Overzicht van vandaag. Filosofie van de geest: WB3027 Joel Anderson ( , blok 2) Het other minds probleem. Het argument from analogy

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Overzicht van vandaag. Filosofie van de geest: WB3027 Joel Anderson ( , blok 2) Het other minds probleem. Het argument from analogy"

Transcriptie

1 Filosofie van de geest: WB3027 Joel Anderson ( , blok 2) Bijeenkomst #4 (23 nov 2006) I feel your pain : Wittgenstein en Malcolm over de identificatie van pijn Overzicht van vandaag Logistiek: BSCW Het other minds probleem: overzicht Het argument van analogie Norman Malcolm Ludwig Wittgenstein Negatief arg. t.o.v. solipsisme Positief alternatief van Wittgenstein 2 Het other minds probleem De radicaal sceptische versie van het probleem: Hebben jullie überhaupt een geest? Een andere versie van het probleem: Hebben jullie dezelfde subjectieve gewaarwordingen als ik bij het denken, voelen, etc? De pijn die ik nu heb, heb jij nooit gehad. Het argument from analogy Ik weet hoe ik me voel als ik me in zo en zo een situatie zo en zo gedraag Mijn mentale toestand X wordt geassocieerd met waarneembare fenomenen Ik zie je je zo en zo gedragen in dit soort situaties. Daaruit concludeer ik dat jij mentale toestand X ervaart. Voorbeeld: pijn in je been 3 4 1

2 Deugt het analogisch argument? Ja, het deugt! Descartes, J.S. Mill, Bertrand Russell Bernard Rollin; JJC Smart? Nee, het deugt niet! Ludwig Wittgenstein, Norman Malcolm Norman Malcolm ( ) Een van de meest invloedrijke studenten van Ludwig Wittgenstein, vooral in de VS. Books Dreaming (1959) * Knowledge and Certainty (1963) Problems of Mind: Descartes to Wittgenstein (1971) Memory and Mind(1977)*Thought and Knowledge (1977) Ludwig Wittgenstein: A Memoir (1984) 5 6 Malcolm over analogie argument Volgens Malcolm werkt het niet Kritiek aan Hampshire Begging the question (blz. 971) Kritiek aan Price Niet alle bronnen van informatie zijn minds Echt begrijpen vraagt meer (vgl. Searle) 7 De meest fundamentele fout The most fundamental error of the argument from analogy...is the mistaken assumption that one learns from one s own case what thinking, feeling, sensation are. Wittgenstein has made us see that this leads first to solipsism, and then to nonsense. 8 2

3 Ludwig Wittgenstein Geboren in Wenen in 1889 en overleden in Cambridge in 1951 Vroege Wittgenstein: zijn Tractatus Late Wittgenstein: Phil.Untersuchungen (1953) Wittgenstein s methode Methode van vragen stellen. Grammatische opmerkingen Mini-dialogen (a la Socrates) De filosoof behandelt een vraag; als een ziekte ( 255) Filosofische therapie 9 10 Is pijn wat ik voel? Als veronderstelt wordt dat het enig criterium voor pijnervaring mijn eigen ervaring is, is solipsisme onvermijdelijk. Omdat ik dan geen basis meer heb om te zeggen of mijn gewaarwording hetzelfde is. Ik moet überhaupt kunnen identificeren welke ervaring de etiket pijn verdient 11 Hoe je niet tegen solipsisme moet redeneren Het model waarvan we af moeten verondersteld dit: dat de verschillen tussen mijn kennis van mijn eigen pijn en mijn kennis van jou pijn een verschil is in mijn toegang tot mijn beleving The Other ipod Problem : Als de displays van onze ipods niet werken, moet ik veel meer gissen en vermoeden wat jij erop hebt; bij mezelf heb ik meer informatie (ik was altijd bij het downloaden erbij!). Dit model is niet van toepassing bij gewaarwordingen. 12 3

4 Probleem van privé taal Kever in het doosje Wij kunnen geen criteria voor gewaarwording hebben die volledig privé zijn Aanduiding werkt niet, als je niet weet dat het dezelfde pijn is. Dagboek voorbeeld 258 Hier valt het verschil weg tussen denken dat het dezelfde is en dat het echt dezelfde is. 13 Wittgenstein gaat in tegen het idee dat men kan weten hoe het is om een bepaalde gewaarwording te hebben, maar dat anderen het niet kunnen weten, hoe het is. Net zo absurd als de kever in het doosje ( 293) Iedereen denkt te weten wat een kever is; maar alles wat men weet, is wat in zijn eigen doosje zit. Dan kunnen wij niet eens weten of kever voor mij hetzelfde betekend als voor anderen; maar dan heeft kever geen betekenis. 14 Malcolm/Wittgenstein s alternatief Mijn been doet zeer. Mijn been doet zeer is geen empirische kennis. Het is een uitdrukking. Hier gaat het niet om privilegieerde toegang tot mijn gewaarwording. 15 Taalspellen en Lebensformen Op basis van de natuurlijke uitdrukkingen, leren wij wel andere vormen van gedrag. Maar dat is know how die cultureel specifiek is. Wittgenstein en zeker Malcolm vinden dat het menselijke vorm toch bepalend is voor wat als herkenbaar uitdrukkingen van gewaarwordingen of intelligentie. 16 4

5 Asymmetrie van 1e/3e pers. blijft Er blijft een heel belangrijke verschil tussen de volgende uitspraken: (a) Ik heb hoofdpijn (b) Hij heeft hoofdpijn. Het heeft geen zin om te zeggen, Ik DENK dat ik hoofdpijn heb ; wel bij (b) - daar kan men twijfelen Maar kan ik me niet vergissen hierbij: Ik heb hoofdpijn i.p.v. oorpijn. Ik ben chagrijnig i.p.v. goed kwaad 17 Problemen met Wittgenstein/Malcolm Wij weten wat het is om een pijnervaring te hebben pas als wij het hebben gehad. Dus, de subjectieve ervaring komt toch vóór. Als ik zeg Mijn been doet zeer en een ander zegt, Zijn been doet geen zeer moet dat toch als een contradictie tellen. 18 Discussiebijdragen #1 Wat zou Wittgenstein zeggen over de volgende uitspraak? Ik weet niet of ik niet toch wel een beetje aan het overdrijven been hoeveel pijn ik voel. #2 Malcolm bespreekt een geval van iemand die voor het eerst pijn voelt; wat zou hij zeggen over Jackson s geval van Mary? 19 5

Filosofie van de geest: WB3027. Bijeenkomst #4 (19 nov 2009) I feel your pain : Wittgenstein en Malcolm over de identificatie van pijn

Filosofie van de geest: WB3027. Bijeenkomst #4 (19 nov 2009) I feel your pain : Wittgenstein en Malcolm over de identificatie van pijn Filosofie van de geest: WB3027 Bijeenkomst #4 (19 nov 2009) I feel your pain : Wittgenstein en Malcolm over de identificatie van pijn Overzicht van vandaag Citaten van Jackson & Nagel Het other minds probleem

Nadere informatie

Filosofie van de geest: WB3027 Joel Anderson ( , blok 2) Overzicht van vandaag. Other minds

Filosofie van de geest: WB3027 Joel Anderson ( , blok 2) Overzicht van vandaag. Other minds Filosofie van de geest: WB3027 Joel Anderson (2005-06, blok 2) Bijeenkomst #4 (22 nov 2005) De analogische oplossing van het other minds probleem Overzicht van vandaag Logistiek:BSCW discussies, inschrijving

Nadere informatie

TAALFILOSOFIE. Docenten: Dr. Rosja Mastop en Menno Lievers

TAALFILOSOFIE. Docenten: Dr. Rosja Mastop en Menno Lievers TAALFILOSOFIE Docenten: Dr. Rosja Mastop en Menno Lievers WAT IS TAALFILOSOFIE? De plaats van taalfilosofie in de wijsbegeerte INLEIDING METAFYSICA ETHIEK LOGICA LOGICA I termen II oordelen III redeneringen

Nadere informatie

Pijn. Een filosofische benadering. Periode 4, 2011. http://www.phil.uu.nl/~rob/guest.shtml

Pijn. Een filosofische benadering. Periode 4, 2011. http://www.phil.uu.nl/~rob/guest.shtml Pijn Een filosofische benadering Periode 4, 2011 http://www.phil.uu.nl/~rob/guest.shtml Rob van Gerwen Departement Filosofie Universiteit Utrecht http://www.phil.uu.nl/~rob/ Inhoudsopgave 1 Inleiding tot

Nadere informatie

BEWUSTZIJN GEEST BEWUSTE GEEST DENKEN BEWUST-DENKEN

BEWUSTZIJN GEEST BEWUSTE GEEST DENKEN BEWUST-DENKEN BEWUSTZIJN GEEST BEWUSTE GEEST DENKEN BEWUST-DENKEN BEWUSTZIJN BEWUSTZIJN ZELFBEWUST-ZIJN N.B. KANT (APPERCEPTIE) BEWUSTZIJN LEVEND WEZEN BEWUSTZIJN (CREATURE CONSCIOUSNESS) BEWUSTZIJN VAN MENTALE TOESTANDEN

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76

INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76 INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76 Vergeten... 7 Filosofie... 9 Een goed begin... 11 Hoofdbreker... 13 Zintuigen... 15 De hersenen... 17 Zien... 19 Geloof... 21 Empirie... 23 Ervaring...

Nadere informatie

Vrije wil als zelfverwerkelijking. 21 februari 2013 Katrien Schaubroeck

Vrije wil als zelfverwerkelijking. 21 februari 2013 Katrien Schaubroeck Vrije wil als zelfverwerkelijking 21 februari 2013 Katrien Schaubroeck 1 Filosofie Achtergrond: wat doen filosofen? Oa: nadenken over uitspraken die we in dagelijkse leven doen: wat bedoelen we? Welke

Nadere informatie

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Woordkennis 1 Bestuderen Hoe leer je 2000 woorden? Als je een nieuwe taal wilt spreken en schrijven, heb je vooral veel nieuwe woorden nodig. Je

Nadere informatie

Overzicht vandaag. Objecties op Davidson en tegenvoorstellen. Davidson & toeschrijvingen van begrippen

Overzicht vandaag. Objecties op Davidson en tegenvoorstellen. Davidson & toeschrijvingen van begrippen Filosofie van de geest: WB3027 Joel Anderson (2009-10, blok 2) Hoorcollege #8 (3 dec 2009) Norman Malcolm, "Thoughtless Brutes John Searle, Animal Minds Overzicht vandaag Vragen over Davidson Searleʼs

Nadere informatie

Leiderschapscompetenties. Wat maakt leiders tot leiders en niet tot volgers?

Leiderschapscompetenties. Wat maakt leiders tot leiders en niet tot volgers? Leiderschapscompetenties Wat maakt leiders tot leiders en niet tot volgers? Terug in tijd, een persoonlijke verhaal? Een verhaal over mij, nee Verhaal over mij publiek, over jullie over jou Initiative

Nadere informatie

TAALFILOSOFIE. Overkoepelende vraag: WAT IS BETEKENIS?

TAALFILOSOFIE. Overkoepelende vraag: WAT IS BETEKENIS? TAALFILOSOFIE Overkoepelende vraag: WAT IS BETEKENIS? GOTTLOB FREGE (1848 1925) Uitvinder moderne logica Vader van de taalfilosofie BEGRIFFSCHRIFT (1879) Bevat moderne propositie en predicaten-logica Syllogistiek

Nadere informatie

Voor de beoordeling zijn de volgende passages van de artikelen 41, 41a en 42 van het Eindexamenbesluit van belang:

Voor de beoordeling zijn de volgende passages van de artikelen 41, 41a en 42 van het Eindexamenbesluit van belang: filosofie Correctievoorschrift HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs 20 06 Tijdvak 1 Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel

Nadere informatie

Mens en machine. Gert-Jan Lokhorst

Mens en machine. Gert-Jan Lokhorst 1 Mens en machine Gert-Jan Lokhorst Centrum voor de Filosofie van de Informatie- en Communicatie Technologie, Faculteit der Wijsbegeerte, Erasmus Universiteit Rotterdam. 25 sept. 2002 2 Vraagstelling Is

Nadere informatie

De grondbeginselen der Nederlandsche spelling / Regeling der spelling voor het woordenboek der Nederlandsche taal (Dutch Edition)

De grondbeginselen der Nederlandsche spelling / Regeling der spelling voor het woordenboek der Nederlandsche taal (Dutch Edition) De grondbeginselen der Nederlandsche spelling / Regeling der spelling voor het woordenboek der Nederlandsche taal (Dutch Edition) L. A. te Winkel Click here if your download doesn"t start automatically

Nadere informatie

Eindexamen Filosofie havo I

Eindexamen Filosofie havo I Opgave 2 Denken en bewustzijn 8 Een goed antwoord bevat de volgende elementen: een omschrijving van het begrip bewustzijn 2 argumentatie aan de hand van deze omschrijving of aan Genghis bewustzijn kan

Nadere informatie

ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM

ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM Read Online and Download Ebook ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM DOWNLOAD EBOOK : ANGSTSTOORNISSEN EN HYPOCHONDRIE: DIAGNOSTIEK STAFLEU

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Cursus-handleiding. Een nieuwe geest in 28 dagen Doe het zelf mindset transformatie voor de moedige mens - en wereldverbeteraar.

Cursus-handleiding. Een nieuwe geest in 28 dagen Doe het zelf mindset transformatie voor de moedige mens - en wereldverbeteraar. Cursus-handleiding. Hoe haal je het beste uit deze cursus? Allereerst mijn complimenten dat je deze stap hebt gezet! Je toont moed en doorzettingsvermogen wanneer je echt kiest om voor je dromen te gaan

Nadere informatie

RECEPTEERKUNDE: PRODUCTZORG EN BEREIDING VAN GENEESMIDDELEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM

RECEPTEERKUNDE: PRODUCTZORG EN BEREIDING VAN GENEESMIDDELEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM Read Online and Download Ebook RECEPTEERKUNDE: PRODUCTZORG EN BEREIDING VAN GENEESMIDDELEN (DUTCH EDITION) FROM BOHN STAFLEU VAN LOGHUM DOWNLOAD EBOOK : RECEPTEERKUNDE: PRODUCTZORG EN BEREIDING VAN STAFLEU

Nadere informatie

Eindexamen filosofie havo I

Eindexamen filosofie havo I 4 Beoordelingsmodel Opgave 1 The Matrix 1 Een goed antwoord bevat de volgende elementen: een uitleg waarom Morpheus opvatting tot het materialisme gerekend kan worden 1 het verband tussen materialisme

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 2.1: My family Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: brother, sister, cousin, mother, father, aunt, uncle, grandmother,

Nadere informatie

Wetenschaps- filosofie. Wolter Kaper AMSTEL-instituut

Wetenschaps- filosofie. Wolter Kaper AMSTEL-instituut Wetenschaps- filosofie Wolter Kaper AMSTEL-instituut Wetenschap en methode Vandaag: Wetenschapsfilosofie Wat is wetenschap? Hoe wordt vooruitgang geboekt? Zoeken naar waarheid? Bestaat er een tijdloze

Nadere informatie

RITUEEL. schrijven. Word de persoon die je altijd al had willen zijn.

RITUEEL. schrijven. Word de persoon die je altijd al had willen zijn. RITUEEL schrijven d a g b o e k Word de persoon die je altijd al had willen zijn. Welkom De persoon worden die je altijd al had willen zijn. Daarom schrijf ik. Door ritueel te schrijven kom je in verbinding

Nadere informatie

Zo werkt het in de apotheek (Basiswerk AG) (Dutch Edition)

Zo werkt het in de apotheek (Basiswerk AG) (Dutch Edition) Zo werkt het in de apotheek (Basiswerk AG) (Dutch Edition) C.R.C. Huizinga-Arp Click here if your download doesn"t start automatically Zo werkt het in de apotheek (Basiswerk AG) (Dutch Edition) C.R.C.

Nadere informatie

Workshop verhogen van je persoonlijke effectiviteit. Welkom. Martin Fisch, cc Flickr. UNC Plus Delta alle rechten voorbehouden

Workshop verhogen van je persoonlijke effectiviteit. Welkom. Martin Fisch, cc Flickr. UNC Plus Delta alle rechten voorbehouden Workshop verhogen van je persoonlijke effectiviteit Welkom Martin Fisch, cc Flickr 1 Ik haal altijd mijn deadlines 2 Ik haal altijd mijn deadlines binnen mijn normale werkuren 3 Mijn mailbox is aan het

Nadere informatie

Proeftentamen 2010-2011 deel Wetenschapsfilosofie. 20102011proef_deel_Wetenschapsfilosofie.pdf

Proeftentamen 2010-2011 deel Wetenschapsfilosofie. 20102011proef_deel_Wetenschapsfilosofie.pdf Proeftentamen 2010-2011 deel Wetenschapsfilosofie 20102011proef_deel_Wetenschapsfilosofie.pdf Tilburg University Sociale Filosofie en Wetenschapsfilosofie Proeftentamen Sociale Filosofie en wetenschapsfilosofie

Nadere informatie

Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT)

Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT) Welkom! Bij de kennismaking met Acceptance and Commitment Therapy (ACT) Even mezelf voorstellen Boeken - Jansen, G.: Denk wat je wilt, doe wat je droomt - Jansen, G.: Leef! - Jansen, G.: Laat los: ruimte

Nadere informatie

1. Welkom, presentie Naamkaartjes uitdelen en iedereen welkom heten. Presentielijst invullen. Kort voorstellen van jezelf.

1. Welkom, presentie Naamkaartjes uitdelen en iedereen welkom heten. Presentielijst invullen. Kort voorstellen van jezelf. Introductiecursus Engels voor volwassenen Bijeenkomst 1 Programma: 1. Welkom, presentie. 2. Kennismakingsspel Getting to know you 3. Kennismakingsconstructies aanleren. 4. Leren in de volwasseneneducatie.

Nadere informatie

Pijn Inleiding tot de filosofische benadering http://www.phil.uu.nl/~rob/

Pijn Inleiding tot de filosofische benadering http://www.phil.uu.nl/~rob/ Pijn Inleiding tot de filosofische benadering http://www.phil.uu.nl/~rob/ Rob van Gerwen Subfaculteit Filosofie Universiteit Utrecht www.phil.uu.nl/~rob/2007/guest.shtml Periode 4, 2007 C1 Pijn en het

Nadere informatie

WIJ ZIJN BEWUSTZIJN ZELF. Avatar Adi Da Samraj. Een Boodschap Aan Iedereen Geschonken. door. Wij Zijn Bewustzijn Zelf -1-

WIJ ZIJN BEWUSTZIJN ZELF. Avatar Adi Da Samraj. Een Boodschap Aan Iedereen Geschonken. door. Wij Zijn Bewustzijn Zelf -1- Wij Zijn Bewustzijn Zelf -1- WIJ ZIJN BEWUSTZIJN ZELF Een Boodschap Aan Iedereen Geschonken door Avatar Adi Da Samraj Wij Zijn Bewustzijn Zelf -2- Tekst en afbeeldingen: Copyright 2013 The Avataric Samrajya

Nadere informatie

filosofie vwo 2016-II

filosofie vwo 2016-II Opgave 2 Theoriegeladenheid van de waarneming 5 maximumscore 3 Een goed antwoord bevat een uitleg met de afbeelding van het eend-konijn van: Kuhns Aristoteles-ervaring: plotselinge perspectiefverandering

Nadere informatie

Een vrouw, een kind en azijn (Dutch Edition)

Een vrouw, een kind en azijn (Dutch Edition) Een vrouw, een kind en azijn (Dutch Edition) D.J. Peek Click here if your download doesn"t start automatically Een vrouw, een kind en azijn (Dutch Edition) D.J. Peek Een vrouw, een kind en azijn (Dutch

Nadere informatie

Geluk & wijsheid. Zevende avond

Geluk & wijsheid. Zevende avond Geluk & wijsheid Zevende avond Schoonheid Wat heet mooi? Het belang van het overbodige De postmoderne waarheid De filosoof en de waarheid Goochelen Wat heet mooi? Kun je precies beschrijven wat je raakt?

Nadere informatie

In 7 stappen terug in je kracht na een Relatie breuk!

In 7 stappen terug in je kracht na een Relatie breuk! E-Book wordt aangeboden door CatharinaSmeding.com! In 7 stappen terug in je kracht na een Relatie breuk! Catharina Smeding Tip: print dit e-book uit voor optimaal resultaat! Let op! Je mag niets aan dit

Nadere informatie

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility UNIT 2 Begeleiding Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility 1 2 Wat is coaching? Coaching is een methode voor het ontwikkelen van potentieel

Nadere informatie

Descartes, Heraclitus,. ontmoetingen met denkers

Descartes, Heraclitus,. ontmoetingen met denkers Descartes, Heraclitus,. ontmoetingen met denkers Centrum voor Kinderfilosofie Postbus 403 1800 AK Alkmaar Tel: 072-51 83 584 Coördinatoren: Marja van Rossum, e-mail: marja.vanwijk@inholland.nl Rob Bartels,

Nadere informatie

Opgave 1: Vrije wil als zelfverwerkelijking

Opgave 1: Vrije wil als zelfverwerkelijking * PTA code: ED/st/05 * Docent: MLR * Toetsduur: 100 minuten. * Deze toets bestaat uit 11 vragen. Het totaal aantal punten dat je kunt behalen is: 32. * Kijk voor je begint telkens eerst de vraag kort door,

Nadere informatie

Inleiding. Philosophy of Mind Structuuroverzicht Saartje Peeters. 1. Het reik der geesten Een inventaris van de geest. 1.2.

Inleiding. Philosophy of Mind Structuuroverzicht Saartje Peeters. 1. Het reik der geesten Een inventaris van de geest. 1.2. 1 Philosophy of Mind Structuuroverzicht Saartje Peeters Inleiding 1. Het reik der geesten 1.1. Een inventaris van de geest 1.2. Drie bouwstenen 1.2.1. Experiences 1.2.2. Propositional attitudes 1.2.3.

Nadere informatie

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt.

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt. Don t you worry There s an eternity behind us And many days are yet to come, This world will turn around without us Yes all the work will still be done. Look at ever thing God has made See the birds above

Nadere informatie

Leren Filosoferen. Laatste avond

Leren Filosoferen. Laatste avond Leren Filosoferen Laatste avond Reflectie Meer filosofie in het publieke debat Filosofie: geen meningen, maar vaardigheden Ben je op de eerste plaats filosoof of opiniemaker? Meningen Eerste orde: wat

Nadere informatie

REGISSEUR Verhalen vol vuur Workshop?! Analogie tussen vuur, verhalen en leiderschap Van lessons observed naar lessons learned VERHALEN vol VUUR Brandstof Activeringsene rgie Katalysator Mengverhoudin

Nadere informatie

Referaat Motiveren van leerlingen

Referaat Motiveren van leerlingen Referaat Motiveren van leerlingen VLOR _Studiedag Trajectbegeleiding Leren & Werken 09 november 2011 15 u 15 u 50 Vraagstelling Zijn onze jongeren de dag van vandaag überhaupt nog wel te motiveren? Neurobiologische

Nadere informatie

PRELUDE stedenbouw en het verlangen naar normale wetenschap

PRELUDE stedenbouw en het verlangen naar normale wetenschap Wanneer de universiteit stedelijk denkt Verjaardagswensen bij 200 jaar universiteit en stad Michiel Dehaene STUDIUM GENERALE DUURZAME UNIVERSITEIT 1 PRELUDE stedenbouw en het verlangen naar normale wetenschap

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

Werkboek bij e-book Hoe wordt je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens? Hoe word je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens

Werkboek bij e-book Hoe wordt je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens? Hoe word je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens Werkboek bij het e-book Hoe word je een gelukkiger mens met jouw emoties en gevoelens (om te printen en in te vullen!) Tip: het bestand is opgemaakt in A5 (stel je printer in op twee pagina s per vel!).

Nadere informatie

Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn

Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn Waarom welzijn? Over de ethiek van diergebruik en de waarde van welzijn Dr. Franck L.B. Meijboom Ethiek Instituut & Faculteit Diergeneeskunde Universiteit Utrecht Welzijn We zijn niet de eerste! Welzijn

Nadere informatie

Tilburg University. Energiebesparing door gedragsverandering van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Psychologie. Publication date: 1982

Tilburg University. Energiebesparing door gedragsverandering van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Psychologie. Publication date: 1982 Tilburg University Energiebesparing door gedragsverandering van Raaij, Fred; Verhallen, T.M.M. Published in: Psychologie Publication date: 1982 Link to publication Citation for published version (APA):

Nadere informatie

Tilburg University. Hoe psychologisch is marktonderzoek? Verhallen, T.M.M.; Poiesz, Theo. Published in: De Psycholoog. Publication date: 1988

Tilburg University. Hoe psychologisch is marktonderzoek? Verhallen, T.M.M.; Poiesz, Theo. Published in: De Psycholoog. Publication date: 1988 Tilburg University Hoe psychologisch is marktonderzoek? Verhallen, T.M.M.; Poiesz, Theo Published in: De Psycholoog Publication date: 1988 Link to publication Citation for published version (APA): Verhallen,

Nadere informatie

Fail faster, learn faster

Fail faster, learn faster Fail faster, learn faster Brize your business Ideation Growth Hacking Building (Design/Development) Growth Hacking Buzzword GROWTH SYSTEM HACKING GROWTH Er mist nog een woord Growth Hacking VS Marketing

Nadere informatie

The first line of the input contains an integer $t \in \mathbb{n}$. This is followed by $t$ lines of text. This text consists of:

The first line of the input contains an integer $t \in \mathbb{n}$. This is followed by $t$ lines of text. This text consists of: Document properties Most word processors show some properties of the text in a document, such as the number of words or the number of letters in that document. Write a program that can determine some of

Nadere informatie

Leren Filosoferen. Zesde avond

Leren Filosoferen. Zesde avond Leren Filosoferen Zesde avond Het gedachte-experiment Bekende gedachte-experimenten: De grot van Plato De veil of ignorance van John Rawls Achilles en de schildpad van Zeno Jan Bransen: Betono Denkende

Nadere informatie

- MTSS - score, English language version (cross-culturally translated)

- MTSS - score, English language version (cross-culturally translated) Supplementary online Material - MTSS - score, Dutch language version (validated) - MTSS - score, English language version (cross-culturally translated) Mediaal Tibiaal Stress Syndroom Score Naam: Datum:

Nadere informatie

Pijn Inleiding tot de filosofische benadering http://www.phil.uu.nl/~rob/ Rob van Gerwen Departement Filosofie Universiteit Utrecht

Pijn Inleiding tot de filosofische benadering http://www.phil.uu.nl/~rob/ Rob van Gerwen Departement Filosofie Universiteit Utrecht Pijn Inleiding tot de filosofische benadering http://www.phil.uu.nl/~rob/ Rob van Gerwen Departement Filosofie Universiteit Utrecht http://www.phil.uu.nl/~rob/guest.shtml Periode 4, 2011 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

EMOTIONELE INTELLIGENTIE

EMOTIONELE INTELLIGENTIE EMOTIONELE INTELLIGENTIE drs. S. van den Eshof 1 SITUATIE Wat zijn emoties en welke invloed hebben ze op ons leven? Sommige mensen worden bestempeld als over-emotioneel, terwijl anderen van zichzelf vinden

Nadere informatie

naar: Jed McKenna, Jed McKenna s theorie van alles, Samsara, 2014

naar: Jed McKenna, Jed McKenna s theorie van alles, Samsara, 2014 Opgave 2 Spiritueel scepticisme tekst 6 Jed McKenna is de schrijver van verschillende boeken over spiritualiteit. In zijn boeken speelt hij de hoofdrol als leraar van een leefgemeenschap. McKenna is spiritueel

Nadere informatie

VRAGENKAARTJES THE ISLAND OF ALL TOGETHER

VRAGENKAARTJES THE ISLAND OF ALL TOGETHER VRAGENKAARTJES THE ISLAND OF ALL TOGETHER Dank je wel voor het downloaden van de vragenkaartjes. Graag delen we vrijblijvend een paar van onze ervaringen: 1. Wij lieten mensen eerst een minuut of tien

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M.

Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M. Tilburg University Procrustes analyse (1) Steenkamp, J.E.B.M.; van Trijp, J.C.M.; Verhallen, T.M.M. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1989 Link to publication Citation for published

Nadere informatie

Principles of AI. Images of the Future Positive Images Positive Actions. Stories unite across generations

Principles of AI. Images of the Future Positive Images Positive Actions. Stories unite across generations Principles of AI Constructionist Principle Principle of Simultaneity Open Book Poetic Principle Anticipatory Principle Positive Principle Narrative Principle Words Create Worlds: We move in the direction

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Mindset en Effectief studeren

Mindset en Effectief studeren Mindset en Effectief studeren 2015 Geert Jan Roelofs Studieadviseur/docent Julius Instituut Dept. Natuur en Sterrenkunde, UU 1) Je intelligentie is een soort basis eigenschap van je waar je weinig aan

Nadere informatie

Mentale voorkeur. Facts. onderbouwde informatie uitkomsten onderzoek technische analyse plannen maken. Logisch denken

Mentale voorkeur. Facts. onderbouwde informatie uitkomsten onderzoek technische analyse plannen maken. Logisch denken Whole Brain team Mentale voorkeur Facts onderbouwde informatie uitkomsten onderzoek technische analyse plannen maken Logisch denken Mentale voorkeur Form praktijkvoorbeelden grondige planning samenhangende

Nadere informatie

Islamofobie en discriminatie (Dutch Edition)

Islamofobie en discriminatie (Dutch Edition) Islamofobie en discriminatie (Dutch Edition) Ineke van der Valk Click here if your download doesn"t start automatically Islamofobie en discriminatie (Dutch Edition) Ineke van der Valk Islamofobie en discriminatie

Nadere informatie

Deel III B. Cursusaanbod Deeltijd

Deel III B. Cursusaanbod Deeltijd Deel III B Cursusaanbod Deeltijd 1. Verplichte vakken 05/06 2. Keuzevakken majortraject 05/06 3. Keuzevakken Academische context en Profileringsruimte 05/06 4. Verplichte vakken 06/07* 5. Keuzevakken majortraject

Nadere informatie

Een vrouw, een kind en azijn (Dutch Edition)

Een vrouw, een kind en azijn (Dutch Edition) Een vrouw, een kind en azijn (Dutch Edition) D.J. Peek Click here if your download doesn"t start automatically Een vrouw, een kind en azijn (Dutch Edition) D.J. Peek Een vrouw, een kind en azijn (Dutch

Nadere informatie

Programs By Harold Koning Dynamic Wellness Strategies, Florida, USA

Programs By Harold Koning Dynamic Wellness Strategies, Florida, USA Programs By Harold Koning Dynamic Wellness Strategies, Florida, USA Koosstraat 11, Paramaribo, Suriname +597 8513124 www.withincoaching.net info@withincoaching.net Find us on Facebook Welkom! Geachte geïnteresseerde,

Nadere informatie

OMGAAN MET DISCRIMINATIE

OMGAAN MET DISCRIMINATIE OMGAAN MET DISCRIMINATIE Diversiteit: 19 beschermde criteria bepaald door de wet 10/5/2007 Leeftijd Seksuele geaardheid Burgerlijke staat Geloof of levensbeschouwing Vermogen Politieke overtuiging Taal

Nadere informatie

Gedachten krijgen pas macht als jij die toekent door erin te geloven. Het gaat er niet om dat je bevrijd wordt van je gedachten,

Gedachten krijgen pas macht als jij die toekent door erin te geloven. Het gaat er niet om dat je bevrijd wordt van je gedachten, Wijsheid Je creëert precies wat je niet wilt. De dingen waarvan wij ons bewust zijn, beheersen wij, de dingen waarvan wij ons niet bewust zijn, beheersen ons. Gedachten hebben op zich geen enkele macht.

Nadere informatie

Een Rugzak Vol Condooms: Stories Van Een Bimbo In De Bush (Dutch Edition) By Meike Schulte

Een Rugzak Vol Condooms: Stories Van Een Bimbo In De Bush (Dutch Edition) By Meike Schulte Een Rugzak Vol Condooms: Stories Van Een Bimbo In De Bush (Dutch Edition) By Meike Schulte Een rugzak vol condooms Standaard Boekhandel - Een rugzak vol condooms: stories van een Bimbo in de Bush Extra:

Nadere informatie

Tim Akkerman - Head of Mobile

Tim Akkerman - Head of Mobile Tim Akkerman - Head of Mobile Emesa is the largest e-commerce company for searching, comparing and booking travel and leisure packages in the following categories: Holidays - Other accommodations - Hotels

Nadere informatie

MIRARI Van kritiek naar dialoog.

MIRARI Van kritiek naar dialoog. MIRARI Van kritiek naar dialoog. Door Tomas Serrien Verwondering is het begin van alle wijsheid. (Aristoteles) Mirari - 1 HET WAT en HET WAAROM: Het grondidee van Mirari. Het is tijd voor een filosofisch

Nadere informatie

Win a meet and greet with Adam Young from the band Owl City!

Win a meet and greet with Adam Young from the band Owl City! 1 Meet and greet read Lees de tekst. Wat is de prijs die je kunt winnen? early too late on time vroeg te laat op tijd Win a meet and greet with Adam Young from the band Owl City! Do you have a special

Nadere informatie

Duurzaam projectmanagement - De nieuwe realiteit van de projectmanager (Dutch Edition)

Duurzaam projectmanagement - De nieuwe realiteit van de projectmanager (Dutch Edition) Duurzaam projectmanagement - De nieuwe realiteit van de projectmanager (Dutch Edition) Ron Schipper Click here if your download doesn"t start automatically Duurzaam projectmanagement - De nieuwe realiteit

Nadere informatie

Het hiernamaals, het leven na de dood

Het hiernamaals, het leven na de dood Het hiernamaals, het leven na de dood ] الهولندية- [ nederlands - dutch revisie: Yassien Abo Abdillah 2013-1435 الا خرة لياة بعد املوت» بالة اهلونلدية «مراجعة: ياس أبو عبد االله 2013-1435 Alle lof behoort

Nadere informatie

Vergaderen in het Engels

Vergaderen in het Engels Vergaderen in het Engels In dit artikel beschrijven we verschillende situaties die zich kunnen voordoen tijdens een business meeting. Na het doorlopen van deze zinnen zal je genoeg kennis hebben om je

Nadere informatie

Nog een voorafje. en je woorden inslikken? Dat wil ik je laten ontdekken in dit werkschrift.

Nog een voorafje. en je woorden inslikken? Dat wil ik je laten ontdekken in dit werkschrift. Voorwoord Ik zou graag Marshall B. Rosenberg bedanken voor de spectaculaire manier waarop hij vele levens heeft veranderd, mooier heeft gemaakt en zelfs heeft gered dankzij het proces en de filosofie van

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Drijfveren voor natuurbeheer in het licht van veranderende wereldbeelden in de samenleving

Drijfveren voor natuurbeheer in het licht van veranderende wereldbeelden in de samenleving Drijfveren voor natuurbeheer in het licht van veranderende wereldbeelden in de samenleving Annick Hedlund-de Witt a.dewitt@tudelft.nl Post-doctoral researcher Biotechnology and Society 2 40 Yoga is not

Nadere informatie

Stap 6: Wat is de kernovertuiging?

Stap 6: Wat is de kernovertuiging? E-Learning: Hoe krijgen ze me zo gek als leidinggevende? Module 7/9 Stap 6: Wat is de kernovertuiging? De relevante vraag is hier: wat is het ergste wat er kan gebeuren als hij zijn controledrang loslaat?

Nadere informatie

Archief Voor Kerkelijke Geschiedenis, Inzonderheid Van Nederland, Volume 8... (Romanian Edition)

Archief Voor Kerkelijke Geschiedenis, Inzonderheid Van Nederland, Volume 8... (Romanian Edition) Archief Voor Kerkelijke Geschiedenis, Inzonderheid Van Nederland, Volume 8... (Romanian Edition) Click here if your download doesn"t start automatically Archief Voor Kerkelijke Geschiedenis, Inzonderheid

Nadere informatie

De filosofische gereedschapskist een truc of weg naar waarheid

De filosofische gereedschapskist een truc of weg naar waarheid De filosofische gereedschapskist een truc of weg naar waarheid Lezing voor de Vereniging voor Wijsbegeerte te s-gravenhage 18 april 2017 Arnoud van Melle Inleiding Waaruit bestaat de gereedschapskist van

Nadere informatie

Oosterse filosofie. Over de denktradities in India en China

Oosterse filosofie. Over de denktradities in India en China Oosterse filosofie Over de denktradities in India en China Inhoudsopgave Geschiedenis - Ontstaan van de filosofie India en het hindoeisme De leer van de Boeddha Mahayana, de leer van de leegte China en

Nadere informatie

recapitulatie 1.1 Voorlopige karakterisering van bewustzijn

recapitulatie 1.1 Voorlopige karakterisering van bewustzijn Grondslagen van de Psychologie college 9 philosophy of mind & cognition 05-03-2009 recapitulatie Wetenschapsfilosofie gaat ofwel over [1] wetenschap in het algemeen, ofwel over [2] een specifieke wetenschap;

Nadere informatie

Eindexamen Filosofie vwo II

Eindexamen Filosofie vwo II 3 Antwoordmodel Opgave 1 De empirische werkelijkheid 1 Een goed antwoord bevat de volgende elementen: een goede uitleg van wat het verificatie- en het confirmatieprincipe inhouden 2 een goede uitleg dat

Nadere informatie

Pijneducatie: Een Praktische Handleiding Voor (Para)Medici By Jo Nijs READ ONLINE

Pijneducatie: Een Praktische Handleiding Voor (Para)Medici By Jo Nijs READ ONLINE Pijneducatie: Een Praktische Handleiding Voor (Para)Medici By Jo Nijs READ ONLINE If you are looking for the book by Jo Nijs Pijneducatie: Een Praktische Handleiding Voor (Para)Medici in pdf form, then

Nadere informatie

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel.

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Goed in je vel zitten Vandaag: 1) Wat is geestelijk gezond? 2) Fit in je Hoofd en 10 positieve stappen 3) Slot en doel 1) Wat is geestelijk gezond? Wie zich mentaal goed

Nadere informatie

5-point scale: Strongly disagree OOOOO Strongly agree O No opinion / n.a. Zeer mee oneens OOOOO Zeer mee eens O Geen mening / n.v.t.

5-point scale: Strongly disagree OOOOO Strongly agree O No opinion / n.a. Zeer mee oneens OOOOO Zeer mee eens O Geen mening / n.v.t. 5-point scale: Strongly disagree OOOOO Strongly agree O No opinion / n.a. Zeer mee oneens OOOOO Zeer mee eens O Geen mening / n.v.t. Active learning The following questions are about active learning. In

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 1.1: On my way Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: train, tram, bus, car, bike, plane, boat, underground, stop,

Nadere informatie

Engelse mail schrijven

Engelse mail schrijven Engelse mail schrijven Hoe schrijf je een Engelse mail? In dit artikel gaan we dit uigebreid bespreken. In dit artikel ga je leren hoe je een zakelijke mail opstelt, hoe iemand aan te spreken, welke standaardzinnen

Nadere informatie

Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008

Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008 Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008 Gevoel en emoties / definitie Emoties: in biologische zin: affectieve reacties. Prikkeling van dit systeem geeft aanleiding tot allerlei lichamelijke reacties.

Nadere informatie

Plak hier een foto van jou in verwachting.

Plak hier een foto van jou in verwachting. Plak hier een foto van jou in verwachting. DIT ZWANGERSCHAPSDAGBOEK IS VAN: ADRES: WOONPLAATS: GEBOORTE UITGEREKEND OP: NAAM VAN DE PARTNER: GEBOORTE BROERTJES EN ZUSJES VAN DE BABY: GEFELICITEERD! JE

Nadere informatie

Begijnenhofgesprekken 20 januari Dr. Barbara Roukema-Koning

Begijnenhofgesprekken 20 januari Dr. Barbara Roukema-Koning Begijnenhofgesprekken 20 januari 2013 Dr. Barbara Roukema-Koning Inleiding begrip dromen veelzeggende dromen: voorbeelden Contact bevorderen visie emotionele update praktijken van hoeden van contact met

Nadere informatie

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013

Future of Innovation. Ruud Smeulders, BrilliantBrains. Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 Future of Innovation Ruud Smeulders, BrilliantBrains Annual General Meeting of the NCCC 24 april 2013 1 the old future 2 But not many flying cars yet 3 only more crowded cities! 4 difficult to predict

Nadere informatie

B1 Woordkennis: Spelling

B1 Woordkennis: Spelling B1 Woordkennis: Spelling Bestuderen Inleiding Op B1 niveau gaan we wat meer aandacht schenken aan spelling. Je mag niet meer zoveel fouten maken als op A1 en A2 niveau. We bespreken een aantal belangrijke

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Workshop Evenwicht, je leven in Balans Werkboek bijeenkomst 1

Workshop Evenwicht, je leven in Balans Werkboek bijeenkomst 1 Workshop Evenwicht, je leven in Balans Werkboek bijeenkomst 1 Evenwicht 2004 Dit product is met toestemming overgenomen en is ontwikkeld binnen het Europese project Evenwicht, werk en privé in balans dat

Nadere informatie

Respectvol reageren op gevoelens

Respectvol reageren op gevoelens OPDRACHTFORMULIER Respectvol reageren op gevoelens Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

Nadere informatie

Sociale Kaart Geestelijke Gezondheidszorg 2013 (Dutch Edition)

Sociale Kaart Geestelijke Gezondheidszorg 2013 (Dutch Edition) Sociale Kaart Geestelijke Gezondheidszorg 2013 (Dutch Edition) If you are searching for the book Sociale Kaart Geestelijke Gezondheidszorg 2013 (Dutch Edition) in pdf form, in that case you come on to

Nadere informatie