Docent: Monica Wijers Groep 1. Conny van der Spoel Melek Abaydogan Shirley Slamet

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Docent: Monica Wijers Groep 1. Conny van der Spoel Melek Abaydogan Shirley Slamet"

Transcriptie

1 Docent: Monica Wijers Groep 1 Conny van der Spoel Melek Abaydogan Shirley Slamet

2 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Probleemstelling... 3 Onderzoek... 4 Wijze van Aanpak... 4 Verwerking... 5 Conclusie... 6 Bijlagen: Artikel: Taalvaardigheid wel of niet bepalend voor rekenniveau Artikel NRC Tabellen resultaten: Administratie, Juridische & Secretariële Opleiding PPP Toetsing opgaven: september & november

3 Inleiding In het kader van ons onderzoekopdracht hebben wij, Conny, Melek en Shirley, het onderzoek gedaan over de niveau verschillen tussen de administratieve, juridische en secretariële opleiding. Over het algemeen wordt er beweerd dat de leerlingen van de administratieve opleiding beter zijn in gecijferd rekenen en minder goed zijn in contextsommen. Voor de juridische en secretariële leerlingen zou het omgekeerde gelden. Deze bewering gaan wij onderzoeken om te kjiken of deze verschillen inderdaad naar voren komen. Wij zijn in september 2013 gestart met een toets in alle opleidingen. Om de rekenontwikkeling te verhogen hebben wij een plan van aanpak gemaakt. Er is volgens dit plan van aanpak les gegeven. In november is er nogmaals een toets afgenomen. De resultaten van deze toetsing moet kunnen uitwijzen of ons plan van aanpak is geslaagd. De uitslagen van de toetsen worden per opleiding in kaart gebracht en er is gekeken of er een ontwikkeling heeft plaatsgevonden. Daarnaast worden de uitslagen met elkaar vergeleken. De uitslagen van de opleidingen zijn als volgt: Administratieve opleiding is verbeterd Juridische opleiding is verbeterd Secretariële opleiding is sterk verbeterd 2

4 1. Probleemstelling Er wordt vaak gezegd dat leerlingen van de secretariële en de juridische richting veel taalvaardiger en reken zwakker zijn dan leerlingen van de bedrijfsadministratie richting, die andersom getalenteerd zouden zijn. Is dit een feit of een fabel? Uit de resultaten van het COE-examen 3F dat in het voorjaar van 2013 is afgenomen in de 2 e klas niveau 4, kan worden vastgesteld dat bedrijfsadministratie leerlingen (18 geslaagd van de 22 leerlingen, cijfers variërend tussen een 5 en een 7) veel betere resultaten halen dan leerlingen secretarieel (0 geslaagd van de 24 leerlingen, cijfers variërend tussen een 1 en een 5) of juridisch (1 geslaagd van de 23 leerlingen, cijfers variërend tussen een 2 en een 6). Voor wat betreft het rekenzwakke-rekensterke deel lijkt het dus een feit, maar wij hebben nergens informatie hierover kunnen vinden die dit onderbouwd. Wel stond er 12 juni 2013 een stuk in het NRC (zie bijgevoegd bestand) dat leerlingen die moeite hebben met taal ook moeite krijgen met rekenen/wiskunde, doordat ze in ieder geval vaktaal missen. Dit geldt volgens dit onderzoek ook voor leerlingen die wel een beta-aanleg hebben. Wellicht zijn leerlingen zich bewust van hun talenten en kiezen ze daarom de richting waarbij hun talenten zo goed mogelijk tot hun recht komen en waarbij hun gebrek aan talent een zo klein mogelijk obstakel vormt. Helaas worden ze echter in iedere richting geconfronteerd met allerlei vakken waar ze misschien niet zo goed in zijn, maar waar ze wel goede resultaten voor moeten halen. Aan ons de taak om hen daarbij zo goed en gericht mogelijk te begeleiden. Wij willen onderzoeken of uit de resultaten van een door ons ontwikkelde rekentoets blijkt dat leerlingen van de bedrijfsadministratieve richting taalzwak en rekensterk zijn en leerlingen uit de secretariële en juridische richting taalsterk en rekenzwak zijn, en dus in hoeverre dit verschil en reken- en taalvaardigheid van invloed is op hun examenresultaat. Wij willen dus weten of je kan slagen voor het rekenexamen als je taalzwak bent en er gericht op het lezen van examenvragen wordt geoefend en of het mogelijk is om te slagen voor het rekenexamen als je tot nu toe taalsterk en rekenzwak was en er gericht met basisstof rekenen wordt geoefend. Wij willen dus weten of onze leerlingen op een verschillende wijze moeten worden voorbereid op het examen. De resultaten van de AMN-intaketest op taal en rekenen, de 0-meting taal en rekenen, het examencijfer op het vmbo voor Nederlands en het feit dat de leerlingen wiskunde als examenvak hebben gehad moet hierbij worden betrokken. Omdat wij dit onderzoek in de eerste drie maanden van de opleiding uitvoeren, is de gekozen richting nog van weinig invloed op de resultaten. Door de beperkte tijd die wij tot onze beschikking hebben, kunnen wij helaas niet onderzoeken of een doorgetrokken lijn van aanpak tot betere examenresultaten zal leiden. Wij gaan dit uiteraard wel bekijken, maar de resultaten hiervan kunnen op zijn vroegst in het voorjaar van 2015 bekeken worden. Hierbij moet dan wel worden meegewogen dat de administratieve leerlingen gedurende hun hele opleiding geconfronteerd worden met minimaal 10 lesuren waarbij ze ook moeten rekenen, vooral getallen en verhoudingen zijn hierbij veel voorkomend. Dit zijn de lessen calculatie, rekenen, boekhouden, Excel, beroepsgerichte projecten. Bij de juridische richting is dit veel minder, rekenen komt daar voor bij de vakken: rekenen, overheidsfinanciën, sociale zekerheidspremies en bankleer. Ook hier betreft het voornamelijk getallen en verhoudingen. Bij de secretariële richting komt rekenen nog minder voor: alleen het vak rekenen en bij het maken van begrotingen in de projecten. 3

5 2. Onderzoeksvraag Wat is het verschil in rekenresultaat tussen een leerling die kiest voor (en is aangenomen op) de opleiding niveau 4 secretarieel of juridisch enerzijds (talige opleiding) en niveau 4 bedrijfsadministratie anderzijds (taalzwakke leerlingen)? Is dit verschil terug te voeren op het verschil in taalvaardigheid of is het puur een verschil in rekenvaardigheid? Als dit verschil bestaat, kan dit dan door een gerichte aanpak worden opgelost, doordat de docenten vooral op lezen of vooral op kaal rekenen gaan oefenen? 3. Wijze van aanpak De doelstelling is de invloed van taal meten bij leerlingen met een verschillende achtergrond. In de eerste week van de opleiding maken de leerlingen van niveau 4 bedrijfsadministratie, secretarieel en juridisch een rekentoets met kale en contextrijke sommen van hetzelfde rekenniveau. Bij de contextrijke sommen wordt de leerlingen gevraagd om de som die zij uit de context halen op te schrijven, daarnaast hun berekening te zetten en daarnaast het antwoord. Wij zullen hiervoor een antwoordvel ontwikkelen. De resultaten van deze toets worden geanalyseerd en met (een aantal) leerlingen nabesproken om hun gedachtegang te achterhalen. Aan de hand van de resultaten wordt een plan gemaakt op welke manier de lessen zullen worden gegeven in de periode september en oktober. Op 15 november wordt een soortgelijke toets afgenomen, om te onderzoeken of de gerichte aanpak succes heeft gehad. We moeten een rekentoets ontwikkelen met deels kale sommen, zonder rekenmachine met kladpapier, en deels contextrijke sommen op een manier zoals de COE-examens er ook uit zien, zonder rekenmachine met kladpapier, op 1f en 2f niveau voor de 1 e klas in september. De kale sommen moeten hetzelfde rekenniveau hebben als de contextrijke sommen, dus de kale sommen moeten bij voorkeur gemaakt worden naar het voorbeeld van de contextrijke sommen. De toets heeft als onderwerp domein verhoudingen en eventueel rekenen. De leerlingen wordt gevraagd veel op te schrijven van wat en hoe ze de sommen berekenen en eventueel wordt de toets nabesproken met de leerlingen om hun gedachtegang te achterhalen. We hebben gekozen voor sommen zonder rekenmachine, omdat leerlingen anders geneigd zijn om hun berekeningen direct in de rekenmachine in te toetsen zonder iets op te schrijven. Het wordt dan vrijwel onmogelijk om hun gedachten te achterhalen. Deze toets wordt in de eerste lesweek afgenomen. In de week van 15 november wordt deze toets weer afgenomen om de resultaten te vergelijken. Bovendien wordt onderzocht hoe de leerlingen hebben gescoord op de AMN-test, de 0- metingen rekenen en taal, het examencijfer voor Nederlands en of zij wiskunde in hun vakkenpakket op de VMBO hadden. Taalsterk en rekenzwak moet extra oefenen op kale sommen, op eenzelfde manier als wij (oudere docenten) vroeger op de basisschool hebben gedaan. Dit betekent dat er veel rijtjes met sommen zullen moeten worden geoefend. Tevens moet aan de leerlingen duidelijk worden gemaakt, waarom voor deze aanpak is gekozen: je begrijpt wel wat er uitgerekend moet worden, maar het rekenen zelf is nog niet goed genoeg. 4

6 Taalzwak moet oefenen op het begrip van de context, door in groepjes van 4 veel contextrijke sommen te oefenen. Hierbij is het de bedoeling dat de leerlingen overleggen en dan het 3-stappenplan uitvoeren: Stap 1: Wat is het probleem? Wat ga je doen om het probleem op te lossen? Deze vragen leiden tot het plannen van een actie of bewerking. Stap 2: Wat ga je doen? Wat ga je uitrekenen? Wat doe je eerst? De uitwerking van de gekozen bewerking(en) leiden tot het vinden van een oplossing. Stap 3: Wat heb je gedaan? Wat betekent deze oplossing binnen de context waarmee je begon? Heb je de bewerking correct uitgevoerd? Dit is een concretisering van onderstaande strategie, die bij alle voorkomende problemen gebruikt kan worden. Plannen; het in kaart brengen van de situatie. Uitvoeren; iets doen, uitrekenen bijvoorbeeld. Reflecteren; nagaan of het resultaat van onze actie klopt en past bij de situatie. Om het 3-stappenplan gemakkelijk te kunnen gebruiken hebben we een invulformulier ontwikkeld. Het ingevulde stappenplan moet door de docent gecontroleerd worden, om na te gaan of de context correct is geïnterpreteerd. Dit kan dan eventueel nog worden bijgesteld/uitgelegd. Het gebruik van een woordenboek moet worden aangemoedigd, omdat er vaak woorden worden gebruikt die bij (allochtone) leerlingen onbekend zijn, maar die wel noodzakelijk zijn voor een goed begrip van de context. 4. Verwerking We hebben onderzocht hoe het aannamebeleid is bij de verschillende afdelingen: bij de administratieve opleiding is het een eis om wiskunde in het examenpakket te hebben, de intaketoets moet een score van minimaal 3 hebben bij het onderdeel rekenen. bij de juridische opleiding wordt er tot nu toe niets geëist met betrekking tot de rekenvaardigheid, hier wordt juist streng gekeken naar de taalvaardigheid. Over het algemeen wordt er wel beter gescoord op het onderdeel rekenen bij de intaketoets dan bij de secretariële afdeling. bij de secretariële opleiding wordt er wel gekeken of een potentiële leerling het vak wiskunde in het examenpakket heeft, vooral als deze leerling van de sector zorg en welzijn komt, maar overall heeft 40 tot 45% in wiskunde examen gedaan. Er zijn geen tot nu toe geen eisen met betrekking tot de score voor rekenen bij de intaketoets. Eerder is het zo dat bij iemand die goed kan rekenen wordt gevraagd of die leerling niet beter naar de administratieve opleiding kan gaan. Er is dus een duidelijk verschil bij de intake met betrekking tot de rekenvaardigheid: strenge eisen bij de administratieve opleiding en geen eisen bij de juridische en secretariële opleiding. In september hebben we de eerste toets afgenomen bij de genoemde niveau 4 klassen. De resultaten hebben we per leerling en per som bekeken en geanalyseerd. Hieruit bleek dat de secretariële leerlingen significant slechter presteren dan de administratieve leerlingen en dat de juridische leerlingen daar een beetje tussen zitten. Ook viel op dat de secretariële leerlingen sneller niet eens proberen om antwoord te geven. Die leerlingen die bereid zijn om wat meer op te schrijven (de som formuleren uit de tekst en berekeningen noteren) hebben ook vaker het antwoord goed. 5

7 Door de tijdsdruk hebben we begin november de 2 e toets afgenomen, om te bekijken of onze aanpak resultaat heeft opgeleverd. Dit hebben we bij alle leerlingen gedaan, maar een aantal leerlingen gaf duidelijk blijk niet echt mee te willen werken. Dit is duidelijk te zien aan de manier waarop de toets soms is afgeraffeld. In klas ad1a geldt dit voor een 6-tal leerlingen, die duidelijk slechter presteerden dan bij de september toets. Dit heeft de resultaten duidelijk negatief beïnvloed. De resultaten van deze toets zijn op dezelfde manier verwerkt, waarbij we de resultaten van de individuele leerlingen hebben vergeleken om te kijken of er vooruitgang is geboekt. 5. Conclusies Uit de resultaten van de twee toetsen blijkt dat een deel van de administratieve en juridische leerlingen een beetje vooruitgang heeft geboekt. Een ander deel presteert nagenoeg hetzelfde als de eerste keer. Bij leerlingen die verbeterd zijn, is dit vooral bij sommen die intussen in de lessen geoefend zijn. Bij de secretariële leerlingen, die voornamelijk van een stagiaire les hebben gehad, is een sterke vooruitgang te zien. Het aantal fouten is ongeveer gehalveerd. Ondanks de korte periode tussen de eerste en de tweede toets blijkt het dus mogelijk om al vooruitgang te kunnen verwachten, ook bij zulke zwakke rekenaars. Sommen die nog niet geoefend zijn, worden nog ongeveer even vaak fout gemaakt. Hieruit kan geconcludeerd worden dat uitleg en oefenen van sommen dus zinvol is. Slotconclusie: Er is een duidelijk verschil in rekenvaardigheid tussen de gemiddelde leerling op de administratieve leerling ten opzichte van die op de juridische opleiding en die op de secretariële leerling. Door de rekenzwakte van de secretariële leerling kan niet geconcludeerd worden of zij door hun taalvaardigheid beter presteren op talige opgaven. Bij juridische leerlingen, die ook geacht worden goed in taal te zijn, zie je wel een betere prestatie op talige opgaven dan bij de administratieve leerlingen. Overal presteren de administratieve leerlingen wel beter op een rekentoets. De resultaten zijn door een gerichte aanpak wel te verbeteren, maar dit vergt geduld, tijd en positieve energie. 6

Opleiding docent rekenen MBO. 7 juni 2013 Derde bijeenkomst

Opleiding docent rekenen MBO. 7 juni 2013 Derde bijeenkomst Opleiding docent rekenen MBO 7 juni 2013 Derde bijeenkomst Inhoud 1. Introduc?e 2. Verhoudingen en procenten 3. PorBolio 4. Lunch 5. Onderzoek 6. Ontwikkelingen in rekenonderwijs 7. Huiswerk en afslui?ng

Nadere informatie

notitie Opbrengsten onderzoeken naar aanleiding van advies van

notitie Opbrengsten onderzoeken naar aanleiding van advies van notitie Opbrengsten onderzoeken naar aanleiding van advies van commissie Bosker Bureau van het CvTE Muntstraat 7 3512 ET Utrecht Postbus 315 3500 AH Utrecht Nederland www.hetcvte.nl Datum 10 juni 2015

Nadere informatie

Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt.

Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt. Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt.2014 Inleiding Rekenen moet, ook in het VO, een aparte plek krijgen.

Nadere informatie

parate rekenvaardigheden

parate rekenvaardigheden parate rekenvaardigheden Rinske Stelwagen & Teun Hommersom parate rekenvaardigheden wie zijn wij workshop tijdens de vorige conferentie de som van de dag een wiskunde- / reken-website een diagnostische

Nadere informatie

Rekenvaardigheden toetsen in een mbo koksopleiding

Rekenvaardigheden toetsen in een mbo koksopleiding Rekenvaardigheden toetsen in een mbo koksopleiding Mark Hoogenboezem, ROC Midden Nederland (met aanvullingen vanuit de docenten opleiding rekenen mbo: Vincent Jonker, Fokke Munk, Rinske Stelwagen, Monica

Nadere informatie

Vierdejaars en de kennisbasistoets zwakke rekenaars in pabo 4

Vierdejaars en de kennisbasistoets zwakke rekenaars in pabo 4 Vierdejaars en de kennisbasistoets zwakke rekenaars in pabo 4 Gerard Boersma, HAN Pabo (Ronald Keijzer, Hogeschool ipabo) Overzicht Inleiding Onderzoeksvraag Methode Bevindingen Vragen en discussie Inleiding

Nadere informatie

Reken uit en Leg uit Twee vaardigheden hand in hand

Reken uit en Leg uit Twee vaardigheden hand in hand Reken uit en Leg uit Twee vaardigheden hand in hand Presentatie Alledaags Rekenen Nieuwegein woensdag 21 november 2012 Giel Hanraets en Vincent Jonker deel 0 PROGRAMMA Programma 1. Korte schets van de

Nadere informatie

Rekenen bij Moderne Wiskunde

Rekenen bij Moderne Wiskunde Moderne Wiskunde Rekenen: een volledig doorlopende leerlijn rekenen voor alle leerjaren en alle niveaus! Rekenen bij Moderne Wiskunde 1 Verplichte rekentoets Vanaf schooljaar 2013/2014 Voor alle leerlingen

Nadere informatie

Rekenen, een vak apart?! profijtconferentie 5 april 2011 Monica Wijers, Freudenthal Instituut

Rekenen, een vak apart?! profijtconferentie 5 april 2011 Monica Wijers, Freudenthal Instituut Rekenen, een vak apart?! profijtconferentie 5 april 2011 Monica Wijers, Freudenthal Instituut Tafelweb Trek lijntjes tussen sommen die bij elkaar horen en leg uit wat ze met elkaar te maken hebben. Bereken

Nadere informatie

Hoe rekenen groep 8 leerlingen? (1) op welk niveau? (2) op welke manier?

Hoe rekenen groep 8 leerlingen? (1) op welk niveau? (2) op welke manier? (1) op welk niveau? (2) op welke manier? Dr. Marian Hickendorff Sectie Methoden en Technieken Instituut Psychologie, Universiteit Leiden in samenwerking met Kees van Putten Marije Fagginger Auer Staartdeling

Nadere informatie

Welkom. Het rekenexamen als kader. Consequenties voor het onderwijs. Presentatie door: Karin Snoodijk

Welkom. Het rekenexamen als kader. Consequenties voor het onderwijs. Presentatie door: Karin Snoodijk Welkom Het rekenexamen als kader Consequenties voor het onderwijs Presentatie door: Karin Snoodijk Resultaten mbo 2014: cijferverdeling Verdeling cijfers rekenen over de drie afnameperiodes in 2013-2014

Nadere informatie

Rekenen in technische opleidingen. 17 mei 2011 Monica Wijers, Freudenthal Instituut m.wijers@uu.nl

Rekenen in technische opleidingen. 17 mei 2011 Monica Wijers, Freudenthal Instituut m.wijers@uu.nl Rekenen in technische opleidingen 17 mei 2011 Monica Wijers, Freudenthal Instituut m.wijers@uu.nl programma Kader(s) Rekenen in 2F en 3F Relatie beroepspraktijk Examinering Rekenmethodes Uw eigen vragen

Nadere informatie

Programma. Schaalconstructie. IRT: moeilijkheidsparameter. Intro: Het model achter het LOVS Mogelijkheden die het model biedt voor interpretatie

Programma. Schaalconstructie. IRT: moeilijkheidsparameter. Intro: Het model achter het LOVS Mogelijkheden die het model biedt voor interpretatie Programma LOVS Rekenen-Wiskunde Inhoud, rapportage en invloed van en Intro: Het model achter het LOVS Mogelijkheden die het model biedt voor interpretatie Marian Hickendorff Universiteit Leiden / Cito

Nadere informatie

Rekenen. Afsluitende toets niveau 3F. Handleiding digitale toetsafname

Rekenen. Afsluitende toets niveau 3F. Handleiding digitale toetsafname Rekenen Afsluitende toets niveau 3F Handleiding digitale toetsafname Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling Arnhem (2014) Niets uit dit werk mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van

Nadere informatie

Rekenonderwijs op SG Newton

Rekenonderwijs op SG Newton Rekenonderwijs op SG Newton 1.0 Uitgangspunt en doel... 1 2.0 Rekenles en extra les rekenen in lessentabel... 1 3.0 De uitvoering... 1 4.0 Overlegstructuur... 1 5.0 Inhoud... 2 6.0 Leermiddelen... 2 7.0

Nadere informatie

Rekenen en meisjes ELLEKE KETELAARS 28 MEI 2015

Rekenen en meisjes ELLEKE KETELAARS 28 MEI 2015 Rekenen en meisjes ELLEKE KETELAARS 28 MEI 2015 Programma Overtuigingen ten aanzien van de verschillen tussen jongens en meisjes op het gebied van rekenen Wat zegt het onderzoek? Wat is de rol van de docent?

Nadere informatie

Scores en referentieniveaus.. Scores per leerjaar per toets.. Streefscores klas 1 blz.3. Streefscores klas 2 blz.5. Streefscores klas 3 blz.

Scores en referentieniveaus.. Scores per leerjaar per toets.. Streefscores klas 1 blz.3. Streefscores klas 2 blz.5. Streefscores klas 3 blz. Diataal- leeswijzer Scores en referentieniveaus.. Scores per leerjaar per toets.. blz.2 blz.3 Streefscores klas 1 blz.3 Streefscores klas 2 blz.5 Streefscores klas 3 blz.6 Verband tussen streefscore en

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

Toolkit Onderwijs en Arbeidsmarkt (TOA)

Toolkit Onderwijs en Arbeidsmarkt (TOA) een beknopte toelichting op de Toolkit Onderwijs en Arbeidsmarkt (TOA) voor vo-scholen Spirit4you, december 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1. Doel van dit document... 3 1.2. Vragen... 3 2. Wat

Nadere informatie

Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt voor groep 7 en 8 van de basisschool

Nadere informatie

Cursus rekendidactiek. bijeenkomst 1 23 oktober 2012 monica wijers, vincent jonker Freudenthal Instituut

Cursus rekendidactiek. bijeenkomst 1 23 oktober 2012 monica wijers, vincent jonker Freudenthal Instituut Cursus rekendidactiek bijeenkomst 1 23 oktober 2012 monica wijers, vincent jonker Freudenthal Instituut deel 0 Vooraf - voorstellen deel 1 cursus rekenen: opbouw en deelnemers Cursusbijeenkomsten 23 oktober

Nadere informatie

CvE-bijlage bij rapportage 2012-2013 invoering centrale toetsing en examinering referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen

CvE-bijlage bij rapportage 2012-2013 invoering centrale toetsing en examinering referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen CvE-bijlage bij rapportage 2012-2013 invoering centrale toetsing en examinering referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen In dit document geeft het College voor Examens gegevens rondom de resultaten

Nadere informatie

training rekenspecialist Amarantis Bijeenkomst 1, 10 april 2012 Monica Wijers Freudenthal Instituut

training rekenspecialist Amarantis Bijeenkomst 1, 10 april 2012 Monica Wijers Freudenthal Instituut training rekenspecialist Amarantis Bijeenkomst 1, 10 april 2012 Monica Wijers Freudenthal Instituut Rekenen als voorafje Rekenen sommen 1 Rekenen sommen 2 Welke weet u meteen? 12 x 12 412 + 99 Rekenen

Nadere informatie

Over toetsing. Toetsen vmbo-mbo. Wat is 2F? Kenmerken opgaven 2F. Zijn er al officiële 2F toetsen? Onderwerpen (vaststelling programma)

Over toetsing. Toetsen vmbo-mbo. Wat is 2F? Kenmerken opgaven 2F. Zijn er al officiële 2F toetsen? Onderwerpen (vaststelling programma) Toetsen vmbo-mbo Rekenpiloot 13 april 2010 Monica Wijers, Freudenthal Instituut Over toetsing Wat toets je? Inhoud Vaardigheden Waarom toets je? Diagnose met welk doel? voor wie? behandeling? Peiling ten

Nadere informatie

Rekenbeleid. Dr. Nassau College, Norg

Rekenbeleid. Dr. Nassau College, Norg Rekenbeleid Dr. Nassau College, Norg Maart 2015 Het vak rekenen staat dit jaar voor het eerst in alle klassen 1 t/m 3 op het rapport. In dit rekenbeleid geven wij informatie over rekenen als vak, het waarom

Nadere informatie

Rekenen in het mbo (en vmbo) Monica Wijers en Vincent Jonker 19 januari 2011

Rekenen in het mbo (en vmbo) Monica Wijers en Vincent Jonker 19 januari 2011 Rekenen in het mbo (en vmbo) Monica Wijers en Vincent Jonker 19 januari 2011 Rekenen in het mbo (en vmbo) 1. Referen?ekader rekenen 2. Hoe ver is men in mbo? 3. Hoe ver is men in vmbo? 4. Drieslag func?oneel

Nadere informatie

inhoud Dyscalculie Rekenproblemen Presentatie_gebruikersdag_najaar2013 1 Onderhoudsproblemen

inhoud Dyscalculie Rekenproblemen Presentatie_gebruikersdag_najaar2013 1 Onderhoudsproblemen inhoud Rekenblokken voor de zwakke rekenaar Over wie hebben we het? Welke problemen zijn er zoal? Wat is er aan te doen? Rekenproblemen Dyscalculie Onderhoudsproblemen Beschikbaarheidsproblemen Ernstige

Nadere informatie

Valkuilen bij Rekenen conferentie dyscalculie MBO 12 december 2013. Monica Wijers Freudenthal Instituut Onderwijsadvies & training

Valkuilen bij Rekenen conferentie dyscalculie MBO 12 december 2013. Monica Wijers Freudenthal Instituut Onderwijsadvies & training Valkuilen bij Rekenen conferentie dyscalculie MBO 12 december 2013 Monica Wijers Freudenthal Instituut Onderwijsadvies & training Vooraf Kennismaken Het gaat hier om rekenzwakke leerlingen - In vmbo en

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

Product Informatie Blad - Rekentoets

Product Informatie Blad - Rekentoets Product Informatie Blad - Rekentoets PIB240-2010-Rekentoets Context In opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft de commissie Meijerink onderzoek gedaan naar wat leerlingen

Nadere informatie

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt voor groep 7 en 8 van de basisschool

Nadere informatie

Protocol dyscalculie en ernstige rekenproblemen

Protocol dyscalculie en ernstige rekenproblemen Protocol dyscalculie en ernstige rekenproblemen Dit protocol heeft als doel richtlijnen te geven voor de begeleiding van leerlingen met dyscalculie en ernstige rekenproblemen op Thorbecke vmbo-pro. Het

Nadere informatie

Rekenen (2F) ook in andere vakken. Bijeenkomst 1 8 november 2011 Vincent Jonker & Monica Wijers Freudenthal InsCtuut

Rekenen (2F) ook in andere vakken. Bijeenkomst 1 8 november 2011 Vincent Jonker & Monica Wijers Freudenthal InsCtuut Rekenen (2F) ook in andere vakken Bijeenkomst 1 8 november 2011 Vincent Jonker & Monica Wijers Freudenthal InsCtuut Deel 0 VOORAF Rekenen sommen 1 Welke weet u meteen? 12 x 12 412 + 99 Rekenen uit het

Nadere informatie

Trends in International Mathematics and Science Study Martina Meelissen Marjolein Drent Vakgroep Onderwijsorganisatie en -management

Trends in International Mathematics and Science Study Martina Meelissen Marjolein Drent Vakgroep Onderwijsorganisatie en -management Trends in International Mathematics and Science Study Martina Meelissen Marjolein Drent Vakgroep Onderwijsorganisatie en -management Datum 23/01/09 Rekenoorlog woedt als een veenbrand Ruim een kwart van

Nadere informatie

INSIGHT Rekentoets. Witboek Insight rekentoets. Tijd voor rekenen! 1

INSIGHT Rekentoets. Witboek Insight rekentoets. Tijd voor rekenen! 1 INSIGHT Rekentoets Witboek Insight rekentoets Tijd voor rekenen! 1 Colofon Titel: Uitgave door: Adres: Witboek Insight Rekentoets AMN b.v. Arnhem De Wetstraat 1 6814 AN Arnhem Tel. 026-3557333 info@amn.nl

Nadere informatie

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag.

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag. Onderzoek Rekentoets 6 oktober 2015 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek in samenwerking met LAKS, gehouden van 23 september tot en met 5 oktober 2015, deden 1.411 middelbare scholieren en 701 hbo

Nadere informatie

Protocol Dyscalculie. Olympus College 2014-2015. Protocol Dyscalculie Olympus College 2014-2015 Pagina 1 van 7

Protocol Dyscalculie. Olympus College 2014-2015. Protocol Dyscalculie Olympus College 2014-2015 Pagina 1 van 7 Protocol Dyscalculie Olympus College 2014-2015 Protocol Dyscalculie Olympus College 2014-2015 Pagina 1 van 7 Inhoud Voorwoord 3 Protocol dyscalculie 4 De rekentoets 5 Bijlage 1 Aanmeldformulier dyscalculie

Nadere informatie

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde

Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde Nieuwsrekenen naast reguliere methoden voor rekenen-wiskunde De bedoeling van dit document is leerkrachten handvatten te geven bij het inpassen van het werken met Nieuwsrekenen in de reguliere rekenmethode.

Nadere informatie

Toets 4.1 Vermenigvuldigen en delen tot duizend (en hoger)

Toets 4.1 Vermenigvuldigen en delen tot duizend (en hoger) Toets 4.1 Vermenigvuldigen en delen tot duizend (en hoger) Deze toets hoort bij de ThiemeMeulenhoff-uitgave (ISBN 978 90 557 4642 2): Rekenen: een hele opgave, deel 2 Joep van Vugt Anneke Wösten ThiemeMeulenhoff,

Nadere informatie

Certificeren van rekendocenten

Certificeren van rekendocenten Certificeren van rekendocenten Bij de ROC s is een grote behoefte aan goed gekwalificeerde rekendocenten. Hiervoor worden verschillende cursussen, scholingen en workshops aangeboden die kunnen leiden tot

Nadere informatie

Hoofdrekenen als struikelblok

Hoofdrekenen als struikelblok Hoofdrekenen als struikelblok Jan van de Craats 18 oktober 2007 Op de basisschool neemt hoofdrekenen tegenwoordig een belangrijke plaats in. Daarbij gaat het vooral om sommen waarbij de manier waarop je

Nadere informatie

Valkuilen bij Rekenen conferentie dyscalculie 9 december 2013. Monica Wijers Freudenthal Instituut Onderwijsadvies & training

Valkuilen bij Rekenen conferentie dyscalculie 9 december 2013. Monica Wijers Freudenthal Instituut Onderwijsadvies & training Valkuilen bij Rekenen conferentie dyscalculie 9 december 2013 Monica Wijers Freudenthal Instituut Onderwijsadvies & training Vooraf Kennismaken Het gaat hier om rekenzwakke leerlingen Vmbo bb met lwoo

Nadere informatie

Rekenen en gecijferdheid in het MBO

Rekenen en gecijferdheid in het MBO Rekenen en gecijferdheid in het MBO Waarom, wat en hoe? Landelijke bijeenkomst Clusters Zorg & AG, Welzijn, Cultuur en Onderwijs Beelden van rekenen Trends Taal en Rekenen Eind 20 e eeuw Verbreding onderwijsprogramma

Nadere informatie

Vervolgcursus Rekenen

Vervolgcursus Rekenen Vervolgcursus Rekenen Bijeenkomst 2 31 mei 2011 Freudenthal Ins>tuut deel 0 DE KRANT VAN VANDAAG Volkskrant, 31-5-2011 nu.nl, 31-5-2011, 6.45 deel 1 VOORAF De mensen Vorige keer Marcel Broekman Koos van

Nadere informatie

zwakke rekenaars sterk maken ROC Albeda secretarieel & administratief

zwakke rekenaars sterk maken ROC Albeda secretarieel & administratief zwakke rekenaars sterk maken ROC Albeda secretarieel & administratief bijeenkomst 1 30 maart 2011 monica wijers, ceciel borghouts Freudenthal Instituut Programma vandaag Inleiding en voorstellen Canadees

Nadere informatie

ERWD-beleid HNL. (Ernstige Reken- Wiskundeproblemen en Dyscalculie)

ERWD-beleid HNL. (Ernstige Reken- Wiskundeproblemen en Dyscalculie) ERWD-beleid HNL (Ernstige Reken- Wiskundeproblemen en Dyscalculie) 2015/2016 ! Inhoudsopgave! Doel%van%deze%brochure% 2! Wat%is%het%verschil%tussen%rekenproblemen%en%dyscalculie?% 2! ERWD%en%Het%Nieuwe%Lyceum%

Nadere informatie

Instructies zijn niet alleen visueel, maar ook auditief, met hoogkwalitatief ingesproken geluid (geen computerstem).

Instructies zijn niet alleen visueel, maar ook auditief, met hoogkwalitatief ingesproken geluid (geen computerstem). Getallen 3 Doelgroep Getallen 3 is bedoeld voor leerlingen in klas 3-5 van de havo, klas 3-6 van het vwo en in mbo 3&4. Het programma is bijzonder geschikt voor groepen waarin niveauverschillen bestaan.

Nadere informatie

Voorlichting Klas 3 9-9-2015

Voorlichting Klas 3 9-9-2015 Voorlichting Klas 3 9-9-2015 Agenda 20.00 uur: Aula deel 20.30 uur: Sector deel 21.00 uur: Eindtijd U krijgt de komende presentatie in uw mail Van 2 naar 3 Nieuwe school / locatie / klasgenoten Start met

Nadere informatie

Welkom op de informatieavond TOT maandag 20 april 2015

Welkom op de informatieavond TOT maandag 20 april 2015 Welkom op de informatieavond TOT maandag 20 april 2015 TOT opleiding Uilenhof (MAVO+*) *MAVO + = MAVO met Technologie TOT opleiding Da Vinci (ROC MKE*) *ROC MKE = MBO Midden Kader Engineering TOT opleiding

Nadere informatie

Compleet Rekenen Ben van der Stee Examentraining 2F & 3F

Compleet Rekenen Ben van der Stee Examentraining 2F & 3F Compleet Rekenen Ben van der Stee Examentraining 2F & 3F Woensdag 4 november 2015 11.00 12.00 uur Rekenconferentie: Op weg naar goed rekenonderwijs www.compleetrekenen.nl Rekenen? Rekenen telt niet mee

Nadere informatie

Handelingsplan. Dyscalculie

Handelingsplan. Dyscalculie Handelingsplan Dyscalculie Datum van invullen: Omschrijving van dit plan: Dyscalculie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen in de automatisering van de basisvaardigheden van het

Nadere informatie

Dyscalculie gediagnostiseerd. En dan? MBO conferentie Dyscalculie

Dyscalculie gediagnostiseerd. En dan? MBO conferentie Dyscalculie Niet alle rekenproblemen zijn dyscalculie 2 1 T O M B R A A M S Dyscalculie gediagnostiseerd. En dan? MBO conferentie Dyscalculie PPON 2004 en 2011 De onderzoeken van PPON 2004 en 2011 laten zien dat routinematige

Nadere informatie

vakkundig onderwijs vakkundig onderwijs Ze kunnen niet meer rekenen. Wat moet het MBO daar mee? MBO bestaat uit ROC s en AOC s Beginsituatie MBO

vakkundig onderwijs vakkundig onderwijs Ze kunnen niet meer rekenen. Wat moet het MBO daar mee? MBO bestaat uit ROC s en AOC s Beginsituatie MBO vakkundig onderwijs Ze kunnen niet meer rekenen. Wat moet het MBO daar mee? Kees Corbet beleidsmedewerker projectleider Rekenen vakkundig onderwijs studenten 24.000 medewerkers 2300 domeinen 4 opleidingen

Nadere informatie

Rekenen Wiskunde Ondersteuning

Rekenen Wiskunde Ondersteuning Schooljaar 2014-2015 Rekenen Wiskunde Ondersteuning Handvatten voor leerlingen met (ernstige) reken- en/of wiskundeproblemen Naam leerling:... Klas: 0 Inleiding In deze bundel probeer ik je wegwijs te

Nadere informatie

SAMENVATTEND RAPPORT MONITOR VERBETERTRAJECTEN TAAL EN REKENEN, 2008/2009, 2009/2010 EN 2010/2011

SAMENVATTEND RAPPORT MONITOR VERBETERTRAJECTEN TAAL EN REKENEN, 2008/2009, 2009/2010 EN 2010/2011 SAMENVATTEND RAPPORT MONITOR VERBETERTRAJECTEN TAAL EN REKENEN, 2008/2009, 2009/2010 EN 2010/2011 Utrecht, april 2012 Voorwoord In schooljaar 2008/2009 zijn ongeveer achttienhonderd basisscholen gestart

Nadere informatie

Uit De Ophaalbrug, werkmateriaal bij de overstap basisonderwijs voortgezet onderwijs, sept. 2003

Uit De Ophaalbrug, werkmateriaal bij de overstap basisonderwijs voortgezet onderwijs, sept. 2003 Uit De Ophaalbrug, werkmateriaal bij de overstap basisonderwijs voortgezet onderwijs, sept. 2003 REKENEN-WISKUNDE VERSLAG Samenstelling De BOVO-kwaliteitsgroep rekenen-wiskunde bestond uit: Sira Kamermans,

Nadere informatie

Schoolzelfevaluatie. Antoniusschool Kwaliteit & Zorg in de groepen

Schoolzelfevaluatie. Antoniusschool Kwaliteit & Zorg in de groepen Antoniusschool Kwaliteit & Zorg in de groepen Regelmatig wordt in de Nieuwsbrief extra aandacht gegeven aan de diverse facetten van de Kwaliteit & Zorg in de groepen op de Antoniusschool. Dit betreft de

Nadere informatie

Begin schooljaar: Mixweek 1: Mixweek 2: Maart: Juni: Beleidsplan Rekenen Bovenbouw HAVO 2015-2016

Begin schooljaar: Mixweek 1: Mixweek 2: Maart: Juni: Beleidsplan Rekenen Bovenbouw HAVO 2015-2016 Beleidsplan Rekenen Bovenbouw HAVO 2015-2016 4 havo Voor deze lichting geldt dat rekenen in de kernvakkenregeling komt. Dit houdt dus in dat ze voor Ne, En, Wi en Rek maximaal één 5 mogen hebben. Ze hebben

Nadere informatie

Hulp bij rekenwiskundeproblemen in het VO

Hulp bij rekenwiskundeproblemen in het VO Hulp bij rekenwiskundeproblemen in het VO Utrecht, 9 december 2014 Conferentie Masterplan dyscalculie Hans van Luit Protocol ERWD voor VO Programma s voor het VO/MBO 12Count Startrekenen NU rekenen Got

Nadere informatie

Rekenen voor de toekomst in vmbo en mbo. 22 april 2010, Utrecht. Beelden van rekenen

Rekenen voor de toekomst in vmbo en mbo. 22 april 2010, Utrecht. Beelden van rekenen Rekenen voor de toekomst in vmbo en mbo 22 april 2010, Utrecht Beelden van rekenen Meer informatie: Kees Hoogland K.Hoogland@aps.nl Eind 20 e eeuw Verbreding onderwijsprogramma s Aanboren nieuwe kennisgebieden

Nadere informatie

Toetsen en evalueren in het rekenonderwijs op de basisschool? Miniconferentie,26 maart 2013 Wilmad Kuiper Anneke Noteboom

Toetsen en evalueren in het rekenonderwijs op de basisschool? Miniconferentie,26 maart 2013 Wilmad Kuiper Anneke Noteboom Toetsen en evalueren in het rekenonderwijs op de basisschool? Miniconferentie,26 maart 2013 Wilmad Kuiper Anneke Noteboom Inhoud Toetsen en evalueren Rekenonderwijs anno 2013 Evaluatiemiddelen binnen rekenonderwijs

Nadere informatie

Rekenen met de procentenstrook

Rekenen met de procentenstrook Rekenen met de procentenstrook Volgens Bartjens Frans van Galen en Dolly van Eerde Kinderen weten aan het eind van de basisschool heus wel wat procenten zijn: een percentage geeft aan om hoeveel honderdsten

Nadere informatie

Taal in het Rekenonderwijs

Taal in het Rekenonderwijs Verslag van het onderzoek Taal in het rekenonderwijs Aanleiding Bij zowel MBO-leerlingen als volwassenen waar wij mee werken, hebben we gemerkt dat veel rekenproblemen verband houden met het gebrek aan

Nadere informatie

Toelichting rapportages Entreetoets 2014

Toelichting rapportages Entreetoets 2014 Toelichting rapportages Entreetoets 2014 Cito verwerkt de antwoordbladen en berekent de scores van de leerlingen. In tweevoud ontvangt u automatisch de papieren leerlingprofielen op school; één voor de

Nadere informatie

kan worden vereenvoudigd tot kan worden vereenvoudigd tot 15 16.

kan worden vereenvoudigd tot kan worden vereenvoudigd tot 15 16. Voorkennistoets Met behulp van deze toets kun je voor jezelf nagaan of je voldoende kennis en vaardigheden in huis hebt om het vak wiskunde in het eerste jaar van de studie Bedrijfskunde te kunnen volgen

Nadere informatie

Examen VWO-Compex. wiskunde A1

Examen VWO-Compex. wiskunde A1 wiskunde A1 Examen VWO-Compex Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 1 juni 13.30 16.30 uur 20 04 Voor dit examen zijn maximaal 87 punten te behalen; het examen bestaat uit 24 vragen.

Nadere informatie

Drentse Onderwijsmonitor

Drentse Onderwijsmonitor Drentse Onderwijsmonitor Feitenbladen Gemeente Midden- Kerncijfers uit de periode 2009-2014 Drentse Onderwijsmonitor 2014 Primair onderwijs Onlangs verscheen de 9 de editie van de Drentse Onderwijsmonitor.

Nadere informatie

Enkele rekenexperts, docenten en andere betrokkenen. Rekentoetswijzercommissie voortgezet onderwijs. Expertmeeting rekentoetsen vo

Enkele rekenexperts, docenten en andere betrokkenen. Rekentoetswijzercommissie voortgezet onderwijs. Expertmeeting rekentoetsen vo Uitnodiging Aan Enkele rekenexperts, docenten en andere betrokkenen Van Rekentoetswijzercommissie voortgezet onderwijs Datum 16 maart 2011 Agenda Expertmeeting rekentoetsen vo Datum overleg 12 april 2011

Nadere informatie

Referentieniveaus uitgelegd. 1S - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1S rekenen. 1F - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1F rekenen

Referentieniveaus uitgelegd. 1S - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1S rekenen. 1F - rekenen Vaardigheden referentieniveau 1F rekenen Referentieniveaus uitgelegd De beschrijvingen zijn gebaseerd op het Referentiekader taal en rekenen'. In 'Referentieniveaus uitgelegd' zijn de niveaus voor de verschillende sectoren goed zichtbaar. Door

Nadere informatie

KENNISMAKINGSAVOND KLAS 3 VMBO TL

KENNISMAKINGSAVOND KLAS 3 VMBO TL KENNISMAKINGSAVOND KLAS 3 VMBO TL Maandag 29 september 2014 Welkom Even voorstellen Team 3 TL Mentoren 3T1: de heer Remerij 3T2: de heer van de Velde 3T3: mevrouw Wuytack 3T4: de heer Kemp Teamleider:

Nadere informatie

Opleiding docent rekenen MBO. 23 januari 2014 vijfde bijeenkomst Groep 3

Opleiding docent rekenen MBO. 23 januari 2014 vijfde bijeenkomst Groep 3 Opleiding docent rekenen MBO 23 januari 2014 vijfde bijeenkomst Groep 3 Inhoud 1. Opening 2. Getallen hoofdrekenen en rm 3. Portfolio & onderzoek 4. Lunch 5. ERWD 6. Huiswerk en afsluiting domein getallen

Nadere informatie

Resultaten instaptoetsen Rekenen en Nederlands 2010 Rapportage aan de Profijtscholen

Resultaten instaptoetsen Rekenen en Nederlands 2010 Rapportage aan de Profijtscholen Resultaten instaptoetsen Rekenen en Nederlands 2010 Rapportage aan de Profijtscholen Rapportage: Analyse en tabellen: 4 Februari 2011 Mariëlle Verhoef Mike van der Leest Inleiding Het Graafschap College

Nadere informatie

Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success

Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling Playing for Success Leercentrum Nijmegen Oberon, november 2012 1 Inleiding Playing for Success heeft, naast het verhogen van de taal- en rekenprestaties van de

Nadere informatie

Checklist Rekenen Groep 3. 1. Tellen tot 20. 2. Getallen splitsen. Hoe kun je zelf het tellen controleren?

Checklist Rekenen Groep 3. 1. Tellen tot 20. 2. Getallen splitsen. Hoe kun je zelf het tellen controleren? Checklist Rekenen Groep 3 1. Tellen tot 20 Als kleuters, in groep 1 en groep 2, zijn de kinderen bezig met de zogenaamde voorbereidende rekenvaardigheid. Onderdelen hiervan zijn ordenen en seriatie. Dit

Nadere informatie

MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands

MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands MASTERCLASS De datateam methode Examenresultaten Nederlands Taal op koers 29 oktober 2014 Cindy Poortman en Kim Schildkamp Uitdagingen in de onderwijspraktijk Voortijdige schooluitval Gebrek aan praktische

Nadere informatie

Onderzoek op school. Inleiding. Aanleiding. Context

Onderzoek op school. Inleiding. Aanleiding. Context Onderzoek op school Inleiding Aanleiding De auteur van dit verslag is verbonden als docent aan het Etty Hillesum Lyceum te Deventer. Ten tijde van het schrijven van het verslag gaf zij les aan de onderbouwlocatie

Nadere informatie

Samen rekenen... alleen!

Samen rekenen... alleen! veel Inside 2-99 Samen rekenen... leuker dan alleen! Rekenen met een tutor: wat wil je nog meer? Agnes Vosse Dit artikel is eerder gepubliceerd in Willem Bartjens, jaargang 17, januari 1998 1. Inleiding

Nadere informatie

OVERGANGSNORMEN OP- EN AFSTROOMREGELINGEN 2013-2014

OVERGANGSNORMEN OP- EN AFSTROOMREGELINGEN 2013-2014 OVERGANGSNORMEN OP- EN AFSTROOMREGELINGEN 2013-2014 Voorwoord Voor u ligt het document Overgangsnormen en op- en afstroomregelingen 2013-2014. De Johan de Witt Scholengroep is een school waar het behalen

Nadere informatie

Van de wedstrijdleider wordt wel verwacht dat hij weet waar hij mee bezig is en daarom hoort hij de achterliggende ideeën wel te kennen.

Van de wedstrijdleider wordt wel verwacht dat hij weet waar hij mee bezig is en daarom hoort hij de achterliggende ideeën wel te kennen. Butlerwedstrijden 1. Inleiding Sinds de invoering van de computer bij het uitrekenen van bridgetoernooien is de Butler rekenmethode steeds populairder geworden. De Butlermethode voor het uitrekenen van

Nadere informatie

NEDERLANDS en REKENEN

NEDERLANDS en REKENEN NEDERLANDS en REKENEN INHOUD Voorwoord Nederlands Rekenen Voorwoord Je beseft het misschien niet, maar de hele dag ben je met taal bezig. Om in de maatschappij en in je vak waarvoor je wordt opgeleid je

Nadere informatie

Exam s digitale testen voor dyscalculie.

Exam s digitale testen voor dyscalculie. Exam s digitale testen voor dyscalculie. Er wordt in de Nederlandse literatuur over dyscalculie een gemeenschappelijk standpunt aangetroffen in de overtuiging dat iets basaals de oorzaak is en dat een

Nadere informatie

dyscalculieverklaring gebruikt wordt, staat in het onderstaande kader vermeld.

dyscalculieverklaring gebruikt wordt, staat in het onderstaande kader vermeld. Dyscalculieprotocol Dit dyscalculieprotocol heeft als doel meer duidelijkheid te scheppen over wat leerlingen met dyscalculie kunnen verwachten van het dyscalculiebeleid op onze school. Dyscalculie Dyscalculie

Nadere informatie

LESSTOF. Getallen 3F

LESSTOF. Getallen 3F LESSTOF Getallen 3F 2 Lesstof Getallen 3F INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 5 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Getallen 3F 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het onderwijs. De programma

Nadere informatie

Tweede meting: een indicatie van leerprestaties in termen van het referentiekader

Tweede meting: een indicatie van leerprestaties in termen van het referentiekader Cito Primair onderwijs, voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs Meting taal en rekenen 2010 Tweede meting: een indicatie van leerprestaties in termen van het referentiekader Meting taal en rekenen

Nadere informatie

Begeleidingswijzer Dyscalculie

Begeleidingswijzer Dyscalculie Begeleidingswijzer Dyscalculie Dyscalculie De term dyscalculie komt uit het Latijn (dys = slecht) en Grieks (calculus = rekenen) en kan vertaald worden als het niet kunnen uitvoeren van berekeningen. Voor

Nadere informatie

Verhoudingen 1 is onderdeel van de Bundel Rekenen en Wiskunde 1. Deze bundel bevat ook Getallen 1, Meten en Meetkunde 1 en Verbanden 1.

Verhoudingen 1 is onderdeel van de Bundel Rekenen en Wiskunde 1. Deze bundel bevat ook Getallen 1, Meten en Meetkunde 1 en Verbanden 1. Verhoudingen 1 Verhoudingen 1 is onderdeel van de Bundel Rekenen en Wiskunde 1. Deze bundel bevat ook Getallen 1, Meten en Meetkunde 1 en Verbanden 1. Muiswerk Verhoudingen 1 bestrijkt de basisvaardigheden

Nadere informatie

DATATEAMS VOOR ONDERWIJSVERBETERING. SOK studiedag, 6 juni 2014 Kim Schildkamp: k.schildkamp@utwente.nl

DATATEAMS VOOR ONDERWIJSVERBETERING. SOK studiedag, 6 juni 2014 Kim Schildkamp: k.schildkamp@utwente.nl DATATEAMS VOOR ONDERWIJSVERBETERING SOK studiedag, 6 juni 2014 Kim Schildkamp: k.schildkamp@utwente.nl Programma Opbrengstgericht werken Wat is het en waarom belangrijk? Datateam methode Resultaten onderzoek

Nadere informatie

Ontvangst Welkomstwoord Procedure schooladvies Het leerling volgsysteem (LVS) IEP Advieswijzer IEP Eindtoets

Ontvangst Welkomstwoord Procedure schooladvies Het leerling volgsysteem (LVS) IEP Advieswijzer IEP Eindtoets PROGRAMMA Ontvangst Welkomstwoord Procedure schooladvies Het leerling volgsysteem (LVS) IEP Advieswijzer IEP Eindtoets Informatie over het voortgezet onderwijs Bezoek leerlingen v.o. scholen Vragenrondje

Nadere informatie

inhoudsopgave juni 2005 handleiding haakjes 2

inhoudsopgave juni 2005 handleiding haakjes 2 handleiding haakjes inhoudsopgave inhoudsopgave 2 de opzet van haakjes 3 bespreking per paragraaf 5 rekenen trek-af-van tegengestelde tweetermen merkwaardige producten tijdpad 6 materialen voor een klassengesprek

Nadere informatie

Onderzoek Discrepantie Rekentoets vo 2F en CE wiskunde vmbo bb en kb

Onderzoek Discrepantie Rekentoets vo 2F en CE wiskunde vmbo bb en kb Onderzoek Discrepantie Rekentoets vo 2F en CE wiskunde vmbo bb en kb Eindrapportage juni 2015 Franziska van Dalen Met medewerking van: Hendrik Straat en Paul Drijvers Studentnummer: 3693562 Cito, Arnhem

Nadere informatie

Lesontwerp 9. Examenvoorbereiding maatschappijwetenschappen

Lesontwerp 9. Examenvoorbereiding maatschappijwetenschappen Lesontwerp 9. Examenvoorbereiding maatschappijwetenschappen Ontwikkelaar School Vak Groep Genre Gianna Troiani & Henri Boer Cartesius Lyceum, Amsterdam Maatschappijwetenschappen 5 havo/ 6 vwo argumenteren,

Nadere informatie

PTA kunstvakken II beeldend GL, deelvak tekenen Media cohort 14-15-16 PTA grafimedia GL, deelvak tekenen Media cohort 14-15-16

PTA kunstvakken II beeldend GL, deelvak tekenen Media cohort 14-15-16 PTA grafimedia GL, deelvak tekenen Media cohort 14-15-16 Deel-PTA voor twee vakken Let op: dit PTA voor het deelvak tekenen telt mee bij 2 hoofdvakken: bij het hoofdvak grafimedia en het vak kunstvakken II beeldend. In dit PTA wordt in afzonderlijke paragrafen

Nadere informatie

training rekenspecialist Amarantis Bijeenkomst 1, 27-09-2011 Monica Wijers Freudenthal Instituut

training rekenspecialist Amarantis Bijeenkomst 1, 27-09-2011 Monica Wijers Freudenthal Instituut training rekenspecialist Amarantis Bijeenkomst 1, 27-09-2011 Monica Wijers Freudenthal Instituut Rekenen als voorafje Rekenen sommen 1 Rekenen sommen 2 Welke weet u meteen? 12 x 12 412 + 99 Rekenen uit

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Rekenen/wiskunde (Getallen en bewerkingen) Kerndoel 31. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Rekenen/wiskunde (Getallen en bewerkingen) Kerndoel 31. Toelichting en verantwoording TULE - REKENEN/WISKUNDE KERNDOEL 31 142 TULE inhouden & activiteiten Rekenen/wiskunde (Getallen en bewerkingen) Kerndoel 31 De leerlingen leren de rekenmachine met inzicht te gebruiken. Toelichting en

Nadere informatie

Colofon. Dit is een uitgave van: Philips Human Resources Benelux / Jet-Net Gebouw VB-12 Postbus 80003 5600 JZ Eindhoven

Colofon. Dit is een uitgave van: Philips Human Resources Benelux / Jet-Net Gebouw VB-12 Postbus 80003 5600 JZ Eindhoven Straatverlichting, wat kost dat L 30 30 30 x x een wiskundeproject voor 4 havo/vwo Colofon Dit is een uitgave van: Philips Human Resources Benelux / Jet-Net Gebouw VB- Postbus 80003 600 JZ Eindhoven Uitgave:

Nadere informatie

TOETSEN EN TOETSPRESTATIES REKENEN

TOETSEN EN TOETSPRESTATIES REKENEN AANSLUITING PO-VO FEEDBACK / ONTWIKKELING TOETSEN EN TOETSPRESTATIES REKENEN De deelnemende scholen aan het PO-VO-netwerk in Doorn willen gericht toewerken naar een doorlopende leerlijn rekenen-wiskunde.

Nadere informatie

Dyscalculieprotocol (locatie mavo-havo-atheneum; versie januari 2015)

Dyscalculieprotocol (locatie mavo-havo-atheneum; versie januari 2015) Dyscalculieprotocol (locatie mavo-havo-atheneum; versie januari 2015) Inleiding Thorbecke Scholengemeenschap heeft de verplichting leerlingen voor rekenen op referentieniveau 2F (mavo) of 3F (havo/atheneum)

Nadere informatie