeling Verloskunde Erasmus MC, Rotterdam! TV serie Swiebertje stopt! Microsoft opgericht! Vietnam oorlog eindigt! Hennie

Nadere informatie

FEITEN EN CIJFERS OVER ABORTUS IN BELGIE

FEITEN EN CIJFERS OVER ABORTUS IN BELGIE FEITEN EN CIJFERS OVER ABORTUS IN BELGIE Vragen over abortus Is abortus legaal? Tot wanneer kan ik mijn zwangerschap onderbreken? Welke methode is het best voor mij? Zal ik daarna nog zwanger kunnen worden?

Nadere informatie

Fantasienaam Sterkte Farmaceutische vorm

Fantasienaam Sterkte Farmaceutische vorm BIJLAGE I LIJST MET NAMEN, FARMACEUTISCHE VORMEN, STERKTEN VAN HET GENEESMIDDEL, TOEDIENINGSWIJZE EN HOUDERS VAN DE VERGUNNING VOOR HET IN DE HANDEL BRENGEN IN DE LIDSTATEN 1 Lidstaat Oostenrijk België

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie PATIËNTENVOORLICHTING

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie PATIËNTENVOORLICHTING NVOG Nederlandse Vereniging voor PATIËNTENVOORLICHTING Schildklierafwijkingen en Zwangerschap No 16 2004 NVOG Het copyright en de verantwoordelijkheid voor deze folder berusten bij de Nederlandse Vereniging

Nadere informatie

Een miskraam Wat is een miskraam? Symptomen

Een miskraam Wat is een miskraam? Symptomen Een miskraam U heeft te horen gekregen dat het mogelijk niet goed gaat met uw zwangerschap. Wij hebben u al het één en ander verteld, maar willen dit ondersteunen met deze brochure zodat u het één en ander

Nadere informatie

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial dr. T. Verbeek arts-epidemioloog Afd. Huisartsgeneeskunde en Epidemiologie 22 januari

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie RICHTLIJN. Gynaecologische echoscopie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie RICHTLIJN. Gynaecologische echoscopie NVOG Nederlandse Vereniging voor RICHTLIJN Gynaecologische echoscopie No 27 juni 1999 1 OMSCHRIJVING VAN HET PROBLEEM Deze richtlijn is ontwikkeld ter ondersteuning van het gebruik van echoscopie als diagnostisch

Nadere informatie

Echoscopie tijdens de zwangerschap

Echoscopie tijdens de zwangerschap Echoscopie tijdens de zwangerschap Inleiding U wordt op dag om uur verwacht op de polikliniek Gynaecologie voor een echoscopisch onderzoek. In deze folder kunt u lezen hoe het onderzoek precies in z'n

Nadere informatie

Ergotherapeutische Energiemanagement interventies en de effecten op vermoeidheid

Ergotherapeutische Energiemanagement interventies en de effecten op vermoeidheid Ergotherapeutische Energiemanagement interventies en de effecten op vermoeidheid Resultaten van een systematisch review en een toepassing voor de praktijk Lyan Blikman, MSc. Bewegingswetenschapper PhD

Nadere informatie