Analyse financiële positie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Analyse financiële positie"

Transcriptie

1 Analyse financiële positie Notitie voor deelnemers en gepensioneerden oktober 2012

2 2

3 Samenvatting Aanleiding SPOA krijgt regelmatig vragen van deelnemers over de financiële situatie bij het pensioenfonds. In februari is daar al een uitgebreide notitie over verschenen. Wij (het bestuur van SPOA) hebben echter vast moeten stellen dat de eerste notitie nog niet op alle vragen een bevredigend antwoord geeft. Vandaar dat we de ontwikkeling van de financiële positie nogmaals hebben geanalyseerd. Deze keer nog meer in relatie tot de ontwikkeling bij andere pensioenfondsen en de oorzaken die hieraan ten grondslag liggen. Ook de kosten van SPOA komen dit keer veel uitgebreider aan de orde. De resultaten van deze analyse lichten we in dit rapport toe. Conclusies 1 Financiële situatie bij SPOA niet afwijkend van andere pensioenfondsen De ontwikkeling van de dekkingsgraad bij SPOA is gelijk aan die bij andere pensioenfondsen. Onze dekkingsgraad was altijd al lager, omdat in het verleden (in de periode voor 2002) SPOA de pensioenaanspraken relatief veel heeft verhoogd door middel van extra (voorwaardelijke) indexatie. Dit is ten koste gegaan van buffervorming. Op de ontwikkeling van de rente en de levensverwachting hebben we maar beperkt invloed. Het rendement op ons vermogen is eveneens vergelijkbaar met veel andere fondsen. 2 SPOA belegt voorzichtig ten opzichte van andere pensioenfondsen Het rendement over de afgelopen jaren was na het slechte jaar 2008 met een verlies van bijna 8%, 5,2% in 2009, 11,5% in 2010 en 9,9% in Cumulatief is dat over deze periode 2% minder dan het gemiddelde van alle pensioenfondsen in Nederland. Dat komt omdat SPOA een voorzichtig beleggingsbeleid voert. Daardoor is het rendement iets minder, maar zijn ook de neerwaartse risico s goed onder controle. 3 Kosten SPOA liggen laag De totale kosten van het pensioenfonds lopen iets op als gevolg van de toename in activiteiten. De kosten voor het vermogensbeheer zijn echter laag tot gemiddeld met 0,26% van het belegde vermogen. Gegeven het aantal deelnemers van SPOA liggen de kosten voor uitvoering en administratie per deelnemer relatief laag en onder het landelijk gemiddelde voor gelijksoortige pensioenfondsen. Deze notitie is een vervolg op de brief van 7 februari 2012 met de toelichting op de korting per 1 april Die brief is terug te vinden op de website van SPOA. (Kijkt u voor het oordeel van de AFM over deze brief op: Analyse financiële positie oktober

4 4

5 Inhoudsopgave Pagina Samenvatting Aanleiding 3 Conclusies 3 1 De financiële situatie bij SPOA 1.1 Hoe is de lage dekkingsgraad van SPOA ontstaan? Ontwikkeling dekkingsgraad SPOA t.o.v. andere pensioenfondsen 9 2 Beleggingen 2.1 De beleggingsmix van SPOA voorzichtig Welke beleggingsresultaten heeft SPOA behaald? Hoe komt de beleggingsmix tot stand? 13 3 Welke kosten maakt het pensioenfonds? 3.1 Kosten voor pensioenbeheer Kosten voor vermogensbeheer Hoe worden de kosten gefinancierd? Onze kosten t.o.v. andere pensioenfondsen 16 Analyse financiële positie oktober

6 6

7 1 De financiële situatie bij SPOA 1.1 Hoe is de lage dekkingsgraad van SPOA ontstaan? De dekkingsgraad van een pensioenfonds wordt beïnvloed door verschillende factoren. De belangrijkste factoren zijn: 1. Beleggingsrendement 2. Wijziging marktrente 3. Wijziging van de levensverwachting 4. Premiemarge of -tekort 5. Toeslagverlening en korting van pensioenaanspraken SPOA heeft als gevolg van deze factoren te maken gekregen met onderdekking. Dat wil zeggen dat de pensioenverplichtingen de bezittingen overstijgen. De geschatte dekkingsgraad (de verhouding tussen beleggingen en verplichtingen) bedroeg eind september ,1%. Conform wettelijke eisen dient de dekkingsgraad van SPOA per 31 december 2013 tenminste gelijk te zijn aan 104,3% (het Minimaal Vereist Eigen Vermogen). In de onderstaande grafiek wordt de ontwikkeling van de dekkingsgraad van SPOA vergeleken met de ontwikkeling van de gemiddelde dekkingsgraad van alle pensioenfondsen in Nederland. Bron gemiddelde van alle pensioenfondsen : Tot en met 2006: CBS. Vanaf 2007K4: DNB. Uit de bovenstaande grafiek blijkt dat de dekkingsgraad van SPOA vrijwel altijd lager heeft gelegen dan de gemiddelde dekkingsgraad van alle pensioenfondsen in Nederland. Als we de dekkingsgraad van SPOA in 1997 gelijk stellen aan de gemiddelde dekkingsgraad van alle pensioenfondsen, blijkt dat de relatieve wijziging van de dekkingsgraad van SPOA in lijn ligt met de relatieve wijziging van de gemiddelde dekkingsgraad van pensioenfondsen in Nederland. Analyse financiële positie oktober

8 Bron gemiddelde van alle pensioenfondsen : Tot en met 2006: CBS. Vanaf 2007K4: DNB. In de periode vóór het jaar 2002 heeft SPOA de pensioenaanspraken relatief veel verhoogd door middel van voorwaardelijke indexatie. Dit is ten koste gegaan van buffervorming en de ontwikkeling van de dekkingsgraad. SPOA heeft het beleid dat een voorwaardelijke indexatie kan worden verleend, afhankelijk van de beleggingsresultaten en de financiële positie van het pensioenfonds. Bij de vaststelling van de indexatie volgt het bestuur de lijn van een beperkte opbouw van eigen vermogen binnen het pensioenfonds en een zo hoog mogelijke indexatie van pensioenaanspraken van deelnemers. De wettelijke minimum buffer bedroeg in de jaren 90 voor SPOA circa 5%-10% (dit komt overeen met een dekkingsgraad van 105%-110%). Het vermogensoverschot is in de periode tot 2002 zo veel mogelijk aan deelnemers gegeven door extra verhoging van opgebouwde pensioenaanspraken. Dit blijkt ook uit de onderstaande tabel, waar de indexatie van SPOA wordt afgezet tegen de ontwikkeling van het consumentenprijsindexcijfer (CPI). Indexatie SPOA Ontwikkeling CPI ,5% 2,1% ,0% 2,8% ,5% 1,8% ,0% 2,1% ,5% 2,2% ,5% 1,9% ,0% 2,2% ,0% 2,5% ,5% 4,6% Cumulatief 36,2% 24,5% 8

9 Sinds 2002 zijn de buffereisen voor pensioenfondsen aangescherpt. De wettelijke minimum buffer bedraagt sindsdien 15%-17% (dit komt overeen met een dekkingsgraad van 115%-117%). In haar jaarverslag van 2002 heeft SPOA het volgende aangegeven: SPOA kent naast een onvoorwaardelijke indexatie (lees: groei) van de pensioenaanspraken voor deelnemers een winstafhankelijke bijschrijving voor alle verzekerden (uit de overrente). De voorbije jaren heeft deze laatste aanmerkelijk bijgedragen tot de groei van deze aanspraken, maar door de beursmalaise is deze, in ieder geval voor dit jaar, tot stilstand gekomen. Ten einde aan de eis van de toezichthouder met betrekking tot de beleggingsreserve te kunnen voldoen, heeft het bestuur besloten indexatie uit overrente pas te laten plaatsvinden, nadat gemiddeld de eerste l,5% indexatie (uit overrente) is gereserveerd. Het percentage zal jaarlijks worden bekeken aan de hand van het uiteindelijk gerealiseerde resultaat, de verplichte beleggingsreserve en het voortschrijdende inzicht. Sinds 2002 is de indexatie bij SPOA beperkt geweest. In 2002 bedroeg de voorwaardelijke indexatie 1%, in ,45%, in % en in %. De overige jaren is geen voorwaardelijke indexatie toegekend. 1.2 Ontwikkeling dekkingsgraad SPOA t.o.v. andere pensioenfondsen In de onderstaande grafiek wordt de wijziging van de dekkingsgraad van SPOA sinds 1997 vergeleken met de wijziging van de gemiddelde dekkingsgraad van alle pensioenfondsen in Nederland. Uit de bovenstaande grafiek kan worden geconcludeerd dat de dekkingsgraad van SPOA in slechte tijden (bij dekkingsgraaddaling) minder hard daalt dan gemiddeld en in goede tijden (bij een dekkingsgraadstijging) minder hard stijgt dan het gemiddelde. Analyse financiële positie oktober

10 In de onderstaande tabel wordt de wijziging van de dekkingsgraad van SPOA per oorzaak daarom vergeleken met de wijziging van de dekkingsgraad van de peergroep van pensioenfondsen, zoals gedefinieerd in de brief 7 februari jl 1). De tabel toont de wijziging van de dekkingsgraad in de periode van 1 januari 2008 tot en met 31 december 2011 naar oorzaak 2). Pf. Pf. Pf. Pf. Zorg en Medewerkers Medische Pf. Fysio- SPOA Welzijn ABP Apotheken Specialisten Notarissen therapeuten Dekkingsgraad ,3% 148% 140% 208,0% 146% 116% 152% Premiebijdragen 2,3% 2,9% 2,6% -5,6% -1,7% 3,5% 3,5% Uitkeringen -0,2% 1,8% 1,8% 5,7% 2,8% 0,0% 1,2% Beleggingsresultaten 3) -33,5% -45,9% -41,8% -93,9% -35,9% -29,3% -62,5% Stijging levensverwachting -9,4% -6,6% -7,7% -7,6% -8,8% -0,9% -5,5% Korting 4,5% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 1,8% 0,0% Toeslagverlening -0,6% -0,8% -0,3% -7,5% 0,1% 0,0% -1,4% Overige oorzaken -0,2% -3,3% -0,7% 0,5% 2,2% 0,1% 10,0% Dekkingsgraad ,1% 95,9% 93,8% 99,6% 105,2% 90,7% 97,1% Totale wijziging -37,2% -52,1% -46,2% -108,4% -41,1% -24,9% -54,7% Uit de bovenstaande tabel blijkt dat de wijziging van de dekkingsgraad over de genoemde periode met name wordt veroorzaakt door de beleggingsresultaten. Daarnaast blijkt dat de stijging van de levensverwachting in de afgelopen jaren een relatief grote invloed heeft gehad op de dekkingsgraad van SPOA. 1) Voor Stichting Pensioenfonds voor Huisartsen zijn te weinig gegevens beschikbaar om het verloop over de afgelopen vijf jaar te reconstrueren. Om deze reden is dit fonds niet opgenomen in de tabel. 2) De dekkingsgraadmutaties naar oorzaak kunnen iets afwijken van hetgeen gepubliceerd is in de jaarverslagen van de fondsen. Er is voor gekozen om voor elk fonds een gelijke methode te hanteren voor toerekening van de resultaten naar dekkingsgraadmutatie. 3) Inclusief rendement en wijzigingverplichtingen veroorzaakt door wijziging marktrente. 10

11 2 Beleggingen 2.1 De beleggingsmix van SPOA voorzichtig De beleggingsresultaten worden in sterke mate beïnvloed door de beleggingsmix van het pensioenfonds. Over het algemeen geldt dat een risicovollere beleggingsmix gepaard gaat met een hoger positief rendement (en een grotere stijging van de dekkingsgraad) in goede tijden en een groter negatief rendement (en een grotere daling van de dekkingsgraad) in slechte tijden. De beleggingsresultaten kunnen daarom niet los gezien worden van de beleggingsmix van een pensioenfonds. Het rendement van een pensioenfonds is met name gerelateerd aan het percentage zakelijke waarden en het percentage renteafdekking: Een hoger percentage zakelijke waarden (aandelen) leidt tot een grotere gevoeligheid van de dekkingsgraad van het pensioenfonds voor de ontwikkeling van de beurzen. Een lager percentage renteafdekking leidt tot een grotere gevoeligheid van de dekkingsgraad van het pensioenfonds voor de ontwikkeling van de rente. In de onderstaande tabel wordt de strategische beleggingsmix van SPOA per 31 december 2011 vergeleken met de beleggingsmix van de eerder genoemde pensioenfondsen. Pf. Pf. Pf. Pf. Zorg en Medewerkers Medische Pf. Fysio- Beleggingsmix 2011 SPOA Welzijn ABP Apotheken Specialisten Notarissen therapeuten Zakelijke waarden 36% 57% 62% 57% 59% 25% 57% Renteafdekking 52% 14% 25% 14% 70% 75% 35% Uit de bovenstaande tabel blijkt dat SPOA minder in aandelen belegt dan andere fondsen uit de peergroep en een gemiddelde renteafdekking kent. Dit past bij de keuze van het indexatiebeleid. Zoals onder 1.1 is aangegeven, heeft SPOA gekozen voor een beleid waarbij beschikbare middelen zoveel mogelijk aangewend worden voor verhoging van pensioenaanspraken. Hierdoor worden er lagere buffers aangehouden binnen het fonds. Dit resulteert in een beleggingsbeleid, waarbij het risico op een daling van de dekkingsgraad (enigszins) wordt beperkt door een beperkte weging zakelijke waarden en het gedeeltelijk afdekken van het renterisico. Om een beter beeld te krijgen van de strategische beleggingsmix van SPOA ten opzichte van andere pensioenfondsen in Nederland worden deze in de onderstaande grafiek vergeleken. De peergroep is uitgebreid en bevat de top 135 pensioenfondsen (gerangschikt naar vermogen). SPOA staat in deze lijst op de 64ste plaats. SPOA is donkergroen gemarkeerd. Het (vermogen gewogen) gemiddelde van alle pensioenfondsen 1) uit de top 135 is zwart gemarkeerd. 1) De peergroep betreft de top 135 pensioenfondsen naar omvang van het vermogen. SPOA staat in deze ranglijst op de 64ste plaats. Niet voor alle pensioenfondsen zijn voldoende gegevens beschikbaar om ze op te nemen in de grafieken. De eerste grafiek (mate van risico beleggingen) bevat 81 pensioenfondsen, de tweede grafiek (rendement versus zakelijke waarden) 94 pensioenfondsen en de derde grafiek (rendement versus renteafdekking) 65 pensioenfondsen. Analyse financiële positie oktober

12 Uit de grafiek blijkt dat SPOA een lager percentage zakelijke waarden heeft dan het gemiddelde pensioenfonds en een hoger percentage renteafdekking. SPOA belegt dus minder risicovol dan het gemiddelde pensioenfonds. Dit verklaart de conclusie dat de dekkingsgraad van SPOA in slechte tijden (bij dekkingsgraaddaling) minder hard daalt dan gemiddeld en in goede tijden (bij een dekkingsgraadstijging) minder hard stijgt dan het gemiddelde. 2.2 Welke beleggingsresultaten heeft SPOA behaald? In de onderstaande tabel wordt het cumulatief beleggingsrendement van SPOA over de periode 1 januari 2008 tot en met 31 december 2011 vergeleken met andere pensioenfondsen in Nederland (top 135), zowel in relatie tot het percentage zakelijke waarden als in relatie tot het percentage renteafdekking. SPOA is donkergroen gemarkeerd. Het (vermogen gewogen) gemiddelde van de pensioenfondsen uit de top 1354 is zwart gemarkeerd. Uit de bovenstaande grafiek blijkt dat SPOA een iets lager cumulatief rendement over de periode heeft behaald dan gemiddeld (19% versus 22%). Wanneer het cumulatief rendement van SPOA wordt vergeleken met het cumulatief rendement van pensioenfondsen met een vergelijkbaar percentage aandelen of renteafdekking, kan worden geconcludeerd dat SPOA een gemiddeld rendement behaald heeft. 12

13 2.3 Hoe komt de beleggingsmix tot stand? Het uitgangspunt voor de samenstelling van de beleggingsportefeuille van een pensioenfonds is de ALM-studie (Asset and Liability Study). Het bestuur bepaalt met de informatie uit de ALM-studie de hoofdlijnen van het beleggingsbeleid en stelt het toelaatbare beleggingsrisico en het na te streven rendement vast. Het doel van een ALM-studie is om zicht te krijgen op de ontwikkeling van de financiële positie van het pensioenfonds bij verschillende beleggingsstrategieën. In de ALM-studie worden verschillende beleggingsmixen doorgerekend. De resultaten worden gerangschikt op basis van bepaalde criteria, zoals de gemiddelde dekkingsgraad, de gemiddelde korting en de gemiddelde kans op indexatie op korte en lange termijn. SPOA laat ten minste eens in de drie jaar een ALM-studie uitvoeren. De laatste ALM-studie heeft plaatsgevonden in Op basis van deze studie is geconcludeerd het beleggingsbeleid, zoals dat van toepassing was, te continueren. De resultaten van de ALM-studie vormen de basis voor het beleggingsraamwerk. In het beleggingsraamwerk wordt onder andere opgenomen: De strategische beleggingsmix (percentage zakelijke waarden en vastrentende waarden, gesplitst naar categorie en regio) De mate van valuta-, rente- en kredietrisico Het beleggingsraamwerk wordt vastgesteld door het bestuur van het pensioenfonds. Uitgaande van het beleggingsraamwerk worden per vermogensbeheerder beleggingsrichtlijnen opgesteld. De beleggingsrichtlijnen vormen het raamwerk waarbinnen de vermogensbeheerder mag opereren. De richtlijnen omvatten: De specificatie van het mandaat De specificatie van de benchmark De specificatie van de ruimte voor actief beleid Binnen de beleggingsrichtlijnen hebben vermogensbeheerders enige vrijheid om de beleggingsproducten te kopen en verkopen. In de beleggingsrichtlijnen worden afspraken gemaakt in hoeverre dit is toegestaan. Bij het vaststellen van de beleggingsrichtlijnen wordt rekening gehouden met spreiding van de beleggingen over regio s en sectoren. Ook worden afspraken gemaakt over bijvoorbeeld het gebruik van derivaten (zoals het afdekken van het valutarisico). De beleggingscommissie adviseert het bestuur over het strategische en tactische beleggingsbeleid van het pensioenfonds. Daarnaast monitort de beleggingscommissie de prestaties van de vermogensbeheerders. Vanaf de oprichting van het fonds tot 2009 fungeerde het voltallige bestuur als beleggingscommissie. In 2009 heeft het bestuur een separate beleggingscommissie ingesteld. De beleggingscommissie bestaat uit tenminste twee bestuursleden en een extern lid. De commissie wordt geadviseerd door een beleggingsadviseur en is verantwoording verschuldigd aan het bestuur. De beleggingscommissie van SPOA ontvangt op kwartaalbasis rapportages waarin de prestaties van de vermogensbeheerders worden getoond en waarin het rendement en de risico s worden afgezet tegen vooraf afgesproken maatstaven. De beleggingscommissie monitort de resultaten van de vermogensbeheerders, waarbij tenminste vier keer per jaar de volgende acties worden ondernomen: De beleggingsresultaten van zowel de totale portefeuille als van de deel-portefeuilles ten opzichte van de vastgestelde benchmarks worden geëvalueerd. Er wordt vastgesteld in hoeverre de mandaten door de vermogensbeheerders in acht zijn genomen. (De consistentie van) het door de aangestelde vermogensbeheerders gevoerde beleggingsbeleid in het licht van de marktontwikkelingen en de beleggingsbenadering van de betrokken vermogensbeheerder worden beoordeeld. Het allocatie- en selectiebeleid van de aangestelde vermogensbeheerders worden beoordeeld. Op grond van de bovenstaande acties doet de beleggingscommissie een voorstel aan het bestuur over het al dan niet aanpassen van de samenstelling van de vermogensbeheerders. Analyse financiële positie oktober

14 3 Welke kosten maakt het pensioenfonds? 3.1 Kosten voor pensioenbeheer De afgelopen 5 jaar zijn de volgende kosten gemaakt voor pensioenbeheer (pensioenuitvoering en administratie): Pensioenuitvoerings- en administratiekosten (x 1000) Administratie Administratiekosten (AZL) Subtotaal Kosten uitvoering Accountant: controle van de jaarrekening Actuaris Communicatie Directeur Visitatiecommissie Vergader- en kantoorkosten Deurwaarderkosten Notaris Subtotaal Bestuurskosten Vacatiegeld en bestuursvergoedingen Reiskostenvergoeding Opleidingen Subtotaal Overig Contributies en bijdragen Project verbetering organisatie Kosten beroepspensioenvereniging Overig Subtotaal Totaal

15 Op subtotaalniveau vertonen de kosten een redelijk stabiel verloop. De bestuurskosten nemen toe. De toename van de bestuurskosten over de afgelopen jaren wordt veroorzaakt door de toegenomen eisen die gesteld worden aan het besturen van een fonds. Bovendien zijn als gevolg van de financiële crisis extra werkzaamheden ontstaan zoals het opstellen van een herstelplan en de jaarlijkse evaluatie hiervan. De kosten voor pensioenbeheer zijn toegenomen ten opzichte van Dit wordt met name veroorzaakt door: De extra werkzaamheden die in het kader van de onderdekking van SPOA zijn verricht. In een situatie van onderdekking is een pensioenfonds verplicht een herstelplan op te stellen en deze jaarlijks te evalueren. Zwaardere eisen vanuit de wetgeving, DNB (De Nederlandsche Bank) en AFM (Autoriteit Financiële Markten). Twee belangrijke consequenties hiervan zijn: De toename van het aantal (commissie)vergaderingen. Meer aandacht voor risicomanagement: Het in kaart brengen van de risico s en de beheersmaatregelen, alsmede het volgen van de risico s. Het verloop van de overige kosten is met name afhankelijk van de contributies en bijdragen. Dit betreffen de contributies voor AFM, DNB en de UvB (Unie van Beroepspensioenfondsen). De contributies worden door deze organisaties vastgesteld. 3.2 Kosten voor vermogensbeheer De afgelopen 5 jaar zijn de volgende kosten gemaakt voor vermogensbeheer: Vermogensbeheerkosten (x 1000) Beheerloon Bewaarloon Beleggingsadviseur Vergoeding extern lid beleggingscommissie 18 3 Beleggingsadministratie Overig 12 Totaal Als percentage van het vermogen 0,26% 0,28% 0,29% 0,28% 0,33% De vermogensbeheerkosten als percentage van het vermogen zijn de afgelopen jaren redelijk stabiel. 3.3 Hoe worden de kosten gefinancierd? De kosten voor vermogensbeheer worden gefinancierd uit de rendementen. De kosten voor het pensioenbeheer worden op twee manieren gefinancierd: 5% van de betaalde premie valt jaarlijks vrij ter financiering van de (administratie)kosten. In de voorziening pensioenverplichtingen is 0,5% opgenomen ter financiering van de toekomstige (excasso) kosten. Dit valt vrij op het moment dat uitkeringen worden verricht. Analyse financiële positie oktober

16 De kosten voor pensioenbeheer zijn in 2011 als volgt gefinancierd: Financiering kosten 2011 Kosten voor pensioenbeheer Gefinancierd uit premie Gefinancierd door vrijval uit voorziening bij betaling uitkering -173 Resultaat 217 Het resultaat op kosten voor pensioenbeheer is ten gunste gekomen van het aanwezige pensioenvermogen. 3.4 Onze kosten t.o.v. andere pensioenfondsen In november 2011 heeft de Pensioenfederatie de Aanbevelingen uitvoeringskosten gepresenteerd. Hierin worden de pensioenfondsen opgeroepen om de kosten van het pensioenbeheer, vermogensbeheer en transactiekosten te publiceren. Om te komen tot een vergelijkingsmaatstaf tussen de fondsen, heeft de Pensioenfederatie normen opgesteld voor de publicatie van deze kosten. Op hoofdlijnen luiden deze als volgt: Rapporteer de kosten van pensioenbeheer in euro per deelnemer (hieronder wordt verstaan: premie- betalende deelnemer plus pensioengerechtigde). Rapporteer de kosten van het vermogensbeheer in % van het gemiddeld belegd vermogen. Rapporteer separaat (eventueel geschatte) transactiekosten in % van het gemiddeld belegd vermogen. SPOA deelt de mening van de Pensioenfederatie en wenst volledige transparantie te realiseren ten aanzien van deze kosten. Dit gaat dus verder dan alleen de direct in de jaarrekening te verantwoorden kosten. SPOA ziet het transparant maken van alle kosten en het afzetten tegen een benchmark als een middel om de kosten verder te beheersen. Om deze reden heeft SPOA in haar jaarverslag 2011 de kosten van pensioenbeheer en de kosten van vermogensbeheer volgens de norm van de Pensioenfederatie gepubliceerd. SPOA streeft ernaar de transactiekosten in haar jaarverslag 2012 inzichtelijk te maken. In onderstaande grafieken worden de kosten van pensioenbeheer van SPOA in 2011 vergeleken met de door de top 135 pensioenfondsen 1) gepubliceerde kosten in 2011, conform de norm van de Pensioenfederatie. SPOA is donkergroen gemarkeerd. Deze kosten zijn afgezet tegen het aantal actieve deelnemers en het totaal aantal deelnemers (actieven, gepensioneerden en voormalige deelnemers). Uit de grafiek blijkt dat er een duidelijke relatie bestaat tussen het aantal deelnemers en de kosten voor pensioenbeheer per deelnemer (volgens de definitie van de Pensioenfederatie). Pensioenfondsen met relatief weinig deelnemers hebben relatief hoge kosten per deelnemer. Dit wordt veroorzaakt door de vaste kosten, die elk pensioenfonds heeft. 1) De peergroep betreft de top 135 pensioenfondsen naar omvang van het vermogen. SPOA staat in deze ranglijst op de 64ste plaats. Niet al deze pensioenfondsen hebben de normkosten en vermogensbeheerkosten volgens de norm van de Pensioenfederatie gepubliceerd. In de grafieken zijn de fondsen opgenomen die deze gegevens wel gepubliceerd hebben. De grafiek bevat 71 pensioenfondsen. 16

17 Wanneer de kosten voor pensioenbeheer van SPOA worden vergeleken met de kosten voor pensioenbeheer van pensioenfondsen met een vergelijkbaar totaal aantal deelnemers, kan worden geconcludeerd dat gegeven het totaal aantal deelnemers de kosten voor pensioenbeheer bij SPOA laag zijn. Uitgaande van het aantal actieve deelnemers liggen de kosten van SPOA onder het gemiddelde. SPOA is een beroepspensioenfonds. Gezien de specifieke karakteristieken van beroepspensioenfondsen worden de pensioenbeheerkosten van SPOA in de onderstaande grafiek tevens vergeleken met de pensioenbeheerkosten van andere beroepspensioenfondsen over de afgelopen vijf jaar. De pensioenbeheerkosten zijn in de onderstaande grafiek uitgedrukt als percentage van de feitelijk betaalde premie. SPOA is donkergroen gemarkeerd. Geconcludeerd kan worden dat de pensioenbeheerkosten van SPOA ten opzichte van andere pensioenfondsen laag zijn. Analyse financiële positie oktober

18 In onderstaande grafieken worden de vermogensbeheerkosten vergeleken met de door de top 135 pensioenfondsen 1) en door beroepspensioenfondsen gepubliceerde kosten, conform de norm van de Pensioenfederatie. SPOA is donkergroen gemarkeerd. Wanneer de kosten voor vermogensbeheer van SPOA in de eerste grafiek worden vergeleken met de kosten voor vermogensbeheer van pensioenfondsen met een vergelijkbaar vermogen, kan worden geconcludeerd dat gegeven het vermogen de kosten voor vermogensbeheer bij SPOA gemiddeld tot laag zijn. Wanneer de kosten voor vermogensbeheer van SPOA worden vergeleken met de vermogensbeheerkosten van andere beroepspensioenfondsen, kan worden geconcludeerd dat de kosten voor vermogensbeheer bij SPOA min of meer gelijk gebleven zijn, terwijl bij andere beroepspensioenfondsen sprake is van een stijgende trend. 1) De peergroep betreft de top 135 pensioenfondsen naar omvang van het vermogen. SPOA staat in deze ranglijst op de 64ste plaats. Niet al deze pensioenfondsen hebben de normkosten en vermogensbeheerkosten volgens de norm van de Pensioenfederatie gepubliceerd. In de grafieken zijn de fondsen opgenomen die deze gegevens wel gepubliceerd hebben. De grafiek bevat 92 pensioenfondsen. 18

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

Grotere kostentransparantie en dalende uitvoeringskosten bij pensioenfondsen.

Grotere kostentransparantie en dalende uitvoeringskosten bij pensioenfondsen. LCP Netherlands Werk in uitvoering bij pensioenfondsen 2013 Jeroen Koopmans 1 oktober 2013 Grotere kostentransparantie en dalende uitvoeringskosten bij pensioenfondsen. Even voorstellen drs. Jeroen Koopmans

Nadere informatie

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG

2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 2012 in het kort TOELICHTING OP HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2012 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Op woensdagmiddag 9 maart, aansluitend aan de jaarbijeenkomst van de Vereniging Gepensioneerden Getronics (VGG), organiseerde Stichting Voorzieningsfonds Getronics

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds XYZ xx oktober Kostenbenchmark 2016 Voorbeeldrapportage

Stichting Pensioenfonds XYZ xx oktober Kostenbenchmark 2016 Voorbeeldrapportage Stichting Pensioenfonds XYZ xx oktober 2016 Kostenbenchmark 2016 Voorbeeldrapportage Inhoudsopgave Inleiding Uitvoeringskosten 2013-2015 van Nederlandse pensioenfondsen Rapport Werk in uitvoering 2016

Nadere informatie

MEMO. 1. Inleiding. 2. Pensioenuitvoeringskosten

MEMO. 1. Inleiding. 2. Pensioenuitvoeringskosten MEMO Aan: Stichting Pensioenfonds Openbare Apothekers Van: Lonneke Thissen Datum: 15 februari 2015 Betreft: Benchmark kosten en rendement Kenmerk: 1. Inleiding Op verzoek van het bestuur van Stichting

Nadere informatie

SPNG. veranderingen. was voor. een jaar van grote. Verkort jaarverslag 2013 >

SPNG. veranderingen. was voor. een jaar van grote. Verkort jaarverslag 2013 > 2013 was voor SPNG een jaar van grote veranderingen. Verkort jaarverslag 2013 > 2013 was voor SPNG een jaar van grote veranderingen. Eind 2012 liep het herverzekeringscontract met Nationale-Nederlanden

Nadere informatie

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2013 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 Toelichting op het jaarverslag In het Jaarverslag 2013 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014 Pensioenfonds Robeco Populair Jaarverslag 2014 2014 was een bewogen jaar voor Pensioenfonds Robeco door de sterk dalende rente en de veranderende wet- en regelgeving. In het jaarverslag blikken wij als

Nadere informatie

Pensioen Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen. Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen

Pensioen Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen. Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen Een nieuwe wijze van rapporteren voor pensioenfondsen 14 De lijsten van pensioenfondsen met de hoogste en de laagste vermogensbeheerkosten die onder andere door Pensioen Pro en De Nederlandsche Bank (hierna:

Nadere informatie

Kosten van het fonds

Kosten van het fonds Kosten van het fonds Het bestuur hecht eraan om transparant te zijn over de kosten van het fonds. Waar mogelijk zijn de kosten inzichtelijk gemaakt conform de aanbevelingen die de Pensioenfederatie hieromtrent

Nadere informatie

Terugblik 2011 in cijfers

Terugblik 2011 in cijfers Terugblik 2011 in cijfers U vindt hier een samenvatting van het jaarverslag 2011. Het volledige jaarverslag kunt u downloaden via www.pensioenfondsricohnederland.nl. Financiële situatie Door de kredietcrisis

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics. Verkort Jaarverslag 2009

Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics. Verkort Jaarverslag 2009 Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics Verkort Jaarverslag 2009 Inleiding 2009 is voor de Stichting Pensioenfonds SABIC Innovative Plastics (hierna Pensioenfonds SABIC-IP) weer een bijzonder

Nadere informatie

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op van het volledige jaarverslag.

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op <pagina 8 en 9> van het volledige jaarverslag. 12 vragen over het jaarverslag 2013 De hoofdpunten uit het jaarverslag van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (SPV) behandelen we aan de hand van 12 vragen en antwoorden. Een volledig exemplaar

Nadere informatie

Extra informatie pensioenverlaging

Extra informatie pensioenverlaging Extra informatie pensioenverlaging Wat is de invloed van de verlaging op mijn netto pensioen? Als u nog niet met pensioen bent, kunnen we u nu niet zeggen hoe uw netto pensioen

Nadere informatie

Persbericht. ABP verlaagt pensioen in 2013 met 0,5% Ondanks goed rendement stijgt dekkingsgraad in 2012 onvoldoende

Persbericht. ABP verlaagt pensioen in 2013 met 0,5% Ondanks goed rendement stijgt dekkingsgraad in 2012 onvoldoende Persbericht ABP verlaagt pensioen in 2013 met 0,5% Ondanks goed rendement stijgt dekkingsgraad in 2012 onvoldoende Hoofdpunten: Verlaging pensioen met 0,5% per 1 april 2013 definitief Mogelijk aanvullende

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM. Tweede kwartaal april 2012 t/m 30 juni Samenvatting: Lage rente drukt dekkingsgraad

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM. Tweede kwartaal april 2012 t/m 30 juni Samenvatting: Lage rente drukt dekkingsgraad Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Tweede kwartaal 2012-1 april 2012 t/m 30 juni 2012 Samenvatting: Lage rente drukt dekkingsgraad Nominale dekkingsgraad is gedaald van 110,0% naar 105,1% Beleggingsrendement

Nadere informatie

Verkort jaarverslag 2013

Verkort jaarverslag 2013 Verkort jaarverslag 2013 Wat waren in 2013 de belangrijkste feiten en gebeurtenissen voor GE Pensioen? U leest het in deze verkorte versie van het jaarverslag 2013. Naast deze bondige versie treft u ook

Nadere informatie

Reservetekort weggewerkt, pensioenen verhoogd

Reservetekort weggewerkt, pensioenen verhoogd Verkort jaarverslag 2013 In dit verkorte jaarverslag 2013 zetten we de hoofdpunten uit het volledige jaarverslag van Metro Pensioenfonds voor u op een rij: we blikken terug op het pensioenjaar 2013 en

Nadere informatie

Ontwikkelingen in 2012

Ontwikkelingen in 2012 1 Jaarbericht 2012 Ontwikkelingen in 2012 2012 was, in alle opzichten, weer een bewogen jaar. We kregen onder meer te maken met hectische ontwikkelingen op de financiële markten, met veranderingen in de

Nadere informatie

1.1 Datum in herstel (dd.mm.jj) 31.12.14 1.2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 10

1.1 Datum in herstel (dd.mm.jj) 31.12.14 1.2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 10 Staat/formulier K0 blad 2 Datum in herstel (ddmmjj) 2 2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 0 Onderbouwing gekozen hersteltermijn Er is voor een termijn van 0 jaar gekozen omdat een relatief lange termijn

Nadere informatie

2013 IN HET KORT PENSIOENEN IN BEWEGING. Stichting Shell Pensioenfonds

2013 IN HET KORT PENSIOENEN IN BEWEGING. Stichting Shell Pensioenfonds 2013 IN HET KORT PENSIOENEN IN BEWEGING Stichting Shell Pensioenfonds DEKKINGSGRAAD De dekkingsgraad is de verhouding tussen het aanwezige vermogen (het geld dat het Pensioenfonds bezit) en de pensioenverplichtingen

Nadere informatie

Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen

Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen Verklaring beleggingsresultaten en verlaging pensioenen Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Randstad heeft medio februari 2014 moeten besluiten tot het doorvoeren van een pijnlijke maatregel. Om de

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding

Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland. 1. Inleiding Stichting Pensioenfonds DuPont Nederland 1. Inleiding Op grond van de Europese pensioenfondsenrichtlijn zijn Nederlandse pensioenfondsen sinds 8 februari 2006 verplicht om een verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Nadere informatie

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen

Verklaring inzake de beleggingsbeginselen Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van Stichting Bedrijfspensioenfonds AVH 1. Introductie 1.1 Inleiding Deze verklaring inzake de beleggingsbeginselen geeft beknopt de uitgangspunten weer van het

Nadere informatie

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Agenda 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Pensioenregeling uitgevoerd door BNPF 3. Vergelijking andere pensioenfondsen 4. Herstelplan

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 EERSTE KWARTAAL 2016

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 EERSTE KWARTAAL 2016 KWARTAALVERSLAG EERSTE KWARTAAL 2016 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 31 maart 2016 bedroeg 109,6% Het rendement van 1 januari tot en met 31 maart 2016 bedroeg 5, Het pensioenvermogen per 31

Nadere informatie

Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011

Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011 Persbijeenkomst Jaarverslag ABP 2011 Henk Brouwer, voorzitter bestuur Amsterdam, 23 mei 2012 2011: een roerig jaar Positief: - positief rendement (8 miljard euro) - meer en beter inzicht in kosten - kostprijs

Nadere informatie

Het jaarverslag 2014 samengevat

Het jaarverslag 2014 samengevat Het jaarverslag 2014 samengevat Uw pensioenfonds blikt terug én vooruit Deelnemers 1.711 In 2014 verdiende het fonds 55,1 miljoen dankzij beleggen. Dat bedrag staat voor een rendement van 20,1%. Het fonds

Nadere informatie

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen

Verklaring inzake Beleggingsbeginselen Verklaring inzake Beleggingsbeginselen per 1 januari 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE Inhoudsopgave Verklaring inzake Beleggingsbeginselen van Stichting ING CDC Pensioenfonds 3 De pensioendoelstellingen,

Nadere informatie

Deelnemersvergadering 29 september 2011

Deelnemersvergadering 29 september 2011 Deelnemersvergadering 29 september 2011 Agenda 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Notulen van de vergadering van 30 september 2010 en 22 november 2010 3. Jaarverslag 2010 goedkeuring en decharge

Nadere informatie

2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG

2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 2014 in het kort SAMENVATTING VAN HET JAARVERSLAG 1 samenvatting van het jaarverslag In het Jaarverslag 2014 legt het pensioenfonds uitgebreid verantwoording af over de ontwikkelingen, besluiten en gebeurtenissen

Nadere informatie

BESTUURSVERSLAG VAN LANSCHOT PENSIOENFONDS 2013: VOORTBOUWEN OP DE INGESLAGEN WEG

BESTUURSVERSLAG VAN LANSCHOT PENSIOENFONDS 2013: VOORTBOUWEN OP DE INGESLAGEN WEG Voorlopig jaarverslag 2013 Pensioenfonds F. van Lanschot BESTUURSVERSLAG VAN LANSCHOT PENSIOENFONDS 2013: VOORTBOUWEN OP DE INGESLAGEN WEG Het jaar 2013 stond voor het Bestuur in het teken van het voortbouwen

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012

VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING CRH PENSIOENFONDS 18 JUNI 2012 VERKLARING INZAKE BELEGGINGSBEGINSELEN 18 JUNI 2012 INHOUD 1. Inleiding... 1 2. Organisatie... 2 2.1 Het fonds... 2 2.2 Organisatie... 2 2.3 Toeslagenbeleid... 3 3. Beleggingsbeleid... 4 3.1 Doel van het

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Sterke partners bij beleggingsbeleid. Resultaten onderzoek risicobereidheid. 2,50 per ingelegde euro

Nieuwsbrief. Sterke partners bij beleggingsbeleid. Resultaten onderzoek risicobereidheid. 2,50 per ingelegde euro Nieuwsbrief oktober 2015 Bestuur SPOA: Sterke partners bij beleggingsbeleid Veel deelnemers hebben vragen over de deskundigheid van de bestuursleden van SPOA op het gebied van beleggen, zo bleek uit het

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Jaarbericht 2015 AUGUSTUS 2016 In dit Jaarbericht over 2015 legt Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland op hoofdlijnen verantwoording af voor het

Nadere informatie

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009

Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2009 Dekkingsgraad 100% Belegd vermogen 74,7 miljard Rendement tweede kwartaal 8,4% Herstelplan goedgekeurd In het tweede kwartaal heeft Pensioenfonds Zorg en Welzijn een rendement

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur de pensioenregeling

Nadere informatie

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei 2012. Waarom een extra nieuwsbrief?

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei 2012. Waarom een extra nieuwsbrief? Mei 2012 Extra nieuwsbrief Waarom een extra nieuwsbrief? De positie van pensioenfondsen krijgt voortdurend veel aandacht in de media. De berichten over pensioenen zijn vaak complex en de laatste tijd nogal

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Jaarbericht 2014 AUGUSTUS 2015 In dit Jaarbericht over 2014 legt Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland op hoofdlijnen verantwoording af voor het

Nadere informatie

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015. Stand van zaken SVG. 1 van 19 Stichting Voorzieningsfonds Getronics 11 februari 2015 Stand van zaken SVG 1 van 19 Programma Pensioenfonds SVG Financiële positie SVG Terugblik 2014 Vooruitblik 2015 Vragen 2 van 19 Pensioenfonds SVG

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Algemeen Mijnwerkersfonds Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management) uitgevoerd.

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/6 TWEEDE KWARTAAL 2017

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/6 TWEEDE KWARTAAL 2017 KWARTAALVERSLAG TWEEDE KWARTAAL 2017 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 juni 2017 bedroeg 112,5% Het rendement van 1 april tot en met 30 juni 2017 bedroeg 0,8% Het rendement van 1 januari tot

Nadere informatie

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen RBS pensioen update Van premie tot pensioen Hoe is uw pensioen opgebouwd? Waarom zitten veel pensioenfondsen nu in de problemen? Hoe ziet de toekomst van pensioen in Nederland eruit? In deze RBS Pensioen

Nadere informatie

Deelnemersbijeenkomst

Deelnemersbijeenkomst Deelnemersbijeenkomst Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland 13 oktober 2010 Deelnemersbijeenkomst Agenda 18.30 Opening Bert 18.35 Hoe staat het fonds er voor René Financieel Beleggingsbeleid Rendement

Nadere informatie

HOOFDLIJNEN HERSTELPLAN PGB 2009-2014 MAART 2009 PENSIOENFONDS VOOR DE GRAFISCHE BEDRIJVEN

HOOFDLIJNEN HERSTELPLAN PGB 2009-2014 MAART 2009 PENSIOENFONDS VOOR DE GRAFISCHE BEDRIJVEN HOOFDLIJNEN HERSTELPLAN PGB 2009-2014 MAART 2009 PENSIOENFONDS VOOR DE GRAFISCHE BEDRIJVEN VOORWOORD HERSTELPLAN PGB 2009-2014 Al genomen maatregelen: meer zekerheid in beleggingsbeleid Premieverhoging:

Nadere informatie

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV).

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). REGLEMENT BELEGGINGSCOMMISSIE voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). Artikel 1 Vaststelling en reikwijdte Dit reglement geeft, in aanvulling op de statuten,

Nadere informatie

STICHTING PENSIOENFONDS CARIBISCH NEDERLAND. Performancevergelijking PCN - ABP februari 2017

STICHTING PENSIOENFONDS CARIBISCH NEDERLAND. Performancevergelijking PCN - ABP februari 2017 STICHTING PENSIOENFONDS CARIBISCH NEDERLAND Performancevergelijking PCN - ABP 2011-2015 24 februari 2017 Inhoud Uitgangspunten Risicohouding Vergelijking strategisch beleggingsbeleid Performancevergelijking

Nadere informatie

Stichting CRH Pensioenfonds. 20 februari 2013 Utrecht-De Meern

Stichting CRH Pensioenfonds. 20 februari 2013 Utrecht-De Meern Deelnemersvergadering Stichting CRH Pensioenfonds 20 februari 2013 Utrecht-De Meern Agenda 1. Opening 2. Evaluatie herstelplan 31-12-2012 en korting pensioenen 3. Toeslagenbesluit (indexatie) 4. Rondvraag

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst

Informatiebijeenkomst Stichting Pensioenfonds DHV Informatiebijeenkomst 24 september 2013 2013 Royal HaskoningDHV, All rights reserved Alleen voor intern gebruik Agenda Opening Jaarverslag 2012 Paul Canisius Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

STICHTING PENSIOENFONDS SAGITTARIUS BELEGGINGSBEGINSELEN

STICHTING PENSIOENFONDS SAGITTARIUS BELEGGINGSBEGINSELEN STICHTING PENSIOENFONDS SAGITTARIUS BELEGGINGSBEGINSELEN 22 september 2016 Beleggingsbeginselen De beleggingsbeginselen van het pensioenfonds zijn de uitgangspunten ten aanzien van beleid en uitvoering,

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/6 VIERDE KWARTAAL 2016

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/6 VIERDE KWARTAAL 2016 KWARTAALVERSLAG VIERDE KWARTAAL 2016 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 31 december 2016 bedroeg 108,0% Het rendement van 1 oktober tot en met 31 december 2016 bedroeg -2,8% Het rendement van 1

Nadere informatie

VERKORT JAARVERSLAG 2015

VERKORT JAARVERSLAG 2015 VERKORT JAARVERSLAG 2015 Belangrijkste ontwikkelingen in 2015 De in 2014 opgerichte Stichting Pensioenfonds TNT Express beleefde in 2015 het eerste volledige jaar. Dit verkort jaarverslag is een samenvatting

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie

Jaarbericht Terugblikken en vooruitkijken. delta lloyd pensioenfonds

Jaarbericht Terugblikken en vooruitkijken. delta lloyd pensioenfonds delta lloyd pensioenfonds Jaarbericht 2010 Terugblikken en vooruitkijken In dit Jaarbericht leest u wat er in 2010 bij het pensioenfonds gebeurde. We gaan wat dieper in op onze beleggingen en andere financiële

Nadere informatie

Welkom namens. Stichting Pensioenfonds van de KAS BANK. AMSTERDAM, 26 juni 2014

Welkom namens. Stichting Pensioenfonds van de KAS BANK. AMSTERDAM, 26 juni 2014 Welkom namens Stichting Pensioenfonds van de KAS BANK AMSTERDAM, 26 juni 2014 AGENDA 1. Opening en voorstellen leden van het bestuur 2. Mededelingen van de voorzitter 3. Notulen deelnemersvergadering 27

Nadere informatie

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN

VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN VERKLARING INZAKE DE BELEGGINGSBEGINSELEN SEPTEMBER 2015 1. Introductie 1.1 Inleiding Dit document ( de Verklaring ) beschrijft beknopt de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting Pensioenfonds

Nadere informatie

Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Thales Nederland. 3 juni 2015

Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Thales Nederland. 3 juni 2015 Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Thales Nederland 3 juni 2015 1. Agenda 1. Opening 2. Notulen van de vergadering van 22 mei 2014 3. Governance 4. Herstelplan 5. Financiële gegevens 2014 6.

Nadere informatie

Verkort jaarverslag 2012. 2012: Voortzetting koers 2011 en op naar herstel. Stichting Pensioenfonds PostNL. Meer weten? www.pensioenpostnl.

Verkort jaarverslag 2012. 2012: Voortzetting koers 2011 en op naar herstel. Stichting Pensioenfonds PostNL. Meer weten? www.pensioenpostnl. Verkort jaarverslag 2012 Stichting Pensioenfonds PostNL 2012: Voortzetting koers 2011 en op naar herstel Pensioenfondsen en pensioenen stonden ook in 2012 weer in het middelpunt van de belangstelling.

Nadere informatie

Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012. (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012)

Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012. (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012) Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012 (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012) 1 1 Inhoud Algemeen 5 De bestuursleden van Pensioenfonds C1000 6 Uw pensioen van Pensioenfonds

Nadere informatie

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014 Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader Juni 2014 Inhoudsopgave Wetsvoorstel aanpassing FTK Beleidsdekkingsgraad Premievaststelling Toekomstbestendig indexeren Inhaalindexatie Hersteltermijn

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding

Nieuwsbrief. Beleggen. In dit nummer. augustus 2015. Inleiding Nieuwsbrief augustus 2015 Beleggen Inleiding In de nieuwsbrief van juli 2015 over het nieuwe FTK en het toeslag-/premiebeleid kondigden we aan dat het Q8 Pensioenfonds u graag nader wil informeren over

Nadere informatie

2011 IN HET KORT BEHOEDZAAM OPEREREN. Stichting Shell Pensioenfonds

2011 IN HET KORT BEHOEDZAAM OPEREREN. Stichting Shell Pensioenfonds 2011 IN HET KORT BEHOEDZAAM OPEREREN Stichting Shell Pensioenfonds DEKKINGSGRAAD Het vermogen steeg met 802 miljoen van 17.445 miljoen naar 18.247 miljoen. De stijging kwam vooral door het beleggingsrendement

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/6 EERSTE KWARTAAL 2017

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/6 EERSTE KWARTAAL 2017 KWARTAALVERSLAG EERSTE KWARTAAL 2017 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 31 maart 2017 bedroeg 110,3% Het rendement van 1 januari tot en met 31 maart 2017 bedroeg 1,2% Het pensioenvermogen per 31

Nadere informatie

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Versie 1.0 17 juni 2015 Auteur: Corné van Bokhoven Status: vastgesteld door bestuur Inleiding Nadat Stichting Pensioenfonds DHV in 2008 in dekkingstekort kwam heeft

Nadere informatie

PMT transparant in kosten pensioen

PMT transparant in kosten pensioen PMT transparant in kosten pensioen PMT is het pensioenfonds van de sector Metaal en Techniek. De werkgevers en werknemers in de bedrijfstak besturen het fonds. Als bedrijfstakpensioenfonds is PMT not-for-profit,

Nadere informatie

Financiële positie ABP versterkt in tweede helft 2009

Financiële positie ABP versterkt in tweede helft 2009 Persbericht Financiële positie ABP versterkt in tweede helft 2009 Hoofdpunten: Rendement in 2009 20,2% Dekkingsgraad stijgt in tweede halfjaar Gestegen levensverwachting heeft drukkend effect op dekkingsgraad

Nadere informatie

DNBulletin: Pensioenfondsen gaan in herstelplannen uit van hoge rendementen

DNBulletin: Pensioenfondsen gaan in herstelplannen uit van hoge rendementen DNBulletin DNBulletin: Pensioenfondsen gaan in herstelplannen uit van hoge rendementen Datum 18 mei 2017 Thema Pensioenen Pensioenfondsen verwachten uit hun financiële tekorten te komen door hoge rendementen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Papendorpseweg 100 3528 BJ Utrecht Ingeschreven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 41184467

Nadere informatie

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 5 februari 2014. Stand van zaken SVG. 1 van 20

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 5 februari 2014. Stand van zaken SVG. 1 van 20 Stichting Voorzieningsfonds Getronics 5 februari 2014 Stand van zaken SVG 1 van 20 Programma Pensioenfonds SVG Wat speelt er rond de pensioenen? Financiële positie SVG Kortingsmaatregel Vooruitblik 2014-2015

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Avery Dennison. Deelnemers en Gepensioneerden Oegstgeest, 5 september 2016

Stichting Pensioenfonds Avery Dennison. Deelnemers en Gepensioneerden Oegstgeest, 5 september 2016 Stichting Pensioenfonds Avery Dennison Algemene Vergadering van Algemene Vergadering van Deelnemers en Gepensioneerden Oegstgeest, 5 september 2016 Agenda 1. Opening 2. Vaststelling notulen jaarvergadering

Nadere informatie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie Meer dan 1700 mensen hebben pensioenaanspraken opgebouwd bij Stichting Pensioenfonds Avery Dennison (in deze verklaring voortaan verder "pensioenfonds" genoemd). Zij zijn de (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden

Nadere informatie

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Aan: alle actieve deelnemers alle gewezen deelnemers alle pensioengerechtigden datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Betreft: de risico s van het pensioenfonds voor

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten. Vermogensbeheer SPMS. 17 november 2014

Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten. Vermogensbeheer SPMS. 17 november 2014 Stichting Pensioenfonds Medisch Specialisten Vermogensbeheer SPMS 17 november 2014 Structuur SPMS (vermogensbeheer) Bestuur SPMS F&C (verantwoord beleggen) Ortec (ALM studie) Bestuursbureau Investment

Nadere informatie

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG)

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Herstelplan 2016 Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Onderwerp: Herstelplan PPF APG 2016 Datum: 10 maart 2016 1. Inleiding Deze notitie geeft een overzicht van de uitgangspunten die gehanteerd

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015

Kwartaalbericht. 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015. Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Kwartaalbericht 2e kwartaal 2015 Den Haag, 14 juli 2015 Samenvatting cijfers per 30 juni 2015 Dekkingsgraad (UFR): 108,3% Beleidsdekkingsgraad: 110,0% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2015 1 e halfjaar:

Nadere informatie

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630 Pensioenfonds Productschappen Bezoekadres Laan van Zuid Hoorn 165 2289 DD Rijswijk Postadres Postbus 3042 2280 GA Rijswijk Telefoon 070 4138630 Fax 070 4138650 E-mail info@pbodnl Website wwwpbodnl KvK

Nadere informatie

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Pag. /8 Delta Lloyd garandeert de opgebouwde aanspraken en tarieven. Het Garantiepensioen

Nadere informatie

Uw pensioen bij SPOA. Deelnemersbijeenkomst 8 november 2016

Uw pensioen bij SPOA. Deelnemersbijeenkomst 8 november 2016 Uw pensioen bij SPOA Deelnemersbijeenkomst 8 november 2016 Agenda De pensioenregeling van SPOA Dekkingsgraad: Korten of niet? Premie voldoende voor pensioendoel? Uw pensioenoverzicht: wat staat er nu op?

Nadere informatie

Populair beleggingsplan

Populair beleggingsplan Populair beleggingsplan versie 22 november 2013 1 Inhoudsopgave Wat belegt het pensioenfonds? 4 Wat is het doel van beleggen? 4 Wat levert beleggen op? 4 Er gaan toch ook risico s gepaard met beleggen?

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal april 2012 t/m ultimo juni Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal april 2012 t/m ultimo juni Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2012-1 april 2012 t/m ultimo juni 2012 Samenvatting: Nominale dekkingsgraad gedaald van 107,6% naar 101,9% Beleggingsrendement is 1,6%

Nadere informatie

Goed jaar Metro Pensioenfonds, toch geen verhoging pensioenen

Goed jaar Metro Pensioenfonds, toch geen verhoging pensioenen Verkort jaarverslag 2014 In dit verkorte jaarverslag 2014 zetten we de hoofdpunten uit het volledige jaarverslag van Metro Pensioenfonds voor u op een rij: we blikken terug op het pensioenjaar 2014 en

Nadere informatie

De pensioenleeftijd zal omhoog gaan

De pensioenleeftijd zal omhoog gaan Jaarbericht 2011 Ruim 1.600 mensen ontvangen op dit moment een pensioenuitkering via ons pensioenfonds. Nog eens ruim 2.300 (oud) DuPont-medewerkers zullen in de toekomst een pensioenuitkering ontvangen.

Nadere informatie

Verkort jaarverslag 2014. In de verkorte versie van het jaarverslag leest u op hoofdlijnen hoe het jaar 2014 voor het pensioenfonds is verlopen.

Verkort jaarverslag 2014. In de verkorte versie van het jaarverslag leest u op hoofdlijnen hoe het jaar 2014 voor het pensioenfonds is verlopen. Verkort jaarverslag 2014 In de verkorte versie van het jaarverslag leest u op hoofdlijnen hoe het jaar 2014 voor het pensioenfonds is verlopen. U kunt het volledige jaarverslag downloaden op www.bpfmedewerkersnotariaat.nl.

Nadere informatie

POPULAIR JAARVERSLAG 2013

POPULAIR JAARVERSLAG 2013 POPULAIR JAARVERSLAG 2013 2 Het herstel van onze financiële positie blijft absolute topprioriteit. Twee gezichten Het jaar 2013, maar ook 2014 dat nog grotendeels voor ons ligt, kent twee gezichten. Enerzijds

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN?

WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN? WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN? Bijeenkomst voor pensioengerechtigden Dick Vis, voorzitter Stichting Pensioenfonds Urenco Nederland 20 september 2016 Agenda 1. Samenvatting jaarverslag 2015 2.

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Herstelplan PME 2015. Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015

Herstelplan PME 2015. Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015 Herstelplan PME 2015 Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015 1 PME Herstelplan 2015 dekkingraadsjabloon inclusief onderbouwing Dit document bevat het dekkingsgraadsjabloon dat deel uitmaakt

Nadere informatie

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP

De Dynamische Strategie Portefeuille DSP De Dynamische Strategie Portefeuille DSP Onderdeel van het beleggingsbeleid van Pensioenfonds UWV 1 Inhoudsopgave Waarom beleggen? 4 Beleggen is niet zonder risico s 4 Strategische beleggingsportefeuille

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal oktober 2015 t/m 31 december Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal oktober 2015 t/m 31 december Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2015-1 oktober 2015 t/m 31 december 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is gestegen van 103,7% naar 106,3%; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

Voor mensen die het naadje van de kous willen weten.

Voor mensen die het naadje van de kous willen weten. Voor iedereen interessant. Voor mensen die het naadje van de kous willen weten. 26 september 2011 Voor iedereen interessant. Voor mensen die het naadje van de kous willen weten. In het jaarverslag legt

Nadere informatie

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk

Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk Beleggingsaspecten voorontwerp van wet herziening ftk De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid publiceerde op vrijdag 12 juli 2013 het lang verwachte consultatiedocument over de uitwerking

Nadere informatie

116 De Pensioenwereld in 2015

116 De Pensioenwereld in 2015 12 116 De Pensioenwereld in 2015 Verslaggeving & communicatie 117 Meer inzicht nodig in evenwichtige belangenbehartiging bij uitvoeringskosten Auteurs: Myrna van Engelen en Tristan Helsloot Pensioenfondsen

Nadere informatie