Sociale taal. De volgorde is:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Sociale taal. De volgorde is:"

Transcriptie

1 Sociale taal De volgorde is: 1. Praten over een onderwerp 1 en 2 2. Het initieren en onderhouden van een gesprek met kaarten en daarna zonder kaarten 3. tegelijkertijd de regels over praten met een vriendje doornemen en bespreken 4. het praten over films 5. Het gespreksoverzicht 6. informatie over Iemand verkrijgen (1) 7. informatie over Iemand verkrijgen (2) 8. informatie over Iemand verkrijgen (3) 9. informatie over iemand verkrijgen (4) 10. Spelkaarten informatie over iemand verkrijgen 11. Wederkerige opmerkingen 12. Samenhangende opmerkingen 13. Comment - Comment 14. Comment - Question 15. Question - Question 16. Answer - Question 17. Question - Comment - Question 18. vragen en opmerkingen over een gesprek 19. Gespreksformulier, zelf monitoring 20. social story over het hebben van een gesprek 21. gespreksspel C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 1 van 20

2 Hoe kun je vaardigheden leren om een conversatie te starten en te onderhouden? Deze oefening leert het kind hoe je een gesprek kunt starten en onderhouden. Eerst zal het gesprek erg gestructureerd zijn. Na enige tijd, moet het kind gestimuleerd worden om het gestructureerde voorbeeld los te laten. Het werkblad Praten over een onderwerp (1) en de "hint" kaarten met vragen erop worden hiervoor gebruikt. De therapeut begint het gesprek door het kind te vragen, Therapeut: "Vraag me hoe mijn dag was" Kind (wordt geprompt door het kaartje): "Wat heb je vandaag gedaan?" Therapeut (kiest een onderwerp dat het kind interessant vindt): "ik ben naar het strand geweest" Kind (gebruik hint kaart): "wat heb je daar gedaan"? Therapeut: "Ik heb gezwommen" Kind (gebruik hint kaart): "wat heb je gezien?" Therapeut: "Veel kinderen die zandkastelen bouwden" Kind (gebruik hint kaart): "wat heb je gegeten?" Therapeut: "ik heb hamburgers en frietjes gegeten" Deze oefening zou men moeten doen totdat het gesprek op natuurlijke wijze afloopt, over het algemeen na 3 of 4 beurten. In het begin gaat het niet vanzelf en moet men de hint kaarten gebruiken. Uiteindelijk moet het gesprek vanzelf gaan lopen en dan moeten de hint kaarten weggenomen worden. Ipv hint kaarten te gebruiken, kun je ook de vragen die het kind moet stellen voorzeggen. Andere scripts en oefenformulieren zijn: Iemand leren kennen Films gespreksregels. Als het kind al deze vragen van deze formulieren beheerst, dan moet de therapeut een situatie opzetten waar het kind de gelegenheid krijgt om deze vragen te stellen aan niet-therapeuten of andere kinderen. Problemen: Het gebeurt soms dat kinderen een bepaalde volgorde in vragen aan willen houden. Een oplossing hiervoor is om de kaarten te mixen. Dit om het kind te wennen aan het feit dat vragen ook gesteld kunnen worden in een andere volgorde. Bovendien, als het kind leert verschillende vragen in verschillende volgordes te leren stellen zal zijn taalgebruik natuurlijker overkomen. NB: Een gespreksoverzicht is bijgevoegd als een manier voor het kind om zijn of haar gespreksvaardigheden te generaliseren. Dit gespreksoverzicht vereist de samenwerking van de leerkracht of schoolassistent. Uiteindelijk moet het kind zelfstandig dit overzicht kunnen gebruiken. C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 2 van 20

3 Waarom gespreksvaardigheden leren? Het hebben van gesprekken met anderen is voor kinderen (en ook volwassenen) de manier om dingen te weten te komen over je directe omgeving. Kinderen met taalontwikkelingsachterstanden of -stoornissen, beheersen deze vaardigheid meestal niet. Deze oefening is ontworpen om deze kinderen een vaardigheid te leren die de meeste andere kinderen vanzelf leren. Doordat we een verscheidenheid aan onderwerpen aanbieden, zal het kind zich realiseren dat dezelfde vragen in verschillende situaties gesteld kunnen worden en dat het initieren van een gesprek leuk is! C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 3 van 20

4 Wat heb je vandaag gedaan? Wat heb je gezien? Wat deed je? Wat heb je gegeten? Wat heb je gedronken? Met wie heb je gespeeld? C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 4 van 20

5 C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 5 van 20

6 Praten met vrienden 1. Als je iets tegen iemand wil zeggen, zeg je eerst hun naam om hun aandacht te krijgen. Naam! 2. Kijk altijd naar de persoon waar je tegen praat. 3. Richt je lijf naar de persoon waartegen je praat. 4. Luister altijd naar wat de ander zegt. C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 6 van 20

7 Kaarten mbt gesprek over een film. Heb je...gezien? Was het niet gaaf toen...? Welk stuk vond jij leuk? Weet je nog toen...? Ik vond het gaaf toen... Het leukste vond ik toen... C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 7 van 20

8 Gespreksformulier Het kind zou een gespreksformulier op zijn bureau moeten hebben, thuis en op school. Als dit altijd gedaan wordt, dan zal het kind gesprekken initieren ten minste 6 keer op een dag, hetgeen een minimum is. Eerst zal het kind veel geholpen moeten worden om het formulier in te vullen of moet dat voor hem gebeuren. Als het kind het zelfstandig kan doen, moet er een beloningssysteem afgesproken worden, waardoor het kind gemotiveerd wordt om het formulier in te vullen. Gespreks formulier Datum: Waar: Wie Wat Stel een vraag: Zeg/vraag 2 extra dingen Stel een vraag: Zeg/vraag 2 extra dingen Stel een vraag: Zeg/vraag 2 extra dingen C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 8 van 20

9 Hoe Wederkerige opmerkingen aanleren? De therapeut begint met het maken van een opmerking zoals: ''ik vind pizza lekker". Dan wordt het kind geprompt door te zeggen: "ik vind... lekker". Vervolgens maakt de Therapeut een andere opmerking zoals: "Ik vind het fijn om naar piratenland te gaan", en dan prompt de therapeut het kind om te zeggen "ik vind het fijn om naar de...te gaan" Na enige oefening hoeft de therapeut het kind niet meer te prompten om de structuur te herhalen omdat het kind dan het patroon begrijpt. De therapeut zou deze oefening met het kind moeten doen totdat het kind alle mogelijke, vanzelfsprekende, alledaagse variaties heeft geoefend (dus als pokemon "in" is dan heb je het over pokemon bijvoorbeeld) en hij duidelijk het patroon begrijpt en zelfstandig een passende opmerking kan maken. Dis is typische conversatie van veel kleuters. Ze leven zich niet echt in in wat de ander zegt, maar gebruiken dat als een cue om het over zichzelf te hebben. Problemen: Als het kind moeite heeft met deze oefening, dan is het een goed idee om gebruik te maken van een visuele cue waar hij over kan praten. Bij voorbeeld. De therapeut geeft het kind een speelgoedje en pakt er zelf ook een, en zegt dan: "ik heb een auto". Dan moet ze het kind prompten om te zeggen: "ik heb een trein"dan zegt de therapeut nog iets over haar speelgoedje en moet het kind ook nog iets zeggen over zijn speelgoedje. B.v. T: ik heb een auto. K: ik heb een trein. T: mijn auto is geel K: mijn trein is groen! Variatie: deze oefening kun je ook doen met kleren, lichamelijke eigenschappen (b.v. ik heb bruin haar) etc. NB: dit is een leuke oefening om met een leeftijdsgenootje te doen als je in een kring zit, want de meeste kinderen vinden het leuk om over zichzelf te praten. Bovendien leert het kind zo beurt te nemen. Waarom wederkerige opmerkingen leren? Het kind moet dit geleerd worden omdat kinderen met taalontwikkelingsachterstanden en -stoornissen, hier veel moeite mee hebben. Op deze manier went het kind aan het beantwoorden, opmerking plaatsen en stellen van vragen. Dit is noodzakelijk gereedschap om een sociale conversatie te starten. C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 9 van 20

10 Samenhangende opmerkingen (contingent statements) Spontane communicatie is heel moeilijk om aan te leren omdat het geen vaste structuur heeft. Het is een beetje gestructureerd en spontaan. Deze oefening is een poging om verschilende structuren van spontane spraak te oefenen. Door deze oefeningen te doen, van stap 1 tot en met stap 5, leert het kind de verschillende structuren kennen en raakt het bekend met deze structuren. Het uiteindelijke doel is dat het kind zelf deze structuren gaat gebruiken in zijn spontane communicatie. Een voorbeeld van een samenhangende opmerking is: Ik vind pizza lekker. Pizza bevat salami. Introductie stap: opmerkingen en vragen kunnen worden geintroduceerd dmv het werkblad "opmerkingen maken en vragen stellen". Dit werkblad is belangrijk omdat het het kind een visueel beeld geeft van opmerkingen en vragen. Stap een: een goede manier om deze oefening te introduceren is dmv een tekstverwerkingsprogramma op de computer, indien mogelijk. Eerst typt de therapeut een opmerking in en dan krijgt het kind de beurt om een hieraan gerelateerde opmerking te maken. In het begin moet waarschijnlijk heel veel hulp aan het kind gegeven worden, vanaf het moment dat het kind de structuur van de oefening begrijpt, zal men de hulp snel af kunnen bouwen. Zodra de oefening op de computer begrepen wordt, kan men beginnen met de oefening mondeling te doen. De therapeut maakt een opmerking en het kind moet een opmerking maken die gerelateerd is aan de opmerking van de therapeut. Wanneer het kind hier goed in is, is de volgende stap om verschillende gerelateerde of samenhangde opmerkingen achter elkaar te maken. (dus de opmerkingen worden gemaakt door: therapeut - kind - therapeut - kind - therapeut - kind). Pas als het kind stap een beheerst, mag doorgegaan worden naar stap 2. Verderop wordt de structuur van de oefening uitgelegd. Stap twee: Nu maakt de therapeut een opmerking en het kind maakt een hieraan gerelateerde opmerking. Dan moet het kind een vraag stellen gerelateerd aan het onderwerp. Eerst zal de therapeut veel hulp moeten bieden om het kind de vraag te laten stellen (dit kan zowel mondeling als schriftelijk). Wanneer het kind het patroon doorheeft, zal men de hulp snel kunnen afbouwen. Zodra het kind hier goed in is, kan men verder naar de volgende stap. Stap drie: Het patroon voor deze oefening is dat de therapeut een opmerking maakt en dan moet het kind de therapeut een vraag stellen. Vervolgens beantwoordt de therapeut deze vraag. Het kind moet dan een andere vraag stellen, gerelateerd aan het antwoord dat de therapeut zojuist gegeven heeft. Problemen: Stap 3 kan erg moeilijk zijn voor veel kinderen omdat ze nu moeten komen met een vraag ipv een opmerking. Het geven van de juiste hulp zal het kind hierbij moeten helpen totdat het de structuur begrijpt. C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 10 van 20

11 Stap vier: Nu stelt de therapeut het kind een vraag. Het kind beantwoordt de vraag en maakt tevens een opmerking gerelateerd aan zijn antwoord. Vervolgens stelt de therapeut het kind een vraag, die gerelateerd is aan de opmerking en de vraag van het kind. Stap vijf: Dit is de moeilijkste variatie op deze oefening en komt het dichtsbij de natuurlijke spontane conversatie. Het kind stelt een vraag en de therapeut antwoordt. Dan maakt het kind een opmerking gerelateerd aan het antwoord van de therapeut en stelt tevens een andere vraag die betrekking heeft op het onderwerp. NB: het is een slecht idee om deze oefeningen door elkaar heen te doen totdat het kind erg goed is in iedere stap, omdat het al moeilijk genoeg is om het patroon van iedere oefening onder de knie te krijgen. De bedoeling van deze oefeningen is dat het kind confortable is als het moet praten en geconfronteerd wordt met een verscheidenheid aan type zinnen. (vraag of opmerking). Daarom is het verstandig om iedere oefening in de volgorde te doen zoals hierboven is aangegeven en om niet te snel naar de volgende stap te gaan. Je gaat pas naar de volgende oefening als hij de voorgaande perfect beheerst. Het kan lang duren voordat dit hele programma is doorlopen. De gesprekskaarten zijn een goed middel om deze vaardigheid te onderhouden. Waarom leren we dit? Aan elkaar gerelateerde opmerkingen zijn erg belangrijk omdat ze de fundering zijn van alle gesprekken. Deze oefening is nodig om aan de spontane taal te werken. C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 11 van 20

12 Opmerkingen maken en vragen stellen Als het kind goed is in de gerelateerde woorden oefening (p20 TML) dan is het tijd om met gerelateerde opmerkingen te starten. Opmerkingen maken en vragen stellen zijn de basis samenhangde opmerkingen die geintroduceerd worden in deze oefenen. Het kind moet het werkwoord gebruiken in een zin om een opmerking te maken. Vervolgens moet de therapeut de vraag opschrijven die ze het kind gaat stellen en dan stelt ze de vraag. Het kind moet dan de therapeut antwoorden. Zodra het kind het verband begrijpt tussen het werkwoord en de vraag, dan kan het kind de therapeut vragen stellen gebaseerd op de vraag van de therapeut. (b.v...(naam therapeut), wat eet jij graag?) Bij deze oefening wordt de structuur van opmerking en vraag visueel gemaakt door dit blad te gebruiken. Opmerkingen maken en vragen stellen. 1. ( Eten ) Jan, wat eet jij graag? Ik eet graag 2. ( drinken ) Koen, wat drink jij graag? Ik drink graag 3. ( spelen ) Mark, waarmee speel jij graag? Ik speel graag 4. ( lezen ) Lars, wat lees jij graag? Ik lees graag C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 12 van 20

13 Opmerkingen maken en vragen stellen Als het kind goed is in de gerelateerde woorden oefening (p20 TML) dan is het tijd om met gerelateerde opmerkingen te starten. Opmerkingen maken en vragen stellen zijn de basis samenhangde opmerkingen die geintroduceerd worden in deze oefenen. Het kind moet het werkwoord gebruiken in een zin om een opmerking te maken. Vervolgens moet de therapeut de vraag opschrijven die ze het kind gaat stellen en dan stelt ze de vraag. Het kind moet dan de therapeut antwoorden. Zodra het kind het verband begrijpt tussen het werkwoord en de vraag, dan kan het kind de therapeut vragen stellen gebaseerd op de vraag van de therapeut. (b.v...(naam therapeut), wat eet jij graag?) Bij deze oefening wordt de structuur van opmerking en vraag visueel gemaakt door dit blad te gebruiken. Opmerkingen maken en vragen stellen. 1. ( ), wat jij graag? Ik graag 2. ( ), wat jij graag? Ik graag 3. ( ), waarmee jij graag? Ik graag 4. ( ), wat jij graag? Ik graag C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 13 van 20

14 Voorbeelden van gerelateerde opmerkingen Dit zijn voorbeelden van de verschillende stappen in de gerelateerde opmerkingen oefeningen die het kind doorloopt. Het is belangrijk om niet verder te gaan naar de volgende stap voordat het kind de huidige stap begrijpt. Dit is een oefening die je jaren zal oefenen omdat het zo belangrijk is om de vaardigheid om te kunnen converseren goed te ontwikkelen. Deze oefening zou dagelijks gedaan moeten worden. Voorafgaand aan stap 1, opmerking - opmerking, moet men eerst de contingente woorden oefening doen (p. 20 TML) Stap 1: Opmerking - Opmerking Trainer: Ik vind het leuk om naar het strand te gaan! Kind: Ik vind het leuk om in de zee te zwemmen Trainer: De zee heeft grote golven. Kind: Je kunt dolfijnen in de zee zien Trainer: Er zijn heel veel soorten vissen in de oceaan. OPMERKING OPMERKING Stap 2: Opmerking - Vraag Trainer: Het is gaaf om in het park te gaan picknicken Kind: Ik vind het leuk om in de zandbak te spelen in het park OPMERKING Kind: Wat vind jij leuk in het park? VRAAG Trainer: Ik vind de glijbaan erg leuk! Stap 3: Vraag - Vraag Trainer: Ik kijk graag TV. Kind: Wat is jouw favoriete video? Trainer: Mijn favoriete video is de leeuwenkoning Kind: Vind je alladin leuk? Trainer: Ja, alladin was gaaf. VRAAG VRAAG C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 14 van 20

15 Stap 4: Antwoord - Opmerking Trainer: Ben jij ooit naar de efteling geweest? kind : ja! Kind: Ik vond de droomvlucht geweldig Trainer: en wat vond je van de panda droom? Kind: ja, dat was leuk! ANTWOORD OPMERKING Stap 5: Vraag - Opmerking - Vraag Kind: Wat bestel jij graag bij Mc Donalds? Trainer: ik bestel graag een happy meal met cola. Kind: Ik vind happy meals ook lekker Kind: Vind jij hamburgs of cheeseburgers lekker? Trainer: Ik vind de kipnuggets lekker in mijn happy meal. VRAAG OPMERKING VRAAG C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 15 van 20

16 C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 16 van 20

17 Hoe conversatie te leren? Het eerste formulier, vragen en opmerkingen over een onderwerp van gesprek. De trainer begint deze oefening door het kind vragen te laten stellen over een bepaald onderwerp. b.v. "we gaan het nu hebben over het strand (kies een onderwerp dat het kind aanspreekt), welke vragen kun je dan stellen? Deze vragen vul je in op de linkerkant van het blad. Vervolgens moet het kind de vragen beantwoorden en die schrijf je dan op op de rechterkant van het formulier. Als de bovenste kant van het formulier ingevuld is, dan oefen je nogmaals de conversatie, waarbij je gebruik maakt van het formulier. En als laatste haal je het formulier weg, en dan moeten trainer en kind het gesprek hebben zonder hulp. Dit zou opgenomen moeten worden om te vergelijken met toekomstige gesprekken. Het is belangrijk om zeker te stellen dat de opmerkingen en vragen verband houden met elkaar. Om er zeker van te zijn dat een verscheidenheid aan vragen gesteld worden, kan de trainer het kind hints geven door Wat, Waar, Wie en Welke vragen te stellen. Uiteindelijk moet het kind zelf kunnen komen met een verscheidenheid aan vragen. Stel geen vragen waarop ja en nee geantwoord kan worden. Ook hoeft het kind niet te antwoorden in vol zinnen, dat doen andere kinderen immers ook niet altijd. Het andere formulier, Zelf monitoren van gesprekken, is een manier voor het kind om bij te houden waar hij zit in een gesprek. Het verlegt ook de verantwoordeijkheid voor het gesprek van de trainer naar het kind en anders om. Het kind kiest het onderwerp en begint dan met een vraag of opmerking, en stelt dan een vraag. De trainer beantwoordt de vraag. Het kind moet dan weer een opmerking maken of een vraag stellen om het gesprek gaande te houden. Iedere keer dat hij een nieuwe vraag stelt of opmerking maakt, zet hij een kruis in de box. Het kind moet het gesprek gaande houden voor ten minste 8 beurten. Het kind gebruikt de bovenste regel als hij een vraag stelt, en de onderste als hij een opmerking maakt. Waarom leren we zo gesprekken te voeren? Dit is een andere manier om het kind de structuur van gesprekken te leren. Sommige kinderen zullen herkennen dat een gesprek is samengesteld uit gerelateerde vragen en opmerkingen, maar andere kinderen zullen dit beter begrijpen als ze het in zijn geheel zien. C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 17 van 20

18 1. Formulier Vragen en opmerkingen voor een gesprek over een bepaald onderwerp. Onderwerp: Vragen die ik kan stellen: maken: Opmerkingen die ik kan Gesprek: (oefen bovenstaande en praat dan vervolgens over het onderwerp zonder visuele prompt en schrijf dat hier beneden op) C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 18 van 20

19 2. Het zelf monitoren van een gesprek Mijn taak: het gesprek gaande houden voor ten minste 8 beurten door het stellen van vragen of het maken van opmerkingen. Onderwerp: Samenvatting: Onderwerp: Samenvatting: C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 19 van 20

20 Een gesprek hebben Met mensen een gesprekje voeren is ERG BELANGRIJK Een gesprek met iemand hebben betekent PRATEN MET IEMAND. Wanneeer je met iemand een gesprek voert, praat je over een ONDERWERP. Er zijn meerdere ONDERWERPEN waar je over kunt praten. Je kunt praten over Je favoriete film Wat je graag eet Waar je graag naartoe gaat Je familie Een tv serie die je gezien hebt Iets dat gaaf was Sporten Wanneer je met iemand praat dan praat je OMSTEBEURT. Je kunt OPMERKINGEN maken en VRAGEN STELLEN om je gesprek gaande te houden. Probeer iedere dag VEEL GESPREKJES te hebben met mensen, want dat is cool! C ABA-Instituut, Caroline Peters, BCABA pagina 20 van 20

Doe workshop ABA. Caroline Peters BCABA, 8-11-2012

Doe workshop ABA. Caroline Peters BCABA, 8-11-2012 Doe workshop ABA Caroline Peters BCABA, 8-11-2012 1 Inhoud Historie ABA Instituut Wat is ABA? Versterken van gewenst gedrag Uitdoven van ongewenst gedrag Gewenst gedrag opwekken door omgeving aan te passen

Nadere informatie

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af.

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af. Intro Met de docent Wat ga je doen in dit hoofdstuk? 1 Herhalen: je gaat herhalen wat je hebt geleerd in hoofdstuk 7, 8 en 9. 2 Toepassen: je gaat wat je hebt geleerd gebruiken in een situatie over werk.

Nadere informatie

Formeel en informeel. Formeel: Je gebruikt u om iemand aan te spreken. Je noemt iemand bij zijn achternaam.

Formeel en informeel. Formeel: Je gebruikt u om iemand aan te spreken. Je noemt iemand bij zijn achternaam. Formeel en informeel Tijdens je stage praat je veel met mensen. Soms is het een officieel gesprek, soms een gezellig praatje met een collega. Dit noem je formele en informele gesprekken. Formeel betekent

Nadere informatie

Lesbrief 14. Naar personeelszaken.

Lesbrief 14. Naar personeelszaken. http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 14. Naar personeelszaken. Wat leert u in deze les? Wanneer u zeggen en wanneer jij zeggen. Je mening geven en naar een mening vragen. De voltooide tijd gebruiken.

Nadere informatie

ABA bij autisme Basisworkshop. Samen leren van alledaagse activiteiten. Praktisch. Inhoud workshop

ABA bij autisme Basisworkshop. Samen leren van alledaagse activiteiten. Praktisch. Inhoud workshop ABA bij autisme Basisworkshop Samen leren van alledaagse activiteiten Laura Schouten, ABA-Consultant/Pedagoog ABA-Instituut Praktisch - Koffie en theepauzes tussendoor - Lunchpauze rond 12.30/13.00 uur

Nadere informatie

Instructieboek Koken. Voor de Mpower-coach

Instructieboek Koken. Voor de Mpower-coach Instructieboek Koken Voor de Mpower-coach juni 2014 Mpower-coach Instructieboek Versie 1.2014 blz. 2 Inhoud: Inhoudsopgave blz. 3 Mpower-coach blz. 5 Thema koken : blz. 7 Module 0: Beginnen met koken blz.

Nadere informatie

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 actief leren WWW.leer-actief.nl Dit is Wybo. Wybo was vroeger een heel gewoon jongetje, maar hij was wel erg lui. En dat...werd zijn redding. Hij had nooit

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Zwijsen Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Inhoud Inleiding 3 Materialen 3 Voor het eerst naar school 4 Doelstelling 4 Opbouw prentenboek en plakboek 4 Werkwijze 5 Ouders 5 2 Inleiding Voor

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 15. Het functioneringsgesprek.

Thema Op het werk. Lesbrief 15. Het functioneringsgesprek. http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 15. Het functioneringsgesprek. Wat leert u in deze les? Moeten en hoeven gebruiken. Vragen hoe het met uw kind gaat. Veel succes! Deze les is ontwikkeld

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen DOELSTELLINGEN De ouders hebben ervaren dat hun kind niet het enige is dat moeilijke vragen stelt en dat zij elkaar kunnen ondersteunen in de omgang hiermee. De ouders kunnen met hun kind in gesprek gaan

Nadere informatie

Thema Op zoek naar werk. Demet TV. Lesbrief 7. Het sollicitatiegesprek Afspraken maken

Thema Op zoek naar werk. Demet TV. Lesbrief 7. Het sollicitatiegesprek Afspraken maken Thema Op zoek naar werk. Demet TV Lesbrief 7. Het sollicitatiegesprek Afspraken maken Inleiding Maria heeft een sollicitatiegesprek met de manager. Deze les gaat over het tweede deel van het gesprek. Maria

Nadere informatie

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. Naar het ziekenhuis.

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. Naar het ziekenhuis. Thema Gezondheid Lesbrief 2. Naar het ziekenhuis. Wat leert u in deze les? De weg vragen. Om herhaling en verduidelijking vragen. Je naam spellen. Vragen stellen en beantwoorden. Veel succes! 1 HET GESPREK

Nadere informatie

Thema Op zoek naar werk. Lesbrief 10. Het sollicitatiegesprek Afspraken maken

Thema Op zoek naar werk. Lesbrief 10. Het sollicitatiegesprek Afspraken maken Thema Op zoek naar werk. Lesbrief 10. Het sollicitatiegesprek Afspraken maken Inleiding Maria heeft een sollicitatiegesprek met de manager. Deze les gaat over het tweede deel van het gesprek. Maria en

Nadere informatie

Thema Informatie vragen bij een instelling

Thema Informatie vragen bij een instelling http://www.edusom.nl Thema Informatie vragen bij een instelling Lesbrief 30. Herhaling thema. Wat leert u in deze les? De woorden uit les 27, 28 en 29. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van:

Nadere informatie

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen.

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen. Bijlage 11 Voorbeeld informatie VHT: Bouwstenen voor geslaagd contact Informatie Video - hometraining Belangrijke begrippen initiatieven herkennen volgen ontvangstbevestiging beurt verdelen leidinggeven

Nadere informatie

werkbladen thema 6 feestdagen en vrije tijd

werkbladen thema 6 feestdagen en vrije tijd werkbladen thema 6 feestdagen en vrije tijd 6.0 vragen bij de film alleen Kijk naar de film. Geef antwoord op de vragen. eerste ronde filmkijken Badria wordt vandaag 5 jaar. Jan koopt een boek voor Badria.

Nadere informatie

Acties / Werkwoorden

Acties / Werkwoorden Acties / Werkwoorden Voor er gestart kan worden met onderstaand programma, moet het kind aan de volgende voorwaarden voldoen: Het kind kan 50 objecten benoemen en op verzoek selecteren. Het kind kan 10

Nadere informatie

Les 33. Zwangerschap

Les 33. Zwangerschap http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 33. Zwangerschap Wat leert u in deze les? Informatie begrijpen over zwanger zijn. Zeggen dat u zwanger bent of dat u zich niet lekker voelt. Woorden die hetzelfde

Nadere informatie

Opstartlessen. Les 1. Kennismaken

Opstartlessen. Les 1. Kennismaken www.edusom.nl Opstartlessen Les 1. Kennismaken Wat leert u in deze les? Uzelf voorstellen Kennismaken Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente Den Haag en DWI Amsterdam HET GESPREK

Nadere informatie

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design Woord voor Woord is een programma mondelinge vaardigheden NT2 voor analfabete beginners. Het omvat 12 lessen. De ontwikkeling van het programma en de daarbij behorende video s is mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 14. Opdrachten

Thema Op het werk. Lesbrief 14. Opdrachten Thema Op het werk. Lesbrief 14. Opdrachten Kofi is op het werk. De chef geeft opdrachten: zij zegt wat Kofi moet doen. De eerste opdracht is de rommel opruimen. Kofi moet de vloer vegen. Het is weer netjes

Nadere informatie

Werkblad 7.1 Opdracht 3, module 3, les 7

Werkblad 7.1 Opdracht 3, module 3, les 7 Werkblad 7.1 Opdracht 3, module 3, les 7 Lees de vragen. Kruis aan: ja of nee. ja nee 1. Wil de moeder over haar kind praten? 2. Kan de juf s morgens over het probleem praten? 3. Onderbreekt de juf de

Nadere informatie

Thema Informatie vragen bij een instelling

Thema Informatie vragen bij een instelling http://www.edusom.nl Thema Informatie vragen bij een instelling Les 30. Herhaling thema Wat leert u in deze les? De woorden uit les 27, 28 en 29. Informatie vragen bij een instelling. Veel succes! Deze

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine?

Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? Thema Op het werk. Lesbrief 13. Hoe werkt de machine? is op het werk. moet aan de machine werken. De chef vertelt eerst hoe de machine werkt. Dan werkt met de machine. De machine doet het niet. roept een

Nadere informatie

Les 1. 1 En jij? O 2 keer per jaar O 3 keer per jaar O 4 keer per jaar. Wat is een rapport? 1. Krijgt jouw kind een rapport?

Les 1. 1 En jij? O 2 keer per jaar O 3 keer per jaar O 4 keer per jaar. Wat is een rapport? 1. Krijgt jouw kind een rapport? Les 1 Wat is een rapport? 1 En jij? 1. Krijgt jouw kind een rapport? O ja O nee 2. Krijgen kleuters ook een rapport? O ja O nee 3. Kreeg jij vroeger in de school ook een rapport? O ja O nee Wanneer? Wat

Nadere informatie

HEB JE HUISWERK VANDAAG?

HEB JE HUISWERK VANDAAG? BLAD 1 HEB JE HUISWERK VANDAAG? Je kind moet thuis werken voor school. In de agenda kan je kijken wat je kind moet doen. Wat moet je doen? 1 Maak oefening 1 op blad 2: Wat doet je kind na de school? 2

Nadere informatie

Wat weet ik al over het onderwerp? (Kennis ophalen)

Wat weet ik al over het onderwerp? (Kennis ophalen) HANDLEIDING BLOK 1, WEEK 3, LES 1 GROEP 4 achtergrondinformatie Leesstrategie Wat weet ik al over het onderwerp? (Kennis ophalen) Lesdoelen De kinderen kunnen: bedenken wat ze al weten over het onderwerp.

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Handtekeningen verzamelen

Handtekeningen verzamelen Aantal personen Hele klasgroep Taalniveau Reproducerend taalniveau Niveau Verschillende niveaus mogelijk (met of zonder hulp van afbeeldingen; met of zonder hulp van ) Niveau zelf te kiezen Vaardigheden

Nadere informatie

Structuren. Coöperatief leren

Structuren. Coöperatief leren Structuren Coöperatief leren Mix En Koppel 1. Leerlingen mixen (muziek) 2. Leerlingen zoeken een maatje, stellen een vraag die past bij de kaart. 3. Maatje antwoordt, lln. bedankt of coacht. 4. Wissel

Nadere informatie

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer Deze les gaat over praten in de wachtkamer. Een man, meneer Wong, gaat naar de huisarts. Hij moet even wachten. Hij zit in de wachtkamer. Er zitten veel mensen.

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Tafelplan 2015-2016. Werkwijze voor het aanleren en automatiseren van de keertafels (en de deeltafels). in groep 4, 5 en 6.

Tafelplan 2015-2016. Werkwijze voor het aanleren en automatiseren van de keertafels (en de deeltafels). in groep 4, 5 en 6. Tafelplan 2015-2016 Werkwijze voor het aanleren en automatiseren van de keertafels (en de deeltafels). in groep 4, 5 en 6. 1 Groep 4 Doelen eind groep 4: - De kinderen hebben de tafel van 1, 10, 2, 4,

Nadere informatie

De spreekbeurt. In welke groepen wordt een spreekbeurt gehouden? De spreekbeurt wordt gehouden in de groepen 5 t/m 8.

De spreekbeurt. In welke groepen wordt een spreekbeurt gehouden? De spreekbeurt wordt gehouden in de groepen 5 t/m 8. De spreekbeurt mei 2011. Wat is een spreekbeurt? Onder een spreekbeurt verstaan we een vertelbeurt voor de klas. De leerling leert in het openbaar voor een groep te durven spreken over een bepaald onderwerp.

Nadere informatie

Zonnevangers met een functie

Zonnevangers met een functie U UNPLUGGED Zonnevangers met een functie Lestijd: 20 minuten Deze basisles omvat alleen oefeningen. Er kunnen inleidende en afrondende suggesties worden gebruikt om dieper op het onderwerp in te gaan als

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Kindervergadering Zo gaat het bij ons!

Kindervergadering Zo gaat het bij ons! Pedagogisch kader kindercentra 4 13 jaar Kindervergadering Zo gaat het bij ons! Introductie voor de groepsleiding Is kinderinspraak belangrijk? Denken vanuit de groep is logisch en praktisch, maar toch

Nadere informatie

Thema Gezondheid. Lesbrief 5. De tandarts

Thema Gezondheid. Lesbrief 5. De tandarts Thema Gezondheid Lesbrief 5. De tandarts Inleiding Deze les gaat over praten bij de tandarts. Meneer Wong komt voor controle bij de tandarts. De tandarts kijkt of alle tanden en kiezen goed zijn. Wat leert

Nadere informatie

De kijkwijzer lezen: een alternatief voor het beoordelen van de leesvaardigheden van de kinderen

De kijkwijzer lezen: een alternatief voor het beoordelen van de leesvaardigheden van de kinderen Kijkwijzer voor taal De kijkwijzer lezen: een alternatief voor het beoordelen van de leesvaardigheden van de kinderen Evaluatie van (begrijpende)leesvaardigheden van kinderen is zo moeilijk omdat de prestaties

Nadere informatie

Schrijfpalet. Denk goed na! 12. Olifant met gsm?

Schrijfpalet. Denk goed na! 12. Olifant met gsm? 12. Olifant met gsm? Ontspannende tekst: kort verhaal Gisteren was het markt in de stad. Ik pakte m n fiets en reed naar de markt. Het was er erg druk. Opeens zag ik mijn neefje staan. Ik riep hem en zwaaide.

Nadere informatie

Thema Op zoek naar werk. Lesbrief 6. Het sollicitatiegesprek Antwoord geven op vragen

Thema Op zoek naar werk. Lesbrief 6. Het sollicitatiegesprek Antwoord geven op vragen Thema Op zoek naar werk. Lesbrief 6. Het sollicitatiegesprek Antwoord geven op vragen Inleiding heeft een afspraak met de manager voor een sollicitatiegesprek. Deze les gaat over het eerste deel van het

Nadere informatie

Instructieboek: de was doen

Instructieboek: de was doen Instructieboek: de was doen Voor de Mpower - coach Mpower - coach Instructieboek Versie 0.5-2014 Pagina 1 Mpower - coach Instructieboek Versie 0.5-2014 Pagina 2 Inhoud: Inhoud blz. 3 Mpower-coach blz.

Nadere informatie

HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012

HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012 HUISWERKGIDS SCHOOLJAAR 2011-2012 1 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk bladzijde 1. Inleiding De huiswerkgids 3 2. Hoe maak en leer je huiswerk? 4 3. Het leren van woorden (spelling/engels) 5 4. Het leren van topografie

Nadere informatie

Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen?

Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Zonder dat we het door hebben worden we steeds asocialer. Dit

Nadere informatie

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten www.edusom.nl Opstartlessen Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren over familie, vrienden en buurtgenoten. Antwoord geven op vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

werkbladen thema 7 DE BASISSCHOOL

werkbladen thema 7 DE BASISSCHOOL werkbladen thema 7 DE BASISSCHOOL 7.0 vragen bij de film alleen Kijk naar de film. Geef antwoord op de vragen. eerste ronde filmkijken 1 2 3 Badria vindt Nederlands moeilijk. De juf komt op huisbezoek.

Nadere informatie

GROENTE & FRUIT LESPAKKET

GROENTE & FRUIT LESPAKKET MAAK KENNIS MET HET LESPAKKET LESPAKKET: MAAK KENNIS MET MAAK KENNIS MET HET LESPAKKET INLEESBLAD Beste leerkracht, Maak kennis met het Groente en Fruit lespakket van de Louis Bonduelle Foundation. Het

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak.

De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak. De Huiswerkgids beschrijft de doorgaande lijn van het huiswerk dat we geven en de aanbevolen aanpak. 2 juli 2014 KBS De Hoeksteen 11QH Olmendreef 100 3137 CR Vlaardingen Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Hoe maak

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

Lesbrief 35. AOW aanvragen.

Lesbrief 35. AOW aanvragen. http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Lesbrief 35. AOW aanvragen. Wat leert u in deze les? Informatie over AOW begrijpen. Uitleg vragen. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente Den

Nadere informatie

1. Inleiding tot The Assessment of Basic Language and Learning Skills: The ABLLS-R. James W. Partington

1. Inleiding tot The Assessment of Basic Language and Learning Skills: The ABLLS-R. James W. Partington 1. Inleiding tot The Assessment of Basic Language and Learning Skills: The ABLLS-R. James W. Partington 2. Autisme: Kwalitatieve verschillen op 3 gebieden: taalvaardigheden, sociale vaardigheden en beperkte/

Nadere informatie

Onze cliënten aan het woord

Onze cliënten aan het woord Onze cliënten aan het woord Instrument om ervaringen van cliënten in kaart te brengen Naam cliënt : Naam invuller vragenlijst : Woning cliënt : Datum : 1 Toelichting Inleiding Naam instelling wil graag

Nadere informatie

Praten over boeken in de klas Het vragenspel van Aidan Chambers

Praten over boeken in de klas Het vragenspel van Aidan Chambers Praten over boeken in de klas Het vragenspel van idan hambers We weten pas wat we denken als we het onszelf horen zeggen. (idan hambers). Elk individu, kind en volwassene, beleeft een tekst op geheel eigen

Nadere informatie

De Driestroom DTT Stapsgewijs vaardigheden leren

De Driestroom DTT Stapsgewijs vaardigheden leren voor De Driestroom kinderen met een ontwikkelingsachterstand DTT Stapsgewijs vaardigheden leren Elly: is veel opener geworden. Nynke: is echt vooruit gegaan. Yvo: begrijpt meer. DTT Stapsgewijs vaardigheden

Nadere informatie

Lesbrief 8. Een taxi bellen

Lesbrief 8. Een taxi bellen www.edusom.nl Opstartlessen Lesbrief 8. Een taxi bellen Wat leert u in deze les? Een taxi bellen. Het tegenovergestelde van dingen zeggen. Zeggen wat u mooi vindt, of waar u gek op bent. Veel succes! Deze

Nadere informatie

Thema Op het werk. Les 16. Herhaling thema. Wat leert u in deze les? Veel succes! www.edusom.nl

Thema Op het werk. Les 16. Herhaling thema. Wat leert u in deze les? Veel succes! www.edusom.nl www.edusom.nl Thema Op het werk. Les 16. Herhaling thema Dit is een herhalingsles. U heeft vier gesprekken van Kofi gelezen. In deze gesprekken was Kofi op zijn werk. U heeft in les 12, 13, 14 en 15 veel

Nadere informatie

Help, mijn team doet het niet!

Help, mijn team doet het niet! Help, mijn team doet het niet! Haal als leidinggevende het beste uit je team WERKBOEK Help, mijn team doet het niet! Haal als leidinggevende het beste uit je team Gefeliciteerd met de aankoop van het boek.

Nadere informatie

Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen

Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen Informatieblad speciaal voor kinderen Datum; Aalsmeer, jaar 2011 Gemaakt door; Bianca Wegbrands daar, Wat leuk dat je dit informatieblad speciaal voor kinderen wilt lezen. Ik zal me eerst even aan jou

Nadere informatie

Thema In en om het huis.

Thema In en om het huis. http://www.edusom.nl Thema In en om het huis. Les 22. Een huis zoeken Wat leert u in deze les? Praten over uw huis Informatie over het vinden van een nieuwe woning Praten over wat afgelopen is Veel succes!

Nadere informatie

Spreken. Les 3: Wat zeg je? De supermarkt OPDRACHTKAART. www.nt2taalmenu.nl

Spreken. Les 3: Wat zeg je? De supermarkt OPDRACHTKAART. www.nt2taalmenu.nl OPDRACHTKAART www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. U kunt ook veel oefeningen

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Kern 6: geit-pauw-duif-ei

Kern 6: geit-pauw-duif-ei Kern 6: geit-pauw-duif-ei In deze kern leert uw kind Letters: g - ui - au - f - ei Woorden: geit, pauw, duif, ei Alle letters compleet In kern 6 leert uw kind de laatste nieuwe letters. Op het eind van

Nadere informatie

Thema Gezondheid. Lesbrief 33. In gesprek met de leerkracht.

Thema Gezondheid. Lesbrief 33. In gesprek met de leerkracht. http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Lesbrief 33. In gesprek met de leerkracht. Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren met de leerkracht. Zinnen maken met omdat. Hulp vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

werkbladen, telefoons en opnametoestel

werkbladen, telefoons en opnametoestel DE BAAN OP! De jongeren organiseren zelf één of meerdere bedrijfsbezoeken. Ze verzamelen informatie over verschillende bedrijven en op basis hiervan kiezen ze met de hele klas het meest interessante bedrijf

Nadere informatie

Les 2. Naar het ziekenhuis.

Les 2. Naar het ziekenhuis. http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 2. Naar het ziekenhuis. Wat leert u in deze les? De weg vragen. Om herhaling en verduidelijking vragen. Je naam spellen. Vragen stellen en beantwoorden. Veel succes!

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Blok 3 Blok 3: We hebben oor voor elkaar Blok 3: Algemeen: In dit blok stimuleren we de kinderen om oor voor elkaar te hebben. De lessen gaan over communicatie, over praten

Nadere informatie

Begeleide interne stage

Begeleide interne stage Ik, leren en werken Begeleide interne stage Deel 2 Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Marian van der Meijs Inhoudelijke redactie: Titel: Ik, leren

Nadere informatie

Informatieboekje (voor)lezen

Informatieboekje (voor)lezen Informatieboekje (voor)lezen Welkom op basisschool Het Mozaïek Algemeen Uw kind is in een ontwikkelingsfase gekomen waarbij hij/zij met regelmaat in contact komt te staan met andere kinderen / volwassenen.

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Handleiding. UNICEF Handleiding lessuggestie Gedicht groep 7-8. Gedicht

Handleiding. UNICEF Handleiding lessuggestie Gedicht groep 7-8. Gedicht UNICEF Handleiding lessuggestie Gedicht groep 7-8 Handleiding Gedicht In het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties zijn de rechten voor het kind opgenomen. U maakt deze rechten concreet en zichtbaar,

Nadere informatie

Uitleg bij de spellingskaartjes.

Uitleg bij de spellingskaartjes. Uitleg bij de spellingskaartjes. 1. De BLAUWE kaartjes zijn bedoeld om alleen te oefen met de spellingskaartjes 2. Met de Paarse kaartjes mag je met zijn tweeën oefenen met de spellingskaartjes 3. De Groene

Nadere informatie

Welke meningen over reclame staan tegenover elkaar? Teken een verbindingslijn tussen de 2 zinnen die bij elkaar horen:

Welke meningen over reclame staan tegenover elkaar? Teken een verbindingslijn tussen de 2 zinnen die bij elkaar horen: Welke meningen over reclame staan tegenover elkaar? Teken een verbindingslijn tussen de 2 zinnen die bij elkaar horen: Reclame is cool en gaaf! Reclame geeft nuttige informatie Reclame laat zien hoe het

Nadere informatie

Conflict met CASS voorkomen

Conflict met CASS voorkomen Conflict met CASS voorkomen Deze 4 daagse cursus wordt aangeboden op de volgende data: Cursuscode Locatie Regulier of gericht op CASS & verstandelijke data CACF-R-0914 Doetinchem Regulier 15-09-2014 27-10-2014

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Compassie leven 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Inhoudsopgave Voorwoord Wekelijkse inspiraties 01 Geweld in de taal? Wie, ik?

Nadere informatie

Herhalingsles van het thema Op zoek naar werk

Herhalingsles van het thema Op zoek naar werk Herhalingsles van het thema Op zoek naar werk Lesbrief 11. Herhaling Inleiding Deze les is een herhalingsles van de vier gesprekken van het thema. Wat leert u in deze les? Vragen naar werk. Je voorstellen.

Nadere informatie

SPOT EEN JOB! Op bezoek bij een interimkantoor. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

SPOT EEN JOB! Op bezoek bij een interimkantoor. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS SPOT EEN JOB! Wie zoekt die vindt! Er zijn veel manieren om vacatures te vinden. In dit lespakket worden de jongeren aan het werk gezet om via verschillende kanalen vacatures te vinden: kranten, internet,

Nadere informatie

Een spreekbeurt houden

Een spreekbeurt houden Een spreekbeurt houden Groep 4 gaat voor het eerst een spreekbeurt voorbereiden en houden. Moeilijk? Eng?We hebben nu al een beetje geoefend met een boekbespreking, maar voor veel kinderen is praten met

Nadere informatie

Vragenlijst Prettig Schoolgaan versie voor de basisschool

Vragenlijst Prettig Schoolgaan versie voor de basisschool Vragenlijst Prettig Schoolgaan versie voor de basisschool Dit is een vragenlijst met 60 vragen. De vragen gaan over school. Sommige dingen op school vind je fijn. Sommige dingen op school vindt je vervelend

Nadere informatie

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS?

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Inhoud WELKE INFORMATIE VIND JE IN DIT BOEKJE? Bladzijde 3 - Waarom een boekje over je buurt? Bladzijde 4 - Ontdek je buurt Bladzijde 6 - Een buurtkaart

Nadere informatie

Handleiding Kahoot quiz maken.

Handleiding Kahoot quiz maken. Handleiding Kahoot quiz maken. Ga naar internet. Typ het volgende adres in: https://getkahoot.com/ Klik op: Kies je rol bij: Typ daarna de schoolnaam in het vak: Bij stap 2: verzin je een Username (jouw

Nadere informatie

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer Deze les gaat over praten in de wachtkamer. Meneer Bashir gaat naar de huisarts. Hij moet even wachten. Hij zit in de wachtkamer. Er zitten veel mensen. Ze praten.

Nadere informatie

Bijlage interview meisje

Bijlage interview meisje Bijlage interview meisje Wat moet er aan de leerlingen gezegd worden voor het interview begint: Ik ben een student van de Universiteit van Gent. Ik wil met jou praten over schrijven en taken waarbij je

Nadere informatie

Vragenlijst leerlingen Eureka! Oberon & Eureka!, januari 2012

Vragenlijst leerlingen Eureka! Oberon & Eureka!, januari 2012 Vragenlijst leerlingen Eureka! Oberon & Eureka!, januari 2012 Toelichting Beste leerling, Jij zit in de Eureka!-klas. We zijn benieuwd naar jouw mening. Die kun je geven in deze vragenlijst. Die bestaat

Nadere informatie

Welke voorkeur heb jij?

Welke voorkeur heb jij? Pedagogische vaardigheden: Welke voorkeur heb jij? Als pedagogisch medewerker maak je in de omgang met de kinderen in jouw groep gebruik van verschillende pedagogische vaardigheden. Wat zijn jouw voorkeursvaardigheden

Nadere informatie

Thema Informatie vragen bij een instelling

Thema Informatie vragen bij een instelling http://www.edusom.nl Thema Informatie vragen bij een instelling Lesbrief 28. De belastingaanslag. Wat leert u in deze les? Informatie over uw inkomsten begrijpen. Informatie over uw uitgaven begrijpen.

Nadere informatie

De ontwikkelde materialen per unit.

De ontwikkelde materialen per unit. Handleiding. Dit is de handleiding voor het remediërende programma voor de leeszwakke leerling bij het vak Engels. De hulpmiddelen zijn ontwikkeld voor leerlingen die bij de toetsen technisch lezen uitvallen

Nadere informatie

3. Delen oefenen: De groepjes van 2 verzinnen een eigen melodie en noteren deze op de melodiekaartjes. Ze oefenen dit op hun instrument.

3. Delen oefenen: De groepjes van 2 verzinnen een eigen melodie en noteren deze op de melodiekaartjes. Ze oefenen dit op hun instrument. spel melodie grafisch notatie Groep Groep 5/6 en 7/8 afhankelijk van niveau Eindproduct De kinderen maken in groepjes van 2 x 2 een samenspel van hun eigen melodieimprovisatie Onderdeel O Zingen X Muziek

Nadere informatie

Workshop Vertellen. Workshop Vertellen

Workshop Vertellen. Workshop Vertellen Workshop Vertellen Er is om ons heen veel aandacht voor het (voor)lezen, maar veel minder voor het vertellen vanuit eigen verbeeldingskracht. Verhalenverteller en theatermaker Adrie Gloudemans geeft in

Nadere informatie

Compaen pakt aan.

<prikkelaar toevoegen> Compaen pakt aan. Compaen pakt aan. Ik weet hoe ik jou kan bereiken Versterk je leerkracht: Hoe bereik ik de kinderen in mijn klas? 19 maart 2014 Jelte van der Kooi trainer/ adviseur schoolbegeleider

Nadere informatie

Het gedragmodel. 1. Inleiding

Het gedragmodel. 1. Inleiding Het gedragmodel 1. Inleiding Het gedragmodel is een NLP-techiek, ontwikkeld door Peter Dalmeijer (zie www.vidarte.nl) en Paul Lenferink. Het model leert ons feedback te geven waarbij we anderen op hun

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Hoe maak ik... Naam: Groep:

Hoe maak ik... Naam: Groep: Hoe maak ik... Naam: Groep: Inleiding Een spreekbeurt houden is niet niets! Je moet daar heel wat voor kunnen. Wat dacht je van: Goed kunnen lezen Goed kunnen begrijpen wat je leest Goed dingen kunnen

Nadere informatie

Basisarrangement. Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal. 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen

Basisarrangement. Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal. 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Basis Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Deviant methode leer/werkboek VIA vooraf op weg naar 1F. De 8 thema s in het boek hebben terugkerende

Nadere informatie

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA Hotel Hallo - Thema 4 Hallo opdrachten OPA EN OMA 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en

Nadere informatie