Menselijk gedrag bij brand. Validatie van de toepassing van serious gaming in onderzoek naar brandveiligheidspsychonomie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Menselijk gedrag bij brand. Validatie van de toepassing van serious gaming in onderzoek naar brandveiligheidspsychonomie"

Transcriptie

1 Menselijk gedrag bij brand Validatie van de toepassing van serious gaming in onderzoek naar brandveiligheidspsychonomie

2 Een nieuwe kijk op brandveiligheid Veilig vluchten is het belangrijkste aspect bij de brandveiligheid van gebouwen. De voorzieningen in het gebouw moeten dan wel zo zijn dat in geval van brand snel gevlucht kan worden. In de praktijk blijkt dat niet altijd mogelijk te zijn. Bovendien blijken sommige aannames in het huidige brandveiligheidsbeleid niet overeen te komen met het menselijk gedrag bij werkelijke brandevacuaties. 2 Om brandveiligheidsmaatregelen goed af te stemmen op het werkelijke gedrag bij brand is inzicht in psychonomie van essentieel belang. Oftewel hoe functioneert en reageert de mens in zijn omgeving. Daarbij gaat het vooral om de menselijke perceptie van brand en van de gebouwde omgeving. Dit betekent dat nieuwe kennis nodig is over evacuatiegedrag. Er is vooral inzicht nodig in het proces van wayfinding, de wijze waarop mensen hun vluchtroute vinden. En hoe dit proces van wayfinding met lay-out en ontwerpmaatregelen kan worden ondersteund. Om dit inzicht te verkrijgen kan praktijkonderzoek uitgevoerd worden met de methode van onaangekondigde ontruimingsoefeningen. Daarnaast lijkt serious gaming een geschikt instrument voor onderzoek naar passende brandveiligheidsvoorzieningen op basis van psychonomie. De belangrijkste doelstelling van het promotieonderzoek is daarom de validatie, oftewel een wetenschappelijke goedkeuring van een nieuwe onderzoeksmethode, waarbij gebruik gemaakt wordt van serious gaming. Deze nieuwe onderzoeksmethode bestaat uit een analysemodel waarmee de zelfredzaamheid bij brand in gebouwen op systematische wijze bestudeerd kan worden (Analysemodel vluchtveiligheid), en uit een virtuele omgeving waarin het menselijk gedrag uitvoerig bestudeerd kan worden, namelijk de serious game ADMS-BART. De nieuwe onderzoeksmethode is ontwikkeld om inzicht te krijgen in het evacuatiegedrag en in het effect van het gebouwontwerp op dat evacuatiegedrag. En in het bijzonder op wayfinding. Het verkrijgen van dit inzicht is een aanvullende doelstelling van het promotieonderzoek. Meer info: brochures op Psychonomie en brandveiligheid - Een nieuwe kijk op fire safety engineering Zelfredzaamheid bij brand - Tien mythen ontkracht

3 Validatie ADMS-BART ADMS-BART is de Behavioural Assessment and Research Tool in de simulatieplatform Advanced Disaster Management Simulator. ADMS-BART is een onderzoeksinstrument in de vorm van een serious game. Een serious game is een spel dat gebruik maakt van interactieve simulatie door middel van computertechnologie. Interactieve simulatie is de voorstelling van de rol van een mens, de omgeving, of van beide, die in de loop van de speltijd zullen veranderen als de speler wel of geen acties uitvoert. Het gebruik van ADMS-BART is gevalideerd door de testresultaten in een echt hotel te vergelijken met dezelfde type testen in een virtuele replica van het hotel in de serious game. In totaal zijn 153 brandevacuatietesten in drie scenario s bestudeerd voor de validatie-analyse, namelijk 83 testen in het echte hotel en 70 testen in het virtuele hotel. In elk afzonderlijk testscenario (zowel in het echte als in het virtuele hotel) deden ten minste 20 personen mee. Uit het onderzoek is gebleken dat ADMS-BART gebruikt kan worden als instrument voor onderzoek naar het gedrag van wayfinding bij brand: de invloed van rook op de uitgangkeuze is in het virtuele hotel niet significant anders dan in het echte hotel. Het resultaat voor uitgangkeuze in het lage bordjes scenario bleek in het virtuele hotel contra-intuïtief te zijn. Daardoor is de validiteit van ADMS-BART nog niet volledig aangetoond voor onderzoek naar de invloed van de locatie van op de uitgangkeuze. Toch zijn de resultaten uit het onderzoek veelbelovend. Zo melden de deelnemers aan het onderzoek in de gebruiksvriendelijkheidstesten dat ADMS-BART een realistische omgeving simuleert. Verder geven zij aan de gesimuleerde omgeving in een gedragsonderzoek niet als een spel -situatie maar als een echte situatie te beleven.

4 Uit het onderzoek is verder naar voren gekomen dat de testsituatie in de virtuele omgeving van ADMS-BART voor deelnemers overtuigender is dan de testsituatie in het echte hotel. Enkele belangrijke emoties, zoals het gevoel van nood, het gevoel van haast en het gevoel van stress, zijn namelijk significant sterker in de testen in de virtuele omgeving dan in de echte omgeving. Analysemodel vluchtveiligheid 4 De mate van zelfredzaamheid bij brand en de mate van risico s voor de aanwezigen in een gebouw zijn een belangrijke indicator voor de brandveiligheid van een gebouw. Uit een literatuurstudie naar brandveiligheid en het menselijk gedrag bij brand is naar voren gekomen dat de mate van zelfredzaamheid wordt beïnvloed door drie groepen van factoren, namelijk de kenmerken van brand, de mens en het gebouw. De drie groepen factoren en de subfactoren zijn samengebracht in het Analysemodel vluchtveiligheid. Het analysemodel geeft een overzicht van de kritieke factoren die de zelfredzaamheid bij brand in gebouwen bepalen en een kwalitatieve beoordeling van het effect van de kritieke factoren op vluchtveiligheid. Het gebruik van het Analysemodel vluchtveiligheid is getoetst door het te gebruiken bij de analyse van de brand in het voetbalstadion Euroborg (april, 2008). Uit de test is naar voren gekomen dat het gebruik van het model leidt tot een systematische analyse. Verder geeft het een duidelijk overzicht van het effect van verschillende aspecten van vluchtveiligheid in een gebouw. Deze kennis is nodig voor de ontwikkeling en verbetering van brandveiligheidsbeleid en voor de toepassing van Fire Safety Engineering (FSE). Daarnaast is gebleken dat het model een toereikende voorspelling geeft van de mate van zelfredzaamheid in een gebouw. Het Analysemodel vluchtveiligheid kan toegepast worden op nieuwe gebouwontwerpen, bestaande gebouwen en op gebouwen waarin een brand is geweest. Bij nieuwe gebouwontwerpen kan het model gebruikt worden om maatgevende brandscenario s en gedragscenario s te ontwikkelen die gebaseerd zijn op zowel de kenmerken van het gebouwontwerp als de kenmerken van de te verwachten gebouwpopulatie. Bij bestaande gebouwen kan het model toegepast worden om de situatie op gebied van brandveiligheid te analyseren, door alle factoren te bestuderen die van invloed kunnen

5 zijn op de zelfredzaamheid bij brand. Bij gebouwen waarin een brand is geweest kan het model gebruikt worden om nieuwe informatie over brandveiligheidspsychonomie te verzamelen. Deze informatie kan toegepast worden in andere bestaande FSE-instrumenten, zoals in evacuatiesimulatiesoftware, en is het bruikbaar voor de verdere ontwikkeling van FSEinstrumenten. Meer info: brochure Analysemodel vluchtveiligheid - Systematische analyse van vluchtveiligheid van gebouwen op Nachtelijke ontruimingsoefeningen in een hotel 5 Om inzicht te krijgen in menselijk gedrag bij brand is praktijkonderzoek uitgevoerd naar gedrag bij wayfinding. De experimenten zijn uitgevoerd in Hotel Veluwemeer Amersfoort en in een virtuele replica van het hotel in de serious game ADMS-BART. Een ethische commissie van Universiteit Groningen heeft de onderzoeksopzet goedgekeurd. Situatie in het hotel I I Basisscenario Rookscenario Lage-bordjesscenario Geen zichtbare rook Laaggeplaatste Situatie met ADMS-BART Basisscenario Geen zichtbare rook Rookscenario Lage-bordjesscenario Laaggeplaatste I Gereduceerde verlichtingsscenario

6 Het onderzoek bestond uit experimenten die uitgevoerd werden in verschillende testsituaties (scenario s). In de echte omgeving werden drie scenario s getest, namelijk het basis scenario, het rook scenario en het lage bordjes scenario. In de virtuele omgeving werd daar een vierde scenario aan toegevoegd: het gereduceerde verlichting scenario. 6 Invloed rook De invloed van rook op wayfinding is in de echte omgeving getest. In het basis scenario in de echte omgeving is de meerderheid (55%) van de deelnemers via de hoofduitgang gevlucht. In het rook scenario en in het lage bordjes scenario in de echte omgeving is de meerderheid (64%, respectievelijk 75%) daarentegen via de dichtstbijzijnde nooduitgang gevlucht. Dit wijst erop dat de aanwezigheid (of geen aanwezigheid) van waarneembare rook van invloed is op de keuze van de uitgang. In het rook scenario is toch nog een aanzienlijk deel van de groep testpersonen (31%) via de hoofduitgang gevlucht. Dit betekent dat bijna een derde van de groep deelnemers door de rook en langs de (fictieve) brandhaard is gevlucht. In een echte brandsituatie zou dit gedrag waarschijnlijk tot slachtoffers hebben geleid. Het al of niet hebben van een BHV-achtergrond blijkt nauwelijks de keuze van de uitgang te beïnvloeden. De mate van bekendheid met de omgeving (of type van omgeving) blijkt wel van invloed te zijn op de routekeuze. Zo zijn mensen die voor het slapen gaan de vluchtroute hebben geïnspecteerd meer geneigd via de nooduitgang te vluchten. Vluchtrouteaanduiding Ook de invloed van de locatie van is in de echte omgeving getest. Het merendeel van de deelnemers heeft aangegeven dat zij gebruik hebben gemaakt van de en. Het gebruik van en heeft een aantoonbaar positief effect op het gebruik van de dichtstbijzijnde nooduitgang. Bovendien blijkt dat vooral de laag geplaatste bordjes duidelijke informatie geven en dat het een positieve invloed heeft op het gebruik van de nooduitgang. Daar staat tegenover dat 22% van de mensen die in het basis scenario heeft aangegeven dat zij gebruik heeft gemaakt van de de aanwijzingen op de groene borden niet heeft opgevolgd. In het rook scenario heeft 33% van de deelnemers de aanwijzingen op de borden niet opgevolgd.

7 Verlichtingsniveau De invloed van het is alleen in de virtuele omgeving getest. Het heeft een significante invloed gehad op de keuze van de uitgang: evacués zullen eerder via de dichtstbijzijnde nooduitgang vluchten wanneer sprake is van een normaal. In de huidige regelgeving is het laag in geval van nood geaccepteerd. Aannames loopgedrag Verder blijkt dat de aannames over het loopgedrag die in de regelgeving worden gedaan niet overeenkomen met de resultaten uit het praktijkonderzoek in het echte hotel. Zo wordt in de regelgeving De aannames in de huidige regelgeving over loopsnelheid en loopafstand zouden opnieuw in overweging genomen moeten worden. Dit geldt ook voor de eisen voor noodverlichting. aangenomen dat gebouwgebruikers in geval van nood via de kortste route vluchten: in het scenario zonder waarneembare rook vluchtte 70% echter niet via de kortste route en in de scenario s met waarneembare rook vluchtte 33% (lage bordjes scenario) tot 39% (rook scenario) van de deelnemers niet via de kortste route. Dat betekent dat waarschijnlijk ademhalingsproblemen zullen optreden wanneer de kortste route naar een vluchtdeur ongeveer 30 meter is, zoals in de regelgeving wordt geaccepteerd. Daarnaast is een loopsnelheid van 1 m/s nodig om de geaccepteerde 30 meter in 30 seconden af te leggen. In totaal liep 60% van de testpersonen langzamer dan 1 m/s, terwijl in de hotelvleugel sprake was van een lage bezettingsdichtheid. 7 Meer info: brochure Wayfinding bij brand - Nachtelijke ontruimingsoefeningen in een hotel op Colofon In deze folder zijn enkele hoofdpunten opgenomen uit het promotieonderzoek van Margrethe Kobes bij de leerstoel Crisisbeheersing en Fysieke Veiligheid van de Vrije Universiteit Amsterdam, in samenwerking met het NIFV en de leerstoel Architectonische Ontwerpsystemen van de Technische Universiteit Eindhoven. De volledige rapportage van het onderzoek kunt u vinden in het proefschrift Understanding human behaviour in fire, verkrijgbaar via Omslagfoto: Brand stadion Euroborg (Tuitman 2008)

8 Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid Postbus HA Arnhem T F

FSE op basis van psychonomie

FSE op basis van psychonomie FSE op basis van psychonomie Margrethe Kobes Senior-onderzoeker NIFV Promovenda VU Amsterdam Inleiding Psychonomie: mens en omgeving Resultaten praktijkonderzoek in een hotel Gebruik van transparanten

Nadere informatie

Gedrag van mensen bij brand

Gedrag van mensen bij brand Gedrag van mensen bij brand Drs. ing. Margrethe Kobes MIFireE Onderzoeker NIFV Promovenda VU, Crisislab 6-1-2009 1 Gedrag van mensen bij brand Wat doen mensen bij brand? Resultaten uit literatuuronderzoek

Nadere informatie

Understanding Human Behaviour in Fire

Understanding Human Behaviour in Fire M. Kobes Understanding Human Behaviour in Fire Validation of the Use of Serious Gaming for Research into Fire Safety Psychonomics UNDERSTANDING HUMAN BEHAVIOUR IN FIRE Validation of the Use of Serious

Nadere informatie

Zelfredzaamheid bij brand

Zelfredzaamheid bij brand Zelfredzaamheid bij brand Margrethe Kobes Onderzoeker NIFV Promovenda VU, Crisislab 6-6-2008 1 Inhoud Conclusies uit literatuuronderzoek Meer dan 300 wetenschappelijke publicaties incidentanalyses Experimentanalyses

Nadere informatie

Workshop Zelfredzaamheid bij brand De zorg voor een veilige ontvluchting

Workshop Zelfredzaamheid bij brand De zorg voor een veilige ontvluchting Workshop Zelfredzaamheid bij brand De zorg voor een veilige ontvluchting Margrethe Kobes en Karin Groenewegen Onderzoekers NIFV Nibra 4-11-2009 1 Doelen Verkrijgen van inzicht in aspecten die zelfredzaamheid

Nadere informatie

Psychonomie en brandveiligheid. Een nieuwe kijk op fire safety engineering

Psychonomie en brandveiligheid. Een nieuwe kijk op fire safety engineering Een nieuwe kijk op fire safety engineering Colofon Titel: Psychonomie en brandveiligheid. Een nieuwe kijk op fire safety engineering Datum: 10 september 2010 Auteur: M. Kobes Een nieuwe kijk op fire safety

Nadere informatie

ZELFREDZAAMHEID IN KAART GEBRACHT

ZELFREDZAAMHEID IN KAART GEBRACHT ZELFREDZAAMHEID IN KAART GEBRACHT Waarschuwen Assisteren - Redden 24 september 2013 - Congres Veilige Zorg ieders Zorg HEEFT U IN KAART GEBRACHT WELKE CLIËNTEN ZELFREDZAAM ZIJN BIJ EEN ONTRUIMING?? IEDER

Nadere informatie

Nieuwe technieken voor wayfinding in een gebouw

Nieuwe technieken voor wayfinding in een gebouw Nieuwe technieken voor wayfinding in een gebouw Ir. D.J. de Boer Lectoraat Brandveiligheid in de Bouw Samenspel BHV en vluchtwegaanduiding Door de aanwijzing van de BHV-er is een positief effect op het

Nadere informatie

Alternatieve vluchtroute aanduiding

Alternatieve vluchtroute aanduiding Onderzoek naar de effectiviteit van Nodazzle Versie: 1.0, 4 februari 2010 Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid Nibra Postbus 7010 6801 HA Arnhem T 026 355 24 00 F 026 351 50 51 info@nifv.nl Colofon

Nadere informatie

Zelfredzaamheid bij brand. Tien mythen ontkracht

Zelfredzaamheid bij brand. Tien mythen ontkracht Zelfredzaamheid bij brand Tien mythen ontkracht ZELFREDZAAMHEID BIJ BRAND TIEN MYTHEN ONTKRACHT Het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid Nibra (NIFV) heeft een uitgebreide literatuurstudie gedaan naar

Nadere informatie

Brandveilig ontwerpen in de praktijk Deel 1 ontwerpen van vluchtwegen. Emiel van Wassenaar - 14 juni 2012

Brandveilig ontwerpen in de praktijk Deel 1 ontwerpen van vluchtwegen. Emiel van Wassenaar - 14 juni 2012 Brandveilig ontwerpen in de praktijk Deel 1 ontwerpen van vluchtwegen Emiel van Wassenaar - 14 juni 2012 6/15/2012 Emiel van Wassenaar BOUW RUIMTE MILIEU Inhoud deel 1 1. Het menselijk gedrag zelfredzaamheid

Nadere informatie

Toepassing van simulatie- en rekenmodellen bij de beoordeling van de gelijkwaardige brandveiligheid

Toepassing van simulatie- en rekenmodellen bij de beoordeling van de gelijkwaardige brandveiligheid Toepassing van simulatie- en rekenmodellen bij de beoordeling van de gelijkwaardige brandveiligheid Margrethe Kobes, Mirjam van der Plas, Vincent van Vliet, Jans Weges 0--008 Toepassing simulatie- en rekenmodellen

Nadere informatie

Masterclass Zelfredzaamheid bij brand

Masterclass Zelfredzaamheid bij brand Masterclass Zelfredzaamheid bij brand Margrethe Kobes 6-6-2008 1 Introductie Wat is het doel van brandpreventie? 6-6-2008 2 Introductie Wat is het doel van brandpreventie? Wat heeft een brandpreventist/adviseur

Nadere informatie

VLUCHTEN BIJ EEN BRAND

VLUCHTEN BIJ EEN BRAND VLUCHTEN BIJ EEN BRAND Waar zou op gelet kunnen worden wanneer er een brand is? Bij de brand in Volendam hebben van de 300 vluchtenden er slechts tien de twee nooduitgangen gebruikt, terwijl het gedrang

Nadere informatie

CFD als tool voor de Fire Safety Engineer: case-study

CFD als tool voor de Fire Safety Engineer: case-study CFD als tool voor de Fire Safety Engineer: case-study ir. Xavier Deckers FESG Presentatie CFD in de bouw Actiflow seminar Presentatie FESG Wie zijn wij? Onafhankelijk studiebureau brandveiligheid, Gespecialiseerd

Nadere informatie

Vluchten bij brand Samenspel BHV en vluchtwegaanduiding

Vluchten bij brand Samenspel BHV en vluchtwegaanduiding Vluchten bij brand Samenspel BHV en vluchtwegaanduiding Eindrapportage Saxion Kenniscentrum Leefomgeving Versie 1.0 1 Colofon Opdrachtgever: Nederlandse Vereniging Fabrikanten Noodverlichting Auteur: ir.

Nadere informatie

Echte kerstbomen in openbare ruimten. Richtlijnen voor het veilig plaatsen van kerstbomen

Echte kerstbomen in openbare ruimten. Richtlijnen voor het veilig plaatsen van kerstbomen Echte kerstbomen in openbare ruimten Richtlijnen voor het veilig plaatsen van kerstbomen 1 2 Kerstbomen in openbare ruimten, kan dat wel en hoe groot mogen deze dan zijn? Deze discussie duikt elk najaar

Nadere informatie

BRAND IN ONDERGRONDSE PARKEERGARAGES

BRAND IN ONDERGRONDSE PARKEERGARAGES BRAND IN ONDERGRONDSE PARKEERGARAGES Nele Tilley Department of Flow, Heat and Combustion Mechanics www.floheacom.ugent.be Ghent University UGent pag. 1 onderzoek aan de universiteit: ver van mijn bed?

Nadere informatie

Brand in uw bedrijf: De 4 stappen voor ontruiming

Brand in uw bedrijf: De 4 stappen voor ontruiming Brand in uw bedrijf: De 4 stappen voor ontruiming 2 Brand in uw bedrijf: 4 stappen voor ontruiming! INHOUD 3 Brand in uw bedrijf: 4 stappen voor ontruiming! HOOFDSTUK 1 ONTRUIMINGSPROCEDURE In de ontruimingsprocedure

Nadere informatie

Analysemodel vluchtveiligheid. Systematische analyse van vluchtveiligheid van gebouwen

Analysemodel vluchtveiligheid. Systematische analyse van vluchtveiligheid van gebouwen Systematische analyse van vluchtveiligheid van gebouwen Colofon Titel: Analysemodel vluchtveiligheid. Systematische analyse van vluchtveiligheid van gebouwen Datum: 10 september 2010 Auteurs: M. Kobes

Nadere informatie

Controlelijst brandveiligheid kinderdagverblijven/ basisscholen 2010. Naam instelling : Locatie adres : Contactpersoon : Telefoonnummer :

Controlelijst brandveiligheid kinderdagverblijven/ basisscholen 2010. Naam instelling : Locatie adres : Contactpersoon : Telefoonnummer : Controlelijst brandveiligheid kinderdagverblijven/ basisscholen 2010 Naam instelling : Locatie adres : Contactpersoon : Telefoonnummer : Datum (controlelijst ingevuld) Handtekening Toelichting op de controlelijst

Nadere informatie

Zelfredzaamheid bij brand. Tien mythen ontkracht

Zelfredzaamheid bij brand. Tien mythen ontkracht Zelfredzaamheid bij brand Tien mythen ontkracht ZELFREDZAAMHEID BIJ BRAND TIEN MYTHEN ONTKRACHT Het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid Nibra (NIFV) heeft een uitgebreide literatuurstudie gedaan naar

Nadere informatie

Routekaart Brandpreventie

Routekaart Brandpreventie Routekaart Brandpreventie De routekaart Brandpreventie heeft zes eindstations die in 2045 bereikt worden. Om op een eindstation naar keuze te komen, kies je als reiziger een lijn die naar dit eindstation

Nadere informatie

Beleid bestaande bouw - beleidspakket. Kwaliteit brandveiligheid

Beleid bestaande bouw - beleidspakket. Kwaliteit brandveiligheid Beleid bestaande bouw - beleidspakket Kwaliteit brandveiligheid 1 Voorwoord In dit rapport zijn de door het gemeentebestuur vastgestelde pakketten met de brandveiligheidseisen voor bestaande gebouwen weergegeven.

Nadere informatie

Veranderende randcondities

Veranderende randcondities Veranderende randcondities Invloed op brandveiligheidsniveau? Ir. Saskia Peters-Hegeman Saskia Peters-Hegeman Nieman Raadgevende Ingenieurs: Teamleider FSE PAGE 1 1 Nut en noodzaak van FSE Waarom FSE?

Nadere informatie

www.ijsfontein.nl Evert Hoogendoorn Strateeg / Game Designer

www.ijsfontein.nl Evert Hoogendoorn Strateeg / Game Designer www.ijsfontein.nl Evert Hoogendoorn Strateeg / Game Designer Spelen heeft een hoge mate van intrinsieke motivatie. Door een speelse situatie te creëren kunnen we gedrag sturen, nieuwsgierigheid opwekken

Nadere informatie

Vergelijking tussen simulaties en werkelijkheid

Vergelijking tussen simulaties en werkelijkheid Vergelijking tussen simulaties en werkelijkheid Prof. Bart Merci Ghent University, Belgium Faculty of Engineering Department of Flow, Heat and Combustion Mechanics Overzicht Inleiding Wat is de werkelijkheid?

Nadere informatie

Veilig vluchten bij brand in een gebouw: een kwestie van bouwtechniek 1 of psychonomie?

Veilig vluchten bij brand in een gebouw: een kwestie van bouwtechniek 1 of psychonomie? Veilig vluchten bij brand in een gebouw: een kwestie van bouwtechniek 1 of psychonomie? Magrethe Kobes, Ira Helsloot, Bauke de Vries & Jos Post De mogelijkheid voor veilig vluchten is het cruciale aspect

Nadere informatie

Brandveiligheid in de Zorg. Bouwbesluit

Brandveiligheid in de Zorg. Bouwbesluit Brandveiligheid in de Zorg en het Bouwbesluit Marsh Nederland 3 november 2011 Ing. M.P.Lasker B.Eng MIFireE 1 Marcel Lasker: Directeur Prevent IVG bv Bevelvoerder Brandweer Oldambt Voorzitter IFE Nederland

Nadere informatie

Hoe brandveilig is uw bedrijf?

Hoe brandveilig is uw bedrijf? EXPEDITIE BRANDVEILIGHEID Hoe brandveilig is uw bedrijf? Beantwoord de vragen en ontdek of er verbeterpunten zijn. Ontdek welke punten u en uw medewerkers helpen bij het verbeteren van de brandveiligheid

Nadere informatie

Veilig vluchten uit gebouwen: wegwijs worden in de regel-geving

Veilig vluchten uit gebouwen: wegwijs worden in de regel-geving Veilig vluchten uit gebouwen: wegwijs worden in de regel-geving Probleem Wat zijn in de wet- en regelgeving de algemene uitgangspunten voor het ontwerp van een in de praktijk goed bruikbaar vluchtplan?

Nadere informatie

Brandveiligheid Beperking van het uitbreidingsgebied van brand en rook

Brandveiligheid Beperking van het uitbreidingsgebied van brand en rook Brandveiligheid Beperking van het uitbreidingsgebied van brand en rook Ruud van Herpen 15 9 2014 1 Wie ben ik Ruud van Herpen MSc. FIFireE : Technisch directeur, Nieman Raadgevende Ingenieurs Fellow Fire

Nadere informatie

Veilig vluchten uit gebouwen: nooddeuren

Veilig vluchten uit gebouwen: nooddeuren Veilig vluchten uit gebouwen: nooddeuren Probleem Aan welke eisen moet een nooddeur voldoen om ervoor te zorgen dat bij een calamiteit alle aanwezigen snel, onbelemmerd en zelfstandig op een veilige plek

Nadere informatie

Veiligheid in De Vliegert

Veiligheid in De Vliegert Veiligheid in De Vliegert PRESENTATIE : BEN JANSSEN PLAATSVERVAN GEN D PREVENTIE - EN ARBO COÖRDINATOR Beleidsuitgangspunten De veiligheid, gezondheid en het welzijn van onze medewerkers en vrijwilligers

Nadere informatie

Branden in seniorencomplexen.

Branden in seniorencomplexen. Branden in seniorencomplexen clemon.tonnaer@ifv.nl Houdt het praktijkscenario zich wel aan de uitgangspunten van de regelgeving? 2 Regelgeving en praktijk 1. Wat zijn de uitgangspunten van de regelgeving?

Nadere informatie

Brandveiligheid. Basis voor. De onderbouwing voor brandbeveiliging in gebouwen. Modellering, onderbouwing, argumentatie en. achtergrondinformatie over

Brandveiligheid. Basis voor. De onderbouwing voor brandbeveiliging in gebouwen. Modellering, onderbouwing, argumentatie en. achtergrondinformatie over De onderbouwing voor brandbeveiliging in gebouwen Basis voor Brandveiligheid Modellering, onderbouwing, argumentatie en achtergrondinformatie over brandpreventie in gebouwen. Daar gaat het nieuwe handboek

Nadere informatie

Fatale woningbranden 2003 en 2008 t/m 2011: een vergelijking

Fatale woningbranden 2003 en 2008 t/m 2011: een vergelijking Fatale woningbranden 2003 en 2008 t/m 2011: een vergelijking Managementsamenvatting Inzicht in kritische factoren bij fatale woningbranden is onontbeerlijk om gericht en effectief brandveiligheidsbeleid

Nadere informatie

Ir. René Hopstaken. Structural Fire Safety Engineering praktijkvoorbeeld

Ir. René Hopstaken. Structural Fire Safety Engineering praktijkvoorbeeld Ir. René Hopstaken Structural Fire Safety Engineering praktijkvoorbeeld Ontwerp Station Breda (Bouwbesluit) eisen brandveiligheid Aanpak FSE Conclusies Inhoud Alles in één gebouw: Trein, bus, fiets, auto

Nadere informatie

Gelijkwaardigheid op basis van FSE: Hoe wordt in de praktijk omgegaan met gelijkwaardige oplossingen

Gelijkwaardigheid op basis van FSE: Hoe wordt in de praktijk omgegaan met gelijkwaardige oplossingen Gelijkwaardigheid op basis van FSE: Hoe wordt in de praktijk omgegaan met gelijkwaardige oplossingen De workshopleiders ing. Lieuwe de Witte: lieuwe.dewitte@ifv.nl Brandweeracademie IFV: Onderzoeker/docent

Nadere informatie

Literatuurstudie STAGEPROJECT Devos Charlotte Stagiair Brandweer Antwerpen Student Bachelor Maatschappelijke Veiligheid Katho, Ipsoc Kortrijk

Literatuurstudie STAGEPROJECT Devos Charlotte Stagiair Brandweer Antwerpen Student Bachelor Maatschappelijke Veiligheid Katho, Ipsoc Kortrijk Literatuurstudie STAGEPROJECT Stagiair Brandweer Antwerpen Student Bachelor Maatschappelijke Veiligheid Katho, Ipsoc Kortrijk INLEIDING... 4 PROBLEEMSTELLING... 4 DANKWOORD... 5 1. DEMOGRAFIE WERKINGSGEBIED

Nadere informatie

Risicobenadering en scenariodenken in brandveiligheid

Risicobenadering en scenariodenken in brandveiligheid Risicobenadering en scenariodenken in brandveiligheid René Hagen, lector brandpreventie februari 2008 1 Mensen nemen vrijwillig risico s op grond van persoonlijke beslissingen februari 2008 2 copyright

Nadere informatie

Hoogbouw en Brandveiligheid

Hoogbouw en Brandveiligheid Hoogbouw en Brandveiligheid Even voorstellen... Björn Peters 1 Hoogbouwrichtlijn Hoogbouwrichtlijn Brandveiligheidsvoorzieningen bepaald aan de hand van een drietal aspecten: ontruimingsconcept A, B, C

Nadere informatie

Projectevaluatie. Naleefanalyse brandveiligheid kinderdagverblijven 2010. Harold van Uden, medewerker team Stedelijke Bedrijvigheid

Projectevaluatie. Naleefanalyse brandveiligheid kinderdagverblijven 2010. Harold van Uden, medewerker team Stedelijke Bedrijvigheid Projectevaluatie Naleefanalyse brandveiligheid kinderdagverblijven 00 Projectleider : Harold van Uden, medewerker team Stedelijke Bedrijvigheid Datum: 8 augustus 00 Ondertekening: Opdrachtgever: Datum:

Nadere informatie

De positie van FSE in het nieuwe brandbeveiligingsconcept

De positie van FSE in het nieuwe brandbeveiligingsconcept De positie van FSE in het nieuwe brandbeveiligingsconcept Louis Witloks Basis voor Brandveiligheid FSE- congres 12 en 13 november 2013 VERSIE 8 november 1 Risicobeheersing Kerngedachte Sectorale insteek

Nadere informatie

Duurzaam brandveilige gebouwen. Ruud van Herpen MSc. FIFireE

Duurzaam brandveilige gebouwen. Ruud van Herpen MSc. FIFireE Duurzaam brandveilige gebouwen Ruud van Herpen MSc. FIFireE Ruud van Herpen Eindhoven University of technology: Fellow Fire Safety Engineering (Dept. Built Environment Unit BPS) Saxion University of applied

Nadere informatie

Geert Savelsbergh Hoogleraar op Desmond Tutu leerstoel Jeugd, Sport en Verzoening Vrije Universiteit Amsterdam

Geert Savelsbergh Hoogleraar op Desmond Tutu leerstoel Jeugd, Sport en Verzoening Vrije Universiteit Amsterdam Geert Savelsbergh Hoogleraar op Desmond Tutu leerstoel Jeugd, Sport en Verzoening Vrije Universiteit Amsterdam Bijna iedereen kent die verwarrende tekening van de twee even lange lijnen. Bij de een zijn

Nadere informatie

Voorbeeldexamen Noodverlichtingsdeskundige

Voorbeeldexamen Noodverlichtingsdeskundige Voorbeeldexamen Noodverlichtingsdeskundige Lees zorgvuldig onderstaande informatie Dit voorbeeldexamen bestaat uit een casus met 4 open vragen. Het gebruik van een niet-programmeerbare rekenmachine is

Nadere informatie

ONDERWIJSNIEUWSBRIEF Jaargang 10, nummer 3, juni 2014

ONDERWIJSNIEUWSBRIEF Jaargang 10, nummer 3, juni 2014 ONDERWIJSNIEUWSBRIEF Jaargang 10, nummer 3, juni 2014 IN DEZE UITGAVE: 1. Ziek door werkstress 2. Uit de praktijk: Workshop Betere sportprestaties door gezonde voeding 3. School mag speeltoestellen zelf

Nadere informatie

Evaluatie van de brandveiligheid van bestaande gebouwen met behulp van geavanceerde rekenmodellen

Evaluatie van de brandveiligheid van bestaande gebouwen met behulp van geavanceerde rekenmodellen Evaluatie van de brandveiligheid van bestaande gebouwen met behulp van geavanceerde rekenmodellen Inhoud Wintercircus: het gebouw De FSE-aanpak Evacuatiesimulaties CFD-simulaties Conclusies Wintercircus

Nadere informatie

Integrale brandveiligheid o Integraal: voltallig, geheel => allesomvattend o Allesomvattende brandveiligheid BIO: bouwkundig, installatietechnisch, or

Integrale brandveiligheid o Integraal: voltallig, geheel => allesomvattend o Allesomvattende brandveiligheid BIO: bouwkundig, installatietechnisch, or Integrale brandveiligheid vanuit een risicogerichte benadering Rudolf van Mierlo Efectis Nederland www.efectis.nl 1 Inhoud o Integrale brandveiligheid o o Ervaringen o De toekomst o Stellingen www.efectis.nl

Nadere informatie

De wijde wereld in wandelen

De wijde wereld in wandelen 127 De wijde wereld in wandelen Valrisico schatten door het meten van lopen in het dagelijks leven Om een stap verder te komen in het schatten van valrisico heb ik het lopen in het dagelijks leven bestudeerd.

Nadere informatie

ZELFREDZAAMHEID BIJ BRAND. Kritische factoren voor het veilig vluchten uit gebouwen. Margrethe Kobes

ZELFREDZAAMHEID BIJ BRAND. Kritische factoren voor het veilig vluchten uit gebouwen. Margrethe Kobes ZELFREDZAAMHEID BIJ BRAND Kritische factoren voor het veilig vluchten uit gebouwen Margrethe Kobes Boom Juridische uitgevers Den Haag 2008 Zelfredzaamheid bij brand is het menselijk vermogen om signalen

Nadere informatie

Metro Oostlijn Amsterdam optimalisatie ontruimingsberekeningen

Metro Oostlijn Amsterdam optimalisatie ontruimingsberekeningen mook zoetermeer groningen düsseldorf dortmund berlijn leuven parijs lyon sevilla Metro Oostlijn Amsterdam optimalisatie ontruimingsberekeningen Station Nieuwmarkt o p d r a c h t g e v e r r a p p o r

Nadere informatie

Masterclass ontruimingsconcepten

Masterclass ontruimingsconcepten Masterclass ontruimingsconcepten Kom verder. Saxion. 19.00 Welkom en inleiding: Gebouwenontruiming als risico reducerend subsysteem Ir. Ruud van Herpen, lector Brandveiligheid in de Bouw, Saxion Kenniscentrum

Nadere informatie

NIEUWBOUW WIJKSPORTVOORZIENINGEN PERNIS

NIEUWBOUW WIJKSPORTVOORZIENINGEN PERNIS W2N engineers b.v. Dopheide 2 Postbus 258 9200 AG Drachten T: 0512 544888 E: drachten@w2n.nl W: www.w2n.nl B: NL79 RABO 0369 0496 83 k.v.k. Leeuwarden 59819588 NIEUWBOUW WIJKSPORTVOORZIENINGEN PERNIS BRANDVEILIGHEIDSVOORZIENINGEN

Nadere informatie

Regionale Brandweer Groningen. Regionaal beleid Overnachten in sport- en bijeenkomstfuncties

Regionale Brandweer Groningen. Regionaal beleid Overnachten in sport- en bijeenkomstfuncties Regionale Brandweer Groningen Regionaal beleid Overnachten in sport- en bijeenkomstfuncties November 2008 Colofon Uitgave Auteur (herziening) Contactadres : regionale brandweer Groningen : Wout Blink (Johan

Nadere informatie

Metro Oostlijn Amsterdam optimalisatie ontruimingsberekeningen

Metro Oostlijn Amsterdam optimalisatie ontruimingsberekeningen mook zoetermeer groningen düsseldorf dortmund berlijn leuven parijs lyon sevilla Metro Oostlijn Amsterdam optimalisatie ontruimingsberekeningen Station Waterlooplein o p d r a c h t g e v e r r a p p o

Nadere informatie

BEM1403270. Omschrijving : Toetsing bebouwing t.b.v. het houden van een Agrarische Kinderopvang aan De Zeeweg 4 te Nieuw-Vossemeer (Gem. Steenbergen).

BEM1403270. Omschrijving : Toetsing bebouwing t.b.v. het houden van een Agrarische Kinderopvang aan De Zeeweg 4 te Nieuw-Vossemeer (Gem. Steenbergen). BEM1403270 gemeente Steenbergen Stoofweg 3 4681 RK Nieuw-Vossemeer Telefoon 0167 56 05 09 Telefax 0167 56 09 10 e-mail info@kraakbv.nl Projectnummer : 14056 Onderdeel : Eisen brandveiligheid, daglicht,

Nadere informatie

hoofdstuk 2-4 hoofdstuk 2

hoofdstuk 2-4 hoofdstuk 2 Samenvatting Het doel van het onderzoek, zoals beschreven in dit proefschrift, is het identificeren van fysiologische parameters voor het meten van stress bij vleesvarkens. Stress, veroorzaakt door de

Nadere informatie

Risico s centraal? De toepassing van Fire Safety Engineering en het Bouwbesluit 2012

Risico s centraal? De toepassing van Fire Safety Engineering en het Bouwbesluit 2012 Risico s centraal? De toepassing van Fire Safety Engineering en het Bouwbesluit 2012 Risico s centraal Rol van FSE in de bouwregelgeving Het Bouwbesluit 2012 en brandveiligheid Gevolgen Bouwbesluit 2012

Nadere informatie

AVR Afvalverwerking BV Nieuwbouw Stortbordes december 2011

AVR Afvalverwerking BV Nieuwbouw Stortbordes december 2011 INHOUDSOPGAVE Pagina 1 Inleiding... 4 1.1 Inleiding... 4 1.2 Doelstelling... 4 1.3 Gebruikte documenten bij het opstellen van dit rapport... 4 1.4 Uitgangspunten bij het opstellen van dit rapport... 4

Nadere informatie

Bouwbesluit brandveiligheid = voldoende brandveiligheid?

Bouwbesluit brandveiligheid = voldoende brandveiligheid? Bouwbesluit brandveiligheid = voldoende brandveiligheid? Door: René Duijndam van ExcelAir b.v. Bouwbesluit brandveiligheid Stelling: Het bouwbesluit biedt een minimaal brandveiligheidsniveau: is dit voldoende?

Nadere informatie

Checklist Zorg voor de veiligheid in kerkgebouwen

Checklist Zorg voor de veiligheid in kerkgebouwen Checklist Zorg voor de veiligheid in kerkgebouwen Stappenplan Om tot een verantwoord plan van aanpak te komen, is het noodzakelijk een stappenplan te maken waarin de volgende stappen worden onderscheiden:

Nadere informatie

Eind- en toetstermen Brandpreventie Deskundige I

Eind- en toetstermen Brandpreventie Deskundige I Eind- en toetstermen Brandpreventie Deskundige I CertoPlan B.V. Postbus 85200 3508 AE UTRECHT Ptolemaeuslaan 900 3528 BV UTRECHT Telefoon (0)30 23 45 671 Website www.certoplan.nl Mail examens@certoplan.nl

Nadere informatie

Het Nieuwe denken van de brandweer. Ook úw nieuwe denken?

Het Nieuwe denken van de brandweer. Ook úw nieuwe denken? Naar een brandveiliger samenleving.. Met minder brand, minder slachtoffers én minder schade Het Nieuwe denken van de brandweer. Ook úw nieuwe denken? Ricardo Weewer, Strategisch Centrum NVBR René Hagen,

Nadere informatie

Presentatie BRAND-voorschriften

Presentatie BRAND-voorschriften Presentatie BRAND-voorschriften 28 november 2013 Pieter Stox Bouwkundig adviseur mob: 06-51588910 pstox@arvalis.nl INTRODUCTIE ARVALIS Agrarisch adviesbedrijf, ontstaan vanuit de Limburgse Land- en Tuinbouwbond

Nadere informatie

Gelijkwaardigheid evenementen

Gelijkwaardigheid evenementen Gelijkwaardigheid evenementen Sporthal De Ring IJmuiden Opdrachtgever: Wyckerveste Adviseurs BV Roda JC Ring 101 6466 NH KERKRADE T 045-543 12 45 F 045-543 18 81 E info@wyckerveste.nl Betreft: Projectnummer:

Nadere informatie

De brandveiligheidscan

De brandveiligheidscan De brandveiligheidscan Vector is een bureau voor Brandveiligheid Gespecialiseerd in onderzoek, ontwerp en projectmanagement. Wij hebben kennis van brand, regelgeving en brandveiligheidsinstallaties. Met

Nadere informatie

Bijlagen. Exploratief onderzoek naar multimodale instructieve ontruimingsplattegronden in de openbare ruimte

Bijlagen. Exploratief onderzoek naar multimodale instructieve ontruimingsplattegronden in de openbare ruimte Bijlagen Exploratief onderzoek naar multimodale instructieve splattegronden in de openbare ruimte Masterscriptie Mieke Wester Eerste begeleider: I.F. van der Sluis S2393255 Tweede begeleider: G. Redeker

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Wereldwijd zijn meer dan 3 miljard mensen afhankelijk van biomassa brandstoffen zoals hout en houtskool om in hun dagelijkse energie behoefte te voorzien. Het gebruik van deze

Nadere informatie

Bouwbesluit 2012. Brandveiligheid en gebouwontwerp

Bouwbesluit 2012. Brandveiligheid en gebouwontwerp Bouwbesluit 2012 Brandveiligheid en gebouwontwerp Programma Waartoe leidt het Bouwbesluit 2012? Wijzigingen Bouwbesluit 2012 Doormelding Certificering Vluchten Conclusie: Brandveiligheid is een keuze (wetgeving

Nadere informatie

Voordelen van consumentengedragonderzoek in een virtuele wereld

Voordelen van consumentengedragonderzoek in een virtuele wereld Voordelen van consumentengedragonderzoek in een virtuele wereld Met een virtual reality bril op loopt de respondent door de virtuele supermarkt. Ze loopt door de verschillende gangpaden, kijkt naar alle

Nadere informatie

Brand! En dan? Brandvoorlichting aan bewoners van instellingen voor begeleid wonen van GGZ Noord Holland Noord

Brand! En dan? Brandvoorlichting aan bewoners van instellingen voor begeleid wonen van GGZ Noord Holland Noord BIJLAGE 1: PLAN VAN AANPAK Brand! En dan? Brandvoorlichting aan bewoners van instellingen voor begeleid wonen van GGZ Noord Holland Noord S.A. Wolvers ACM Opleidingen te Elburg 5 februari 2015 Versie 1

Nadere informatie

Samenvatting. Over het gebruik van visuele informatie in het reiken bij baby s

Samenvatting. Over het gebruik van visuele informatie in het reiken bij baby s Samenvatting Over het gebruik van visuele informatie in het reiken bij baby s 166 Het doel van dit proefschrift was inzicht te krijgen in de vroege ontwikkeling van het gebruik van visuele informatie voor

Nadere informatie

Brandveiligheid in de Zorg

Brandveiligheid in de Zorg Brandveiligheid in de Zorg Er gebeurt veel, maar er verandert niets Charles Meijer Voorzitter vakgroep Brandveilig leven Symposium IFV 15 mei 2014 Hoofdconclusie: Brandveiligheid niet of nauwelijks verbeterd

Nadere informatie

Managen van professioneel behandelgedrag door en voor fysiotherapeuten

Managen van professioneel behandelgedrag door en voor fysiotherapeuten Managen van professioneel behandelgedrag door en voor fysiotherapeuten Saxion University of Applied Sciences Kenniskring Ondernemend in de Zorg Monique Filart, Jos van der Werf Mei 2015 Aanleiding Behoefte

Nadere informatie

Het voorspellen van de kans op vallen de hoeveelheid en kwaliteit van het alledaags lopen als risicofactoren

Het voorspellen van de kans op vallen de hoeveelheid en kwaliteit van het alledaags lopen als risicofactoren amenvatting 123 amenvatting 125 Het voorspellen van de kans op vallen de hoeveelheid en kwaliteit van het alledaags lopen als risicofactoren Vallen is één van de meest belangrijke oorzaken van letsel

Nadere informatie

Reflectie op interne en externe hulpverlening.

Reflectie op interne en externe hulpverlening. Reflectie op interne en externe hulpverlening. Eerste reactie: waarom hulpverlening en geen dienstverlening? Waaraan moet ik geholpen worden dan? Tweede reactie: FSE is veel te operationeel en te weinig

Nadere informatie

Gebruik van medische gegevens en/of resterend lichaamsmateriaal

Gebruik van medische gegevens en/of resterend lichaamsmateriaal Gebruik van medische gegevens en/of resterend lichaamsmateriaal Belangrijke telefoonnummers Algemeen nummer UMCG (050) 361 61 61 U kunt hier terecht met algemene vragen over het UMCG. Bijvoorbeeld over

Nadere informatie

Hoefbladstraat te Nieuw-Vennep Beoordeling brandveiligheid. Datum 10 december 2015 Referentie Hoofdweg GH ROTTERDAM

Hoefbladstraat te Nieuw-Vennep Beoordeling brandveiligheid. Datum 10 december 2015 Referentie Hoofdweg GH ROTTERDAM Hoofdweg 70 3067 GH ROTTERDAM T +31 (0)10-4257444 F +31 (0)10-4254443 E rotterdam.ch@dpa.nl www.dpa.nl/cauberg-huygen K.v.K 58792562 IBAN NL71 RABO 0112 075584 Hoefbladstraat 24-26 te Nieuw-Vennep Beoordeling

Nadere informatie

- Bouwregelgeving en werkelijke brandveiligheid - VEILIG VLUCHTEN BIJ BRAND

- Bouwregelgeving en werkelijke brandveiligheid - VEILIG VLUCHTEN BIJ BRAND - Bouwregelgeving en werkelijke brandveiligheid - VEILIG VLUCHTEN BIJ BRAND Ir. A.J. (Abeltje) Tromp abeltje.tromp@efectis.com www.efectis.nl 1 VEILIG VLUCHTEN BIJ BRAND Doel presentatie: o Verdieping

Nadere informatie

Nieuwbouw kantoor Bon Holding

Nieuwbouw kantoor Bon Holding W2N engineers b.v. Dopheide 2 Postbus 258 9200 AG Drachten T: 0512 544888 E: drachten@w2n.nl W: www.w2n.nl B: NL79 RABO 0369 0496 83 k.v.k. Leeuwarden 59819588 Nieuwbouw kantoor Bon Holding BRANDPREVENTIE

Nadere informatie

Duurzaam brandveilige gebouwen. Ruud van Herpen

Duurzaam brandveilige gebouwen. Ruud van Herpen Duurzaam brandveilige gebouwen Ruud van Herpen Stellingen 1. Brandveiligheid staat los van duurzaamheid. Duurzaamheid betreft het normale gebruik, brand is slechts een incident 2. Brandcompartimentering

Nadere informatie

Advies brandveiligheid omgevingsvergunning

Advies brandveiligheid omgevingsvergunning 17-051625 81E7E57509724BEC836C4237E607EC0EAdvies brandveiligheid omgevingsvergunningfirstwatch document Advies brandveiligheid omgevingsvergunning 1. Gegevens aanvraag 2. Gegevens advies Zaaknummer VNOG

Nadere informatie

Algemeen Reglement van de Certificering voor bedrijfsnoodorganisaties

Algemeen Reglement van de Certificering voor bedrijfsnoodorganisaties Algemeen Reglement van de Certificering voor bedrijfsnoodorganisaties Nederlands Instituut BedrijfsnoodOrganisatie Versie 3: Maart 2015 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 3 2. Definities... 4 3. Inleiding...

Nadere informatie

Wat verandert er voor de verzekeraars Ad Durinck

Wat verandert er voor de verzekeraars Ad Durinck Het nieuwe bouwbesluit Wat verandert er voor de verzekeraars Ad Durinck Bouwbesluit 2012 Wat weten wij van de wijzigingen? Verschillen tussen bouwbesluit 2003 en 2012 Historie: Oudste tot dusver gevonden

Nadere informatie

SAMENVATTING (Summary in Dutch)

SAMENVATTING (Summary in Dutch) SAMENVATTING (Summary in Dutch) Dit proefschrift beschrijft de resultaten van een onderzoek naar computerondersteuning bij het opstellen van dienstroosters voor het verplegend personeel in de intramurale

Nadere informatie

Brandweer Enschede. Hoe gebruik ik mijn pand brandveilig?

Brandweer Enschede. Hoe gebruik ik mijn pand brandveilig? Brandweer Enschede Hoe gebruik ik mijn pand brandveilig? Ik ben niet gebruiksvergunningsplichtig, maar moet ik wel voldoen aan de brandveiligheidsvoorschriften? Jazeker, iedereen die een pand in gebruik

Nadere informatie

Hoorcollege 1: Onderzoeksmethoden 06-01-13!!

Hoorcollege 1: Onderzoeksmethoden 06-01-13!! Hoorcollege 1: Onderzoeksmethoden 06-01-13 Stof hoorcollege Hennie Boeije, Harm t Hart, Joop Hox (2009). Onderzoeksmethoden, Boom onderwijs, achtste geheel herziene druk, ISBN 978-90-473-0111-0. Hoofdstuk

Nadere informatie

Evacuatie van bedlegerige patiënten uit een gebouw

Evacuatie van bedlegerige patiënten uit een gebouw Evacuatie van bedlegerige patiënten uit een gebouw Afstudeeronderzoek TU/e 27 juni 2013 Ir. N. (Niels) Strating www.chri.nl Agenda Introductie Cauberg-Huygen Inleiding Experimenten Experimentele Resultaten

Nadere informatie

EXTERNE VEILIGHEID DEVENTER BEDRIJVENPARK A1 RAPPORTAGE

EXTERNE VEILIGHEID DEVENTER BEDRIJVENPARK A1 RAPPORTAGE EXTERNE VEILIGHEID DEVENTER BEDRIJVENPARK A1 RAPPORTAGE GEMEENTE DEVENTER 11 oktober 2007 141223/EA7/1A8/000523/sfo Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Achtergrond en doel 3 2 Analyse risico s 4 2.1 Wet- en regelgeving

Nadere informatie

Leidt de maatregel rechtsaf door rood (RADR) voor fietsers tot een toename van roodrijden elders?

Leidt de maatregel rechtsaf door rood (RADR) voor fietsers tot een toename van roodrijden elders? Leidt de maatregel rechtsaf door rood (RADR) voor fietsers tot een toename van roodrijden elders? Tim De Ceunynck Instituut voor Mobiliteit (IMOB) - Universiteit Hasselt tim.deceunynck@uhasselt.be Inleiding

Nadere informatie

Bestaande ontruimingsalarminstallaties

Bestaande ontruimingsalarminstallaties Rijnstraat 8 Postbus 20952 2500 EZ Den Haag Bestaande ontruimingsalarminstallaties Instructie Versie 1.0 Status Definitief Contactpersoon T 0800-899 1103 info.infofoon @rgd.minbzk.nl Betreft Bestaande

Nadere informatie

AMSTERDAM ARENA ENERGIE OPSLAG Brandveiligheid 10 MEI 2017

AMSTERDAM ARENA ENERGIE OPSLAG Brandveiligheid 10 MEI 2017 AMSTERDAM ARENA ENERGIE OPSLAG Brandveiligheid 10 MEI 2017 Contactpersonen PETER RIKUMAHU Bouwkundig Specialist T +31884261261 M +31627060543 E peter.rikumahu@arcadis.com Arcadis Nederland B.V. Postbus

Nadere informatie

Menselijk vluchtgedrag uit gebouwen

Menselijk vluchtgedrag uit gebouwen Menselijk vluchtgedrag uit gebouwen Paul van Soomeren Directeur DSP-groep Professor University of Salford UK Inhoud presentatie Menselijk vluchtgedrag uit gebouwen 1. Vluchtgedrag in het algemeen 2. Vluchten

Nadere informatie

HOOFDSTUK 2 Intermanuele transfereffecten in volwassenen

HOOFDSTUK 2 Intermanuele transfereffecten in volwassenen Samenvatting 166 HOOFDSTUK 1 Introductie Na een armamputatie wordt vaak, om functionaliteit te behouden, een prothese voorgeschreven. Echter, 30% van de voorgeschreven protheses wordt niet gebruikt. 1-4

Nadere informatie

Managementsamenvatting eindrapportage SBIR Cyber Security Fase 2

Managementsamenvatting eindrapportage SBIR Cyber Security Fase 2 Managementsamenvatting eindrapportage SBIR Cyber Security Fase 2 Managementsamenvatting van de eindrapportage SBIR Cyber Security Fase 2, de prototype ontwikkeling van een transreality bridge, toegepast

Nadere informatie

Onderzoek naar de zelfredzaamheid bij brand van senioren die in een seniorencomplex wonen

Onderzoek naar de zelfredzaamheid bij brand van senioren die in een seniorencomplex wonen Hogeschool Utrecht Eindrapport Onderzoek naar de zelfredzaamheid bij brand van senioren die in een seniorencomplex wonen Integrale Veiligheid Praktijkonderzoek jaar 2 Lars Kerkhoff (student HU Instituut

Nadere informatie

Brandpreventie bij ouderen

Brandpreventie bij ouderen School: Bedrijf: Titel project: 1. De opdracht Opdrachtgever Opdrachtgever is de heer T. Blijlevens, Cluster coördinator Veilig Leven, Regionale Brandweer Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond. Brandveilig

Nadere informatie

Simulatie vluchtkanaal Building Exodus

Simulatie vluchtkanaal Building Exodus Simulatie vluchtkanaal Building Exodus met Calandtunnel Bouwdienst Rijkswaterstaat ing. J. Hoeksma Holland Railconsult ir. E. Schermer. ir. R. van der Vooren kenmerk GP/99000004 - versie 2 Utrecht, 5 maart

Nadere informatie