Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leefbaarheid@Brabant"

Transcriptie

1 rapportage voorjaar 2015 Ontregelen Optimaliseren Overheidsparticipatie t Heike (kinderboerderij en natuureducatiecentrum) Atletiekvereniging Prins Hendrik Vught Bestuurders en leden van sportorganisaties en bij sport betrokken organisaties en personen Bewoners van Bloemenwijk Veghel Bewoners van De Karpen Bewoners van Meerhoven Bewoners van Prinsejagt 2 Bewoners van Sofekesbos Vinkel Bewonersplatform Nispen Bewonersstichting Theresia Boschveldtuin Burgerinitiatiefgroep Huiskamers van de Duinen Burgers aan Zet Buurttuin BergBoss Centrale Cliëntenraad Amarant Groep Cliëntenbelangenbureau Cliëntenraad Houtwerkplaats Woodworks (Amarant) CliëntenraadNovadic-Kentron Coöperatie Biest-Houtakker Coöperatie Conquest Coöperatie Moerenburg Coöperatie Ondernemersrijk U.A. Coöperatieve VerenigingThuisVerbonden Dorpsraad Boskant Dorpsraad Dinteloord Dorpsraad Leenderstrijp Dorpsraad Nistelrode Dorpsraad Prinsenland Dorpsraad Vorstenbosch Dorpssteunpunt Heusden Gebiedsplatform Uden Georganiseerdeburgers Brabant Coöperatief Georganiseerde burgers Stadse Boeren Go4it! Jongerencoaching Groep mannen tegen agressie Initiatiefgroep wijkcoöpwattwest uittilburg West i.o. Invalidenbond Helmond Inwoners Biest- Houakker IVN Brabant IWOP Cathalijne IWOP Kienehoef IWOP Kinderbos KBO Etten-Leur Centrum/Zuid Kerncommissie Loosbroek Ledenvereniging Thebe Extra Locatie CliëntenRaad Medezeggenschapsraad van de Lambertusschool Onafhankelijk Bewonesplatform Boschveld uit s-hertogenbosch West Ouderraad bassischool detovervogel

2 Verantwoording en leeswijzer Het PON heeft van de provincie Noord-Brabant de opdracht gekregen de projecten in het te monitoren. Traditioneel maken we dan onderzoeksrapporten. Ditmaal is in overleg met de opdrachtgever voor een andere opzet gekozen. Een overzichtelijke rapportage die de feitelijke informatie van de projecten in hoofdlijnen bij elkaar zet (hoeveel, wie betrokken, over wat), een dwarsdoorsnede via de beschrijving van een elftal projecten en een ordening aan de hand van een drietal thema s (ontregelen, optimaliseren, overheidsparticipatie). Tot slot geven we aan de hand van de rapportage van Panteia de leerpunten voor de provincie weer en de te kiezen koers voor het komende jaar. Met deze rapportage zijn de nieuwe Statenleden en alle betrokkenen in en rondom de snel bijgelezen. Daarmee kunnen ze een bijdrage leveren aan het verbeteren van dit voor een leefbaar Brabant. Inhoudsopgave Feitelijke resultaten 3 Coöperatie de Duinen - voor zinvolle en zingevende arbeid 4 Wereld School Wereld Wijk 6 Kansrijk Coöperatief Moerenburg 8 IRIS, focus op leefbaarheid 10 Alleen Samen Werkt 12 Eerste bevindingen 14 Van Zorghoeve naar Buurthoeve (Zorghoeve Kakelbont) 16 Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar (NHTV) 18 Community Welzijn Zorg (CWZ) 20 Cultuur en leefbaarheid 22 Sportief! Support 24 Stichting Ru van Rossem Huis 26 Tips aan de provincie 28 Hoe te duiden 29 PON monitor In de loop van dit jaar zal het PON nog de volgende producten maken: 3 notities met theorie en voorbeelden over ontregelen, overheidsparticipatie en optimaliseren. Eindnotitie 2015 over het geleerde in het Meer informatie Meer informatie is beschikbaar op de site en in de publicatie overzicht en inzicht: Evaluatie van Panteia, Ontwerp: PON Datum: april 2015 Het PON heeft deze uitgave gemaakt in opdracht van provincie Noord-Brabant. Auteurs: Sjaak Cox Mirjam Smulders Mariëlle Tuinder Stan ten Thije ook genoemd Boonkkamp Parkcomité Patiëntenvereniging: Epilepsie Vereniging Nederland (EVN) Raad van Kantelaars Rode Kruis Asten Samenwerkende Ondernemersverenigingen Bernheze Seniorenraad dorpsraad Leende Stichting dorpsraad Maarheeze Stichting leefbaarheid De Heen Stichting samenwerkendezorgboeren Zuid Stichting TOP Veldhoven Stichting Verankering Oudere Wijkraad Noord-Helmond Wijkraad Vehel Wijksteunpunt Gestel/Strijp Wijksteunpunt Prinsejagt 3 WijksteunpuntVeldhoven Wijkvereniging Vijverhof Vught Zonnebloem Helmond A Buro voor professionalisering Café de Gouden Leeuw Cafetaria de 7 Heerlijckheden Cisco Claire is helder communicatie, concept & creatie Cmone Coöperatie DELA Cordian en publicatie Gerrits & Van Gulick notarissen Green&So Heijmans BV Het Klantenbedrijf HLB Van Daal & Partners Hof van Cranendonck Interactive StudiosRosmalen Irene Nagtzaam Polyground BV Povel Beheer Puur Permacultuur Tilburg Rabobank Hart van Brabant Rabobank Peel Noord Rabobank Vught Rabbank West-Brabant Noord Seniorenvereniging HE Rosmalen Urban Tasting Tilburg Van de Pas Holding Viedome Vitelia Walraven SE Welltrusten Investments WelThuys Zaal Verhoeven Zarah s Hoeve, Bep Dijkhuizen Zeven Deu

3 Feitelijke resultaten 65 projecten met provinciale subsidie Lokaal/regionaal Provinciebreed Thema s Bron: Meer dan 50% van de projecten zijn in te delen in de categorie wonen-zorg-participatie-welzijn (inclusief technologie). Daarnaast zijn thema s als natuur en groen, stadslandbouw, glasvezel, openbaar vervoer aan de orde. De thema s in deze projecten verschillen niet met de op dit moment gebruikelijke leefbaarheidsthema s: ze springen in op maatschappelijke ontwikkelingen (transformatie, participatie), ze zoeken naar oplossingen bij demografische (vergrijzing, ontgroening) en economische ontwikkelingen (combinaties kleinschalige economische innovaties en maatschappelijke belangen). Het verschil van met andere leefbaarheidsprogramma s is niet de thematiek, maar bovenal de aanpak van de leefbaarheidsproblematiek, het betrekken van nieuwe partijen daarbij en de wijziging van verantwoordelijkheden tussen partijen. Grip krijgen op en verantwoordelijkheid nemen voor je eigen omgeving, met ondernemers, kennisinstituten en je eigen organisaties en verenigingen zijn dan de kernwoorden. 530 betrokken partijen Ondernemers 95 Omgeving Groepen burgers Maatschappelijke organisaties Zorginstellingen 51 - Overig Onderwijs / kennisinstellingen Overheid Best Seniorenraad Schijndel Sociëteit Ru van Rossem Huis Stadsspeeltuin Glymes Stichting bewonersplatform Kortendijk Stichting Cultureel Platform Sint-Oedenrode Stichting nprof Prinsenbeek Stichting wijkraad Brabantpark Transtition townden bosch U.A. mede namens het Belangenorgaan Biest-Houtakker Vrouwenstudio Amalia Werk aan dewijk/atea bab Accountants Amvestwoningen/Nova projectontwikkeling BV Articipte B-in-motion Bistro le Mouton, Café Tivoli Boerderij vd Riet Bteken Bureau Joost Emmerik B.V. Bureau77 Cubico De Kerkhoeve VOF De zelfstandige professionals Delite Dijkstra Brekelmans VOF Dolmans Landscaping B.V. Eagle homes Zorg BV Eerste Verdieping Eric Schoones tekst Buurt- en Wijkontwikkeling Kilimanjaro Wonen Klein Oisterwijk Koole BV Lekker thuis blijven wonen Nicoline Maes New Media Ontwerplab Open Business Community Eindhoven VO Rosmalen Sportief Magazines Spoton communicatie StelComfort Studio Boot Studio Van der Park Thuisservice VDA/Lekkerthuisblijvenwonen.nl Tuinderij t Wild Unlimited BV ghden Advies en Management Helvoirt Zolnact/123Gilze ZZP-ers Art4U Avoord Zorg en Wonen Bewonersplatform Nispen Brabantse Milieuorganisatie Resto vanharte Tilburg

4 Coöperatie de Duinen - voor zinvolle en zingevende arbeid Je hebt een motortje nodig om de samenwerking draaiend te houden Mark Vonk en Laura van Hulten van Coöperatie de Duinen, voor zinvolle en zingevende arbeid Rondom de Loonse en Drunense Duinen zijn de boeren verenigd in de stichting Duinboeren. Dit is een platform van boeren rond het duingebied, met een kleine projectorganisatie. Deze projectorganisatie bedruipt zichzelf met projectsubsidies en bestaat uit drie deeltijdmedewerkers. De afgelopen 2 jaar hebben zo n twintig duinboeren de Coöperatie voor zinvolle arbeid opgericht. Medewerkers van de Duinboeren hebben hen in dit proces professioneel begeleid. We spreken Mark Vonk, als uitvoerder van dit project en Laura van Hulten als bestuurslid van de Duinboeren en als boerin met ervaring met cliënten op het erf. Samenwerken aan vernieuwing Het project Coöperatie voor zinvolle arbeid beoogt zinvolle en zingevende arbeid te creëren voor mensen met een complexe arbeidshandicap. Bijvoorbeeld mensen met een geschiedenis van verslavingen of depressies of mensen met hersenletsel. De boeren hebben een coöperatie opgericht en waren van plan mee te dingen in de aanbestedingen voor participatie en zinvolle dagbesteding bij verschillende gemeenten in de regio. Rabobank Hart van Brabant, het Louis Bolkinstituut, Provincie Noord-Brabant en verschillende zorginstellingen werken samen met de boeren aan het professioneel onderbouwen van de businesscase. Ook wordt er een systeem ontwikkeld waarin snel bepaald kan worden of een cliënt past bij het werk bij die specifieke boer: werken met dieren of fruit, binnen of buiten enzovoorts. In de startfase helpt ondersteuner Zet de coöperatie contacten te leggen met relevante netwerken en belegt bijeenkomsten om kennis en ervaringen te delen. Het lijkt een geweldig praktijkvoorbeeld te worden van hoe de kanteling in zorg en welzijn, ofwel de transities in het sociaal domein bedoeld zijn: cliënten de mogelijkheid bieden zinvol werk te doen zonder al te veel begeleiding van dure professionals. Dat is posititef voor de boer (die extra handen aan het werk heeft) en goed voor de cliënt (die fysiek inspannend en mentaal ontspannend in de natuur en buitenlucht bezig is, en structuur geboden wordt. De coöperatie wilde contracten met gemeenten sluiten om deze vorm van participatie in de regio mogelijk te maken. Dit vormde de basis van het verdienmodel. De boeren zelf krijgen de werkkracht en soms een kleine vergoeding voor begeleiding. Daarnaast is er ook jaarlijkse scholing voor hen beschikbaar. Kink in de kabel: aanbestedingsregels gemeenten Aanvankelijk reageren gemeenten in de regio positief op de eerste contacten over de inkoop van zorg bij de Coöperatie voor zinvolle arbeid. De eerste stappen in de transitie van zorgmiddelen naar gemeenten gaan gepaard met veel regels over de inkoop van zorg. Als in 2014 blijkt dat in de aanbestedingsregels van gemeenten staat dat nieuwe zorgaanbieders niet mogen meedingen, omdat ze ten minste een jaar zorgaanbieder moeten zijn, verandert het perspectief van de coöperatie op slag. Er is meer specialistische kennis nodig. De provincie onderzoekt met hen of er toch mogelijkheden zijn om regels op te rekken, maar dat blijkt in 2014 niet het geval. Vanuit de regering wordt je gestimuleerd om met nieuwe initiatieven te komen, maar vanuit het gemeente-protocol is daar geen ruimte voor verzucht Mark. Dit betekent dat de coöperatie de basis onder het verdienmodel verliest en een van de trekkers moet daarom afhaken. De duinboeren gaan op zoek naar een nieuwe manier om hun idee te realiseren. 4

5 Nieuwe plannen maken Met een nieuwe trekker erbij richten ze zich nu op zorginstellingen als Prisma en ASVZ. Met hen onderzoeken ze wat er voor hun cliënten op het boerenerf mogelijk is. De zorginstellingen zijn in elk geval erg positief over het project. De zorginstellingen willen graag meedoen, maar in de praktijk bewegen ze vaak langzaam. De Duinboeren zijn juist flexibel en dat is lastig te combineren. Momenteel is nog niet duidelijk hoe het werken op het erf bij de boer gefinancierd kan gaan worden. Crowdfunding was voor de Coöperatie lastig. De directe achterban ziet geen onmiddellijk resultaat van de inspanningen van de duinboeren. Het verdienmodel voor de coöperatie is misschien pas over twee jaar duidelijk. De Coöperatie trekt ook nog geen cliënten op basis van een persoonsgebonden budget (pgb). Maar de duinboeren hebben goede hoop dat er voor het eind van hun projectperiode in het de eerste mensen bij boeren geplaatst kunnen worden. Consequenties voor de duinboeren Voorlopig is de Coöperatie voor zinvolle arbeid meer een kennis- en ervaringenplatform dan een onderneming van diverse boeren en organisaties. Het experiment dat ze samen twee jaar geleden zijn aangegaan blijkt veel meer tijd te kosten dan de beoogde jaren. De projectorganisatie van de duinboeren zal de ondersteuning moeten staken aan het eind van de projectperiode. Er is dan geen financiële ruimte meer. Daarmee zal misschien voor de coöperatie toch een bundeling van kennis en ervaring verloren gaan. Lessen uit dit project Het project verloopt langzamer dan de tijd (twee jaar) die ze er van tevoren voor dachten nodig te hebben. De veranderde context vergde nieuw overleg, opnieuw inwerken, nieuwe plannen maken enzovoorts. Dit hoort bij experimenteren, maar de duinboeren vinden het erg jammer dat ze gebonden zijn aan de eindtijd van het Er is behoefte aan flexibiliteit. Je moet wel doelen stellen, maar je moet ook kunnen meebewegen met de realiteit. Het is belangrijk om de planning in de gaten te houden. Het is uiteindelijk een project dat voor alle partijen iets nieuws inhoudt. De ondernemers in dit project, de boeren zelf, maar ook de projectorganisatie, kunnen niet alle maatschappelijke vernieuwingsinitiatieven zonder financiële basis doen. Het betrekken van boeren bij diverse initiatieven kost tijd, aandacht en veel gelobby. En voor ondernemers staat hun bedrijf op de eerste plaats. In feite heb je een motortje nodig om de samenwerking draaiende te houden. Continuïteit heb je nodig, anders kom je niet verder. verwoordt Laura de zorgen van het bestuur van de duinboeren. De gemeente en allerlei andere partijen willen de duinboeren graag bij van alles betrekken, maar zij moeten dat allemaal in hun eigen tijd doen. Dat heeft zijn grenzen. 5

6 Wereld School Wereld Wijk Je hebt als opstartend project een zetje nodig Jacqueline van der Lubbe van Wereld School Wereld Wijk In de aanloop van het project Wereld School Wereld Wijk ontmoetten een groene ontwerpster van openbare ruimte met een achtergrond in de sociale zekerheid, een docent milieueducatie op vijftien basisscholen en een filosofisch publicist elkaar. Ze gaan er vanuit dat je je op kinderen moet richten om echt iets te veranderen op het gebied van duurzaamheid, omdat volwassenen al een vast patroon hebben waarin ze denken en handelen. De ingang van de school als openbare plek en belangrijk ontmoetingspunt in de wijk, blijkt een prima basis voor dit Met vier pilot-scholen is gestart in Zijtaart, Oisterwijk, Haarsteeg en Sint-Michielsgestel. Penvoerderschap en onderzoek is uitgevoerd door het Louis Bolkinstituut. Wij spreken met Jacqueline van der Lubbe eigenaar van Green&So, die de projectuitvoering heeft gerealiseerd. Samen werken aan duurzaamheid Met de vier pilotscholen is eerst een wijkanalyse gedaan: Welke partijen kennen zij al in de wijk? En welke zitten er wel, maar kennen zij eigenlijk niet? Met wie werken ze al samen? Waar kopen ze hun spullen? Het ging om burgers, maatschappelijke organisaties en lokale bedrijven. Deze partijen zijn vervolgens benaderd voor een startbijeenkomst waarin zij gezamenlijk hebben gesproken over het realiseren van allerlei vormen van duurzaamheid. Vervolgens zijn zij in subgroepjes gaan brainstormen om ideeën en thema s van duurzaamheid te benoemen. Voorwaarde was dat bij die ideeën altijd meerdere partijen betrokken moesten zijn. Ze zijn in deelprojecten aan de slag gegaan onder de kapstok van duurzaamheid met thema s als energie, recycling, biodiversiteit en sociale duurzaamheid (leefbaarheid). De gezamenlijke partners als woningcorporaties, zorgorganisaties, buurtbewoners en lokale ondernemers hebben deze activiteiten samen met de scholen bedacht en voeren ze samen uit. Per school is vervolgens een activiteitenkalender opgesteld. Voorbeelden van activiteiten zijn de energiemarkt in Oisterwijk en de verbetering van de natuur-speel-leertuin in Zijtaart. Deze activiteiten worden nu gecontinueerd, waardoor de samenwerking met partners gewaarborgd is. Als de contacten er eenmaal zijn, dan kennen mensen elkaar en dan gaat dat niet zomaar verloren. Nu ontstaan er allerlei nieuwe lijnen vanuit de eerste activiteiten. Alle vier de pilotscholen hebben uiteindelijk andere accenten gelegd en heel veel verschillende partijen erbij betrokken. Vaak was dit de gemeente, de woningbouwvereniging, ondernemers, welzijnsorganisaties, oudervereniging van de school, natuurverenigingen, de harmonie en een wijkraad of dorpsraad. Het is de bedoeling dat de scholen en de gemeenschappen in gedeelde verantwoordelijkheid het vervolg op zich gaan nemen nadat het project binnen stopt. 6

7 Kennis delen Binnen dit project was geen ruimte voor de begeleiding van meer dan vier pilotscholen. Om toch goed in te spelen op de mogelijkheid om het concept verder uit te rollen en om vorm te geven aan kennisdeling, zijn drie scholen tot referentiescholen benoemd. Deze scholen (een in s-hertogenbosch en twee in Waalwijk) hebben het project actief gevolgd. Zij willen nu graag zelf aan de slag met Wereld School Wereld Wijk. De manier van werken kunnen zij ook oppakken, maar die buitenboordmotor in de vorm van procesbegeleiding is volgens de scholen zelf echt nodig om het proces op gang te helpen. Zo beschrijft Jacqueline haar rol als aanjager in de lokale netwerken rondom de scholen. In dit project is in ieder geval de nadruk gelegd op kennisdeling. Zo is er een website, verschijnen er regelmatig nieuwsbrieven en is er binnenkort een slotbijeenkomst waar een inspiratieboek wordt gepresenteerd. Daarnaast is het project zichtbaar op meerdere evenementen waar ook soms presentaties gegeven worden. Relatie met de provincie Noord-Brabant Wereld School Wereld Wijk heeft geen grote obstakels gekend. Soms duurde het wat lang voordat de verbinding met de wijk gelegd kon worden, maar als je het als school concreter maakt en werkt met een thema is dat gemakkelijker. Ook bleek het soms lastig om partners in het netwerk te houden. Contacten met de provincie Noord-Brabant verlopen prima. De provincie voert in het verlengde van het verstrekken van publieke middelen (terecht) een controlerende taak uit, maar heeft zich ook beschikbaar gesteld om te ondersteunen en mee te denken, en daarnaast heeft zij ook ook geïnvesteerd in verdere kennisdeling binnen en buiten Daar heeft het project echt iets aan gehad. Voortzetting in de toekomst De provincie zou vooraf beter moeten nadenken over de follow-up van projecten. Er wordt al snel vanuit gegaan dat anderen goede voorbeelden vanzelf wel gaan volgen, maar zo werkt het niet! Er is geen follow-up budget en dat is een gemiste kans. Er zou een klein budget (bijvoorbeeld in de vorm van dagdelen-cheques), beschikbaar gesteld moeten worden om nieuwe partijen lichte procesondersteuning te kunnen bieden. Je hebt als opstartend project een zetje nodig. De vier pilotscholen zullen ook zonder de begeleiding van het projectteam in de toekomst verder gaan met wat er in de afgelopen tijd is opgezet, maar voor nieuwe, startende, initiatieven is het lastig om het zelf op te zetten zonder enige vorm van ondersteuning. Dat is belangrijk om de lijn vast te houden en het losgemaakte enthousiasme te benutten. 7

8 Kansrijk Coöperatief Moerenburg Het gebied Moerenburg is in zijn kleinheid toch ook heel complex Martijn Honselaar van Kansrijk Coöperatief Moerenburg en Ingrid Dam van Zet In het oosten van Tilburg, ingeklemd tussen rijkswegen, kanaal, spoorlijn en rondweg ligt het landschapspark Moerenburg, onderdeel van Het Groene Woud. Het is de vraag of dit natuurgebied en haar kenmerkende kleinschaligheid weerbaar en veerkrachtig genoeg is voor toekomstige ontwikkelingen op het gebied van burgerinitiatieven. Het project Kansrijk Coöperatief Moerenburg is een initiatief van Ontwerplab samen met een groep burgers, georganiseerd in Coöperatie Moerenburg. Dit samenwerkingsverband wil in een bottom-up aanpak uitzoeken hoe het gebied maatschappelijk en economisch waarde kan krijgen. Dit wordt bezien vanuit het perspectief en de investeringscapaciteit van bewoners, omwonenden, lokale ondernemers en andere belanghebbenden zoals Het Groene Woud, Waterschap De Dommel en de gemeente Tilburg. Martijn Honselaar is architect en stedebouwkundige en Ingrid Dam is een van de adviseurs van Zet die hem ondersteunt in het proces. Het buitengebied is van iedereen Het idee was simpel gezegd om eens goed in een beeld weer te geven hoe de participatie-samenleving en meedoen werken in een buitengebied en wat voor lering je daaruit kunt trekken. Het buitengebied kent een specifieke dynamiek. Het is een hechte gemeenschap, maar stedelingen bemoeien zich er ook tegenaan. Het gebied Moerenburg is in zijn kleinheid toch ook heel complex. Tegen het gebied is in het verleden door allerlei partijen aangeschopt en Martijn moest dan ook aan het begin van het project erg veel moeite doen om het vertrouwen van de bewoners te winnen en uit te leggen dat hij alleen met bewoners en omwonenden kwam praten om het een en ander in beeld te brengen. Het was niet zijn bedoeling om hier een vooraf bedacht plan uit te komen voeren. Dat is in het verleden wel regelmatig het geval geweest en bewoners van het gebied waren daar niet over te spreken. Samenwerking met andere partijen In een klankbordgroep werken de verschillende gebruikers, bewoners en ondernemers samen en reageren ze op hetgeen er in het gebied gebeurt. In bijeenkomsten en individuele gesprekken volgt Martijn de ontwikkelingen in het gebied. Het doel is te leren van de samenwerkingsprocessen. Sommige plannen gaan over de hoofden van de mensen in het gebied heen. Het uitbeelden van de initiatieven helpt dan om het gesprek weer op gang te brengen. 8

9 Bij het gebied Moerenburg zijn veel partijen, waaronder twee gemeenten, betrokken. Zo heeft onder andere de gemeente Tilburg een belangrijke rol. Bijvoorbeeld in het fusieproces van sportverenigingen. Uiteindelijk bleek voor de gemeente dat dit project op initiatief van de betrokken sportverenigingen ten tijde van eerdere besprekingen iets te vroeg kwam. De gemeente had namelijk besloten het aantal sportcomplexen in de stad terug te dringen, maar had op dat moment geen geld beschikbaar om dat uit te voeren. Dat betekent dan dat de betrokkenen op dat moment de energie uit het proces laten wegstromen. Op dit moment is deze energie gelukkig weer geheel terug nu de gemeente Tilburg geld heeft gereserveerd voor de aanleg van een nieuw complex. De dynamiek en betrokkenheid van verschillende partijen is heel anders en dat matcht niet altijd. Het is belangrijk om de lijntjes open te houden zodat je betrokken wordt door allerlei partijen bij overleggen en andere vormen van kennisdeling. Als burgers allemaal op hun eigen eilandje blijven, dan komt er niets van de participatiesamenleving terecht. Datzelfde geldt volgens Martijn voor de andere belanghebbenden, zoals boeren en ondernemers en de gemeenten: Je kunt allemaal op het eigen terrein een 10 halen, maar toch is de patiënt overleden. En de patiënt is in deze beeldspraak dan het natuurgebied Moerenburg. Martijn geeft aan dat het systeem vaak te wensen overlaat. Zo is er een mooi voorbeeld te noemen van een wethouder die een Bed and Breakfast goedkeurt waarbij vier units in de tuin worden bijgebouwd. Vervolgens stelt een juridisch adviseur dat deze vier units een eigen keuken moeten hebben omdat het plan anders niet kan worden goedgekeurd. Dan loopt het uiteindelijk toch stuk. Het is niet de onwillendheid van de mensen, maar het falen van het systeem. Voor Martijn voelt het niet alsof de provincie Noord-Brabant echt een actieve partij is in het project. Zij vragen wel hoe het project loopt, maar mengen zich inhoudelijk niet in het project. Dit is voor hem echter geen probleem. Vanuit Kansrijk Coöperatief Moerenburg zelf wordt momenteel nog niets gedaan aan kennisdeling. Dat gebeurt als de beelden van het gebied klaar zijn. Deze beelden zijn nu aan het ontstaan op basis van de bevindingen. Toekomst Het doel van het project is volgens Martijn voornamelijk om het gebied terug te geven aan de inwoners en gebruikers. Ook is hij van mening dat je als overheid de burgers ruimte moet geven als je wil dat ze zelf participeren. Het idee voor het eindproduct is het optekenen van een kaart. Dit is dan geen nieuw plan of ontwerp van het gebied, maar meer een kansen-kaart. Het is niet de bedoeling om het gebied helemaal in te delen en te verdelen, maar juist om allerhande initiatieven in beeld te brengen en dat te ondersteunen met foto s en verhalen. Het zal een interactief eindproduct worden en zal vervolgens breed worden teruggelegd bij de betrokkenen. Het is de bedoeling om tips en aanbevelingen te delen met alle betrokkenen, maar ook met collega-professionals in het veld, zodat ook anderen ervan kunnen leren. Er wordt in elk geval een sessie gepland met de betrokkenen in dit project, waar het eindproduct zal worden gepresenteerd. 9

10 IRIS, focus op leefbaarheid Je moet eerst vragen wat de klant wil Rien Hilhorst van IRIS, focus op leefbaarheid De coöperatieve vereniging IRIS, Oog voor elkaar, zet zich in voor het vergroten van zelfredzaamheid en zelfstandigheid van mensen met behulp van maatschappelijke dienstverlening op afstand. Het project IRIS, focus op leefbaarheid is vanuit zorginstellingen geïnitieerd en richt zich specifiek op het langer zelfstandig thuis wonen, met behulp van een digitaal diensten- en communicatieplatform. De ambitie is dat het platform kwetsbare hulpvragers, eindgebruikers en dienstverleners verbindt. De bewoners van de dunbevolkte gebieden in West-Brabant en in geconcentreerde stedelijke gebieden op de as Oosterhout, Breda, Etten-Leur en Roosendaal zijn de doelgroep van dit project. In de coöperatie zijn 17 partijen actief. Daarnaast zijn ook diverse andere partijen betrokken bij het project, zoals het Social Care Network / Zorgvoorelkaar en de kennisinstellingen NHTV en Avans. Rien Hilhorst is zelfstandige op het gebied van wijk- en stadsontwikkeling en sinds september 2014 projectleider van IRIS, focus op leefbaarheid. Een gezamenlijk product ontwikkelen In eerste instantie is het project groots opgezet en van bovenaf ingestoken (vanuit professionals). Nadat de vorige projectleider afscheid had genomen heeft het project vier maanden zonder projectleider gezeten. Via de coöperatie is Rien Hilhorst naar voren geschoven en het kostte hem veel tijd om zowel financieel als inhoudelijk orde op zaken te stellen. Er bleken weinig verslagen beschikbaar van wat de vorige projectleider en partners hadden gedaan en ook qua ureninzet bleek er weinig geregistreerd. Rien s achtergrond in stadsontwikkeling, en dus niet in zorg en welzijn, vormt geen enkele belemmering. De coöperatie bestaat uit 17 partijen (allemaal organisaties op het gebied van zorg, welzijn en wonen) en is ontstaan om een gezamenlijk product te vermarkten. Het bleek echter dat zij niet goed hadden nagedacht over het inhoudelijke en organisatorische aspect van wat een coöperatie inhoudt. Het eerste deel van het project is weinig extravert geweest. Er is gewerkt aan de technische opbouw van het webplatform, de nadruk lag sterk op het vinden en betrekken van nieuwe leden bij de coöperatie en nog niet op de eindgebruiker en daardoor werd het project vooral van bovenaf aangevlogen (vanuit de professionals). Uiteindelijk denken professionals toch vooral vanuit hun eigen perspectief: wat hebben wij er zelf aan? De insteek nu is veel meer om het van onder af aan te vliegen. Vanuit gebruikers, mensen die straks gebruik gaan maken van het platform. De website bleek bijvoorbeeld veel te ingewikkeld in gebruik. Dat is nu verbeterd. 10

11 Samenwerking De onderlinge samenwerking is voor IRIS heel belangrijk, juist omdat er zoveel partijen bij betrokken zijn. Zo is er een heidag georganiseerd om duidelijkheid te scheppen over IRIS: waar zij voor dient te gaan en wat de leden van elkaar mogen verwachten. De partijen werken er nu bijvoorbeeld extra aan om vrijwilligers en mantelzorgers bij IRIS te betrekken. Onderdeel van het project IRIS is de game familiegeheimen. Deze game heeft als doel ouderen meer sociale contacten te geven en meer te laten bewegen. Het is ontwikkeld in het gamelab van de game academy van NHTV. Atlantis Games heeft de game verder uitgewerkt. Het spel speelt zich af in Breda, maar kan op maat gemaakt worden voor elke gemeente. Het doel is dus vooral dat mensen uitgedaagd worden de stad in te gaan. Ze moeten met andere spelers gezamenlijk een code vinden om verder te kunnen in het spel. Dit is een voorbeeld van stimulering in plaats van concrete zorg. Momenteel wordt de game door zo n 20 tot 25 mensen getest. Zij zijn er erg over te spreken. Het contact met de provincie Noord-Brabant verloopt goed. Zij reageerde goed toen Rien Hilhorst moest mededelen dat er in de eerste fase van het project weinig verslag gelegd was en de urenregistratie niet op orde was. Gezamenlijk zijn werkbare afspraken gemaakt om tot een oplossing te komen. Voor de toekomst hoopt Rien dat de provincie de communitybuilding gaat faciliteren (met geld of anderszins). Ook kunnen met een investering van de provincie allerhande platforms die los van elkaar worden ingericht aan elkaar worden gekoppeld, zodat het een waardevol en eenduidig geheel kan zijn. Er is veel geld geïnvesteerd in het technische aspect van het platform, maar juist de beweging van burgers naar het platform toe verdient ook aandacht. De mensen die binnen IRIS werken komen vooral uit de zorg en het welzijn en hebben weinig concrete kennis over burgerparticipatie en hoe je burgers kunt betrekken. Daar zou in het project juist erg veel behoefte aan zijn. Mensen die in de dagelijkse praktijk werken met ouderen hebben de praktische ervaring die je kunt (en zelfs moet!) gebruiken. Naar hem moet je luisteren! Toekomst Als project loopt IRIS nog tot 1 juli Hierna (waarschijnlijk in september) volgt er een slotbijeenkomst waar het project in zijn geheel wordt toegelicht en waar tips gegeven kunnen worden aan andere partijen of gemeenten die een soortgelijk project willen starten. Kennisdeling zal voornamelijk op gang komen als het project is afgerond. Als andere gemeenten eenzelfde project willen starten, zouden zij het beste kunnen aansluiten bij al bestaande burgerinitiatieven. Achteraf gezien is IRIS te ambitieus geweest. De provincie is waarschijnlijk vooral onder de indruk geweest van de veelvoud aan betrokken organisaties en partijen. Maar het bleek ook erg lastig om de doelstellingen te behalen. Het blijft een lastig thema. Het idee dat je zorgvragen van mensen vermindert als je het welzijn van mensen verbetert wordt breed gedragen, maar dit is nergens gekwantificeerd. Rien Hilhorst maakt zich zorgen om de borging van het project. Deelnemers aan het platform (de partijen/organisaties) betalen contributie. Het ligt er dus heel erg aan hoeveel deelnemers/leden het platform aan zich kan binden. Interessanter zou zijn het verdienmodel voor de coöperatie te baseren op hetgeen de producten uitsparen aan zorg bij de betreffende organisatie. Gebruikers kunnen gratis gebruik maken van het platform. 11

12 Alleen Samen Werkt De beste ideeën komen vanuit burgers zelf. Als je dat als provincie kunt faciliteren (niet overnemen) kun je het verduurzamen. Marcel Lieskamp van Alleen Samen Werkt. Ervaring delen: Een project tegen vereenzaming Op initiatief van Streekontwikkeling Boven-Dommel en het Hof van Cranendonck is tijdens een netwerkbijeenkomst met dorpsraden van Maarheeze en Soerendonk (Cranendonck), Leenderstrijp, Leende en Sterksel (Heeze- Leende) het thema vereenzaming geagendeerd. Het project Alleen samen werkt wil de eenzaamheid in deze kernen concreet aanpakken. Naast initiatieven die zich richten op sociale cohesie in het vrijetijdsdomein, wil het project ook een bijdrage leveren aan toetreding tot de arbeidsmarkt. Het project inventariseert de lopende initiatieven rondom eenzaamheid in de kernen en maakt een visie en praktisch verbeterplan om eenzaamheid tegen te gaan. Een vijftal initiatieven worden uitgewerkt in inmiddels zeven uitgebreide praktijkpilots. In juli 2015 zal een totaalconcept worden opgeleverd dat eenzaamheid vermindert en burgerparticipatie en sociale cohesie vergroot. Inmiddels wil Marcel Lieskamp het woord vereenzaming niet meer horen. Als mensen niet meer betrokken zijn bij de samenleving worden ze eenzaam. Je moet de sociale cohesie verbeteren en je richten op betrekken en samen. Dan los je automatisch eenzaamheid op. Uit een van de deelprojecten bleek bijvoorbeeld dat eenzaamheid niet bij ouderen het vaakst voorkomt, maar juist bij mensen van 35 tot 55 jaar. Samenwerken Voor onderzoek en kennisdeling is samenwerking gezocht met NHTV en de politie academie. De laatst genoemde werkt het probleem rondom eenzaamheid en veiligheid uit. In het project wordt zoveel mogelijk gewerkt met een methode waarbij burgers steeds direct feedback krijgen op hun handelen. Ook langere termijn resultaten worden teruggekoppeld. Dit werkt heel goed en houdt mensen gemotiveerd. Om duurzame resultaten te behalen, is het noodzakelijk dat je vanaf het begin de burgers bij sociale innovaties betrekt. Dat is niet gemakkelijk omdat het bijna een automatisme is dat plannen projectmatig worden aangepakt. Op zich niet erg, maar dan dreigt toch het gevaar van een top-down benadering. In de huidige netwerkwereld moet je mensen mede-eigenaar maken en creatief betrekken. Dit geldt voor sociale innovaties, maar ook voor het opzetten van een onderneming. 12

13 Verduurzamen De overheid zou zich meer als partner moeten gaan opstellen. Als je als overheid nu niet meebeweegt met burgerinitiatieven worden de kloven alleen maar groter. Daar ligt voor de provincie ook zeker een rol. De beste ideeën komen namelijk van de burgers zelf. Als je dat als provincie kunt faciliteren (niet overnemen!) kun je het verduurzamen. Door bijvoorbeeld scholingstrajecten in te zetten om anderen op te leiden om met de methodiek te werken, kennis te delen en er echt mee de boer op te gaan. Uiteindelijk is de provincie veel bezig met kennisdelen onder mensen die allemaal een project aan het opstarten zijn, maar juist ook het hele veld zou je erbij moeten betrekken. Marcel is van mening dat er geen blauwdrukken zijn: je hebt in elk nieuw startend project weer opnieuw de inzet, betrokkenheid en het enthousiasme van lokale partijen en burgers nodig. De term uitrollen is niet meer van deze tijd. Het opstarten van leefbaarheidsinitiatieven is afhankelijk van enthousiasme van enkelen. Als zo iemand wegvalt, valt het project meestal ook weg. De vraag is hoe je het dan kunt borgen. De uitwisseling op methodisch vlak zou volgens Marcel Lieskamp verbeterd kunnen worden. Aandacht voor implementatiestrategieën is van belang voor de projecten. Bij Alleen Samen werkt hebben de deelprojectleiders niet echt last gehad van regels. Wel hadden sommigen last van de enigszins terughoudende rol van gemeenten. Zij zien burgerinitiatieven soms toch als bedreiging, terwijl ze deze initiatieven beter kunnen ondersteunen. Wat betreft de provincie Noord-Brabant hebben zij de samenwerking als prettig ervaren. Wel ziet Marcel Lieskamp ook verbeterpunten. Zo probeert de provincie zich wel betrokken op te stellen, maar doet zij dat nog te weinig op het inhoudelijke vlak. Zij zijn voornamelijk bezig met het checken van de cijfers en concreetheden (wat heel logisch is), maar ze zou de projecten in de toekomst meer inhoudelijk kunnen faciliteren. De provincie zou een omdenkslag moeten maken. 13

14 Eerste bevindingen Onderwijs Waardevolle partner voor kennis, innovatie en ontwikkeling in toekomst. Bovenlokaal Meer kennis en ervaring. Zelforganiserend vermogen krijgt grotere impuls. Cofinanciering Door eigen middelen in te brengen wordt het een eigen product. Meer doeltreffendheid en doelmatigheid. Maatwerk Vraaggerichtheid maakt de tot een succes. Eigenaarschap Trekker met sterke persoonlijkheid en leiderschapskwaliteiten, lokaal bekend en geaccepteerd. Vaak zelfstandig (ex-)ondernemer. Borging Op eigen benen willen staan. Toekomst zonder subsidie. Multidisciplinair Integrale oplossingen en bundeling van creatieve geesten, denkers en doeners. Verantwoordelijkheid Zelf beleid maken en uitvoeren. Eigen verantwoordelijkheid leidt tot beter resultaat. Ondernemerschap Participatie van ondernemer(s) versterkt de slagvaardigheid. Resultaatgericht, werken volgens afspraken en jagen aan. Intermediair Verbinder/makelaar van buiten. Bekijkt vanuit bredere context en kan nieuwe linken leggen. Openheid Openstaan voor nieuwe deelnemers. Geen incrowd van gevestigde orde. Gezonde dynamiek. Startbudget Voor de eerste stappen naar een collectief. Bron: Panteia, Als ergens de doe-democratie en de participatiesamenleving van het kabinet Rutte II vragen om toepassing dan is het wel op het terrein van de wetgeving. Willem Witteveen in De wet als kunstwerk. 14Ontregelen Wat zien we? In talloze voorbeelden hoe en waar huidige (verkokerde) regelgeving belemmerend is Het vergde de nodige expertise, inventiviteit en doortastendheid om regeling tot stand te brengen Het is voor ambtenaren en bestuurders een leerproces om met regelgeving rechtmatig en ruimhartig om te gaan Wat gebeurt er? In de menukaart was ontregelen al een item. De provincies steunt bijvoorbeeld de zorgcoöperaties in hun relatie met zorgverzekeraars (lobby, public affairs, VWS, Kamer) Er is uitgebreide informatie gegeven aan onze partners over de nieuwe regelgeving (een van de eerste kennisdelingsbijeenkomsten) en dat gebeurd nog dagelijks bilateraal De provincie heeft geleerd: bij opstellen regeling doebudgetten zijn externe (en interne) partners betrokken (VKK, PON) Wat kan er nog (meer) in 2015? Ontschotten: De organisaties van leefbaarheidsprojecten weten soms niet waar ze bij de provincie moeten zijn. Vooral wanneer een idee/initiatief niet binnen een hokje past, maar juist over verschillende afdelingen en beleidsterreinen heen gaat Maak subsidieregelingen zo simpel en duidelijk mogelijk: Hiermee wordt de drempel voor burgers om gebruik te maken van provinciale regelingen nog lager (bijvoorbeeld in de nieuwe DOE-budgetregeling heeft de provincie hier al uitvoering aan gegeven). Agendeer dit onderwerp ook bij andere overheden Informeren en agenderen: Op platform Leefbaarheidbrabant.nl en tijdens bijeenkomsten regelgeving blijven agenderen Ontregelen

15 Belangrijk is dat overheden (gemeenten) leren uit bureaucratische reflexen te stappen, belemmeringen wegnemen en maatschappelijke doelstellingen centraal stellen. Dergelijke veranderingen gaan gepaard met allerlei onzekerheden en belangenconflicten. Juist door deze in het veranderingsproces te betrekken heeft de transformatie kans van slagen. RMO Wat zien we? In verschillende voorbeelden van programma s die expliciet gericht zijn op burgerparticipatie, relatie gemeenten burgers, democratische vernieuwing PON heeft uitgebreide Brabantse expertise opgebouwd en heeft programma ontwikkeld Sommige netwerken lopen voorop, andere bestaande netwerken hebben moeite aan te haken De rol van steunfuncties is nog een onduidelijk Wat gebeurt er? Provincie houdt de vinger aan de pols, noteert vooraleerst Provincie begeleidt afzonderlijke programma s op dit terrein PON verzorgt in opdracht provincie bijeenkomsten (praktijkschool, VBG, B-factor.) medewerkers worden veel en vaak gevraagd om expertise te delen Overheidsparticipatie Wat kan er nog (meer) in 2015? Provincie ook inhoudelijk partner: De provincie zou zich wat nieuwsgieriger mogen opstellen op het inhoudelijke vlak Adequate balans vinden tussen stimulerende en controlerende rol Rol steunfuncties verhelderen en verstevigen Ontschotten: In de begeleiding van projecten kan de provincie meer de verbinding tussen verschillende afdelingen en met andere overheden leggen Overheidsparticipatie Veranderingen zijn alleen mogelijk als processen op gang gebracht worden waarin alle betrokkenen kunnen leren innoveren. RMO Wat zien we? Daadwerkelijk leren van elkaar is moeilijk, succes staat niet bij voorbaat vast, samenwerken is soms lastig Er is een grote behoefte aan kennisdeling, leren van elkaar De worden bij heel veel interne programma s gevraagd om hun expertise en leerervaringen in te brengen Optimaliseren Wat gebeurt er? In 2014 zijn twee druk bezochte provinciale bijeenkomsten georganiseerd, daarnaast vele regionale en thematische bijeenkomsten. Steeds vaker organiseren betrokkenen zelf bijeenkomsten Er is een eigen website die wat verbeteringen behoeft, maar waar betrokkenen elkaar snel kunnen vinden Via monitoring (en PON) willen we leren. Wat kan er (meer) in 2015? Borgen van continuïteit: De provincie zou meer aandacht mogen geven aan de follow-up van projecten. De ervaring leert dat goed voorbeeld lang niet altijd goed doet volgen. Benoem en verspreid succes-stories via actieve communicatie, waaronder leefbaarheidbrabant.nl en e-zine & nóg actiever inzetten op het (delen van het) geleerde. Toegankelijkheid en bruikbaarheid informatie: De projecten en berichten op leefbaarheidbrabant.nl zijn niet thematisch te doorzoeken. Hier is ruimte voor verbetering. Kennisdeling en kruisbestuiving organiseren, bijvoorbeeld door slimme combinaties te maken in de provinciale inzet voor en andere provinciale programma s, zoals buurcultuur, breedband, groen, openbaar vervoer, coöperaties, leegstand. Optimaliseren 15

16 Van Zorghoeve naar Buurthoeve (Zorghoeve Kakelbont) Met onze droom om ook dagbesteding te kunnen bieden aan ouderen bleken we onbewust de zorg dichter bij huis te hebben gehaald. Dagbesteding voor ouderen bleek er in Dinteloord nog niet te zijn. Dat was een prettige bijkomstigheid. Ingrid Havermans van Van Zorghoeve naar Buurthoeve (Zorghoeve Kakelbont) en Hakim Tampoebolon van Dorpsraad Dinteloord Van Zorghoeve naar Buurthoeve is een project van de Zorghoeve Kakelbont, die is aangesloten bij de Samenwerkende Zorgboeren Zuid. Betrokken partijen zijn o.a. Dorpsraad Dinteloord en Prinsenland, ROC West- Brabant en agrarisch bedrijf van de Riet. Het project biedt een leer- en leefomgeving aan jongeren die vanwege hun gedragsproblematiek niet kunnen deelnemen aan het reguliere onderwijssysteem. In een veilige- en pedagogisch verantwoorde omgeving bieden de deelnemende partners een naadloos op elkaar afgestemd traject met arbeidsmarktperspectief voor de jongeren. Dit traject bevat activiteiten zoals dagopvang, leervoorzieningen op het gebied van zorg en welzijn en horeca, een beleeftuin, boerderijeducatie en recreatie. De omgeving waarin de activiteiten plaatsvinden, schept voor de doelgroep optimale mogelijkheden voor sociale contacten, sociale structuur en draagt bij aan zelfwaardering omdat men ergens werkt. Het primaire doel van het project is de persoonlijke en beroepsmatige ontwikkeling van jonge mensen tussen de 16 en 23 jaar en het bieden van een gepast perspectief op de arbeidsmarkt. Het concept De Hoeve Kakelbont is een bedrijf waar landbouw, zorg en recreatie elkaar ontmoeten. Het is een bont geheel van mensen en activiteiten die met elkaar in verbinding zijn. Zo bood Hoeve Kakelbont al dagbesteding voor kinderen en een leervoorziening voor jongeren met problematieken, zoals autisme. In deze leervoorziening komt een docent vanuit het ROC West Brabant naar de Zorghoeve om les te geven. Jongeren hebben zo de kans om in twee jaar een eenjarige opleiding te volgen. Inmiddels is Zorghoeve Kakelbont uitgebreid met onder andere een brasserie en dagbesteding voor ouderen. Deze dagbesteding voor ouderen bleek een gat in de markt in Dinteloord. Dit was er nog niet en zo hebben we zorg dichter bij huis gehaald. Het vervoer van en naar de dagopvang organiseert de Zorghoeve door middel van vrijwilligers. Ingrid geeft aan in principe geen last te hebben gehad van regelgeving vanuit overheden, alleen het vervoer van de jongeren die deelnemen aan de leervoorziening is een lastiger punt. De regelgeving voor het vervoer van de jongeren vanuit de gemeente is niet altijd even duidelijk. De jongeren die bij zorghoeve Kakelbont komen vallen officieel binnen de dagbesteding (en niet binnen leerlingenvervoer) en één van de samenwerkende gemeenten stelt dat vervoer niet kan worden geïndiceerd bij dagbesteding. Tot nu toe hebben bijna alle jongeren wel een vervoersindicatie vanuit de zorgindicaties. Voor 18-plussers is er een vervoersvergoeding, vanuit een WMO-indicatie. Wel blijkt dat het goed is geweest dat ze hebben gedaan aan risicospreiding door activiteiten te organiseren in de zorghoeve voor verschillende doelgroepen. Er zijn zoveel dingen vanwege de transities die pas heel laat duidelijk zijn, dat het lastig is om daarop een organisatie te bouwen. Ingrid geeft aan nu tegen een hele hoop administratieve zaken aan te lopen vanwege deze transities. De uitbetaling van geleverde productie heeft in het nieuwe jaar twee maanden op zich laten wachten. Er was lang weinig bekend over de nieuwe tarieven. Bij de jeugd wordt 16

17 ongeveer 25% gekort op de tarieven ten opzichte van Daarnaast wordt in de regio bijvoorbeeld met zorgprofielen gewerkt, maar deze profielen bestaan weer uit zoveel subprofielen dat het bijna onmogelijk is om ze te gebruiken. Het boerenbedrijf heeft als ondernemer uiteindelijk het gebouw neergezet en de stichting betaalt huur en organiseert en voert alle activiteiten uit. De ondernemer is wel coulant geweest, anders hadden we het niet gered. Samenwerking Er is nu een sterkere samenwerking met de Waterpoort, de Zeeuws-Brabantse regio aan het water. Ook het contact met de gemeente is verbeterd. In plaats van een controlerende houding (focus op procedures en vergunningen) heeft de gemeente nu een meer coöperatieve houding (samen oplossingen bedenken). Dat is een heel omdenkproces geweest!, zegt Ingrid als het over het proces met de gemeente gaat. De dorpsraad Dinteloord is door de zorghoeve benaderd en heeft een intentieverklaring opgesteld, waarin steun aan het initiatief werd toegezegd. De dorpsraad is zich nog aan het beraden over de rol die zij in de praktijk kan spelen om de samenwerking met de zorghoeve gestalte te geven. In ieder geval wil de dorpsraad Hoeve Kakelbont meer onder de aandacht van de Dinteloordse bevolking brengen en ook de recreatieve mogelijkheden benadrukken. De zorghoeve is tevreden over het contact met de provincie Noord-Brabant. De provincie is de laatste jaren veel zichtbaarder geworden voor burgers. Tegenwoordig worden burgers al heel vroeg in een besluitvormingsproces en brainstormsessie betrokken. Met betrekking tot de regeling zijn zij ook tevreden. Zonder de subsidie had de zorghoeve nooit in deze vorm opgezet kunnen worden. Zij zijn niet van mening dat de regeling versoepelt zou moeten worden. Als je de regeling te veel versoepelt weet je uiteindelijk ook niet meer precies wat er met het geld gebeurd is. De zorghoeve is gebouwd aan een openbare, onverharde, weg. De droom was om deze weg verhard te krijgen. Dit is ingebracht tijdens hun deelname aan de Masterclass van de Waterpoort. Door de Waterpoort werden zij gecoacht om vanuit een win/win situatie de betrokken partijen mee te krijgen in deze droom. Een droom die meerdere doelen diende, namelijk het kunnen bieden van een goede en veilige omgeving aan met name de oudere deelnemers op de boerderij en toeristen. Dit dient ook gemeentelijk beleid. Vanuit de BAM (leverancier en legger van het asfalt) kwam er ook sympathie voor deze droom. Door de samenwerking en steun van alle partijen is de droom gerealiseerd en profiteren nu vele partijen van het asfalt dat er ligt. De weg staat symbool voor meerdere verbindingen. Zo ziet de stichting op den duur alles goed komen. Als tip voor anderen zegt de stichting dat je er als soortgelijke stichting altijd voor moet zorgen dat je voldoende partijen betrekt. Alleen red je een dergelijke organisatie niet. Op 5 juni vindt de officiële opening van de zorghoeve plaats. Daar wordt tevens een symposium aan verbonden. Voortzetting in de toekomst De periode van aanloopkosten en veel investeren is nog niet voorbij. Gelukkig heeft de Zorghoeve de risico s gespreid door zorg te bieden aan meerdere doelgroepen. Wel is de stichting nog op zoek naar samenwerking met andere partijen op het gebied van vervoersmogelijkheden. Het optuigen van de nieuwe takken Ouderenzorg en Brasserie is gedaan om meer leerlijnen uit te kunnen zetten en zo meer jongeren een kans te kunnen bieden om weer aan te haken bij onderwijs/arbeidskansen. Tevens draagt het bij aan de borging van het project, maar dat is volgens Ingrid echt een bijkomstigheid. Omdat de Brasserie opgetuigd is als middel voor de leerlijnen, kan het onder de stichting vallen. Dat daarmee de opbrengsten ten goede komen aan de Stichting is onderdeel van de risicospreiding. 17

18 Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar (NHTV) Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar We kunnen nu een paar beleidsmythes doorprikken! Vincent Platenkamp (NHTV) en Peter Beijer (Bureau77) Het project is in eerste instantie ontstaan doordat bewonersorganisaties in Breda, Tilburg en Roosendaal de wens hebben uitgesproken om de leefbaarheid in hun wijken te vergroten door de eigen verantwoordelijkheid van wijkbewoners te versterken. De onderzoeksgroep wil formele, informele en meer verborgen netwerken identificeren en aanknopingspunten vinden voor inzicht in het alledaagse leven in de wijken. Op basis daarvan kunnen leefbaarheidsinitiatieven uitgewerkt worden. Uiteindelijk wordt gekeken of deze initiatieven overdraagbaar zijn. Bij de start van het project werd de vraag gesteld wat is nu eigenlijk leefbaarheid is en of je deze kunt versterken door gericht ingrijpen. Er zijn een hele hoop projecten rondom leefbaarheid, maar wat bewoners daarvan zien en merken is niet duidelijk. Beleid is gericht op wijken, terwijl het in de alledaagse wereld gaat om straten of buurten. Als er iets gebeurt in een wijk, zoals drugsoverlast, dan krijgt die wijk het label, terwijl het meestal maar een klein deel van een wijk betreft. Het project De wijken Brabantpark in Breda, Theresia in Tilburg en Kortendijk in Roosendaal zijn de onderzochte locaties. Het zijn zogenoemde kantelwijken, zo is Theresia in het ene jaar een probleemwijk en het andere jaar niet. Dat ligt dan puur aan de statistieken. Onderzoekers en studenten hebben gebruik gemaakt van de onderzoeksmethode naturalistic inquiry. Studenten van NHTV zijn de wijk ingegaan om te onderzoeken hoe je met moeilijk bereikbare groepen in contact komt. Studenten hebben tal van methoden gebruikt; zo hebben zij overal in een straat aangebeld of zijn ze in een parkje gaan zitten om te proberen gesprekken aan te knopen. Studenten werd ook gevraagd om netwerken in kaart te brengen. Bij de vaak uitgebreide gesprekken die de studenten aangingen met buurtbewoners, stelden zij alleen objectieve feitelijke vragen zoals waar doet u uw boodschappen? of waar staat uw auto? en geen vragen naar meningen. Bewoners van de wijken zijn uiteindelijk erg te spreken over de aanpak. De onderzoekers hoorden ook vaak: jullie kwamen hier en wilden niets van ons! Dat ervaren bewoners als positief; dat nodigt uit tot gesprek. De gebruikte methode duikt relatief diep in de privélevens van de mensen en dat vereist dat onderzoekers daar vertrouwelijk mee omgaan. Deze methode levert tegelijkertijd veel bruikbare informatie op. Het project zit nu in een laatste fase en daarin wordt geprobeerd de opgehaalde informatie te vertalen naar wat professionals, zowel op sociaal als op ruimtelijk vlak, hiermee kunnen. Wat er nu veel gebeurt in de wijken is dat problemen op wijkniveau worden geformuleerd, terwijl het vaak een probleem voor een straat of buurt betreft. 18

19 De rol van de provincie Zonder subsidie van de provincie Noord-Brabant was dit onderzoek niet mogelijk geweest. Het is een onderzoek dat een bedrijf nooit zelf zou kunnen uitvoeren en waar echt een kennisinstituut voor nodig is. Hierdoor heeft de NHTV de kennis over het leven in de wijken kunnen verdiepen. We kunnen nu een paar beleidsmythes doorprikken! Dit is van belang voor de stadsinrichters. De provincie heeft daarnaast een rol gehad in de kennisdelingsfeer. Ze hebben een serieuze poging gedaan tot kennisdeling, soms iets teveel georganiseerd. Over de provinciale rol in dit project zijn ze in elk geval tevreden. Op de trenddag van Brabant Kennis hebben ze hun eerste bevindingen kunnen delen en daarnaast is een tochtje door Theresia gemaakt. Toekomst Het project wordt geborgd binnen het onderwijsprogramma van NHTV. Het thema sluit heel dicht op het onderwijsprogramma aan. In de zomer wordt het project formeel afgerond. Van de onderzoeksresultaten wordt een boek gemaakt en de resultaten worden besproken in tien kleinere, maar gerichtere slotbijeenkomsten. Er zullen er drie in elke pilotstad plaatsvinden en daarnaast is er één landelijke bijeenkomst. Bij deze bijeenkomsten worden de bewoners en andere betrokkenen in de wijk uitgenodigd. De onderzoekers zijn daarnaast van mening dat het project, waarbij voornamelijk sprake is van kennisontwikkeling, vraagt om een vervolg waar de provincie ook een rol in zou kunnen hebben. De provincie heeft eraan bijgedragen dat het begrip leefbaarheid onderzocht kon worden door de wijken in te gaan en met wijkbewoners in gesprek te gaan. 19

20 Community Welzijn Zorg (CWZ) Je hebt succes als burgers zelf enthousiast zijn en de kar trekken. Als je mensen vertelt wat je al hebt bedacht worden ze passief Gerard van Loon en Patricia Braat van Community Welzijn Zorg De coöperatieve vereniging ThuisVerbonden is een vrijwilligersorganisatie zonder winstoogmerk. In een eerder stadium is al ingezet op versterken van de bewustwording van senioren en mensen met een beperking op de gebruiksmogelijkheden van het internet op de gebieden zorg en welzijn. De coöperatie wil nu in subregioverband verder doorpakken door onder meer het opzetten van een community in Son en Breugel en het ontwikkelen van zinvolle nieuwe diensten voor de gemeenschap. Dit wordt uitgevoerd samen met een aantal belangrijke lokale dienstverleningspartners die zich als doel gesteld hebben tenminste één dienst te ontwikkelen die voor zowel aanbieder als deelnemer voldoende toegevoegde waarde heeft. In de community zijn huishoudens met elkaar en met deelnemende regionale zorg- en welzijnsorganisaties onder meer via een digitaal portaal verbonden. Er wordt samengewerkt met andere communities in Best, Geldrop-Mierlo en Hoogeloon. De initiatiefnemers van dit project waren vier jaar geleden betrokken bij Slimme Zorg van de provincie. Toen is de basis voor het portaal bedacht. Er is in die tijd veel geïnvesteerd in het technische aspect van het portaal, maar het project heeft toen uiteindelijk relatief weinig opgeleverd. Vervolgens is bij de regeling de slag gemaakt naar het inhoudelijke deel. De coöperatie Thuisverbonden is verder gegaan met de uitwerking van het idee door op pad te gaan en te onderzoeken wat voor initiatieven er al ontwikkeld zijn en wat er nog meer aan diensten aangeboden zouden kunnen worden. Dat is van ingestoken onderaf, dus samen met burgers kijken naar wat er nodig is. Toen is ook besloten om niet meer alleen de doelgroep ouderen te hanteren, maar het breder te trekken naar de gemeenschap. Het sleutelbegrip van de eerste subsidieronde was zorg, binnen het ligt de nadruk nu veel meer op gemeenschapsbinding. Soms lijkt het wel alsof dit een te brede doelgroep is, want er zijn dan ineens ontzettend veel mogelijkheden. De projectgroep bestaat uit 12 leden, daarnaast zijn er werkgroepen op basis van thema s. De ideeën die in de werkgroepen worden bedacht worden vervolgens in de projectgroep besproken. Het is een groot pluspunt dat de vrijwilligers die betrokken zijn bij het portaal ook allemaal een basis hebben als professional en die kennis kunnen inzetten voor het ontwikkelen en versterken van het portaal. Dat is wel een succesfactor geweest, aldus Gerard van Loon. 20

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Buurthuizen en activiteiten

Buurthuizen en activiteiten Invalshoek: een wijkbudget voor activiteiten We stoppen met de financiering van (een gedeelte van) de huidige activiteiten in de wijk en stellen per wijk een budget beschikbaar voor initiatieven van inwoners

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

Manifest Zorgzaam ''s-hertogenbosch

Manifest Zorgzaam ''s-hertogenbosch Manifest Zorgzaam ''s-hertogenbosch 21 juni 2013 Onze samenwerking Vijftien organisaties doen de gemeente s-hertogenbosch op 28 juni 2013 tijdens de jaarlijkse Godshuizenlezing een aanbieding in het kader

Nadere informatie

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Traject Tilburg Aanvragers: Gemeente Tilburg Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Opgave: Beantwoorde ondersteuningsvraag In Tilburg is het traject Welzijn Nieuwe Stijl onderdeel van een groter programma

Nadere informatie

Kwetsbare mensen doen mee in wijken en buurten

Kwetsbare mensen doen mee in wijken en buurten Kwetsbare mensen doen mee in wijken en buurten Leerervaringen uit het ontwikkel- en onderzoeksproject 14 maart 2011 Jolanda Habraken Inhoud presentatie Aanleiding project Structuur Activiteiten Resultaten

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk

Nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk Nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk September 2015 Nieuwsbrief De eerste interne nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk Vught. Deze brief verschijnt periodiek. Samenwerkende organisaties Samen Sterk in de Wijk

Nadere informatie

Onbekommerd wonen in Breda

Onbekommerd wonen in Breda Onbekommerd wonen in Breda Verslag van de aanpak GWI 1998-2015 Geschikt Wonen voor Iedereen 2 Aanleiding In Nederland is sprake van een dubbele vergrijzing. Het aantal ouderen neemt flink toe en ze worden

Nadere informatie

Ook de wensen en eisen aan de professionele organisaties veranderen door de kanteling.

Ook de wensen en eisen aan de professionele organisaties veranderen door de kanteling. Welzijn nieuwe stijl in gemeente Apeldoorn. Maatschappelijk agenderen gericht op de kanteling van formele naar informele zorg en het versterken van de zelfredzaamheid bewoners. Wat is interessant aan deze

Nadere informatie

Stichting. Beleidsvoornemens 2014-2016

Stichting. Beleidsvoornemens 2014-2016 Stichting Beleidsvoornemens 2014-2016 Stichting Door & Voor Beleidsvoornemens 2014-2016 De ontwikkelingen 3 Voor de komende jaren staan enkele thema s centraal: meegaan in ontwikkeling van de Geestelijke

Nadere informatie

BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY

BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY INLEIDING Met ingang van 1 januari 2015 krijgen gemeenten een groot aantal taken overgeheveld, de zogeheten decentralisaties AWBZ-Wmo, de Jeugdwet en de

Nadere informatie

Nieuwsbrief 8. inhoud. 26 september 2014

Nieuwsbrief 8. inhoud. 26 september 2014 Nieuwsbrief 8 26 september 2014 inhoud 2 4 5 Directeuren rond de tafel Doorstartsessies met wijkpartners In deze nieuwsbrief kijken we vooral naar de toekomst. In het afgelopen schooljaar zijn er op de

Nadere informatie

Workshop. Jouw business case voor een duurzame samenwerking

Workshop. Jouw business case voor een duurzame samenwerking Workshop Jouw business case voor een duurzame samenwerking Sander Smit Business Designer Co-creator van Business Model Generation Eigenaar van BM-Change (www.bm-change.nu) Wat onthouden 1 Start met je

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 1 december 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers In deze derde en laatste bijeenkomst keken we opnieuw naar verschillende mogelijkheden om meedenken en meepraten van

Nadere informatie

Index. 1. Waar komen we vandaan? 1. 2. Waar gaan we naartoe? 2. 3. Beleidsthema s 2014-2016 6

Index. 1. Waar komen we vandaan? 1. 2. Waar gaan we naartoe? 2. 3. Beleidsthema s 2014-2016 6 Index 1. Waar komen we vandaan? 1 2. Waar gaan we naartoe? 2 2.1 Missie 2 2.2 Visie 2 2.3 Doelstellingen 3 2.4 Strategie 4 2.4.1 Organisatie 4 2.4.2 Aanbod 4 2.4.3 Maatschappelijk rolmodel 4 2.4.4. Marketing

Nadere informatie

Een plaats waar zelfvertrouwen kan groeien!

Een plaats waar zelfvertrouwen kan groeien! Een plaats waar zelfvertrouwen kan groeien! Hoeve Kakelbont Hoeve Kakelbont is een bedrijf waar landbouw en zorg elkaar ontmoeten. Ook recreatie doet mee. Het is een bont geheel van mensen en activiteiten

Nadere informatie

Samenwerkende Jeugdzorg Specialisten. Midden-Brabant. Samenwerken voor kinderen en gezinnen in. Midden-Brabant

Samenwerkende Jeugdzorg Specialisten. Midden-Brabant. Samenwerken voor kinderen en gezinnen in. Midden-Brabant Samenwerkende Jeugdzorg Specialisten Midden-Brabant Samenwerken voor kinderen en gezinnen in Midden-Brabant Samenwerken voor kinderen en gezinnen in Midden-Brabant AMBITIE Meervoudige problematiek van

Nadere informatie

FORMAT BUSINESSCASE Inkoop Dagbesteding (licht)

FORMAT BUSINESSCASE Inkoop Dagbesteding (licht) FORMAT BUSINESSCASE Inkoop Dagbesteding (licht) Aanvrager Organisatie Overige initiatiefnemers Naam Contactpersoon Telefoon E-mail 1 Naam business case Klantsegment DAGBESTEDING CATEGORIE LICHT Cliënten

Nadere informatie

Werkplan 2014. Adviesraad Sociaal Domein Lopik

Werkplan 2014. Adviesraad Sociaal Domein Lopik Werkplan 2014 Adviesraad Sociaal Domein Lopik 18 februari 2014 Ter introductie De Adviesraad Sociaal Domein Lopik (ASDL) bestaat uit inwoners van Lopik die een actieve verhouding hebben met het sociale

Nadere informatie

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland september 13 Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg. (Albert Einstein, 1879-1955) M e r k c o a

Nadere informatie

Voortzetting van de subsidieregeling

Voortzetting van de subsidieregeling Voortzetting van de subsidieregeling De huidige regeling Leefbaarheid en Gemeenschapsvoorzieningen is zo succesvol dat deze recht doet aan continuering. De 60 aanvragen bij de laatste tranche van deze

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie

ALGEMEEN VISIE, MISSIE EN HERSTEL SPEERPUNTEN. Voor een leven in balans

ALGEMEEN VISIE, MISSIE EN HERSTEL SPEERPUNTEN. Voor een leven in balans Jaar verslag 2013 ALGEMEEN VISIE, MISSIE EN HERSTEL LEVANTO is ontstaan in een turbulente periode van verandering in het maatschappelijk veld. Vanuit de overtuiging dat zelfredzaamheid, herstel, participatie

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

Gereedschap voor succes

Gereedschap voor succes Gereedschap voor succes magazine voor maximaal buurtgeluk met kunst & cultuur 1 2 Gereedschap voor succes in buurtcultuur Succes! Kunst in de buurt brengt bewoners dichter bij elkaar en verbindt talenten.

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 13R5271 13bst00404 Beslisdatum B&W 12 maart 2013 Dossiernummer 13.11.551 RaadsvoorstelVerbindende kracht - Samen voor elkaar: de ontwikkeling van samenkracht

Nadere informatie

Gemeenschapstuinen. RadarGroep. Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie.

Gemeenschapstuinen. RadarGroep. Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie. RadarGroep Gemeenschapstuinen Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie. Bureau voor sociale vraagstukken Wie zaait zal oogsten is een veelgehoord gezegde.

Nadere informatie

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar, klik dan hier voor de webversie. Klik hier voor een PDF van de nieuwsbrief. Socius januari 2014 Zoektocht Op de drempel van 2014 kijk ik nog eens naar wat ons het

Nadere informatie

Doelgoep: Iedereen, maar in het bijzonder mensen met een beperking, ouderen en chronisch zieken.

Doelgoep: Iedereen, maar in het bijzonder mensen met een beperking, ouderen en chronisch zieken. Goed voorbeeld De Haamen Thema: - Sport- Zorg - Sport en gezondheid - Decentralisaties - Wmo Doelgoep: Iedereen, maar in het bijzonder mensen met een beperking, ouderen en chronisch zieken. Waar: Sportzone

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Sociale netwerkstrategie, zelforganisatie burgers en Wmo. GGD Flevoland 21mei 2015

Sociale netwerkstrategie, zelforganisatie burgers en Wmo. GGD Flevoland 21mei 2015 Sociale netwerkstrategie, zelforganisatie burgers en Wmo GGD Flevoland 21mei 2015 Inhoud Sociale netwerkversterking/strategie Zelforganisatie van burgers Combinatie met Wmo Sociaal netwerk en strategie

Nadere informatie

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015 Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland De aftrap Op heeft JSO met u de aftrap gegeven van het programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid- Holland. Het programma voorziet in

Nadere informatie

Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz

Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz Antwoorden op vragen over veranderingen Wmo/Awbz BEREIKBAARHEID EN INFORMATIE Hoe word ik als cliënt geïnformeerd over de veranderingen? Met een brief van de gemeente Met een persoonlijk gesprek in 2015

Nadere informatie

OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014?

OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014? OosterparkBOOM! Waar staat de OosterparkBOOM eind 2014? Mark C Hoogenboom Deze tekst is eind 2013 geschreven alsof het eind 2014 is. De tekst is bedoeld om een beeld te schetsen waar de OosterparkBOOM

Nadere informatie

Verslag discussies denktankbijeenkomst

Verslag discussies denktankbijeenkomst Verslag discussies denktankbijeenkomst 'Samen of liever alleen? Samenwerking tussen burgerinitiatieven en zorgorganisaties Tijdens de denktankbijeenkomst op 10 juni 2015 werd in groepjes gediscussieerd.

Nadere informatie

AVI-activiteiten 2014-2015. Aanbod van programma Aandacht voor iedereen

AVI-activiteiten 2014-2015. Aanbod van programma Aandacht voor iedereen AVI-activiteiten 2014-2015 Aanbod van programma Aandacht voor iedereen Januari 2014 Inhoudsopgave AVI-activiteiten 2014-2015... 3 Aandachtspunten... 4 Aandacht voor iedereen Het programma Aandacht voor

Nadere informatie

Praktijkcase Samen Winnen Paardensport Paardensport Nuth. Datum: 29-09-2015 Auteur: Cristan Segers, Huis voor de Sport Limburg

Praktijkcase Samen Winnen Paardensport Paardensport Nuth. Datum: 29-09-2015 Auteur: Cristan Segers, Huis voor de Sport Limburg Praktijkcase Samen Winnen Paardensport Paardensport Nuth Datum: 29-09-2015 Auteur: Cristan Segers, Huis voor de Sport Limburg Inhoudsopgave 1: Inleiding 3 2: Proces 2.1 Verkennen van eigen en andere organisaties

Nadere informatie

Vrijwilligershulp zichtbaar en beschikbaar, in de sector Wonen, Welzijn & Welzijn. Werkplan 2011

Vrijwilligershulp zichtbaar en beschikbaar, in de sector Wonen, Welzijn & Welzijn. Werkplan 2011 Vrijwilligershulp zichtbaar en beschikbaar, in de sector Wonen, Welzijn & Welzijn Werkplan 2011 Haarlem, 11 juni 2010 Net-Werk Vrijwilligershulp Zuid-Kennemerland Wilhelminastraat 23 2011 VJ Haarlem telefoon:

Nadere informatie

Je steunsysteem is overal om je heen.

Je steunsysteem is overal om je heen. Je steunsysteem is overal om je heen. Kwartiermaken in de wijken in Oss en in de regio. Burgerkracht en Presentie Definitie kwartiermaken: Kwartiermaken gaat over het bevorderen van het maatschappelijk

Nadere informatie

ZonMw project Tools ter bevordering effectieve samenwerking preventiecuratie

ZonMw project Tools ter bevordering effectieve samenwerking preventiecuratie ZonMw project Tools ter bevordering effectieve samenwerking preventiecuratie in de wijk 1 november 2013, Congres Eerste Lijn Ilse Storm (beleidsonderzoeker, AWPG, RIVM) Anke van Gestel (epidemioloog, AWPG,

Nadere informatie

WMO-beleidsnotitie van het Land van Cuijk participatie en vrijwilligers

WMO-beleidsnotitie van het Land van Cuijk participatie en vrijwilligers WMO-beleidsnotitie van het Land van Cuijk participatie en vrijwilligers 05.12.2011 In de WMO-beleidsnotitie van Land van Cuijk is het volgende in hoofdstuk 6 opgenomen: 6.3.2 Vrijwilligers in de zorg Voor

Nadere informatie

Burgergeoriënteerde Vernieuwing Sociaal Domein. De rol van de gemeente

Burgergeoriënteerde Vernieuwing Sociaal Domein. De rol van de gemeente Burgergeoriënteerde Vernieuwing Sociaal Domein De rol van de gemeente In voor zorg!-congres 'Samen doen werkt. Van AWBZ naar Wmo. 23 april 2012 - Roermond Programma Opening/inleiding Klaas Pool Pool Management

Nadere informatie

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS December 2012 1 Draaiboek Gewoon meedoen in je wijk! Aanleiding van dit draaiboek Gewoon Meedoen in je wijk is een pilotproject dat in 2010 en 2011

Nadere informatie

HET IS GROEN EN GEZOND EIGEN BELANG

HET IS GROEN EN GEZOND EIGEN BELANG HET IS GROEN EN GEZOND EIGEN BELANG Maak Brabanders gezonder en Het Groene Woud groener alle foto s: Het Bewaarde Land/Het PON Het is groen en gezond eigen belang Maak Brabanders gezonder en Het Groene

Nadere informatie

nieuwsbrief samen vormgeven aan begeleiding juli 2014 samen vormgeven aan begeleiding

nieuwsbrief samen vormgeven aan begeleiding juli 2014 samen vormgeven aan begeleiding nieuwsbrief samen vormgeven aan begeleiding juli 2014 samen vormgeven aan begeleiding 6 02 03 03 05 07 08 09 10 17 Inhoud Inleiding Werkgroep Toegang Werkgroep Uitvoering Werkgroep Beheer Werkgroep Inkoop

Nadere informatie

Verslag werkbijeenkomst (Online) Academy 25 juni 2013

Verslag werkbijeenkomst (Online) Academy 25 juni 2013 Verslag werkbijeenkomst (Online) Academy 25 juni 2013 Vanaf 9.15 werd het druk bij Cubiss in Tilburg. Zo n 45 co-creanten verzamelden zich in de vergaderruimte om mee te denken over de Online Academy,

Nadere informatie

Is Haaren ouderenproof? Aanvullingen van ouderen op de DOP s

Is Haaren ouderenproof? Aanvullingen van ouderen op de DOP s Is Haaren ouderenproof? Aanvullingen van ouderen op de DOP s Is Haaren ouderenproof? Aanvullingen van ouderen op de DOP s Drs. Sj. Cox PON Instituut voor advies, onderzoek en ontwikkeling in Noord-Brabant

Nadere informatie

Inzet van WoonZorgTechnologie als antwoord op de nieuwe wetgeving

Inzet van WoonZorgTechnologie als antwoord op de nieuwe wetgeving Stichting KIEN Vitaal thuis werksessie Inzet van WoonZorgTechnologie als antwoord op de nieuwe wetgeving Lars Nieuwenhoff 12 november 2014 Lars Nieuwenhoff lars@inn4care.nl Beroepsofficier (KMA) Universiteit

Nadere informatie

Commissie Economie, Mobiliteit en Grote Stedenbeleid

Commissie Economie, Mobiliteit en Grote Stedenbeleid Griffie Commissie Economie, Mobiliteit en Grote Stedenbeleid Datum commissievergadering : - DIS-stuknummer : 1521160 Behandelend ambtenaar : Hans Zwepink Directie/bureau : Griffie / PE Nummer commissiestuk

Nadere informatie

Decentralisatie begeleiding naar de Wmo

Decentralisatie begeleiding naar de Wmo Oktober 2011 Decentralisatie begeleiding naar de Wmo Plan van aanpak TransitieBureau Inhoudsopgave Aanleiding Ambitie en Visie van het TransitieBureau Werkwijze TransitieBureau Activiteiten TransitieBureau

Nadere informatie

Online oplossingen voor meer zelfredzaamheid en burgerparticipatie

Online oplossingen voor meer zelfredzaamheid en burgerparticipatie Online oplossingen voor meer zelfredzaamheid en burgerparticipatie Achtergrond Zorgvoorelkaar Ontstaan vanuit Stichting I-nspire Breng mensen dichter bij elkaar: vraag en aanbod van zorg en welzijn transparant

Nadere informatie

Vrijwillige inzet in de Gemeente Haarlem. Aanpak verbeteren vrijwilligersbeleid & samenwerking cliënt-vrijwilliger-zorgprofessional

Vrijwillige inzet in de Gemeente Haarlem. Aanpak verbeteren vrijwilligersbeleid & samenwerking cliënt-vrijwilliger-zorgprofessional Vrijwillige inzet in de Gemeente Haarlem Aanpak verbeteren vrijwilligersbeleid & samenwerking cliënt-vrijwilliger-zorgprofessional Tijdvak 2015-2016 Organisatie: samen Voor Betere Zorg (VBZ) Auteurs: Marion

Nadere informatie

28-8-2013. Een betere buurt met. mijnbuurtje. www.mijnbuurtje.nl. Vroeger

28-8-2013. Een betere buurt met. mijnbuurtje. www.mijnbuurtje.nl. Vroeger Een betere buurt met mijnbuurtje www.mijnbuurtje.nl Vroeger 1 Nu 1 op de 3 huishoudens bezit een tablet 2 Nu Nu 3 In alle Nederlandse gemeentes: Bezuinigingen Zelfredzaamheid Stimuleren bewoners Meer verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Format werkplan maatschappelijke organisatie

Format werkplan maatschappelijke organisatie Format werkplan maatschappelijke organisatie Naam organisatie Jongerenvereniging KPJ Limburg 1. Activiteitnaam (en nummer) In Veilige Handen 2. Korte omschrijving De zorg voor een veilige omgeving is essentieel

Nadere informatie

Zorgsteunpunt Heusden

Zorgsteunpunt Heusden Zorgsteunpunt Heusden Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen Brabant 2011 Zorgsteunpunt Heusden Inleiding Bij het opzetten van een Platform Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen Brabant behoort de omschrijving van

Nadere informatie

Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014

Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014 Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014 Afgelopen jaar bent u geïnformeerd over de mogelijkheden voor aanleg van glasvezel in de buitengebieden van de gemeenten Ommen en Hardenberg. In de tweede

Nadere informatie

Projectvoorstel Borging Programma Lokale Versterking GGz Project B: Regionale borgingsactiviteiten

Projectvoorstel Borging Programma Lokale Versterking GGz Project B: Regionale borgingsactiviteiten Projectvoorstel Borging Programma Lokale Versterking GGz Project B: Regionale borgingsactiviteiten 20 april 2009 Landelijk Platform GGz Postbus 13223 3507 LE Utrecht 1 Inleiding Op 1 januari 2007 trad

Nadere informatie

Wat is het doel van social return en wanneer is het succesvol?

Wat is het doel van social return en wanneer is het succesvol? 1. Wat is het doel van social return en wanneer is het succesvol? Social return (ook wel social return on investment genoemd, SR of sroi) is een instrument voor met name gemeenten om sociale doelstellingen

Nadere informatie

Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis

Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis Vervolg 2016 2017 Platform31 In samenwerking met Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg Den Haag, 21 maart 2016 Inhoudsopgave Langer Thuis in eigen buurt: activiteiten

Nadere informatie

Opruimen in de praktijk Ruimte voor de professional, die professional dat ben JIJ!

Opruimen in de praktijk Ruimte voor de professional, die professional dat ben JIJ! Opruimen in de praktijk Ruimte voor de professional, die professional dat ben JIJ! Niet alleen toevoegen maar ook opruimen Een handleiding van de Opruimdienst als hulpmiddel voor jouw team Handleiding

Nadere informatie

Thema maatschappelijke participatie

Thema maatschappelijke participatie Naam organisatie Jongerenvereniging KPJ Limburg 1. Activiteitnaam (en nummer) LimburgPaviljoen 2. Korte omschrijving Jongeren hebben verfrissende ideeën en weten hoe ze andere jongeren kunnen enthousiasmeren.

Nadere informatie

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat?

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat? Spiegelgesprek Wie en wat? Luisteren naar ervaringen van cliënten kan de kwaliteit van de zorg en het aanbod sterk verbeteren. Jongeren en ouders vertellen tijdens het spiegelgesprek aan de hand van een

Nadere informatie

Burgerkracht in het Groen Relatie burgerinitiatieven en gemeenten

Burgerkracht in het Groen Relatie burgerinitiatieven en gemeenten Burgerkracht in het Groen Relatie burgerinitiatieven en gemeenten Groen Dichterbij 8 november 2014 Jan Hassink, Carlijn Wentink en Evelien Janssen Jan.hassink@wur.nl Voorbeelden van groene burgerinitiatieven

Nadere informatie

AB- vergadering 9 december 2015 Bijlage bij agendapunt 7e

AB- vergadering 9 december 2015 Bijlage bij agendapunt 7e AB- vergadering 9 december 2015 Bijlage bij agendapunt 7e Stand van zaken Regiocontract (1november 2015) Subsidieverlening De provincie heeft besloten voor 2 programma's in het Regiocontract: Aantrekkelijk

Nadere informatie

Advies WMO raad Haarlem op nota. Welzijnswerk klaar voor toekomst.

Advies WMO raad Haarlem op nota. Welzijnswerk klaar voor toekomst. WMO raad Haarlem op nota Welzijnswerk klaar voor toekomst. Inleiding De Wmo-raad Haarlem heeft met belangstelling kennis genomen van de nota Welzijnswerk klaar voor de toekomst. De Wmo-raad adviseert positief

Nadere informatie

Bestuur & Management Consultants. Katherine Boon Ester Rood

Bestuur & Management Consultants. Katherine Boon Ester Rood Bestuur & Management Consultants Katherine Boon Ester Rood 1 Presentatie Project!mpulsbijeenkomsten Samen in de wijk Themasessie Grenzen aan vermaatschappelijking en extramuralisering 2 Impressies Extramuralisering

Nadere informatie

Regel die burgerinitiatieven

Regel die burgerinitiatieven Regel die burgerinitiatieven Meedoen met vervolgacties eindadvies onderzoek burgerinitiatieven en aansprakelijkheid November 2013 1 2 Regel die Burgerinitiatieven Aansprakelijkheid als belemmering? We

Nadere informatie

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Opdrachtgever: Hans Tanis, Wethouder Onderwijs Auteurs: Hans Erkens en Diana Vonk Datum: 9 oktober 2013 Inleiding 1.1. Aanleiding

Nadere informatie

portefeuillehouder ak e i e \* Secretaris akkoord

portefeuillehouder ak e i e \* Secretaris akkoord Gemeente Zandvoort B&W-ADVIES Verordening Nadere regels Beleidsnota Overig Na besluit (B&W/Raad): Uitgaande brief verzenden Stukken retour Publicatie Afdeling / werkeenheid: MD/BA Auteur : P. Haker Datum

Nadere informatie

Voorbereiden door krachten te bundelen... 2. Visie op nieuwe taken... 2. Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2

Voorbereiden door krachten te bundelen... 2. Visie op nieuwe taken... 2. Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2 Nieuwsbrief sociaal domein, #1 Vernieuwing welzijn, (jeugd)zorg en werk Inhoud Voorbereiden door krachten te bundelen... 2 Visie op nieuwe taken... 2 Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2

Nadere informatie

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren,

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015 Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Wanneer we kijken naar de wereld om ons heen, dan beseffen we hoe rijk gezegend we zijn met de omgeving waarin we

Nadere informatie

9. Gezamenlijk ontwerpen

9. Gezamenlijk ontwerpen 9. Gezamenlijk ontwerpen Wat is het? Gezamenlijk ontwerpen betekent samen aan een nieuw product werken, meestal op een projectmatige manier. Het productgerichte geeft richting aan het proces van kennis

Nadere informatie

Opleidingsgids Zorg en Welzijn

Opleidingsgids Zorg en Welzijn zelforganiserende teams relaties Opleidingsgids Zorg en Welzijn implementatiekunst kwaliteit cultuur sociaal kapitaal 2015 organisatienetwerken MVO projecten Leren & ontwikkelen bij Bureau de Bont Medewerkers

Nadere informatie

Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE

Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE Richtlijnen/wenken voor het gebruik van onze groepsvisie: Context Het is van steeds groter belang dat we dezelfde boodschappen vertellen (naar patiënten,

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst communicatie beweging sociaal domein Amersfoort Donderdag 16 oktober 2014

Verslag bijeenkomst communicatie beweging sociaal domein Amersfoort Donderdag 16 oktober 2014 Verslag bijeenkomst communicatie beweging sociaal domein Amersfoort Donderdag 16 oktober 2014 Op donderdag 16 oktober organiseerde de gemeente Amersfoort een netwerkbijeenkomst communicatie over de beweging

Nadere informatie

Sociaal Makelen voor Krachtige Wijken Samenvatting van de rapportage tussentijdse evaluatie sociaal makelaarschap augustus 2013 december 2014

Sociaal Makelen voor Krachtige Wijken Samenvatting van de rapportage tussentijdse evaluatie sociaal makelaarschap augustus 2013 december 2014 Sociaal Makelen voor Krachtige Wijken Samenvatting van de rapportage tussentijdse evaluatie sociaal makelaarschap augustus 2013 december 2014 Uitgevoerd door Onderzoeksnetwerk Sociaal Domein Utrecht Initiatieven

Nadere informatie

Evaluatie bedrijfsbezoeken vakgroep Dak- en Gevelbegroeners

Evaluatie bedrijfsbezoeken vakgroep Dak- en Gevelbegroeners Evaluatie bedrijfsbezoeken vakgroep Dak- en Gevelbegroeners Begin 2014 zijn de vakgroepleden Dak- en Gevelbegroeners door het bestuur bezocht. De inhoud van deze ledenbezoeken is als volgt samen te vatten:

Nadere informatie

Drie decentralisaties voor gemeenten

Drie decentralisaties voor gemeenten Drie decentralisaties voor gemeenten Onze visie en aanpak Pim Masselink Joost van der Kolk Amersfoort 24 april 2014 Inhoud 1. Inleiding 2. Veranderende rol van de gemeente 3. Veranderopgave: richten, inrichten

Nadere informatie

Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein

Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein Versie: 31 maart 2014 1. Inleiding: Wij kunnen ons in Nederland gelukkig prijzen met een van de sterkste sociale stelsels ter wereld.

Nadere informatie

Oasis Training, april 2014 Trainingsprogramma

Oasis Training, april 2014 Trainingsprogramma O Oasis Training, april 2014 De Oasisgame, een unieke manier om samen met bewoners, andere professionals en vrijwilligers aan de slag te gaan in een wijk. Het doel van een Oasis game is het realiseren

Nadere informatie

Aanleiding: Met deze brief brengen wij u graag op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van toerisme en recreatie in de gemeente Drimmelen.

Aanleiding: Met deze brief brengen wij u graag op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van toerisme en recreatie in de gemeente Drimmelen. Raadsbrief Made, 18 april 2011 Registratienr.: Onderwerp: Evaluatie Toerisme 2010 Portefeuillehouder: Ambtelijke coördinatie: Steller: M. Vos-Kroeze Grondgebied S. van Dijk Aanleiding: Met deze brief brengen

Nadere informatie

Welzijn & Zorgstructuren. 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden

Welzijn & Zorgstructuren. 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden Welzijn & Zorgstructuren 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden Project: Welzijn & Zorgstructuren Bestuurlijkopdrachtgever: Sultan Günal Opdrachtnemer Opdrachtgever Juanita van Hoek Regionale samenwerking

Nadere informatie

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Ambitie en Aanleiding Activiteiten Te realiseren waarden Onze werkwijze Ambitie Spoorzone met allure * Kwaliteitsverbetering

Nadere informatie

Kaart 1: Wmo = meedoen Achtergrondinformatie voor patiënten

Kaart 1: Wmo = meedoen Achtergrondinformatie voor patiënten Kaart 1: Wmo = meedoen Achtergrondinformatie voor patiënten De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) betekent voor gemeenten een andere manier van denken en doen. De Nederlandse gemeenten werken gezamenlijk

Nadere informatie

Wat gaat er in de zorg veranderen en waarom?

Wat gaat er in de zorg veranderen en waarom? Wat gaat er in de zorg veranderen en waarom? Het ministerie van VWS heeft wee websites in het leven geroepen die hierover uitgebreid informatie geven www.dezorgverandertmee.nl en www.hoeverandertmijnzorg.nl

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen EGH/ZHL november 2013 Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich

Nadere informatie

Nieuwe arrangementen. Workshop 5

Nieuwe arrangementen. Workshop 5 Nieuwe arrangementen Workshop 5 De kaders (1) De 3 transities met minder middelen Geven mogelijkheden tot betere afstemming Meer preventie minder hulpverleners Meer lichter vormen van ondersteuning minder

Nadere informatie

Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek

Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek Kennis van de Overheid Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek Zorg voor Zorgen dat! Leren gekanteld werken Het werk van de professional in de frontlinie van zorg en welzijn verandert ingrijpend. Niet

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Een toekomstvisie voor Leidschendam-Voorburg De voormalige gemeenten Leidschendam en Voorburg kennen elk een eeuwenlange historie. Als gefuseerde gemeente gaat Leidschendam-Voorburg

Nadere informatie

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2014

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2014 GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2014 BEÏNVLOEDING TOEKOMSTIG GEMEENTELIJK BELEID In maart 2014 zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. Het is daarom van belang dat u nu al begint met het uitoefenen van belangenbehartiging

Nadere informatie

Zorgcoöperatie Hoogeloon. Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen Brabant

Zorgcoöperatie Hoogeloon. Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen Brabant Zorgcoöperatie Hoogeloon Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen Brabant December 2011 Inleiding Bij het opzetten van een Platform Zorgcoöperatieve Ontwikkelingen Brabant behoort de omschrijving van een zestal

Nadere informatie

Staatssecretaris Van Rijn maakt kennis met Zelfhulp

Staatssecretaris Van Rijn maakt kennis met Zelfhulp KENNISMAKINGSBEZOEK STEUNPUNTEN ZELFHULP Eindhoven, pand informele zorg, maandag 30 november 2015 Staatssecretaris Van Rijn maakt kennis met Zelfhulp Verslag Gonny Koolen 1. Welkom Dagvoorzitter Pieter

Nadere informatie

Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN

Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN Inleiding De Adviesraad Sociaal Domein is in de huidige opzet gestart sinds eind 2013. De wijze waarop voorheen de WMO raad was ingericht voldeed voor

Nadere informatie

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1 Startnotitie Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014 Versie: 21 april 2011 1 1. Aanleiding 1.1. Voor u ligt de startnotitie vrijwilligersbeleid, directe aanleiding voor deze startnotitie

Nadere informatie