ABA bij autisme Basisworkshop. Samen leren van alledaagse activiteiten. Praktisch. Inhoud workshop

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ABA bij autisme Basisworkshop. Samen leren van alledaagse activiteiten. Praktisch. Inhoud workshop"

Transcriptie

1 ABA bij autisme Basisworkshop Samen leren van alledaagse activiteiten Laura Schouten, ABA-Consultant/Pedagoog ABA-Instituut Praktisch - Koffie en theepauzes tussendoor - Lunchpauze rond 12.30/13.00 uur - Eindtijd rond uur - Stel veel vragen - Doe actief mee 2 Inhoud workshop - Herhaling - Vaardigheden aanleren - Hulp geven - 3 1

2 Herhaling workshop 1 en 2 Motivatie Gedrag beïnvloeden Communicatie Spel Vragen over video s/opdrachten? 4 Vaardigheden aanleren Video: Maxime leren eten 5 Vaardigheden aanleren Algemene handelswijze bij het aanleren van vaardigheden Imitatie Chaining 6 2

3 Vaardigheden aanleren - algemeen Eerst zeg je wat een kind moet doen ( zet de trein aan ) (een tussenstap kan zijn dat je naar de trein wijst) Vervolgens, als je kind dit niet doet, doe je de handeling voor. (je zet de trein aan, maar ook weer uit) Dan geef je nogmaals de instructie ( zet de trein aan ) Als je kind het dan nog niet doet, geef je fysieke begeleiding. (je pakt zijn hand en zet samen met hem de trein aan) Let erop dat als je instructies geeft dat je er ook voor moet zorgen dat je kind deze opvolgt! 7 Vaardigheden aanleren - imitatie Vaardigheden kan je ook aanleren door middel van imitatie. Dit kan op verschillende manieren: - In een gecontroleerde situatie (aan tafel bijvoorbeeld, waarbij je instructie geeft om te imiteren en dan een handeling voordoet) - In een natuurlijke situatie waarbij je samen speelt en jij (zonder instructies) spelhandelingen voordoet. - Je kan ook in een natuurlijke situatie instructie geven om te imiteren. 8 Vaardigheden aanleren - imitatie Heel belangrijk is dat je imitatie van (spel)handelingen direct beloont! Ga dus niet meteen verder met de volgende handeling, het moet je kind wel iets opleveren om te imiteren. Beloon zowel spontane imitaties als imitaties die volgen na instructie. Bepaal op dat moment hoe je je kind het beste kan belonen, blijf goed naar zijn motivatie kijken. Denk goed na over functionele (spel)handelingen die je je kind zou kunnen aanleren. 9 3

4 Vaardigheden aanleren - imitatie We gaan een video kijken van Caroline met Victor in de supermarkt waarbij ze vaardigheden aanleert d.m.v. imitatie 10 Vaardigheden aanleren - chaining Chaining is een kind stap voor stap een vaardigheid aanleren, waarbij je pas een stapje verder gaat als hij de vorige stap zelfstandig kan. We behandelen twee soorten chaining: - Backward chaining: Je leert het kind eerst de laatste stap (nadat jij de stappen ervoor hebt gedaan) en laat hem steeds meer zelf doen. - Forward chaining: Je leert het kind eerst de eerste stap en doet de overige stappen zelf. Je laat hem steeds meer zelf doen. 11 Hulp geven Een prompt is een vorm van hulp die je geeft zodat het kind in staat is het gewenste gedrag te laten zien (en jij dat kunt belonen zodat het gedrag versterkt wordt) Er zijn verschillende manieren van prompten: Voorzeggen (echoic prompt) Voordoen (imitatieve prompt) Fysiek begeleiden (fysieke prompt) Aanwijzen/kijken naar het juiste antwoord 12 4

5 Hulp geven Maar er zijn nog veel meer manieren om te prompten. Denk bijvoorbeeld aan: -Je eigen lichaamshouding of gezichtsuitdrukking -Het feit dat je al (wil) start(en) met een beweging of juist stopt -Het op een bepaalde manier neerzetten van materiaal -Het kleiner maken of anders aanbieden van een taak Prompten doe je heel vaak onbewust en kinderen maken hier heel vaak gebruik van! 13 Hulp geven Zorg dat je kind 9 van de 10 keer succes heeft, met of zonder hulp. Ben alert zodat je direct de hulp kan geven die het kind nodig heeft BOUW JE PROMPT ZO SNEL MOGELIJK WEER AF!!! Kinderen worden heel snel afhankelijk van hulp, ze worden dan passief en gaan op jouw hulp wachten in plaats van het zelf te doen. Als je je prompt niet kan afbouwen ga dan nadenken over de moeilijkheid van de taak en de motivatie van het kind 14 Hulp geven Hoe kan je in deze situaties het beste prompten? Kind kan nog niet goed praten en wil een koekje dat jij hebt. Hij reikt naar de koek. Kind wil munt in gleuf stoppen. (zie foto) Kind wil een plak worst maar krijgt verpakking niet open. Kind moet op school 16 vierkantjes vouwen, uitknippen en een patroon op zijn blad plakken. Hij vindt knutselen niet leuk en kan heel moeilijk knippen. 15 5

6 Je leert je kind zo veel mogelijk vaardigheden aan in de natuurlijke omgeving Je maakt dus gebruik van de situaties die ontstaan in het dagelijks leven Incidental teaching is een term die hier ook wel voor gebruikt wordt 16 We gaan een voorbeeld bekijken van incidental teaching Filmpje: Teddy 1 Hoe manipuleert Caroline de omgeving zodat Teddy correct om de koekjes zal manden in plaats van ze zelf te pakken? Waarom geeft Caroline Teddy geen koekje? 17 Teddy 2 Caroline wijst naar het boekje als ze een vraag stelt. Waarom prompt Caroline op die manier (zonder een echo-prompt)? Welke andere manipulatie gebruikt Caroline om de kans te verhogen dat ze een gewenste respons krijgt? Hoe beloont Caroline Teddy's respons? 18 6

7 Teddy 3 Caroline leunt tegen de kast voordat ze de echo-prompt geeft, waarom? Teddy heeft duidelijk gezegd dat hij zelf geen thee kan zetten. Maar Caroline doet het niet voor hem. In feite helpt ze helemaal niet. Waarom niet? Hoe prompt Caroline Teddy om Nieke te vragen of ze een koekje wil? Wat doet Caroline opdat Teddy Daphne een banaan geeft? 19 Waarom is dit zo belangrijk? Je leert je kind de vaardigheden in de omgeving waar hij ze ook kan gebruiken/nodig heeft Je leert functionele vaardigheden aan, waar het kind daadwerkelijk iets aan heeft (hij kan ze meteen toepassen) Je kind leert op een natuurlijke manier Je gebruikt zijn motivatie om hem dingen te leren, waardoor hij sneller zal leren 20 Op welke momenten zijn kinderen gemotiveerd om de volgende vaardigheden te leren: Pot opendraaien Schoenen uittrekken Jas aantrekken Traplopen Handen wassen 21 7

8 Om de motivatie te kunnen gebruiken moet je goed weten waar je kind voor gemotiveerd is. Let ook op: het moment waarop je hulp geeft is belangrijk Video Chloë chips, water en druiven 22 Hoe doe je dit? Je moet terwijl je bezig bent leersituaties opmerken, uitlokken en gebruiken Je moet signaleren welke vaardigheden je je kind kan aanleren in een bepaalde situatie Hiervoor moet je exact weten op welk niveau een kind zit 23 Belangrijk is om creatief te zijn en te bedenken hoe je situaties kan opzetten waarin je je kind nuttige vaardigheden kan leren Leer je kind eerst vaardigheden die hem direct iets opleveren en/of die zorgen voor een positieve verandering in de (thuis)situatie Blijf alert, creëer zo veel mogelijk leersituaties en geef je kind geen vrije toegang tot reinforcers 24 8

9 Beschrijf bij elke vaardigheid 3 tot 5 situaties waarin je deze vaardigheid kan oefenen en hoe je dat dan doet: Manding Listener Matching Imitatie 25 We gaan stukjes video kijken van een eetsituatie op de groep en hier vragen bij beantwoorden Hierin worden algemene vaardigheden geoefend in een natuurlijke situatie Eten deel 1 Wat oefent Mirthe met de kinderen? Aan welke vaardigheid werkt Josje?

10 Eten deel 2 Welke mands zie je in deze video? Eten deel 4 Wat moet je wel en niet doen (als prompt) als kinderen iets aan elkaar vragen? Eten deel 15 Welke receptieve instructies (LR) worden gegeven? Welke motorische vaardigheden worden geoefend? Wat had Josje beter kunnen doen terwijl ze Ethan prompte?

11 Eten deel 16 Let op de vragen en instructies van Mirthe Let op wat Josje doet als ze aan Levi de boter vraagt Eten deel 17 Let op wat Josje oefent met Ethan Stel niet te hoge eisen, zorg dat je kind succes heeft Pas de taak zo aan dat je zo min mogelijk hulp hoeft te geven Laat ook ruimte voor initiatief van je kind! Leer de woorden/handelingen zo nodig eerst aan tafel aan Vergeet je kind niet regelmatig te belonen! Blijf alle basisprincipes toepassen!! 33 11

12 Welke vaardigheden leer je aan? Als je je kind vaardigheden aan gaat leren, begin je met de vaardigheden die hem meteen iets opleveren Vervolgens leer je hem functionele vaardigheden: vaardigheden die hij nodig heeft op veel verschillende momenten en in verschillende omgevingen 34 Vervolgens kan je, als je gaat trainen in de natuurlijke omgeving, twee verschillende dingen doen (en combinaties hiervan): Je kind algemene vaardigheden aanleren/laten oefenen in de natuurlijke situatie (je creeërt dan situaties waarin je je kind kan leren manden, imiteren, matchen etc.) Je kind specifieke vaardigheden aanleren in een specifieke situatie (je leert je kind bijvoorbeeld zijn tanden poetsen, vaardigheden die hij nodig heeft tijdens het ontbijt etc.) 35 Of je je kind nu algemene vaardigheden wilt aanleren of specifieke vaardigheden in een specifieke situatie, je kan een formulier gebruiken om te bepalen welke vaardigheden je aan kan leren

13 Mand Wat wil je Wat wil je hebben? Wat moet ik doen? Welke kies je? Wat heb je nodig? (GEEN sd) Imitatie Doe dit Doe mij na Doe wat ik doe Kun jij dit /dat ook? Doe wat hij/zij doet! (ook meerdere stappen) Receptive Geef de Waar is de Pak de Zoek de Laat de (object) (werkwoord). (werkwoord) Tact Wat is dat/dit? Hoe heet dit? Wat heb ik? Dat is een Wat zie je hier? Wat doe ik? Wat doet de (object) Matching Waar hoort die bij? Leg de.. bij de... Leg bij al het andere bestek (noem naam van het object of categorie waar hij bij hoort)! 37 Video s: Alexandre tv kijken met vader Kapper Stijn Armand hand leren vastpakken moeder Alice leren fietsen 38 13

Doe workshop ABA. Caroline Peters BCABA, 8-11-2012

Doe workshop ABA. Caroline Peters BCABA, 8-11-2012 Doe workshop ABA Caroline Peters BCABA, 8-11-2012 1 Inhoud Historie ABA Instituut Wat is ABA? Versterken van gewenst gedrag Uitdoven van ongewenst gedrag Gewenst gedrag opwekken door omgeving aan te passen

Nadere informatie

ABA voor gevorderden. Caroline Peters, BCABA Copyright ABA-Instituut

ABA voor gevorderden. Caroline Peters, BCABA Copyright ABA-Instituut ABA voor gevorderden Caroline Peters, BCABA www.aba-instituut.nl 1 Wat behandelen we vandaag? Basis ABA principes De verbale operanten van Skinner Promptafhankelijkheid voorkomen 2 Basisprincipes Gedrag

Nadere informatie

Acties / Werkwoorden

Acties / Werkwoorden Acties / Werkwoorden Voor er gestart kan worden met onderstaand programma, moet het kind aan de volgende voorwaarden voldoen: Het kind kan 50 objecten benoemen en op verzoek selecteren. Het kind kan 10

Nadere informatie

Het kind leren vragen om de dingen die hij wil

Het kind leren vragen om de dingen die hij wil Het kind leren vragen om de dingen die hij wil Zodra je erin geslaagd bent contact te maken met je kind en hij wil dat jij met hem speelt, ga je hem leren vragen om de dingen die hij (van jou) wil. We

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 14. Opdrachten

Thema Op het werk. Lesbrief 14. Opdrachten Thema Op het werk. Lesbrief 14. Opdrachten Kofi is op het werk. De chef geeft opdrachten: zij zegt wat Kofi moet doen. De eerste opdracht is de rommel opruimen. Kofi moet de vloer vegen. Het is weer netjes

Nadere informatie

Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging

Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging Info@piresearch.nl www.piresearch.nl Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging Een beloningskaart helpt ouders gericht aandacht te besteden aan gewenst gedrag van hun

Nadere informatie

ABA Workshops. Workshop 1: Inleiding in Applied Behavior Analysis. Workshop 2: Leren Communiceren (Verbal Behavior), deel I

ABA Workshops. Workshop 1: Inleiding in Applied Behavior Analysis. Workshop 2: Leren Communiceren (Verbal Behavior), deel I ABA Workshops K A L E N D E R 2 0 1 6-2 0 1 7 Workshop 1: Inleiding in Applied Behavior Analysis 10:00-14:00 uur Zaterdag 24 september 2016 & zaterdag 7 oktober 2017 2 0 1 1 Workshop 1 Za. 24 September

Nadere informatie

Doelen ESDM Louis-Henri Periode: februari 2015 mei 2015

Doelen ESDM Louis-Henri Periode: februari 2015 mei 2015 Doelen ESDM Louis-Henri Periode: februari 2015 mei 2015 Communicatie Bevorderen van spontaan gebruik van tweewoordszinnen Doel 1 Tijdens zijn spontaan taalgebruik (dus niet direct geïmiteerd) voor verschillende

Nadere informatie

1. Inleiding tot The Assessment of Basic Language and Learning Skills: The ABLLS-R. James W. Partington

1. Inleiding tot The Assessment of Basic Language and Learning Skills: The ABLLS-R. James W. Partington 1. Inleiding tot The Assessment of Basic Language and Learning Skills: The ABLLS-R. James W. Partington 2. Autisme: Kwalitatieve verschillen op 3 gebieden: taalvaardigheden, sociale vaardigheden en beperkte/

Nadere informatie

1-jarige opleiding ABA 2015-2016

1-jarige opleiding ABA 2015-2016 1-jarige opleiding ABA 2015-2016 Onze opleiding bestaat uit een basisworkshop en 6 verdiepende workshops, gegeven op zaterdagen. U kunt zich inschrijven voor de gehele opleiding, of voor losse workshops.

Nadere informatie

Er zijn enkele dingen waar u als ouder al op kunt letten in de uitspraak van uw kind:

Er zijn enkele dingen waar u als ouder al op kunt letten in de uitspraak van uw kind: Er zijn enkele dingen waar u als ouder al op kunt letten in de uitspraak van uw kind: Luister naar wát uw kind zegt en niet naar hóe het gezegd wordt. Als u steeds verbetert wat uw kind zegt, zal het plezier

Nadere informatie

Je spreekt thuis verschillende talen? Dat is goed voor je kind!

Je spreekt thuis verschillende talen? Dat is goed voor je kind! Je spreekt thuis verschillende talen? Dat is goed voor je kind! Tips om je kind op te voeden in verschillende talen Heb je vragen over hoe je je kind kan opvoeden in verschillende talen? In deze folder

Nadere informatie

Luisteren, hoe leren kinderen dat?

Luisteren, hoe leren kinderen dat? Leren luisteren Luisteren, hoe leren kinderen dat? Kinderen hebben grenzen en regels nodig. Ze zorgen voor duidelijkheid en veiligheid en ze leren hen omgaan met anderen. Verwacht niet van kinderen dat

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Sociale vaardigheidstraining toepassen

Sociale vaardigheidstraining toepassen OPDRACHTFORMULIER Sociale vaardigheidstraining toepassen Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je

Nadere informatie

1 Waar ligt de grens?

1 Waar ligt de grens? Waar ligt de grens? 1 2 Waar ligt de grens? Waar ligt de grens? Opvoeden van kinderen is een hele uitdaging, maar soms ook een opgave. Als ouder/verzorger komt u vaak voor momenten te staan waarbij u zich

Nadere informatie

IJSHOCKEY SPORTLEIDER 1

IJSHOCKEY SPORTLEIDER 1 AANLEREN VAN VAARDIGHEDEN In uw rol als teambegeleider/sportleider staat u vaak model voor de jeugd. Vooral de jongere jeugd kan tegen u opkijken en helemaal als u (in hun ogen) goed bent in de sport.

Nadere informatie

Sociaal netwerk. Handleiding voor begeleiders

Sociaal netwerk. Handleiding voor begeleiders Sociaal netwerk Handleiding voor begeleiders Algemene tips voor begeleider Het beste uit jezelf! Philadelphia vindt het belangrijk dat cliënten zich net als ieder ander mens kunnen ontwikkelen. Hierbij

Nadere informatie

Handleiding basiswoordenschat.

Handleiding basiswoordenschat. basiswoordenschat. Inleiding. In de basismodule wordt een basis van ongeveer 80 woorden gelegd. Deze woorden worden aangeboden om de woordenschat, maar ook om de communicatieve vaardigheden van de cursist

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Hoe gaat het in groep 1/2 b

Hoe gaat het in groep 1/2 b Hoe gaat het in groep 1/2 b Binnenkomst: - Als je op school komt hang je je jas op je eigen haakje onder je tent. Je tas zet je op de plank. - In de klas geef je de juf een hand en je pakt een spelletje

Nadere informatie

Direct invullen met tijdstip Houd het formulier de hele dag bij u. Vul het direct in zodra u iets eet of drinkt. Zo vergeet u niets.

Direct invullen met tijdstip Houd het formulier de hele dag bij u. Vul het direct in zodra u iets eet of drinkt. Zo vergeet u niets. Voedingsdagboek Wat biedt een voedingsdagboek u?: U ziet terug wat u dagelijks eet en drinkt, dat maakt u bewust van uw eetpatroon; het helpt u om uw voeding te plannen gedurende de dag; het kan een drempel

Nadere informatie

Module 26: Stop met Piekeren.

Module 26: Stop met Piekeren. Module 26: Stop met Piekeren. Stop met piekeren! Piekeren is een reactie op een naar gevoel. Op het moment dat we ons afgewezen voelen of andere nare gevoelens ervaren, wordt het meestal erg druk in ons

Nadere informatie

De Driestroom DTT Stapsgewijs vaardigheden leren

De Driestroom DTT Stapsgewijs vaardigheden leren voor De Driestroom kinderen met een ontwikkelingsachterstand DTT Stapsgewijs vaardigheden leren Elly: is veel opener geworden. Nynke: is echt vooruit gegaan. Yvo: begrijpt meer. DTT Stapsgewijs vaardigheden

Nadere informatie

Sociale taal. De volgorde is:

Sociale taal. De volgorde is: Sociale taal De volgorde is: 1. Praten over een onderwerp 1 en 2 2. Het initieren en onderhouden van een gesprek met kaarten en daarna zonder kaarten 3. tegelijkertijd de regels over praten met een vriendje

Nadere informatie

Welkom op de St. Willibrordschool

Welkom op de St. Willibrordschool Welkom op de St. Willibrordschool Wij vinden het erg gezellig dat je bij ons op school komt. Als jij vier jaar bent mag je met ons meedoen! Adres Oranjelaan 96 2161 KH Lisse Telefoon 0252-414101 E-mail

Nadere informatie

Werkboek een nieuwe geest in 28 dagen Doe het zelf mindset transformatie voor de moedige mens _ en wereldverbeteraar.

Werkboek een nieuwe geest in 28 dagen Doe het zelf mindset transformatie voor de moedige mens _ en wereldverbeteraar. Module 2. Afleren. Dag 11. NEE zeggen tegen je beperkende overtuigingen. Met onderstaande oefening ga je NEE leren zeggen tegen overtuigingen die je beperken. Dit klinkt kinderlijk simpel maar herinner

Nadere informatie

Positief Huishouden met Kinderen

Positief Huishouden met Kinderen Positief Huishouden met Kinderen Deel 4: Kinderen en geld Dit werkboek is van: Datum: 1 Copyright Drukke Moeders Marijke Minten Welkom Dit is een werkboek dat hoort bij de videotraining Positief Huishouden

Nadere informatie

Kerndoel Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 3.1 en 3.2. De leerlingen leren omgaan met tijd in alledaagse situaties.

Kerndoel Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 3.1 en 3.2. De leerlingen leren omgaan met tijd in alledaagse situaties. concept Leeftijdsgroep 18. Seconden, minuten of uren 12-16 jaar Kerndoel Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 3.1 en 3.2. De leerlingen leren omgaan met tijd in alledaagse situaties. Leerstofonderdeel

Nadere informatie

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design Woord voor Woord is een programma mondelinge vaardigheden NT2 voor analfabete beginners. Het omvat 12 lessen. De ontwikkeling van het programma en de daarbij behorende video s is mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

HET GOEDE VOORBEELD GEVEN

HET GOEDE VOORBEELD GEVEN HET GOEDE VOORBEELD GEVEN 11 adviezen voor een gezonde opvoeding Aan ouders van kinderen tussen de 4-12 jaar ter preventie van overgewicht en obesitas WAAROM Je kind leert door jou na te doen. Geef daarom

Nadere informatie

Jongeren blijken vaak wel te weten wat gezond is, maar het ook uitvoeren is een volgende stap. We maken namelijk de hele dag door keuzes en worden

Jongeren blijken vaak wel te weten wat gezond is, maar het ook uitvoeren is een volgende stap. We maken namelijk de hele dag door keuzes en worden Jongeren blijken vaak wel te weten wat gezond is, maar het ook uitvoeren is een volgende stap. We maken namelijk de hele dag door keuzes en worden continue verleid om iets te eten. Met wat slimme trucs

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

2 Huiswerk. Voorbeeld: Als je je huiswerk altijd aan je bureau maakt, geef je dat een 1. Als ik mijn huiswerk maak dan...

2 Huiswerk. Voorbeeld: Als je je huiswerk altijd aan je bureau maakt, geef je dat een 1. Als ik mijn huiswerk maak dan... Na deze les kun je: vertellen hoe jij nu huiswerk maakt; zorgen voor een goede huiswerkplek; stoorzenders uitzetten; een huiswerkplan maken; jezelf belonen na je huiswerk. 2 Huiswerk Huiswerk?! Leuk is

Nadere informatie

De begeleider als instrument bij gedragsproblemen

De begeleider als instrument bij gedragsproblemen www.incontexto.nl De begeleider als instrument bij gedragsproblemen Nathalie van Kordelaar Mirjam Zwaan Doel voorlichting Grip krijgen op (probleem) gedrag Evalueren In kaart brengen Uitvoeren Analyse

Nadere informatie

Instructieboek: Bij mij is niets te halen! Voor de Mpower - coach

Instructieboek: Bij mij is niets te halen! Voor de Mpower - coach Instructieboek: Bij mij is niets te halen! Voor de Mpower - coach November 2015 Inhoud: Inhoud blz. 3 M power-coach blz. 5 Thema bij mij is niets te halen! blz. 7, 8 Module 0: Bij mij is niets te halen!

Nadere informatie

Pivotal Response Treatment (PRT) Amalie Wiggins GZ-psycholoog / orthopedagoog Dr. Leo Kannerhuis, poli Amsterdam

Pivotal Response Treatment (PRT) Amalie Wiggins GZ-psycholoog / orthopedagoog Dr. Leo Kannerhuis, poli Amsterdam (PRT) Amalie Wiggins GZ-psycholoog / orthopedagoog Dr. Leo Kannerhuis, poli Amsterdam Agenda Doel lezing: korte algemene kennismaking Algemene ideeën behandeling Ontstaan en inbedding PRT Wat is PRT Technieken

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

APPORTEREN MIJN PERFECTE PUPPY

APPORTEREN MIJN PERFECTE PUPPY APPORTEREN MIJN PERFECTE PUPPY DOOR MONIQUE APPELS PAGINA 2 VAN 10 Monique Appels 1e druk: oktober 2012 Dit document behoort bij de online training Mijn perfecte puppy. Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Positief Huishouden met Kinderen

Positief Huishouden met Kinderen Positief Huishouden met Kinderen Deel 3: Opruimen met kinderen Dit werkboek is van: Datum: 1 Copyright Drukke Moeders Marijke Minten Welkom Dit is een werkboek dat hoort bij de videotraining Positief Huishouden

Nadere informatie

HEB JE HUISWERK VANDAAG?

HEB JE HUISWERK VANDAAG? BLAD 1 HEB JE HUISWERK VANDAAG? Je kind moet thuis werken voor school. In de agenda kan je kijken wat je kind moet doen. Wat moet je doen? 1 Maak oefening 1 op blad 2: Wat doet je kind na de school? 2

Nadere informatie

Hotel Hallo - Thema 2 Hallo TELEVISIE KIJKEN

Hotel Hallo - Thema 2 Hallo TELEVISIE KIJKEN Hotel Hallo - Thema 2 Hallo opdrachten TELEVISIE KIJKEN 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

1-jarige opleiding ABA

1-jarige opleiding ABA 1-jarige opleiding ABA Onze opleiding bestaat uit een basisworkshop en 6 verdiepende workshops, die elk 1 weekend beslaan. De kosten voor de gehele opleiding bedragen 1.600,00. Alle workshops bestaan uit:

Nadere informatie

Elke groep van 3 leerlingen heeft een 9 setje speelkaarten nodig: 2 t/m 10, bijvoorbeeld alle schoppen, of alle harten kaarten.

Elke groep van 3 leerlingen heeft een 9 setje speelkaarten nodig: 2 t/m 10, bijvoorbeeld alle schoppen, of alle harten kaarten. Versie 16 januari 2017 Sorteren unplugged Sorteren gebeurt heel veel. De namen van alle leerlingen in de klas staan vaak op alfabetische volgorde. De wedstrijden van een volleybal team staan op volgorde

Nadere informatie

Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen. Café Brein, Uden en Oss, September 2014

Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen. Café Brein, Uden en Oss, September 2014 Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen Café Brein, Uden en Oss, September 2014 Hersenletsel.. En dan? Helaas is er nog te weinig bekendheid rondom niet-aangeboren hersenletsel (NAH) Filmpje SWZ Wat

Nadere informatie

Cursistenboek Taalklas.nl Hoofdstuk 11 In de winkel

Cursistenboek Taalklas.nl Hoofdstuk 11 In de winkel Cursistenboek Taalklas.nl Hoofdstuk 11 In de winkel 1 Woorden 1 de appel 2 de banaan 3 het blikje 4 de boodschappen 5 de chocolade 6 de drop 7 het plakje kaas 8 de kassa 9 het nummer 1 10 het pak 11 de

Nadere informatie

Het droogbed boek Werkboek bij de droogbedtraining in het ziekenhuis.

Het droogbed boek Werkboek bij de droogbedtraining in het ziekenhuis. Het droogbed boek Werkboek bij de droogbedtraining in het ziekenhuis. Dit werkboek is bedoeld als ondersteuning bij het trainingsprogramma. De droogbedtraining is speciaal ontwikkeld voor kinderen en jongeren

Nadere informatie

Mijn doelen voor dit jaar

Mijn doelen voor dit jaar Mijn doelen voor dit jaar Een nieuw schooljaar betekent nieuwe kansen. Aan het begin van een nieuw kalenderjaar maken veel mensen goede voornemens. Dat gaan wij nu ook doen: het maken van voornemens of

Nadere informatie

1b nr. 1 Wie of wat?

1b nr. 1 Wie of wat? OPDRACHTKAART www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. U kunt ook veel oefeningen

Nadere informatie

Pivotal Response Treatment

Pivotal Response Treatment Pivotal Response Treatment Congres Rino April 2014 Sabien van Lommel Centrum Autisme Rivierduinen Voorburg 4/24/2014 Pivotal Response Treatment Gericht op Pivotal Areas = kerngebieden Een gedragstherapeutische

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma BE HAPPY 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma Alle rechten voorbehouden. Geen deel van dit boek mag worden gereproduceerd op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Nadere informatie

De manieren waarop een hond leert. Wat is gedrag?

De manieren waarop een hond leert. Wat is gedrag? De manieren waarop een hond leert Wat is gedrag? Echt alles wat een hond doet wordt gedrag genoemd. Honden gedragen zich zoals honden zich horen te gedragen. Ze doen volkomen natuurlijke en normale hondendingen

Nadere informatie

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen.

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen. Bijlage 11 Voorbeeld informatie VHT: Bouwstenen voor geslaagd contact Informatie Video - hometraining Belangrijke begrippen initiatieven herkennen volgen ontvangstbevestiging beurt verdelen leidinggeven

Nadere informatie

Praat-plaat. eten. aad/thema/eten werkblad 1

Praat-plaat. eten. aad/thema/eten werkblad 1 Thema eten Praat-plaat eten aad/thema/eten werkblad 1 Strip eten aad/thema/eten werkblad 2 aad/thema/eten werkblad 3 a aad/thema/eten werkblad 3 b Knipblad aad/thema/eten werkblad 4 Stripverhaal eten aad

Nadere informatie

Het houden van een spreekbeurt

Het houden van een spreekbeurt Het houden van een spreekbeurt In deze handleiding staan tips over hoe je een spreekbeurt kunt houden. Waar moet je op letten? Wat moet je wel doen? En wat moet je juist niet doen? We hopen dat je wat

Nadere informatie

STAGEBOEKJE ZEVENDAAGSE SNUFFELSTAGE In de periode van:

STAGEBOEKJE ZEVENDAAGSE SNUFFELSTAGE In de periode van: STAGEBOEKJE ZEVENDAAGSE SNUFFELSTAGE In de periode van: 14 24 april 2014 Willem van Oranje College Wijk en Aalburg Tel: 0416-691722 Inleiding Van 14 tot en met 24 april 2014 ga jij 7 dagen stage lopen.

Nadere informatie

STAGEBOEKJE NEGENDAAGSE SNUFFELSTAGE

STAGEBOEKJE NEGENDAAGSE SNUFFELSTAGE STAGEBOEKJE NEGENDAAGSE SNUFFELSTAGE In de periode van: 11 21 april 2016 Willem van Oranje College Wijk en Aalburg Tel: 0416-691722 INLEIDING Van 11 tot en met 21 april 2016 ga jij 9 dagen stage lopen.

Nadere informatie

De eerste schooldag voor uw kapoen!

De eerste schooldag voor uw kapoen! De eerste schooldag voor uw kapoen! Binnenkort gaat uw kapoen voor het eerst naar school. Een grote stap voor uw peuter en voor u. Een nieuwe situatie die veel vragen kan oproepen: Zal mijn kindje wenen?

Nadere informatie

STEENSOEP OMA VERTELT EEN VERHAAL

STEENSOEP OMA VERTELT EEN VERHAAL Hotel Hallo - Thema 6 Hallo opdrachten STEENSOEP 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en leg

Nadere informatie

Sociale/pedagogische vragenlijst

Sociale/pedagogische vragenlijst Bijlage 1 Sociale/pedagogische vragenlijst voor ouders en begeleiders van mensen met een matige tot (zeer) ernstige verstandelijke beperking, al dan niet in combinatie met een lichamelijke beperking 1

Nadere informatie

Workshop Mindful Werken in de Kraamzorg Kraamzorgcafé 10 november 2016

Workshop Mindful Werken in de Kraamzorg Kraamzorgcafé 10 november 2016 Workshop Mindful Werken in de Kraamzorg Kraamzorgcafé 10 november 2016 Willem de Groote Mindfulness- en Compassietrainer Bedrijfsfysiotherapeut Willem de Groote Bedrijfsfysiotherapeut Mindfulness- en Compassie

Nadere informatie

5 Gouden tips die je kind helpen de verleiding van chips en snoepgoed te weerstaan

5 Gouden tips die je kind helpen de verleiding van chips en snoepgoed te weerstaan 5 Gouden tips die je kind helpen de verleiding van chips en snoepgoed te weerstaan LINDA AMMERLAAN VOEDINGS- EN LEEFSTIJLCOACH VOOR HET HELE GEZIN Inleiding Wie ben ik? Als moeder van 2 kinderen weet ik

Nadere informatie

Welkom op de St. Willibrordschool!

Welkom op de St. Willibrordschool! Welkom op de St. Willibrordschool! Wij vinden het erg gezellig dat je bij ons op school komt. Als jij vier jaar bent mag je met ons meedoen! Adres Oranjelaan 96 2161 KH Lisse Telefoon 0252-414101 E-mail

Nadere informatie

Een stagiaire instrueren en begeleiden bij het uitvoeren van leeractiviteiten en werkzaamheden

Een stagiaire instrueren en begeleiden bij het uitvoeren van leeractiviteiten en werkzaamheden 1 1 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0 Opdrachtformulier Een stagiaire instrueren en begeleiden bij het uitvoeren van leeractiviteiten en werkzaamheden Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid

Nadere informatie

Instructieboek Koken. Voor de Mpower-coach

Instructieboek Koken. Voor de Mpower-coach Instructieboek Koken Voor de Mpower-coach juni 2014 Mpower-coach Instructieboek Versie 1.2014 blz. 2 Inhoud: Inhoudsopgave blz. 3 Mpower-coach blz. 5 Thema koken : blz. 7 Module 0: Beginnen met koken blz.

Nadere informatie

TIPS VOOR MOEILIJKE TIJDEN

TIPS VOOR MOEILIJKE TIJDEN TIPS VOOR MOEILIJKE TIJDEN Deze folder legt uit hoe ouders gedragsproblemen van hun kinderen kunnen veranderen. TIPS VOOR MOEILIJKE TIJDEN Deze folder is bedoeld om ouders te helpen gedragsproblemen van

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord pagina 5. 7 stappen in coaching pagina 6. Stap 1 Begrijp hun wereld pagina 9

Inhoudsopgave. Voorwoord pagina 5. 7 stappen in coaching pagina 6. Stap 1 Begrijp hun wereld pagina 9 Inhoudsopgave Voorwoord pagina 5 7 stappen in coaching pagina 6 Stap 1 Begrijp hun wereld pagina 9 Rapport maken pagina 10 LSD: Luisteren, samenvatten, doorvragen pagina 12 Uitvragen van het vierkwadrantenmodel

Nadere informatie

ZELFVERTROUWEN EN ZELFBEELD BIJ KINDEREN Rehobothschool Geldermalsen. Karolijn Ilsink-Erwich

ZELFVERTROUWEN EN ZELFBEELD BIJ KINDEREN Rehobothschool Geldermalsen. Karolijn Ilsink-Erwich ZELFVERTROUWEN EN ZELFBEELD BIJ KINDEREN Rehobothschool Geldermalsen Karolijn Ilsink-Erwich 1 Wat wil ik u vertellen Wat is zelfvertrouwen? Wat is het belang van zelfvertrouwen? Hoe kan je het zelfvertrouwen

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent? Workshop Handleiding Verhalen schrijven wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Even voorstellen stelt zich kort voor en vertelt

Nadere informatie

Instructies Vragenlijst leerlingen: algemeen

Instructies Vragenlijst leerlingen: algemeen Instructies Vragenlijst leerlingen: algemeen Het doel van deze vragenlijst is om de leerlingen over verschillende leersituaties heen te laten oordelen in welke mate ze zelfregulerend gedrag vertonen. Het

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 2 Geld

Spreekopdrachten thema 2 Geld Spreekopdrachten thema 2 Geld Opdracht 1 bij 2.1 Cursist A is groenteman. Cursist B koopt iets bij hem op de markt. Cursist A begint het gesprek. Klaar? Dan begint cursist B het gesprek. Cursist A 1. Goedemiddag!

Nadere informatie

HANDLEIDING Algemeen Dagelijkse Levensverrichtingen BOL MZ, niv.3

HANDLEIDING Algemeen Dagelijkse Levensverrichtingen BOL MZ, niv.3 HANDLEIDING Algemeen Dagelijkse Levensverrichtingen BOL MZ, niv.3 Kerntaak 1: Opstellen van een begeleidingsplan Werkproces 1.1: Inventariseert hulpvragen van de cliënt Kerntaak 2: Bieden van ondersteunende,

Nadere informatie

E-book. 5 werkvormen voor een krachtig actieplan. Mastering Change

E-book. 5 werkvormen voor een krachtig actieplan. Mastering Change E-book 5 werkvormen voor een krachtig actieplan Mastering Change 5 werkvormen voor een krachtig actieplan Door Stefan op de Woerd en Jochem Aubel Het is een grote uitdaging voor veel trainers is om ervoor

Nadere informatie

Begeleiding van studievaardigheden in het Mentoraat. Frans Ottenhof

Begeleiding van studievaardigheden in het Mentoraat. Frans Ottenhof Begeleiding van studievaardigheden in het Mentoraat Frans Ottenhof De rol van de mentor * Wat is motiverend voor leerlingen? * Aan welke studievaardigheden kun je werken? Welke niet? * Wat heb je nodig

Nadere informatie

Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie?

Communicatie in het horecabedrijf. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Wat is communicatie? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over communicatie in het horecabedrijf. In de horeca ga je om met gasten en communiceer je met ze. Je gaat als medewerker ook om met je collega s en je zult het

Nadere informatie

Kern 3: doos-poes-koek-ijs

Kern 3: doos-poes-koek-ijs Kern 3: doos-poes-koek-ijs In deze kern leert uw kind: Letters: d - oe - k - ij z Woorden: doos, poes, koek, ijs, zeep Herhaling van de letters van kern 1 en 2 Deze nieuwe woorden en letters worden aangeboden

Nadere informatie

Luisteroefening 1 - Actief luisteren

Luisteroefening 1 - Actief luisteren 1. Communicatie 1.6 Oefeningen c. Luisteroefening 1 - Actief luisteren Doelstelling: Deze luisteractiviteit helpt leerlingen hun luistervaardigheden te verbeteren en na te denken over wat goed en slecht

Nadere informatie

HANDLEIDING Algemeen Dagelijkse Levensverrichtingen BOL-MZ, niveau 4

HANDLEIDING Algemeen Dagelijkse Levensverrichtingen BOL-MZ, niveau 4 HANDLEIDING Algemeen Dagelijkse Levensverrichtingen BOL-MZ, niveau 4 Kerntaak 1: Opstellen van een begeleidingsplan Werkproces 1.1: Inventariseert hulpvragen van de cliënt Kerntaak 2: Bieden van ondersteunende,

Nadere informatie

Omgaan & Trainen met je hond Door: Jan van den Brand. (3 e druk) 2015, Jan van den Brand www.hondentraining adviescentrum.nl

Omgaan & Trainen met je hond Door: Jan van den Brand. (3 e druk) 2015, Jan van den Brand www.hondentraining adviescentrum.nl Door: Jan van den Brand Inleiding Ik krijg veel vragen van hondeneigenaren. Veel van die vragen gaan over de omgang met en de training van de hond. Deze vragen spitsen zich dan vooral toe op: Watt is belangrijk

Nadere informatie

Samen rekenen... alleen!

Samen rekenen... alleen! veel Inside 2-99 Samen rekenen... leuker dan alleen! Rekenen met een tutor: wat wil je nog meer? Agnes Vosse Dit artikel is eerder gepubliceerd in Willem Bartjens, jaargang 17, januari 1998 1. Inleiding

Nadere informatie

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af.

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af. Intro Met de docent Wat ga je doen in dit hoofdstuk? 1 Herhalen: je gaat herhalen wat je hebt geleerd in hoofdstuk 7, 8 en 9. 2 Toepassen: je gaat wat je hebt geleerd gebruiken in een situatie over werk.

Nadere informatie

Bladzijde 2 - In het magazijn

Bladzijde 2 - In het magazijn Bladzijde 2 - In het magazijn 1. Wat is een supermarkt? dat is een super leuke winkel dat is een grote winkel waar je veel eten kunt kopen 2. Hoe komt het eten en drinken in de supermarkt? met een vracht-wagen

Nadere informatie

Bas Smeets page 1

Bas Smeets  page 1 Bas Smeets www.bsmeets.com page 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen idee wat hoe hun ideale

Nadere informatie

HANDIG EEN BIJTEND KONIJN

HANDIG EEN BIJTEND KONIJN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG EEN BIJTEND KONIJN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER BIJTENDE KONIJNEN. JE KUNT

Nadere informatie

Workshop Mindful Werken in de Kraamzorg Kraamzorgcafé 18 mei 2017

Workshop Mindful Werken in de Kraamzorg Kraamzorgcafé 18 mei 2017 Workshop Mindful Werken in de Kraamzorg Kraamzorgcafé 18 mei 2017 Ida Tuinhof Mindfulness- en Compassietrainer Bedrijfsfysiotherapeut Ida Tuinhof Bedrijfsfysiotherapeut Mindfulness- en Compassie trainer

Nadere informatie

Instructieboek: de was doen

Instructieboek: de was doen Instructieboek: de was doen Voor de Mpower - coach Mpower - coach Instructieboek Versie 0.5-2014 Pagina 1 Mpower - coach Instructieboek Versie 0.5-2014 Pagina 2 Inhoud: Inhoud blz. 3 Mpower-coach blz.

Nadere informatie

1 DISK, Boom Amsterdam

1 DISK, Boom Amsterdam aan dit woord gebruik je om uit te drukken dat iets met iets anders verbonden is al al dit woord gebruik je om uit te drukken dat iets eerder gebeurt dan je dacht alles, allemaal bij in de buurt van iets

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland week 2 9 januari 2012 Handleiding Schrijven niveau A Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland Inhoud Eenmalig afdrukken: Handleiding les 1 en 2 Hardopdenk-tekst Voor de leerlingen: Leerlingblad

Nadere informatie

Uitgeverij Schoolsupport

Uitgeverij Schoolsupport 11 Hoofdstuk 1 Over DCD Wat is DCD? DCD is een coordinatieontwikkelingsstoornis. Als je DCD hebt, heb je een probleem met coördinatie. Het is dan moeilijk voor je om op de juiste wijze bewegingen uit te

Nadere informatie

VERGETEN? VERLOREN? GESTOLEN? 1.2,opvoeder

VERGETEN? VERLOREN? GESTOLEN? 1.2,opvoeder BLAD 1 VERGETEN? VERLOREN? GESTOLEN? Soms vergeet je kind iets op school. Je moet dan het verloren voorwerp beschrijven op het secretariaat De juf stelt vragen. Je kind kan ook iets verliezen na de les.

Nadere informatie

Actie toolbox. van idee naar actie. Auteur: Bas Bakker. Meer tools nodig? Kijk op

Actie toolbox. van idee naar actie. Auteur: Bas Bakker.  Meer tools nodig? Kijk op Actie toolbox van idee naar actie Auteur: Bas Bakker www.basblogt.com 1. Inhoudsopgave 2. Van idee naar actie... 3 3. Het idee...6 4. Drie grote stappen bepalen...8 5. Experiment: Je eerste klant... 9

Nadere informatie

HONDENTOILET. Uw hond in 10 stappen op het hondentoilet (volwassen hond)

HONDENTOILET. Uw hond in 10 stappen op het hondentoilet (volwassen hond) HONDENTOILET Uw hond in 10 stappen op het hondentoilet (volwassen hond) Stap 1: zoek de juiste plaats voor het hondentoilet Plaats het hondentoilet in een hoek, zodat het wordt afgeschermd door twee muren.

Nadere informatie

Leesboekje eten en drinken

Leesboekje eten en drinken Leesboekje eten en drinken Leesboekje Eten en Drinken Pagina 1 Dit is de groente Dit is het fruit. Dit is de sinaasappel. Dit is de banaan. Dit is de tomaat. Dit is de appel. Dit zijn de druiven. Dit is

Nadere informatie

DE ROL VAN TRAINER EN COACH BIJ MOTORISCH LEREN

DE ROL VAN TRAINER EN COACH BIJ MOTORISCH LEREN DE ROL VAN TRAINER EN COACH BIJ MOTORISCH LEREN Een relatief duurzame verandering in perceptueel-motorische vaardigheden als gevolg van oefening. (Beek, 2010) 3 FEBRUARI 2016 SJOERD HOEK 333203, SIMONE

Nadere informatie

Lesdoelen De kinderen leren dat er woorden zijn die de (soort)naam voor mensen en dieren aanduiden en maken kennis met de term zelfstandig naamwoord.

Lesdoelen De kinderen leren dat er woorden zijn die de (soort)naam voor mensen en dieren aanduiden en maken kennis met de term zelfstandig naamwoord. groep 4 vakantie instaples 1 taal Lesdoelen De kinderen leren dat er woorden zijn die de (soort)naam voor mensen en dieren aanduiden en maken kennis met de term zelfstandig naamwoord. Materiaal Oefenblad

Nadere informatie

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...

Nadere informatie

Lesbrief bij Een caravan in de winter van Louisa van der Pol

Lesbrief bij Een caravan in de winter van Louisa van der Pol Lesbrief bij Een caravan in de winter van Louisa van der Pol Voor groep 7 en 8 Inhoud van deze lesbrief Thema s in het boek Lesopzet Doel van de les Uitwerking Bijlage: opdrachtenblad Thema s in het boek

Nadere informatie

Thema Op het werk. Demet TV. Lesbrief 8. De eerste werkdag

Thema Op het werk. Demet TV. Lesbrief 8. De eerste werkdag Thema Op het werk. Demet TV Lesbrief 8. De eerste werkdag Deze les gaat over de eerste werkdag. gaat voor het eerst werken bij een snoepfabriek. Hij komt binnen en maakt kennis met de chef. De chef vertelt

Nadere informatie