Doe workshop ABA. Caroline Peters BCABA,

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Doe workshop ABA. Caroline Peters BCABA, 8-11-2012"

Transcriptie

1 Doe workshop ABA Caroline Peters BCABA,

2 Inhoud Historie ABA Instituut Wat is ABA? Versterken van gewenst gedrag Uitdoven van ongewenst gedrag Gewenst gedrag opwekken door omgeving aan te passen Andere manieren om ongewenst te verminderen Het aanleren van nieuwe vaardigheden Haalbare stappen en doelen bepalen Leer de client vragen om wat ze willen Leer de clienten gesprekjes te voeren Leren door middel van observatie 2

3 Wat is ABA? Applied Behavior Analysis = Toegepaste Gedragsanalyse, ook wel Toegepaste Gedragstheorie genaamd. Het is de wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen, aanleren en veranderen van sociaal belangrijk gedrag. 3

4 Het uitvoeren van een reinforcer assessment 1. Geef het kind een item waarvan je denkt dat hij het wil hebben. Noteer hoe hij erop reageert; grijpt hij ernaar en pakt hij het of weigert hij het? 2. Als hij het item heeft, pak het dan af en kijk hoe hij daarop reageert ; protesteert hij en probeert hij het terug te pakken of laat hij het afpakken? Geef het terug en noteer zijn gedrag. 3. Als hij het item heeft, observeer dan wat hij ermee doet. Eet hij het of speelt hij ermee? Lacht hij? Of houdt hij het beleefd vast, maar speelt hij er niet mee. 4. Noteer hoe hij erop reageerde. 5. Presenteer 3, meest gewilde items uit dezelfde categorie en kijk welke hij selecteert. 6. Presenteer de meest gewilde reinforcer uit elke categorie. 4

5 Oefening 1 Het uitvoeren van een reinforcer assessment Neem eerst het interview af (maak een keuze uit de beschikbare formulieren). Op basis daarvan ga je kijken welke reinforcers je gaat testen. (we slaan de observatie over, dat blijf je alsmaar tussendoor doen tijdens de latere oefeningen). 5

6 Gewenst gedrag versterken, ongewenst gedrag uitdoven Het versterken van (sociaal) gewenst gedrag Op gewenst gedrag van de client, laat je iets volgen wat hij fijn vindt of graag wil hebben. Hierdoor zal zijn gedrag versterken; zijn gewenste gedrag neemt toe. Het uitdoven van (sociaal) ongewenst gedrag Bij ongewenst gedrag kijk je wat dit gedrag de client opleverde. Vervolgens ga je ervoor zorgen dat het ongewenste gedrag de client niets meer oplevert. Zijn gedrag zal afnemen. 6

7 Oefening 2: bepalen wat gewenst is en ongewenst Ga met je groepje de opdrachten uitvoeren. 7

8 Oefening 3: Shaping Wanneer gebruiken? Gedragingen die je moeilijk kunt opwekken door het kind fysiek te begeleiden of op een andere manier te prompten. Hoe? Steeds gedrag dat dichter komt bij het gedrag dat je wilt hebben, belonen. Denk aan: steeds langer stilzitten in de kring, een woord steeds beter uitspreken. 1. Stel vast wat het uiteindelijke doel gedrag is 2. Definieer het gedrag wat het dichtste bij het doelgedrag komt dat het kind nu al doet. 3. Beloon gedrag dat steeds dichter bij het doelgedrag komt. 8

9 Oefening 3: Shaping Ga met je groepje oefening 3 doen. Let op, er is steeds maar een persoon het kind. Je voert allemaal één keer de oefening uit. Je bent dus allemaal 1 x het kind en 1 x de trainer. Video: Victor in de kring / Paul Toussaint op glijbaan / Merel tafeltennis, praten penny, tom met de rode ballon, deano met ballon, victor met sjoelbak 9

10 Oefening 4: Shaping, motivaider & reinforcement Situatie: Kind van 3 speelt niet zelf met speelgoed. Ze kan maximaal 1 minuut rustig rondlopen en kijken naar speelgoed. Soms raakt ze ook wel speelgoed aan, maar laat dan vooral repeterende handelingen zien. Een van haar belangrijkste reinforcers is de nabijheid en aandacht van haar moeder. Om aandacht van haar moeder te krijgen krijst ze, gooit ze dingen van de tafel, trekt ze een kleed van de tafel, komt ze aan dingen waar ze niet aan mag zitten (zoals iets dat op de haard staat) en maakt ze rare bewegingen. Vragen: 10

11 Oefening 4: Shaping, motivaider & reinforcement Situatie: Welk gedrag willen we gaan shapen? Hoe gaan we dat doen? Welk gedrag willen we nog meer aanleren? En wat is dan het gewenste gedrag voor een kind van 3? Hoe kan moeder het kind belonen als ze gewenst gedrag laat zien? Pak een motivaider, pak oefening 4 en speel na. 11

12 Leer je kind vragen om wat het wil! Video odion Waarom is vragen om wat je wil een belangrijke vaardigheid? Wat zijn de stappen, noteer. Stappen vergelijken en bespreken. 12

13 Het geven van hulp, prompten Het doel is het kind nieuwe vaardigheden aan te leren door het geven van tijdelijke (!) hulp of hints. Voordoen Voorzeggen Fysieke hulp Aanwijzen Je kan ook het antecedent aanpassen, waardoor het kind de instructie foutloos op kan volgen Werk met 0 3 sec. Time delay. Weet iedereen wat dat inhoudt? 13

14 Oefening 5 Doe oefening 5, waarbij je het kind fysieke hulp moet geven bij de volgende dingen: Blokken op elkaar zetten Het openmaken van een pop up Ga uit van een situatie waarin het kind het nog niet kan, maar het door de fysieke hulp leert. Beloon goede responses!! Bouw je hulp af. Het kind moet het altijd goed doen! Kun je zelf nog andere dingen bedenken waarbij je het kind fysieke hulp moet geven? (video Rafa en zijn moeder) 14

15 Oefening 6 Doe oefening 6, waarbij de trainer het kind door middel van voorzeggen hulp geeft. Bedenk samen 4 verschillende situaties waarin dit een goede manier van prompten zou zijn en speel die na. Zorg ervoor dat iedereen 2 keer trainer is en 2 keer kind. Beloon goede responses!! Bouw je hulp af. Het kind moet het altijd goed doen! 15

16 Oefening 7 Doe oefening 7, waarbij de trainer het kind door middel van voordoen hulp geeft. Bedenk samen 4 verschillende situaties waarin dit een goede manier van prompten zou zijn en speel die na. Zorg ervoor dat iedereen 2 keer trainer is en 2 keer kind. Beloon goede responses!! Bouw je hulp af. Het kind moet het altijd goed doen! 16

17 Oefening 8 Doe oefening 8, waarbij de trainer het kind door middel van Aanwijzen of hints hulp geeft. Bedenk samen 4 verschillende situaties waarin dit een goede manier van prompten zou zijn en speel die na. Zorg ervoor dat iedereen 2 keer trainer is en 2 keer kind. Beloon goede responses!! Bouw je hulp af. Het kind moet het altijd goed doen! 17

18 Oefening 9 Doe oefening 9, waarbij de trainer het kind door middel van het aanpassen van de antecedent hulp geeft. (denk aan taak verkleinen, dingen die kunnen leiden tot een slechte respons tijdelijk wegnemen, object ter hoogte brengen van het kind). Bedenk samen 4 verschillende situaties waarin dit een goede manier van prompten zou zijn en speel die na. Zorg ervoor dat iedereen 2 keer trainer is en 2 keer kind. Video: Livia met vormenstoof, clement, visuele taak. 18

19 Oefening 10; Wat als het kind het fout doet? Over het algemeen: Zeg niets Geef dezelfde SD nogmaals, maar geef nu hulp of maak de taak kleiner, zodat het kind succes heeft Beloon trials met hulp met een kleine (verbale) beloning Geef een (paar) andere gemasterde SD (een oefening die het kind goed kan). Herhaal nogmaals de nieuw geleerde SD. Als het kind het goed doet, geef hem dan een zeer gewilde beloning Herhaal deze nieuwe SD regelmatig tijdens de hele training. 19

20 Discriminatie training (1) Wijs de Poes aan Geweldig! copyright Caroline Peters, BCABA 20

21 Discriminatie training (2) Wijs de Poes aan Geen reactie trainer copyright Caroline Peters, BCABA 21

22 Discriminatie training correctie procedure A B C Instructie Ongewenste respons Geen reactie Instructie + hulp Gewenste respons Beloning Instructie, 3 sec wachten met hulp geven Gewenste respons Beloning Afleidingstrial Gewenste respons Beloning Instructie Gewenste respons (Grote) Beloning copyright Caroline Peters, BCABA 22

23 Oefening 10; Wat als het kind het fout doet? Oefening 10 Leg 2 dingen op tafel (zorg ervoor dat je tegenover elkaar zit) 1. Zeg tegen het kind: leg bij dezelfde 2. Het kind doet het fout 3. Corrigeer hem. Herhaal net zolang totdat dit vloeiend gaat en wissel dan. Let op: wissel je beloning af, maak de taak kleiner, kijk of het kind het gewenste gedrag heeft (niet alleen kijken naar of hij het ding bij hetzelfde legt, maar ook kijken of hij kijkt naar het juiste ding, geen ander ongewenst gedrag laat zien tegelijkertijd!) 23

24 Oefening 11; Discrete trial training de trainer De trainer wisselt onderstaande trials (oefeningen) af (zie volgende pagina). Let hierbij op de volgende dingen: 1. Steeds als het kind ongeveer 3 trials heeft gehad, laat je hem vragen om wat hij wil (mand trail). Laat hem 10 seconden met zijn reinforcer. 2. Wissel je SD s af. 3. Beloon iedere goede respons, i.i.g. Sociaal 4. Je krijgt drie minuten de tijd. Oefen, zodat je een hoog tempo kunt halen. 5. Doe het nogmaals drie minuten en kijk of je jezelf hebt kunnen verbeteren. 24

25 Oefening 11; Discrete trial training De trainer Wissel onderstaande trials (oefeningen) af. 1. Wat wil je? (let erop dat je het ook uit zicht oefent) 2. Leg bij dezelfde 3. Wijs naar de Doe dit Bouw de toren 6. Maak de puzzel 25

26 Oefening 11; Discrete trial training Observeerder 1 Noteert op het formulier oefening 11, twee pagina s met zes kolommen, welke trial de trainer heeft gegeven en welke SD in deze drie minuten, zodat we weten hoeveel trials er in totaal gedaan zijn en ook hoe vaak dezelfde trial is teruggekomen. Zet na drie minuten een dikke rode streep, zodat je weet welk deel de eerste drie minuten waren en welk deel de tweede drie minuten waren. Zo kunnen we zien of de trainer zichzelf heeft verbeterd tijdens het trainen. 26

27 Oefening 11; Discrete trial training Observeerder 2 Neem een stopwatch en time de 3 minuten, zodat de trainer exact 3 minuten het kind traint. Doe dit twee keer. (er zijn twee sessies van 3 minuten). Iedere keer als het kind een reinforcer krijgt (na de mand trial) let je erop dat de trainer het kind na 10 seconden de reinforcer weer afneemt (en niet eerder, maar ook niet later) 27

28 Oefening 11; Discrete trial training Het kind Het kind maakt geen fouten, doet alles meteen goed! 28

29 Oefening 12: Discrete trial training met fouten Dezelfde oefening als oefening 11, alleen nu maakt het kind fouten! Verder is de uitvoering precies hetzelfde. 29

30 Vragen? OEFEN THUIS, zodat je deze vaardigheden beheerst voor de volgende workshop, want dan gaan we verder! 30

ABA bij autisme Basisworkshop. Samen leren van alledaagse activiteiten. Praktisch. Inhoud workshop

ABA bij autisme Basisworkshop. Samen leren van alledaagse activiteiten. Praktisch. Inhoud workshop ABA bij autisme Basisworkshop Samen leren van alledaagse activiteiten Laura Schouten, ABA-Consultant/Pedagoog ABA-Instituut Praktisch - Koffie en theepauzes tussendoor - Lunchpauze rond 12.30/13.00 uur

Nadere informatie

ABA voor gevorderden. Caroline Peters, BCABA Copyright ABA-Instituut

ABA voor gevorderden. Caroline Peters, BCABA Copyright ABA-Instituut ABA voor gevorderden Caroline Peters, BCABA www.aba-instituut.nl 1 Wat behandelen we vandaag? Basis ABA principes De verbale operanten van Skinner Promptafhankelijkheid voorkomen 2 Basisprincipes Gedrag

Nadere informatie

Acties / Werkwoorden

Acties / Werkwoorden Acties / Werkwoorden Voor er gestart kan worden met onderstaand programma, moet het kind aan de volgende voorwaarden voldoen: Het kind kan 50 objecten benoemen en op verzoek selecteren. Het kind kan 10

Nadere informatie

Het kind leren vragen om de dingen die hij wil

Het kind leren vragen om de dingen die hij wil Het kind leren vragen om de dingen die hij wil Zodra je erin geslaagd bent contact te maken met je kind en hij wil dat jij met hem speelt, ga je hem leren vragen om de dingen die hij (van jou) wil. We

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Sociale taal. De volgorde is:

Sociale taal. De volgorde is: Sociale taal De volgorde is: 1. Praten over een onderwerp 1 en 2 2. Het initieren en onderhouden van een gesprek met kaarten en daarna zonder kaarten 3. tegelijkertijd de regels over praten met een vriendje

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

Luisteren, hoe leren kinderen dat?

Luisteren, hoe leren kinderen dat? Leren luisteren Luisteren, hoe leren kinderen dat? Kinderen hebben grenzen en regels nodig. Ze zorgen voor duidelijkheid en veiligheid en ze leren hen omgaan met anderen. Verwacht niet van kinderen dat

Nadere informatie

AANVULLING VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE: TEKST LEZEN

AANVULLING VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE: TEKST LEZEN AANVULLING VEILIG LEREN LEZEN 2 e MAANVERSIE: TEKST LEZEN Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Veilig Leren Lezen 2e maanversie Veilig Leren Lezen (2 e maanversie)

Nadere informatie

1-jarige opleiding ABA

1-jarige opleiding ABA 1-jarige opleiding ABA Onze opleiding bestaat uit een basisworkshop en 6 verdiepende workshops, die elk 1 weekend beslaan. De kosten voor de gehele opleiding bedragen 1.600,00. Alle workshops bestaan uit:

Nadere informatie

De Puk-poster. Goed voorbeeldgedrag. Een baby ontwikkelt zich razendsnel. Vaak lijkt. dit vanzelf te gaan. Toch is het belangrijk om ook

De Puk-poster. Goed voorbeeldgedrag. Een baby ontwikkelt zich razendsnel. Vaak lijkt. dit vanzelf te gaan. Toch is het belangrijk om ook Ontwikkeling van baby s stimuleren met de Puk-poster Auteur: Natasja van Lier Een baby ontwikkelt zich razendsnel. Vaak lijkt dit vanzelf te gaan. Toch is het belangrijk om ook de ontwikkeling van baby

Nadere informatie

Copyright 2016 In Gezondheid BVBA Rapid Fatloss onderdeel van Bioprofile

Copyright 2016 In Gezondheid BVBA Rapid Fatloss onderdeel van Bioprofile Copyright 2016 In Gezondheid BVBA Rapid Fatloss onderdeel van Bioprofile 1 Rapid Fatloss Workouts gratis introductie workout Introductie: Hoe voer ik deze trainingsschema s uit? Dankjewel voor het downloaden

Nadere informatie

1. Inleiding tot The Assessment of Basic Language and Learning Skills: The ABLLS-R. James W. Partington

1. Inleiding tot The Assessment of Basic Language and Learning Skills: The ABLLS-R. James W. Partington 1. Inleiding tot The Assessment of Basic Language and Learning Skills: The ABLLS-R. James W. Partington 2. Autisme: Kwalitatieve verschillen op 3 gebieden: taalvaardigheden, sociale vaardigheden en beperkte/

Nadere informatie

1-jarige opleiding ABA 2015-2016

1-jarige opleiding ABA 2015-2016 1-jarige opleiding ABA 2015-2016 Onze opleiding bestaat uit een basisworkshop en 6 verdiepende workshops, gegeven op zaterdagen. U kunt zich inschrijven voor de gehele opleiding, of voor losse workshops.

Nadere informatie

De Driestroom DTT Stapsgewijs vaardigheden leren

De Driestroom DTT Stapsgewijs vaardigheden leren voor De Driestroom kinderen met een ontwikkelingsachterstand DTT Stapsgewijs vaardigheden leren Elly: is veel opener geworden. Nynke: is echt vooruit gegaan. Yvo: begrijpt meer. DTT Stapsgewijs vaardigheden

Nadere informatie

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen.

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen. Bijlage 11 Voorbeeld informatie VHT: Bouwstenen voor geslaagd contact Informatie Video - hometraining Belangrijke begrippen initiatieven herkennen volgen ontvangstbevestiging beurt verdelen leidinggeven

Nadere informatie

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren.

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren. Schoolse competenties Competentie 1: Agendagebruik - Je schrijft je huiswerk in je agenda als dit wordt opgegeven. - Je agenda ziet er verzorgd uit. - Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt

Nadere informatie

Clicker Training. Train uw pup met de clicker training. Uw pup leren wat zijn naam is:

Clicker Training. Train uw pup met de clicker training. Uw pup leren wat zijn naam is: HIL02347 P&K Puppy Clicker NL 19/10/07 14:34 Page 1 Clicker Training Train uw pup met de clicker training Clicker training is in de jaren veertig ontwikkeld door trainers van zeezoogdieren. Zij ontdekten

Nadere informatie

Leerstraf TACt Individueel. Informatie voor jongeren

Leerstraf TACt Individueel. Informatie voor jongeren Leerstraf TACt Individueel Informatie voor jongeren Je gaat de leerstraf TACt Individueel volgen. Deze brochure legt uit wat de leerstraf is en wat we van jou verwachten. Inhoud 4 > Wat lees je in deze

Nadere informatie

Spraytrainer met afstandsbediening - Trainingshandleiding

Spraytrainer met afstandsbediening - Trainingshandleiding Spraytrainer met afstandsbediening - Trainingshandleiding Dank u voor uw keuze voor PetSafe, wereldwijd het meest verkochte merk in elektronische trainingsmiddelen. Het is onze missie het meest vertrouwde

Nadere informatie

Welkom! Algemene informatieavond - groep 7 dinsdag 11 oktober, 2011

Welkom! Algemene informatieavond - groep 7 dinsdag 11 oktober, 2011 Welkom! Algemene informatieavond - groep 7 dinsdag 11 oktober, 2011 Groep 7? 9 jongens en 14 meiden Actief, enthousiast, heel betrokken Willen het graag goed doen! 23 kinderen, 23 uiteenlopende karakters!

Nadere informatie

Vet-killer 320 Workout. Door: Jesse van der Velde Personal Trainer & Coach. Copyright 2010 Jesse van der Velde Alle rechten voorbehouden.

Vet-killer 320 Workout. Door: Jesse van der Velde Personal Trainer & Coach. Copyright 2010 Jesse van der Velde Alle rechten voorbehouden. Vet-killer 320 Workout Door: Jesse van der Velde Personal Trainer & Coach Copyright 2010 Jesse van der Velde Alle rechten voorbehouden. 1 Introductie Welkom bij de Vet-killer 320 Workout. Deze training,

Nadere informatie

Aanvulling Woordenschat NT2

Aanvulling Woordenschat NT2 Aanvulling Woordenschat NT2 Woordenschat Kinderen die net beginnen met Nederlands leren, moeten meteen aan de slag met het leren van woorden. Een Nederlandstalig kind begrijpt in groep 1 minimaal 2000

Nadere informatie

toont enthousiasme (lacht, kirt, trappelt met de beentjes)

toont enthousiasme (lacht, kirt, trappelt met de beentjes) 1 Omgaan met en uiten van eigen gevoelens en ervaringen toont enthousiasme (lacht, kirt, trappelt met de beentjes) laat non-verbaal zien dat hij/zij iets niet wil (bijv. slaat fles weg, draait hoofd als

Nadere informatie

TRAININGSSCHEMA SPIERATHLON

TRAININGSSCHEMA SPIERATHLON TRAININGSSCHEMA SPIERATHLON Leuk dat je mee gaat doen met de Spierathlon! Het belooft een ontzettend sportieve dag te worden waarbij we onze gezonde spieren in gaan zetten voor zieke spieren. Zijn jou

Nadere informatie

Tips voor het geven van training Door: Sjoerd Alvers

Tips voor het geven van training Door: Sjoerd Alvers Tips voor het geven van training Door: Sjoerd Alvers Inleiding Zoals een speler in het veld leert van zijn fouten, zo moet ook een trainer dit doen. Training geven is een vak apart en dit vak is op onvoorstelbaar

Nadere informatie

De manieren waarop een hond leert. Wat is gedrag?

De manieren waarop een hond leert. Wat is gedrag? De manieren waarop een hond leert Wat is gedrag? Echt alles wat een hond doet wordt gedrag genoemd. Honden gedragen zich zoals honden zich horen te gedragen. Ze doen volkomen natuurlijke en normale hondendingen

Nadere informatie

Bijlage Stoere Schildpadden

Bijlage Stoere Schildpadden Bijlage Stoere Schildpadden Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Stoere Schildpadden, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Doelen ESDM Louis-Henri Periode: februari 2015 mei 2015

Doelen ESDM Louis-Henri Periode: februari 2015 mei 2015 Doelen ESDM Louis-Henri Periode: februari 2015 mei 2015 Communicatie Bevorderen van spontaan gebruik van tweewoordszinnen Doel 1 Tijdens zijn spontaan taalgebruik (dus niet direct geïmiteerd) voor verschillende

Nadere informatie

Vragenlijst leerlingen Eureka! Oberon & Eureka!, januari 2012

Vragenlijst leerlingen Eureka! Oberon & Eureka!, januari 2012 Vragenlijst leerlingen Eureka! Oberon & Eureka!, januari 2012 Toelichting Beste leerling, Jij zit in de Eureka!-klas. We zijn benieuwd naar jouw mening. Die kun je geven in deze vragenlijst. Die bestaat

Nadere informatie

Vet-killer 320 Workout Introductie (eerste deel) Door: Jesse van der Velde http://vetkillerworkout.nl/index2.php

Vet-killer 320 Workout Introductie (eerste deel) Door: Jesse van der Velde http://vetkillerworkout.nl/index2.php Vet-killer 320 Workout Introductie (eerste deel) Door: Jesse van der Velde http://vetkillerworkout.nl/index2.php Copyright 2011 Jesse van der Velde Alle rechten voorbehouden. 1 Introductie Welkom bij de

Nadere informatie

Compaen pakt aan.

<prikkelaar toevoegen> Compaen pakt aan. Compaen pakt aan. Ik weet hoe ik jou kan bereiken Versterk je leerkracht: Hoe bereik ik de kinderen in mijn klas? 19 maart 2014 Jelte van der Kooi trainer/ adviseur schoolbegeleider

Nadere informatie

Handleiding Vervolgmodule OGO- Extra materiaal na Taalsituaties 3-6-9

Handleiding Vervolgmodule OGO- Extra materiaal na Taalsituaties 3-6-9 Handleiding Vervolgmodule OGO- Extra materiaal na Taalsituaties 3-6-9 Extra materiaal na de Taalsituaties, Vervolgmodule OGO Algemeen In Extra materiaal na de Taalsituaties wordt de leerstof uit drie voorgaande

Nadere informatie

Een stagiaire instrueren en begeleiden bij het uitvoeren van leeractiviteiten en werkzaamheden

Een stagiaire instrueren en begeleiden bij het uitvoeren van leeractiviteiten en werkzaamheden 1 1 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0 Opdrachtformulier Een stagiaire instrueren en begeleiden bij het uitvoeren van leeractiviteiten en werkzaamheden Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid

Nadere informatie

Vet-killer 320 Workout. Door: Jesse van der Velde http://jessevandervelde.com. Copyright 2011 Jesse van der Velde Alle rechten voorbehouden.

Vet-killer 320 Workout. Door: Jesse van der Velde http://jessevandervelde.com. Copyright 2011 Jesse van der Velde Alle rechten voorbehouden. Vet-killer 320 Workout Door: Jesse van der Velde http://jessevandervelde.com Copyright 2011 Jesse van der Velde Alle rechten voorbehouden. 1 Introductie Welkom bij de Vet-Killer 320 Workout. Dit is de

Nadere informatie

Tussendoelen sociaal - emotionele ontwikkeling: Omgaan met zichzelf

Tussendoelen sociaal - emotionele ontwikkeling: Omgaan met zichzelf Tussendoelen sociaal - emotionele ontwikkeling: Omgaan met zichzelf 1. Wijst dingen aan die het wil, herkent zichzelf in de spiegel, is zich bewust waar het wel en niet van houdt. (Het kind wordt bewust

Nadere informatie

Wetenschappelijk onderzoek NLP Test. 2012 Stichting NLP Kring Joost van der Leij

Wetenschappelijk onderzoek NLP Test. 2012 Stichting NLP Kring Joost van der Leij Wetenschappelijk onderzoek NLP Test 2012 Stichting NLP Kring Joost van der Leij Inleiding NLP is geen wetenschap, maar we kunnen er wel een van maken. Om hiermee te beginnen dienen we eerst de volgende

Nadere informatie

Arbeids vaardigheden Arbeidsvaardigheden deel 1.indd 1 18/09/14 12:39

Arbeids vaardigheden Arbeidsvaardigheden deel 1.indd 1 18/09/14 12:39 Arbeidsvaardigheden Colofon Auteur: Jacobien Ubbink Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Crius Group Illustraties: Edu Actief b.v. Titel: Arbeidsvaardigheden ISBN: 978 90 3721 337 9 NUR: 100 Trefwoord:

Nadere informatie

Het begeleiden van een zorgvrager die weerstanden heeft bij veranderingen

Het begeleiden van een zorgvrager die weerstanden heeft bij veranderingen OPDRACHTFORMULIER Het begeleiden van een zorgvrager die weerstanden heeft bij veranderingen Naam student: Datum: Voordat je gaat oefenen 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen

Nadere informatie

Leerstraf TACt. Informatie voor jongeren

Leerstraf TACt. Informatie voor jongeren Leerstraf TACt Informatie voor jongeren Je gaat de leerstraf TACt volgen. Deze brochure legt uit wat de leerstraf is en wat we van jou verwachten. Inhoud 4 > Wat lees je in deze brochure? 4 > Waarom krijg

Nadere informatie

Trainingshandleiding. 1

Trainingshandleiding.  1 Trainingshandleiding www.petsafe.net 1 Bedankt voor uw keuze voor PetSafe. Door consistent gebruik van ons product, gaat uw hond zich beter gaan gedragen, in minder tijd dan met andere trainings apparaten.

Nadere informatie

SPEELWIJZE VAARDIGHEDENSPEL

SPEELWIJZE VAARDIGHEDENSPEL SPEELWIJZE VAARDIGHEDENSPEL Met dit spel kun je op speelse wijze nagaan of je over de juiste vaardigheden beschikt om de omgang met anderen zo prettig en effectief mogelijk te maken. Het Vaardighedenspel

Nadere informatie

De opvoedingsdriehoek. Ann Li Thuisbegeleider bij Feniks www.feniks-opvoeding.org

De opvoedingsdriehoek. Ann Li Thuisbegeleider bij Feniks www.feniks-opvoeding.org De opvoedingsdriehoek Ann Li Thuisbegeleider bij Feniks www.feniks-opvoeding.org Een woord vooraf Wat is normaal? Ieder kind is anders 1 op 4 sociale interacties bij kinderen onder 5j is agressief Ongeveer

Nadere informatie

Hotel Hallo - Thema 2 Hallo TELEVISIE KIJKEN

Hotel Hallo - Thema 2 Hallo TELEVISIE KIJKEN Hotel Hallo - Thema 2 Hallo opdrachten TELEVISIE KIJKEN 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer

Nadere informatie

DE ROL VAN TRAINER EN COACH BIJ MOTORISCH LEREN

DE ROL VAN TRAINER EN COACH BIJ MOTORISCH LEREN DE ROL VAN TRAINER EN COACH BIJ MOTORISCH LEREN Een relatief duurzame verandering in perceptueel-motorische vaardigheden als gevolg van oefening. (Beek, 2010) 3 FEBRUARI 2016 SJOERD HOEK 333203, SIMONE

Nadere informatie

Longeren is als dansen

Longeren is als dansen Longeren is als dansen Longeren (met dubbele lijnen) ziet er ingewikkeld uit maar is het in de praktijk niet. Het is als dansen met een partner. Beide partners beginnen met de basispassen, vaak apart.

Nadere informatie

IJSHOCKEY SPORTLEIDER 1

IJSHOCKEY SPORTLEIDER 1 AANLEREN VAN VAARDIGHEDEN In uw rol als teambegeleider/sportleider staat u vaak model voor de jeugd. Vooral de jongere jeugd kan tegen u opkijken en helemaal als u (in hun ogen) goed bent in de sport.

Nadere informatie

Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de belangrijkste tips en trucs.

Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de belangrijkste tips en trucs. R.K. Basisschool Anselderlaan 10 6471 GL Eygelshoven Tel: 045-5351434 De fijne kneepjes van het voorlezen Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de

Nadere informatie

LEESLIJN (herzien) Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten

LEESLIJN (herzien) Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten LEESLIJN (herzien) Voor meer informatie of het downloaden van deze of vele andere handige documenten Grafementoets: instructie voor de leerkracht De Grafementoets wordt afgenomen na basiswoorden lat en

Nadere informatie

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"

Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent? Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...

Nadere informatie

R.K Basisschool De Molenwiek

R.K Basisschool De Molenwiek Protocol time-out Molenwiek november 2013 Omgaan met grensoverschrijdend gedrag: 1. We hebben positief geformuleerde gedragsregels in de groep die regelmatig herhaald worden of in herinnering worden gebracht

Nadere informatie

Maatjeslezen: samen uit één boek

Maatjeslezen: samen uit één boek Maatjeslezen: samen uit één boek Maatjeslezen is een leesvorm waarbij de leerlingen in tweetallen elkaar helpen om het leesniveau te verbeteren. Aan de leerlingen wordt het individuele leerdoel als volgt

Nadere informatie

werken aan leren leren

werken aan leren leren Opbrengstgericht werken aan leren leren werkvormen leren leren CED-Groep en Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs LECSO Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht

Nadere informatie

veilig leren Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak b/d-probleem lezen Auteur: Susan van der Linden Stap 1

veilig leren Veilig leren lezen Artikelen - Letterkennis, aanpak b/d-probleem lezen Auteur: Susan van der Linden Stap 1 veilig leren lezen Letterkennis Aanpak b/d-probleem Auteur: Susan van der Linden De letters b en d zijn voor veel kinderen een bron van verwarring. Dit komt door hun gelijke vorm. Toch kunt u dit probleem

Nadere informatie

De sociaal emotionele ontwikkeling van het jonge kind

De sociaal emotionele ontwikkeling van het jonge kind De sociaal emotionele ontwikkeling van het jonge kind Samen spelen en werken Kijkt met interesse naar het spel van een ander kind of speelt naast een ander kind hetzelfde spel Voert dezelfde handeling

Nadere informatie

Hoe werkt het nu eigenlijk zijn de mensen betere hondentrainers? Of zijn de honden betere mensen trainers? Misschien is het een stuk teamwerk.

Hoe werkt het nu eigenlijk zijn de mensen betere hondentrainers? Of zijn de honden betere mensen trainers? Misschien is het een stuk teamwerk. Vertrouw op je hond Een veel gehoorde kreet, echter in de praktijk denkt de mensen het vaak zelf beter weten dan De hond. De neus van de hond is beter dan van de mens, maar de mens wil graag controle houden

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen?

Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Zonder dat we het door hebben worden we steeds asocialer. Dit

Nadere informatie

Ontwikkeling van het Puberbrein Wouter Camps

Ontwikkeling van het Puberbrein Wouter Camps Wat halen ze in hun hoofd? Ontwikkeling van het Puberbrein Wouter Camps Dit zijn ze nou.. 3 Fasen Vroege adolescentie Midden adolescentie Late adolescentie Doelstellingen Kennismaking met informatie over

Nadere informatie

6.a.1. GESTANDAARDISEERDE MMSE

6.a.1. GESTANDAARDISEERDE MMSE 6.a.1. GESTANDAARDISEERDE MMSE Naam patiënt : Datum invullen : Naam invuller : Ik ga u nu enkele vragen stellen en geef u enkele problemen om op te lossen. Wilt u alstublieft uw best doen om zo goed mogelijke

Nadere informatie

TIPS VOOR MOEILIJKE TIJDEN

TIPS VOOR MOEILIJKE TIJDEN TIPS VOOR MOEILIJKE TIJDEN Deze folder legt uit hoe ouders gedragsproblemen van hun kinderen kunnen veranderen. TIPS VOOR MOEILIJKE TIJDEN Deze folder is bedoeld om ouders te helpen gedragsproblemen van

Nadere informatie

Ik kom voor mezelf op (lessenserie Omgaan met pesten)

Ik kom voor mezelf op (lessenserie Omgaan met pesten) Ik kom voor mezelf op (lessenserie Omgaan met pesten) Inleiding Introductie Ik kom voor mezelf op Beginopstelling: Kring Deze dramales "Ik kom voor mezelf op" voor groep 3/4 maakt onderdeel uit van de

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 Stage en werk zoeken 86 Luisteren 87 Lezen 93 Schrijven 101 Spreken 109

Hoofdstuk 4 Stage en werk zoeken 86 Luisteren 87 Lezen 93 Schrijven 101 Spreken 109 Inhoud Voorwoord 6 Handleiding 7 Hoofdstuk 1 Media 10 11 Lezen 18 Schrijven 23 Spreken 28 Hoofdstuk 2 Opleidingen 32 34 Lezen 38 Schrijven 50 Spreken 55 Hoofdstuk 3 Wereldburger 60 61 Lezen 70 Schrijven

Nadere informatie

augustus 2012 Kwaliteitskaart Coöperatief leren

augustus 2012 Kwaliteitskaart Coöperatief leren augustus 2012 Kwaliteitskaart Coöperatief leren Coöperatief leren WEB P a g i n a [ 2 ] 1. Inleiding Samenwerken is een belangrijke vaardigheid die leerlingen nodig hebben om goed te kunnen functioneren

Nadere informatie

Laag intensieve gedragstherapie voor kinderen met ASS en VB

Laag intensieve gedragstherapie voor kinderen met ASS en VB Promotieonderzoek (2007-2012) voor kinderen met ASS en VB Drs. Behavioural Science Institute, Radboud Universiteit Nijmegen Fostering development in young children with autism spectrum disorders and intellectual

Nadere informatie

TIME-OUT PROTOCOL DON BOSCOSCHOOL 2014-2015

TIME-OUT PROTOCOL DON BOSCOSCHOOL 2014-2015 TIME-OUT PROTOCOL DON BOSCOSCHOOL 2014-2015 Op de Don Boscoschool werken we in alle groepen op dezelfde wijze met een time-outplek, een boos-plek en een rustig werken-plek. Uitgangspunt in het time-outprotocol

Nadere informatie

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam De deur uit is ontwikkeld door de Vrije Universiteit Amsterdam Afdeling Nederlands Tweede Taal, mede op initiatief van het Amsterdams Buurvrouwen Contact (ABC). De ontwikkeling was mogelijk dankzij een

Nadere informatie

Seizoen 2012-2013 THEMA TRAININGSOPBOUW

Seizoen 2012-2013 THEMA TRAININGSOPBOUW Seizoen 2012-2013 THEMA TRAININGSOPBOUW Training geven Zo wordt naar ons gekeken: De kenner De overdrachtskunstenaar De pedagoog De vertrouwensman De vader-moeder figuur De normbepaler De analist Het voorbeeld!!

Nadere informatie

Kan niet bestaat niet. Workshop Slotdag Project Van Hinderpaal naar Mijlpaal Stichting Perspectief 31 mei 2014

Kan niet bestaat niet. Workshop Slotdag Project Van Hinderpaal naar Mijlpaal Stichting Perspectief 31 mei 2014 Kan niet bestaat niet Workshop Slotdag Project Van Hinderpaal naar Mijlpaal Stichting Perspectief 31 mei 2014 Agenda Workshop Invullen Vragenlijst met stellingen Opdracht Kruip in de huid van Tim Wat is

Nadere informatie

Tussendoelen sociaal - emotionele ontwikkeling - Relatie met andere kinderen

Tussendoelen sociaal - emotionele ontwikkeling - Relatie met andere kinderen Tussendoelen sociaal - emotionele ontwikkeling - Relatie met andere kinderen 1. Kijkt veel naar andere kinderen. 1. Kan speelgoed met andere kinderen 1. Zoekt contact met andere kinderen 1. Kan een emotionele

Nadere informatie

Het testen van het geheugen van de test personen van een prototype van het reservering systeem.

Het testen van het geheugen van de test personen van een prototype van het reservering systeem. Doel Het testen van het geheugen van de test personen van een prototype van het reservering systeem. Onderzoeksvraag Welke elementen van de website zijn opvallend en waarom is dat? Hoe reageert de tester

Nadere informatie

Nederlands in Uitvoering

Nederlands in Uitvoering Nederlands in Uitvoering Leerjaar 1 Toekomst Een interview houden Algemene modulegegevens Leerjaar: 1 Taaltaak: Een interview houden Thema: Toekomst Leerstijlvariant: BEKIJK - DENK - DOE - ERVAAR Beschrijving

Nadere informatie

De begeleider als instrument bij gedragsproblemen

De begeleider als instrument bij gedragsproblemen www.incontexto.nl De begeleider als instrument bij gedragsproblemen Nathalie van Kordelaar Mirjam Zwaan Doel voorlichting Grip krijgen op (probleem) gedrag Evalueren In kaart brengen Uitvoeren Analyse

Nadere informatie

Observatielijst Groepsfunctioneren

Observatielijst Groepsfunctioneren Observatielijst Groepsfunctioneren Toelichting De Observatielijst Groepsfunctioneren is verdeeld in twee leeftijdscategorieën: kinderen tot 1,5 jaar en kinderen ouder dan 1,5 jaar. Met de lijst wordt de

Nadere informatie

5 senses strategy BTC guide to more focus

5 senses strategy BTC guide to more focus 5 senses strategy BTC guide to more focus Veel professionals maken de fout geen onderscheid te maken in fysieke rust en mentale rust. Ze nemen vooral rust door even te stoppen met hun acties. Maar als

Nadere informatie

1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving

1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving Pedagogisch Beleidsplan 1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving Een veilige en vertrouwde omgeving is de basis van waaruit een kind zich kan gaan ontwikkelen. Het is dus belangrijk dat

Nadere informatie

Grafementoets: instructie voor de leerkracht

Grafementoets: instructie voor de leerkracht veilig leren lezen Grafementoets: instructie voor de leerkracht De Grafementoets wordt afgenomen na kern 3. De toets bestaat uit een kaart, waarop de letters per kern gegroepeerd staan. De letterkennis

Nadere informatie

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af.

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af. Intro Met de docent Wat ga je doen in dit hoofdstuk? 1 Herhalen: je gaat herhalen wat je hebt geleerd in hoofdstuk 7, 8 en 9. 2 Toepassen: je gaat wat je hebt geleerd gebruiken in een situatie over werk.

Nadere informatie

Beginnende geletterdheid - ROC 4. Beginnende geletterdheid ROC 4

Beginnende geletterdheid - ROC 4. Beginnende geletterdheid ROC 4 Beginnende geletterdheid ROC 4 252 253 Beginnende geletterdheid - ROC 4 1. Wat gebeurt er bij lezen en schrijven? Waar gaat het over? In je stage heb je vast wel eens meegemaakt dat er op vaste momenten

Nadere informatie

Omgaan & Trainen met je hond Door: Jan van den Brand. (3 e druk) 2015, Jan van den Brand www.hondentraining adviescentrum.nl

Omgaan & Trainen met je hond Door: Jan van den Brand. (3 e druk) 2015, Jan van den Brand www.hondentraining adviescentrum.nl Door: Jan van den Brand Inleiding Ik krijg veel vragen van hondeneigenaren. Veel van die vragen gaan over de omgang met en de training van de hond. Deze vragen spitsen zich dan vooral toe op: Watt is belangrijk

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie opdracht 1, module 2, les 7 Vriendschappen Vriendjes spelen een belangrijke rol in het leven van een kind. Kinderen spelen met elkaar en maken plezier. En vriendjes leren van elkaar.

Nadere informatie

screening oudste kleuters t.a.v. risicofactoren voor leren lezen / spellen

screening oudste kleuters t.a.v. risicofactoren voor leren lezen / spellen screening oudste kleuters t.a.v. risicofactoren voor leren lezen / spellen Door Anneke Smits (O.S.O. Windesheim te Zwolle) en Marijke Visser (SBO Koningin Emmaschool Nijkerk) Hoe dichter de toetsen/ observatiepunten

Nadere informatie

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Ons uitgangspunt is het welbevinden en positief gedrag van leerlingen te bevorderen. Wij gaan uit van: Goed gedrag kun je leren Om dit te bereiken werken

Nadere informatie

1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent. OPDRACHTFORMULIER Gesprekken voeren 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent. 2 Kijk in de bronnen welke informatie

Nadere informatie

Werken als artiest drama

Werken als artiest drama 08763 Atirst Drama 29-10-2008 11:52 Pagina 1 werkproces 1 1 2 3 4 5 6 Werken als artiest drama Artiest Drama Wat laat je zien? Je hebt passie voor theater Je laat jezelf zien Je gaat ervoor en je zet door

Nadere informatie

Kennismaken met de beroepsbeoefenaar

Kennismaken met de beroepsbeoefenaar Kennismaken met de beroepsbeoefenaar Tijdens je oriëntatie bij een bedrijf kom je verschillende beroepsbeoefenaars tegen. Om meer te weten te komen over de beroepsmogelijkheden in de techniek, ga je interviews

Nadere informatie

Leerlingen leren wat mediatie is: conflicten oplossen met de hulp van een derde, neutrale partij.

Leerlingen leren wat mediatie is: conflicten oplossen met de hulp van een derde, neutrale partij. Les 29 Helpen Doel blok 5: Leskern: Materialen: Leerlingen leren wat mediatie is: conflicten oplossen met de hulp van een derde, neutrale partij. De leerlingen leren met behulp van een parabel het verschil

Nadere informatie

Het gedragmodel. 1. Inleiding

Het gedragmodel. 1. Inleiding Het gedragmodel 1. Inleiding Het gedragmodel is een NLP-techiek, ontwikkeld door Peter Dalmeijer (zie www.vidarte.nl) en Paul Lenferink. Het model leert ons feedback te geven waarbij we anderen op hun

Nadere informatie

Fonemendictee deel 1 en deel 2

Fonemendictee deel 1 en deel 2 Toet s i n s t r u c t i e W i n ters i g n a ler i n g k e r n 6 Inhoud De Wintersignalering bestaat uit de volgende toetsen: Materialen Fonemendictee deel 1 en 2 op website www.toetssite.be onder Downloaden/Toetsmaterialen

Nadere informatie

Relationele Gezinstherapie

Relationele Gezinstherapie GGzE Centrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie Relationele Gezinstherapie Pakt problemen van jongeren aan in samenhang met de gezinssituatie cliënten >> 1 ALLE GEZINSLEDEN ZIJN ACTIEF BIJ DE BEHANDELING BETROKKEN

Nadere informatie

Help, mijn team doet het niet!

Help, mijn team doet het niet! Help, mijn team doet het niet! Haal als leidinggevende het beste uit je team WERKBOEK Help, mijn team doet het niet! Haal als leidinggevende het beste uit je team Gefeliciteerd met de aankoop van het boek.

Nadere informatie

Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten

Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten OPDRACHTFORMULIER Een bespreking voorbereiden, notuleren en voorzitten Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met een medestudent

Nadere informatie

Pivotal Response Treatment (PRT) Amalie Wiggins GZ-psycholoog / orthopedagoog Dr. Leo Kannerhuis, poli Amsterdam

Pivotal Response Treatment (PRT) Amalie Wiggins GZ-psycholoog / orthopedagoog Dr. Leo Kannerhuis, poli Amsterdam (PRT) Amalie Wiggins GZ-psycholoog / orthopedagoog Dr. Leo Kannerhuis, poli Amsterdam Agenda Doel lezing: korte algemene kennismaking Algemene ideeën behandeling Ontstaan en inbedding PRT Wat is PRT Technieken

Nadere informatie

Hanteer de volgende criteria en voorwaarden:

Hanteer de volgende criteria en voorwaarden: DOORLOPENDE STAGE 2016-2017 SEMESTER 1 Vervangende opdrachten als je (nog) geen zwangere hebt gevonden. Module 1 Verloskunde in vogelvlucht Werkcollege Doorlopende stage Al snel in het begin van module

Nadere informatie

maakt (kirrende) geluidjes of brabbelt (tegen personen en speelgoed) begint steeds meer woorden te herhalen en (na) te zeggen

maakt (kirrende) geluidjes of brabbelt (tegen personen en speelgoed) begint steeds meer woorden te herhalen en (na) te zeggen Mondelinge taal 1 Spraak-taalontwikkeling Baby blauw maakt (kirrende) geluidjes of brabbelt (tegen personen en speelgoed) herhaalt geluidjes Dreumes brabbelt bij (eigen) spel oranje begint steeds meer

Nadere informatie

NEDERLANDS Spreken en gesprekken voor 1F Deel 4 van 5

NEDERLANDS Spreken en gesprekken voor 1F Deel 4 van 5 NEDERLANDS Spreken en gesprekken voor 1F Deel 4 van 5 Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur(s): Hanneke Molenaar Inhoudelijke redactie: Ina Berlet

Nadere informatie

LEREN LEREN: WERKHOUDING EN AANPAK GEDRAG

LEREN LEREN: WERKHOUDING EN AANPAK GEDRAG LEREN LEREN: WERKHOUDING EN AANPAK GEDRAG Kerndoel 1: Aanpak gedrag: De leerlingen leren uiteenlopende strategieën en vaardigheden gebruiken voor het opnemen, verwerken en hanteren van informatie 1.1.

Nadere informatie

Luisteren: muziek (A2 nr. 3)

Luisteren: muziek (A2 nr. 3) OPDRACHTEN LUISTEREN: MUZIEK www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. U

Nadere informatie

Thema. Kernelementen. Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips

Thema. Kernelementen. Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips Thema Kernelementen Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips Tips voor de trainer: Doseer je informatie: less is more. Beoordeel wat je gymnasten doen, niet wie ze

Nadere informatie