De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding."

Transcriptie

1 Casus 20A Fase A Titel Chronische buikklachten Onderwerp Hypochondrie Auteur Drs. R. Sijstermans Opleidingsniveau studenten De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Inzet in het onderwijs De casus wordt ingezet tijdens het blok- of lijnonderwijs waarin klinisch redeneren wordt onderwezen. De casus is met name bedoeld voor het blokonderwijs over huisartsgeneeskunde. Literatuur DSM-IV patiëntenzorg (1996), Swets en Zeitlinger b.v. Diagnostische criteria van de DSM-IV (1995), Swets en Zeitlinger b.v. Boukes F.S. e.a. (2002), Samenvatting van de standaard Prikkelbare darm syndroom van het Nederlands Huisartsen Genootschap, Nederlands Tijdschrift van Geneeskunde 146 (17) Boeijen, C.A. van, e.a. (1998), Hypochondrie. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 142 (33) (bijlage) Dulmen, A.M. van, e.a. (1998), Betere prognose van functionele buikklachten door aandacht voor psychische factoren. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 142 (12) Multimedia materiaal Voor beeldmateriaal is er een beroep worden gedaan op materiaal van docenten en van de afdeling Radiologie het van het AMC. Foto s van een 38-jarige jongen zijn verkregen via GettyImages (www.gettyimages.com). Introductie U heeft enkele maanden geleden een middelgrote huisartspraktijk van een oudere collega overgenomen. Op uw spreekuur ziet u voor het eerst de heer Molenaar. Hij vertelt al enkele jaren in wisselende mate onderbuiksklachten te hebben waarbij de plaats en intensiteit van keer tot keer verschilt. Ook zegt hij al jaren problemen met de ontlasting te hebben, deze is meestal zacht van samenstelling en wordt door hem dagelijks uitvoering geïnspecteerd, waarbij hij let op samenstelling, kleur en eventuele bloedbijmenging. De klachten boezemen de patiënt aanhoudend angst in; hij is vooral bang om kanker aan de darm te hebben. Om die reden is hij blijkens de patiëntenkaart van uw voorganger regelmatig op diens spreekuur geweest, zonder dat er ooit een duidelijke afwijking is gevonden. Vanwege deze klachten heeft hij het afgelopen jaar regelmatig werk en gezinstaken moeten verzuimen. Gisteren meende hij in zijn ontlasting een draadvormig spoortje rood bloed te hebben waargenomen waardoor zijn angst voor darmkanker is verergerd. 1

2 Anamnese Voorgeschiedenis Blanco. Algemene malaise Ik ben bang dat ik darmkanker heb, dokter. Sociale omstandigheden De heer Molenaar is een 38 jaar oude ex-voetbal professional die na zijn sportieve loopbaan op middle-management niveau op de afdeling financiën bij de gemeente werkt. Hij is reeds 10 jaar gelukkig getrouwd en heeft een dochter van 9. Ziekteverzuim Vanwege mijn klachten heb ik het afgelopen jaar regelmatig werk en gezinstaken moeten verzuimen. Leeftijd Mijnheer Molenaar is 38 jaar. Medicatie Ik gebruik geen voorgeschreven medicatie. Heel af en toe een paracetamol tegen de hoofdpijn. Duur klachten De huidige klachten bestaan ongeveer twee jaar, dokter. Beloop klachten Perioden met veel klachten worden afgewisseld door perioden met weinig klachten. Ook tijdens mijn actieve voetbal loopbaan had ik kort voor de wedstrijd dikwijls buikklachten en dwong mijzelf om naar het toilet te gaan. Soort klachten (Hoofdklacht) Ik heb niet gebraakt, dokter. Pijnklachten De pijn is krampachtig. Locatie pijn De pijn is soms linksonder, soms rechtsonder of in mijn gehele buik voelbaar. Angstig Ik ben bang dat ik darmkanker heb! Meteorisme (Windzucht, Opgeblazenheid) Van opgeblazenheid heb ik geen last, dokter. 2

3 Eetlust (Dieet) De eetlust is de laatste maanden minder. Defaecatiepatroon Patient heeft dagelijks ontlasting. Gewichtsverandering Ik ben niet afgevallen, dokter. Kleur ontlasting De kleur van de ontlasting is normaal. Bloed/slijm bij ontlasting (bloed, slijm, wormen) In het verleden meen ik enkele malen een streepje bloed in de ontlasting gezien te hebben. Aspect ontlasting Het laatste jaar is mijn ontlasting dikwijls dun, maar in de vakantie en in de weekenden normaler van samenstelling. Haemorrhoiden De aanwezigheid van haemorrhoiden is mij nooit opgevallen, dokter. Fissuren (zwelling, pijn) Nee, dokter. Mictie Patient gaat 4-6 x per dag naar de WC. De urine is helder geel met een krachtige straal. Geen klachten van pijn of nadruppelen. Familie anamnese Moeder en broer hebben wel eens dezelfde klachten, maar zijn daar nooit angstig bij. Diarree Door de week is mijn ontlasting dikwijls dunner dan normaal. Koorts Uw patiënt heeft niet de indruk dat er sprake is geweest van een temperatuurverhoging recent. Lichamelijk onderzoek Algemene indruk Een gezond uitziende man die zeer gespannen is. Inspectie buik Geen littekens. Symmetrisch ademhalings patroon. Geen zwellingen in de liesstreek zichtbaar, ook niet bij persen. Buik is niet opgezet. Palpatie buik De buik is soepel, over het beloop van het colon descendens wordt enige drukpijn aangegeven. Percussie buik Wisselende tympanie, geen abnormale dempingen. Auscultatie buik De darmperistaltiek is levendig. 3

4 Inspectie anus Inspectie van het anaal gebied levert geen afwijkingen op. Rectaal toucher Wordt niet als pijnlijk ervaren. De prostaat is niet vergroot, abnormale weerstanden worden niet gevoeld. De ampulla is leeg. Inspectie huid De huid ziet opvallend bleek. Inspectie slijmvliezen De slijmvliezen lijken goed doorbloed. Inspectie lymfeklieren Abnormaal vergrote lymfeklieren. Palpatie lymfeklieren De lymfeklieren zijn nergen palpabel. Oriëntatie tijd en ruimte Sjoerd weet niet hoe laat het is en het is voor hem ook niet geheel duidelijk waar hij is. Commentaar: Metingen Temperatuur 39,5 C. Gewicht 77 kg. Lengte 1.81 m. Polsfrequentie 95 slagen/min. Diastolische bloeddruk 90 mm Hg. Systolische bloeddruk 140 mm Hg. Laboratorium onderzoek Urine Sediment Schoon. Geen eiwit of glucose aantoonbaar. Commentaar: Urineweg infexties kunnen buikklachten geven. Bloed Hb Commentaar: Verschillende van de mogelijke somatische afwijkingen gaan gepaard met anemie. Bloed BSE Commentaar: Een hoge BSE bij een 38-jarige geeft steun aan het idee dat er een somatische oorzaak voor de klachten bestaat en zal leiden tot verder onderzoek. 4

5 Bloed Leucocyten Commentaar: Colitis ulcerosa of Crohn'se colitis geven een ontstekingsbeeld (leucocytose). Bloed Leucocyten staafkernigen fractie Commentaar: Colitis ulcerosa of Crohn'se colitis geven een ontstekingsbeeld (leucocytose). De student wordt gevraagd of hij/zij aanvullend onderzoek zou overwegen. Argumenten voor zijn: - geruststelling (zeer angstige patient) - ter uitsluiting van een kleine kans - nooit eerder uitvoerig onderzoek plaatsgevonden Argumenten tegen zijn: - medicalisering - kosten De patient blijft echter aandringen op verdere diagnostiek door een internist om zodoende zekerheid te krijgen dat er niet sprake is van darmkanker. Aanvullend onderzoek Coloscopie Patiënt lag in linkerzijligging. Scoop was makkelijk in te brengen. Het colonslijmvlies was normaal van kleur met een normale vaattekening. Er waren geen ulcera, divertikels of poliepen zichtbaar. Enkele faecesresten zichtbaar in het lumen. Er zijn geen biopten genomen. Rectoscopie De rectoscopie vertoont geen afwijkingen. Voor de patient duurt de opluchting dat er geen bijzonderheden zijn maar kort. Hij blijft klachten houden, blijft zijn ontlasting zorgvuldig inspecteren en blijft doorgaand bevreesd dat hij darmkanker heeft. De student wordt gevraagd welke diagnose hij/zij het meest waarschijnlijk acht: - gegeneraliseerde angststoornis - hypochondrie - somatische stoornis - conversie stoornis - somatoforme stoornis Hypochondrie is het meest waarschijnlijk aangezien meerdere lichamelijke verschijnselen ontbreken (somatisatiestoornis, symptomen van een gegeneraliseerde stoornis ontbreken en er wel sprake is van angstige preoccupatie, angst voor kanker bij lichte symptomen en uitgesloten pathologie. 5

6 Therapie Geruststellen patient (Gesprek patient) Voor consult internist: U stelt de patient gerust door middel van een ondersteunend gesprek om de tijd tussen verwijzing en nader onderzoek te overbruggen. Commentaar: Angst voor ziekten en kanker is een belangrijke contactreden bij de huisarts. Na consult internist: Wat wilt u met de patient bespreken? (meedere antwoorden mogelijk) - Overtuigen dat hij niet angstig hoeft te zijn - Welke psychosociale factoren spanningen oproepen - Psychiatrische behandeling voorstellen - Regelmatig consult door de huisarts - Mijnheer moet minder klagen - Opnieuw doorverwijzen naar internist Het volgende is u tijdens het gesprek opgevallen: - De meeste klachten heeft hij op de ochtenden dat hij naar zijn werk gaat (in het weekend en vakanties veel minder). - Sinds er reorganisaties op zijn werk plaatsvinden (sinds 3 jaar) en er onzekerheid bestaat over zijn functie zijn de klachten toegenomen. - De angst dat er iets ernstigs aan de hand is belemmert hem zodanig in zijn vrije tijds activiteiten (sportvereniging, gezin) dat mensen hem steeds vragen of er iets bijzonders aan de hand is. - Hij dringt aan op regelmatige controle, liefst door een internist en om een middel tegen de angst. Consult internist U roept de hulp in van een internist om aanvullend beeldvormend onderzoek uit te voeren. U spreekt met de patient af dat hij na zijn bezoek aan de internist (en nadat u een brief van de internist heeft ontvangen over de resultaten van het onderzoek) bij u langs zal komen om de stand van zaken te bespreken. De internist zal automatisch een coloscopie, rectoscopie en aanvullend labonderzoek aanvragen. De uitslagen worden teruggerapporteerd aan de huisarts. U bent er mede op grond van het internistisch onderzoek van overtuigd dat het gaat om een darmfunctie stoornis die onder invloed van spanningen wat meer klachten kan geven en dat er vooral sprake is van een extreme angstige preoccupatie met darmkanker (hypochondrie). Consult psychiater Psychiatrische behandeling, in de zin van individuele en inzichtgevende psychotherapie heeft meestal geen effect. Een psychiatrische behandeling verloopt vaak moeizaam, omdat de meeste van deze patiënten zich alleen willen laten behandelen in een medische omgeving. De nadruk van de behandeling ligt op het verminderen van stress en het leren leven met en accepteren van een chronische aandoening, Hierbij kan groepstherapie wel zinvol zijn. Ook kan bij voldoende motivatie cognitieve gedragstherapie zinvol zijn (Kaplan en Sadock, 1996). Wanneer hypochondrie voorkomt in het kader van een andere psychiatrische stoornis, zoals bijvoorbeeld een depressie, dient de behandeling (o.a. anti-depressiva) gericht te zijn op de primaire aandoening. Consult psycholoog Verwijzing naar een psycholoog lijkt niet geïndiceerd omdat deze doorgaans onvoldoende medisch geschoold is. Nabespreking In deze casus ging het om de diagnose hypochondrie. Hypochondrie wordt gekenmerkt door een overmatige bezorgdheid ziek te zijn en een preoccupatie met gezondheid. Het gaat hierbij om een niet reële interpretatie van lichamelijke symptomen en gevoelens, die leidt tot de angst of de opvatting/overtuiging een lichamelijke ziekte te hebben, ook al kan er medisch gezien geen enkele somatische oorzaak voor 6

7 gevonden worden. Deze angst of opvatting/overtuiging kan zeer invaliderend zijn en vermindert niet of nauwelijks na adequate geruststelling, negatieve laboratorium uitslagen of een goedaardig verloop. Het thema van de discussie (en in feite van het hele programmaonderdeel ) is de vraag of het nu lichamelijk is of niet! De discussie weerspiegelt de twijfel en het dilemma, die een huisarts in werkelijkheid ook zal ervaren bij een dergelijke patiënt. De begeleiding en behandeling hangt voor een belangrijk deel af van de attitude van de huisarts. Er zijn artsen die het leuk vinden om patiënten met psychologische problemen te begeleiden en er zijn artsen die een hekel hebben aan "gezeur". Hoe de verdere behandeling er uit zal zien is voorts afhankelijk van de psychosociale omstandigheden van de patiënt (bijvoorbeeld iemand in de eigen omgeving met wie een patiënt kan praten, "zelfhulpgroepen", etc.). Het is belangrijk om onnodige chirurgische ingrepen of iatrogene schade te voorkomen. Getracht kan worden om de aandacht van de patiënten te verschuiven van de lichamelijke klachten naar de andere problemen in hun leven. De benadering is steunend en structurerend. Hierbij is een langerdurende empatische relatie met één huisarts van zeer groot belang. De patiënt moet een regelmatig contact worden aangeboden (bijv. één maal per 4 à 6 weken). Bij elk bezoek kan de patiënt op indicatie onderzocht worden. Dit geeft de patiënt het gevoel serieus genomen te worden en geeft mogelijk enige geruststelling. Een ziekenhuisopname, diagnostiek of operaties dienen uiteraard zoveel mogelijk vermeden te worden en alleen op strikte indicatie plaatst te vinden. Het is eveneens van belang dat bij het management van dit type patiënt voorkomen wordt dat elke klacht als zijnde van psychische aard geïnterpreteerd wordt. Iedere patiënt met hypochondere klachten kan een somatische afwijking of ziekte krijgen, en men dient er rekening mee te houden dat er in veel gevallen een dubbele diagnose (en een somatische, en een psychiatrische) moet worden gesteld. Psychofarmaca zijn soms aangewezen. Wanneer angst, paniek, obsessies of depressieve klachten het beeld kleuren staan benzodiazepinen of anti-depressiva (SSRI's) ter overweging. Terughoudendheid is echter geboden, de resultaten zijn dikwijls teleurstellend, de kans op langdurig gebruik en daarmee verslaving of afhankelijkheid van medicatie is groot. Klinisch redeneren - Darmkanker - Hypochondrie - Gegeneraliseerde angststoornis - Somatische stoornis - Conversie stoornis - Somatoforme pijnstoornis Technische opbouw casus Omdat de casus eindigt als de juiste verzorgende therapie gegeven wordt kan de opbouw van de casus relatief eenvoudig worden gehouden. Er hoeft voor elk symptoom maar 1 waarde geprogrammeerd te worden, namelijk het zieke antwoord/uitslag van het onderzoek. Alle afwijkende parameters kunnen geinitialiseerd worden op een afwijkende waarde en hoeven in de tijd niet te verlopen. 7

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 16A Fase A Titel Buikpijn Onderwerp Chronische buikpijn door schoolfobie Auteur Drs. R. Sijstermans Opleidingsniveau studenten De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 17A Fase A Titel Bloedbad Onderwerp Bloedverlies per anum door bloedend uclus pylori Auteur Drs. R. Sijstermans Opleidingsniveau studenten De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 12A Fase A Titel Buikpijn Onderwerp Galstenen Inhoudsdeskundige Dr. O.R.C. Busch Technisch verantwoordelijke Drs. R. Sijstermans Opleidingsniveau studenten De casus is bedoeld voor medisch studenten

Nadere informatie

Voor deze casus is een fotosessie gemaakt met een oudere mannelijke patiënt.

Voor deze casus is een fotosessie gemaakt met een oudere mannelijke patiënt. Casus 02L Fase A Titel Verraderlijke buikpijn. Onderwerp Mesenteriale ischaemie bij een man van 82 jaar. Inhoudsdeskundige Prof. Dr. J.M. van Baalen Technisch verantwoordelijke S. Eggermont Opleidingsniveau

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 08A Fase A Titel Koppijn! Onderwerp Arteritis temporalis Inhoudsdeskundige Prof. Dr. J. Stam Technisch verantwoordelijke Drs. R. Sijstermans Opleidingsniveau studenten De casus is bedoeld voor medisch

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 10A Fase A Titel Plassen Onderwerp Nycturie door decompensatio cordis Inhoudsdeskundige Dr. W. Wieling Technisch verantwoordelijke Drs. R. Sijstermans Opleidingsniveau studenten De casus is bedoeld

Nadere informatie

Mevrouw Sanders meldt zich met buikpijn op het Centrum Eerste Hulp waar u dienst hebt als chirurg.

Mevrouw Sanders meldt zich met buikpijn op het Centrum Eerste Hulp waar u dienst hebt als chirurg. Casus 18L Fase A Titel Buikpijn zoals ik het nog nooit gehad heb Onderwerp Appendicitis acuta Inhoudsdeskundige J.M. van Baalen Technisch verantwoordelijke S. Eggermont Multimedia materiaal Fotosessie

Nadere informatie

Om foto s voor de casus te verkrijgen zal een fotosessie met een icterische patiënt nodig zijn. Dit kan niet eenvoudig van te voren gepland worden.

Om foto s voor de casus te verkrijgen zal een fotosessie met een icterische patiënt nodig zijn. Dit kan niet eenvoudig van te voren gepland worden. Casus 05L Fase A Titel Mevrouw Klaassen Onderwerp Pancreaskop carcinoom Inhoudsdeskundige J.M. van Baalen Technisch verantwoordelijke S. Eggermont Literatuur Bestaande Cascoo casus. Multimedia materiaal

Nadere informatie

Let s talk. Trea Broersma psychiater

Let s talk. Trea Broersma psychiater Let s talk about SOLK Trea Broersma psychiater SOLK??? Let s talk about..solk SOLK in de huisartsenpraktijk Lichamelijke klachten zonder somatische oorzaak SOLK en somatisatie Problemen bij SOLK en somatisatie

Nadere informatie

Het gevolgenmodel. SOLK Carolien Kruyff, GZ-psycholoog Praktijk Kruyff, Den Haag

Het gevolgenmodel. SOLK Carolien Kruyff, GZ-psycholoog Praktijk Kruyff, Den Haag Het gevolgenmodel Behandeling van kinderen en jongeren met Somatisch On-(voldoende) verklaarde Lichamelijke Klachten: SOLK Carolien Kruyff, GZ-psycholoog Praktijk Kruyff, Den Haag 6 november 2014 Lichamelijke

Nadere informatie

Somatoforme stoornissen

Somatoforme stoornissen Somatisch Onverklaarde Lichamelijke Klachten (SOLK) Somatoforme stoornissen Somatoforme stoornissen Somatoforme stoornissen Lichamelijke klachten Ziektegedrag Geen lichamelijke ziekte Er is een verschil

Nadere informatie

PDS B e l a n g e n v e r e n

PDS B e l a n g e n v e r e n r a b l D e PDS B e l a n g e n v e r e n r m S y n d r o a o m i g e i n g k k i r P De diagnose PDS 2 Het Prikkelbare Darm Syndroom, een functionele aandoening Ziekten met een duidelijke diagnose zijn

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen 1. Toelichting op het onderwijsmateriaal 1 Dit onderwijsmateriaal is gebaseerd op de NHG-Standaard M71 van mei 2012 Buikpijn is een veelvoorkomende klacht in de huisartsenpraktijk. Het is ook een moeilijke

Nadere informatie

Somatoforme stoornissen. Bert van Hemert, psychiater

Somatoforme stoornissen. Bert van Hemert, psychiater Somatoforme stoornissen Bert van Hemert, psychiater Somatoforme stoornissen Algemene typering Classificatie DSM-IV + DSM-5 1. Lichamelijke klachten stoornis 2. Ziekte-angst stoornis 3. Conversie stoornis

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 05A Fase A Titel Pijn op de borst Onderwerp Angina Pectoris Inhoudsdeskundige Drs. M.C.J. Schreuder Technisch verantwoordelijke Drs. R. Sijstermans Opleidingsniveau studenten De casus is bedoeld

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 14A Fase A Titel Schoolziek Onderwerp Bacteriele meningitis (Meningococcen B) Auteur Drs. R. Sijstermans Opleidingsniveau studenten De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Kennislacunes NHG-Standaard Depressie

Kennislacunes NHG-Standaard Depressie Kennislacunes Kennislacunes 1. Het nut van screening naar depressie bij mensen met een chronische somatische aandoening in de (noot 15-16). 2. De 4DKL als instrument om het verloop van de (ernst van de)

Nadere informatie

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen Kennislacunes Buikpijn bij kinderen Kennislacunes 1. Prevalentie prikkelbare darm syndroom bij kinderen met chronische buikpijn (noot 5, 15). 2. Verschil in prognose van kinderen met prikkelbare darm syndroom

Nadere informatie

1 Wat is er met me aan

1 Wat is er met me aan 1 Wat is er met me aan de hand? Ty p e r e n d b e e l d v a n h y p o c h o n d r i e Ton Vreeswijk komt al een flink aantal maanden geregeld bij zijn huisarts met allerlei klachten. Hij maakt zich ongerust

Nadere informatie

Elektrogevoeligheid in de eerste lijn Liesbeth Adriaansens, huisarts Inleiding Mijn naam is Liesbeth Adriaansens en ik ben 20 jaar werkzaam als huisarts i werkzaam als huisarts in Breda. De presentatie

Nadere informatie

Antwoordformulieren open vragen

Antwoordformulieren open vragen Antwoordformulieren open vragen Bloktoets : 5O0 Datum : 9 juli 009 Aanvang : Studentnummer : Studentnaam :. BLOKTOETS STOFWISSELING 5O0 9 juli 009 Sint Radboud. Het uitvragen van de pijnklachten is van

Nadere informatie

Centrum voor Lichamelijk Onverklaarde Klachten (CLOK)

Centrum voor Lichamelijk Onverklaarde Klachten (CLOK) Centrum voor Lichamelijk Onverklaarde Klachten (CLOK) Wijzingen van DSM-IV naar DSM-5 Lisette t Hart & Ingeborg Visser Vragen Wie heeft in de afgelopen twee weken last gehad van buikpijn, maagpijn, misselijkheid,

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom

Prikkelbare Darm Syndroom MEDISCH CENTRUM Prikkelbare Darm Syndroom 2 Wat is een prikkelbare darm? We spreken van het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) of spastisch colon wanneer iemand gedurende tenminste 12 weken in de loop van

Nadere informatie

Periodieke Koorts Met Afteuze Faryngitis En Adenitis (PFAPA)

Periodieke Koorts Met Afteuze Faryngitis En Adenitis (PFAPA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Periodieke Koorts Met Afteuze Faryngitis En Adenitis (PFAPA) Versie 2016 1. WAT IS PFAPA 1.1 Wat is het? PFAPA staat voor Periodic Fever Adenitis Pharyngitis

Nadere informatie

CVS, CHRONISCHE PIJN EN ANDERE FUNCTIONELE KLACHTEN

CVS, CHRONISCHE PIJN EN ANDERE FUNCTIONELE KLACHTEN CVS, CHRONISCHE PIJN EN ANDERE FUNCTIONELE KLACHTEN DR. E.J. SULKERS, KINDERARTS ADRZ Symposium Nehalennia, 11 april 2013 MOEHEID KAN EEN SYMPTOOM ZIJN VAN EEN: - infectieziekte; - orgaanziekte (hart,

Nadere informatie

Zorgprogramma Angststoornissen

Zorgprogramma Angststoornissen Zorgprogramma Angststoornissen Doelgroep Het Zorgprogramma Angststoornissen is bedoeld voor volwassenen die een angststoornis hebben. Mensen met een angststoornis hebben last van angsten zonder dat daar

Nadere informatie

Oorzaken Diagnose stellen Medische behandeling

Oorzaken Diagnose stellen Medische behandeling Prikkelbare darm Een prikkelbare darm is een onschuldige darmaandoening, die wel veel lichamelijke klachten kan geven. Men spreekt niet van een ziekte omdat een prikkelbare darm niet samengaat met zichtbare

Nadere informatie

Angststoornissen. Verzekeringsgeneeskundig protocol

Angststoornissen. Verzekeringsgeneeskundig protocol Angststoornissen Verzekeringsgeneeskundig protocol Epidemiologie I De jaarprevalentie voor psychische stoornissen onder de beroepsbevolking in Nederland wordt geschat op: 1. 5-10% 2. 10-15% 15% 3. 15-20%

Nadere informatie

Grensoverschrijdend gedrag. Les 2: inleiding in de psychopathologie

Grensoverschrijdend gedrag. Les 2: inleiding in de psychopathologie Grensoverschrijdend gedrag Les 2: inleiding in de psychopathologie Programma Psychopathologie; wat is het? Algemene functionele psychopathologie DSM Psychopathologie = Een onderdeel van de psychiatrie

Nadere informatie

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16 Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Chronische diarree is een verandering in de frequentie, consistentie, of het volume van de stoelgang (ontlasting) voor meer

Nadere informatie

Dit onderzoek wordt als volgt benoemd: 1. Inspectie (kijken) 2. Auscultatie (horen) 3. Palpatie (voelen) 4. Percussie (kloppen)

Dit onderzoek wordt als volgt benoemd: 1. Inspectie (kijken) 2. Auscultatie (horen) 3. Palpatie (voelen) 4. Percussie (kloppen) Appendicitis 2 Inleiding Deze folder geeft u een overzicht van de klachten en de oorzaak van appendicitis en hoe dit behandeld kan worden. Het is goed u te realiseren dat de situatie voor iedereen anders

Nadere informatie

Omgaan met Psychische Klachten op de werkvloer

Omgaan met Psychische Klachten op de werkvloer Omgaan met Psychische Klachten op de werkvloer Harmen Doornbos www. actiefaanhetwerk.nl/zgv Powerful Impulse Agenda Introductie Verwachtingen Op welke vragen krijg ik antwoord? Psychische klachten Wat

Nadere informatie

Anale fissuur. Centrum voor Algemene Heelkunde. Dr. Tom Feryn. www.dokterferyn.be

Anale fissuur. Centrum voor Algemene Heelkunde. Dr. Tom Feryn. www.dokterferyn.be Centrum voor Algemene Heelkunde Dr. Tom Feryn www.dokterferyn.be Anale fissuur www.proctologiekliniek.be www.facebook.com/doktertomferyn www.youtube.com/doktertomferyn Wat is een anale fissuur? Een anale

Nadere informatie

Onverklaard maakt onbemind. 8 februari 2011 Utrecht

Onverklaard maakt onbemind. 8 februari 2011 Utrecht Psychiatrisch Consultatieve Dienst SLAZ/VUmc Onverklaard maakt onbemind Prof.dr.Adriaan Honig 8 februari 2011 Utrecht Onverklaard maakt onbemind AGENDA Wat verstaan we onder somatisch onvoldoende verklaarde

Nadere informatie

Heeft u één of meerdere langdurige of chronische ziektes (bijvoorbeeld suikerziekte, hoge bloeddruk, reuma, longziekte of kanker)?

Heeft u één of meerdere langdurige of chronische ziektes (bijvoorbeeld suikerziekte, hoge bloeddruk, reuma, longziekte of kanker)? Vragenlijst Gezondheid gaat over lichamelijk maar ook psychisch en sociaal welbevinden. Deze vragenlijst is bedoeld om een beeld te krijgen van uw behoefte aan zorg op psychisch, lichamelijk en sociaal

Nadere informatie

Bestaande cascoo casus Blokboek buik blz 33 t/m 36 en docentenhandleiding blokboek blz 30 t/m 32

Bestaande cascoo casus Blokboek buik blz 33 t/m 36 en docentenhandleiding blokboek blz 30 t/m 32 Casus 10L Fase A Titel Bloederige diarree Onderwerp Carcinoïd syndroom Inhoudsdeskundige Masclee Technisch verantwoordelijke S. Eggermont Literatuur Bestaande cascoo casus Blokboek buik blz 33 t/m 36 en

Nadere informatie

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud

Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. InFoP 2. Inhoud Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

6 maart 2014 Ian Faneyte. Ongemak van onder

6 maart 2014 Ian Faneyte. Ongemak van onder Ian Faneyte Ongemak van onder Persoonlijke observatie Patienten met proctologische klachten komen veelal met een diagnose al in het hoofd en ook vaak met een verwachting van (chirurgische) therapie Patienten

Nadere informatie

Onverklaard maakt onbemind

Onverklaard maakt onbemind Onverklaard maakt onbemind 6 december 2012 Henriëtte van der Horst Dit komt aan de orde Wat is SOLK Werkwijze huisartsen LO?K-spreekuur Effectieve interventies/ lopend onderzoek Vragen en discussie 2 Wat

Nadere informatie

Dokter, ik ben zo moe. greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen

Dokter, ik ben zo moe. greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen Dokter, ik ben zo moe greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen Oorzaken chronisch moeheid : > 50%(70%) psychiatrische (co)morbiditeit somatisch onderliggend lijden ( bvb cancerrelated fatigue)

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS)

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl U heeft van uw arts gehoord dat u een Prikkelbare Darm heeft. Een andere benaming voor Prikkelbare Darm Syndroom

Nadere informatie

Inhoud. Redactioneel 10. Over de auteurs 11. 1 Inleiding 12. 2 Geschiedenis 14

Inhoud. Redactioneel 10. Over de auteurs 11. 1 Inleiding 12. 2 Geschiedenis 14 Inhoud Redactioneel 10 Over de auteurs 11 1 Inleiding 12 2 Geschiedenis 14 3 Anatomie en fysiologie 17 3.1 Acute pijn 17 3.2 Chronische pijn 23 3.3 Chronische pijn en limbisch systeem? 23 4 Pijnmeting

Nadere informatie

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Inleiding

InFoP 2. Informatie voor Familieleden omtrent Psychose. Inhoud. Inleiding Informatie voor Familieleden omtrent Psychose InFoP 2 Inhoud Introductie Module I: Wat is een psychose? Module II: Psychose begrijpen? Module III: Behandeling van psychose de rol van medicatie? Module

Nadere informatie

Casus 07A Fase A. Titel. Inhoudsdeskundigen. Technisch verantwoordelijke. Opleidingsniveau studenten. Inzet in het onderwijs.

Casus 07A Fase A. Titel. Inhoudsdeskundigen. Technisch verantwoordelijke. Opleidingsniveau studenten. Inzet in het onderwijs. Casus 07A Fase A Titel Op hol geslagen hart Inhoudsdeskundigen S. Zeisser, huisarts J.R. de Groot, cardioloog Technisch verantwoordelijke R. Sijstermans Opleidingsniveau studenten De casus is bedoeld voor

Nadere informatie

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van prednison/ prednisolon. In

Nadere informatie

3 Anatomie en fysiologie 17 3.1 Acute pijn 17 3.2 Chronische pijn 23 3.3 Chronische pijn en limbisch systeem? 23

3 Anatomie en fysiologie 17 3.1 Acute pijn 17 3.2 Chronische pijn 23 3.3 Chronische pijn en limbisch systeem? 23 Inhoud Redactioneel 10 Over de auteurs 11 1 Inleiding 12 2 Geschiedenis 14 3 Anatomie en fysiologie 17 3.1 Acute pijn 17 3.2 Chronische pijn 23 3.3 Chronische pijn en limbisch systeem? 23 4 Pijnmeting

Nadere informatie

Van somatoforme stoornissen naar somatisch symptoom stoornis

Van somatoforme stoornissen naar somatisch symptoom stoornis Van somatoforme stoornissen naar somatisch symptoom stoornis Prof. dr. Sako Visser Universiteit van Amsterdam Pro Persona GGZ Het verdwijnen van hypochondrie En andere begrepen en onbegrepen verschillen

Nadere informatie

Blindedarmontsteking (Appendicitis)

Blindedarmontsteking (Appendicitis) Blindedarmontsteking (Appendicitis) Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de oorzaak van een blindedarmontsteking (appendicitis) en hoe dit behandeld kan worden. Het is goed u te

Nadere informatie

Casus koorts uit tropen

Casus koorts uit tropen Casus koorts uit tropen Het is zaterdagavond 21.30 uur, de heer Theunissen, 38 jaar,meldt zich op uw 1 ste hulp met koorts en algemene malaise sinds 2 dagen. Hij kwam 10 dagen geleden terug uit Sierra

Nadere informatie

Als er bloed in uw ontlasting is gevonden

Als er bloed in uw ontlasting is gevonden Als er bloed in uw ontlasting is gevonden januari 2014 2 3 Als er bloed in uw ontlasting is gevonden U heeft meegedaan aan het proefbevolkingsonderzoek darmkanker. De uitslag is dat er bloed in uw ontlasting

Nadere informatie

PDS B e l a n g e n v e r e n

PDS B e l a n g e n v e r e n r a b l D e PDS B e l a n g e n v e r e n r m S y n d r o a o m i g e i n g k k i r P PDS in relatie tot anderen 2 PDS in relatie tot anderen Bij het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is één van de symptomen

Nadere informatie

Dr. J.H.M. van der Straaten arts, UMCN Prof. Dr. P.F. de Vries Robbé arts, Klinisch Redeneren, Medische Informatiekunde UMCN

Dr. J.H.M. van der Straaten arts, UMCN Prof. Dr. P.F. de Vries Robbé arts, Klinisch Redeneren, Medische Informatiekunde UMCN Casus 18N Fase A Titel Bloed bij de ontlasting Onderwerp Colorectaal carcinoom Inhoudsdeskundige Dr. J.H.M. van der Straaten arts, UMCN Prof. Dr. P.F. de Vries Robbé arts, Klinisch Redeneren, Medische

Nadere informatie

Stemmingsstoornissen. Van DSM-IV-TR naar DSM-5. Johan van Dijk, klinisch psycholoog-psychotherapeut Max Güldner, klinisch psycholoog-psychotherapeut

Stemmingsstoornissen. Van DSM-IV-TR naar DSM-5. Johan van Dijk, klinisch psycholoog-psychotherapeut Max Güldner, klinisch psycholoog-psychotherapeut Stemmingsstoornissen Van DSM-IV-TR naar DSM-5 Johan van Dijk, klinisch psycholoog-psychotherapeut Max Güldner, klinisch psycholoog-psychotherapeut Inhoud Veranderingen in de DSM-5 Nieuwe classificaties

Nadere informatie

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Wat is FAP? Familiaire adenomateuze polyposis (FAP) is een erfelijke ziekte die zich kenmerkt door het ontstaan van honderden poliepen

Nadere informatie

3 onderwerpen. Irritable bowel syndrome (PDS) vanuit het Patientenperspectief

3 onderwerpen. Irritable bowel syndrome (PDS) vanuit het Patientenperspectief 3 onderwerpen Irritable bowel syndrome (PDS) vanuit het Patientenperspectief 1 IBS in het kort 2 Kennis van IBS patienten over hun aandoening 3 Het patientenperspectief/vooroordelen Carla Flik Klinisch

Nadere informatie

Anamnese Formulier Pijn

Anamnese Formulier Pijn Anamnese Formulier Pijn Onderstaand formulier geeft mij een indruk van uw klachten en de diagnose van uw arts/specialist, de reguliere medicatie die u gebruikt. Ik verzoek u daarom dit formulier zo volledig

Nadere informatie

! "! " #)% Lichamelijke Klachten Lichamelijk Onverklaarde Klachten (LOK) Somatoforme stoornissen

! !  #)% Lichamelijke Klachten Lichamelijk Onverklaarde Klachten (LOK) Somatoforme stoornissen Bert van Hemert psychiater Parnassia psycho-medisch centrum Leids Universitair Medisch Centrum L U M C Shakespeare Lichamelijke klachten Door de dokter niet verklaard door pathologische bevindingen Door

Nadere informatie

CVS : forensisch psychiatrische overwegingen

CVS : forensisch psychiatrische overwegingen CVS : forensisch psychiatrische overwegingen ZOL Genk 17 Februari 2011 Prof Dr Dillen Chris Forensisch Psychiater Vrije Universiteit Brussel, Faculteit Recht - Criminologie Porseleinwinkel Etiologie Chronisch

Nadere informatie

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij de ziekte van Crohn en Collitus Ulserosa bij kinderen

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij de ziekte van Crohn en Collitus Ulserosa bij kinderen Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij de ziekte van Crohn en Collitus Ulserosa bij kinderen In overleg met de behandelend arts is besloten dat uw kind het medicijn Prednison gaat gebruiken. De

Nadere informatie

Periodieke Koorts met Afteuze Faryngitis en Adenitis (PFAPA)

Periodieke Koorts met Afteuze Faryngitis en Adenitis (PFAPA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro Periodieke Koorts met Afteuze Faryngitis en Adenitis (PFAPA) Versie 2016 1. WAT IS PFAPA 1.1 Wat is het? PFAPA staat voor Periodic Fever Adenitis Pharyngitis

Nadere informatie

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Vragenlijst Behoefte als kompas, de oudere aan het roer Deze vragenlijst bestaat vragen naar uw algemene situatie, lichamelijke en geestelijke gezondheid, omgang met gezondheid

Nadere informatie

Informatie. Plasproblemen bij mannen WWW.ELKERLIEK.NL

Informatie. Plasproblemen bij mannen WWW.ELKERLIEK.NL Informatie Plasproblemen bij mannen Inleiding Plasklachten bij mannen ontstaan vaak op wat oudere leeftijd. Meestal rond het 50e jaar treden de eerste verschijnselen van vaker plassen, wat minder krachtige

Nadere informatie

NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts

NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts Versie 2016 1. WAT IS NRLP-12 GERELATEERDE TERUGKERENDE KOORTS 1.1 Wat is het? NRLP-12 gerelateerde terugkerende

Nadere informatie

SOLK Inleiding. Dr. E.M. van de Putte, kinderarts-sociale pediatrie. SOLK Aristo 15 maart 2016

SOLK Inleiding. Dr. E.M. van de Putte, kinderarts-sociale pediatrie. SOLK Aristo 15 maart 2016 SOLK Inleiding Dr. E.M. van de Putte, kinderarts-sociale pediatrie SOLK Aristo 15 maart 2016 Wie zitten in de zaal? jeugdarts kinderarts kinderverpleegkundige huisarts GZ-psycholoog pedagogisch medewerker

Nadere informatie

Praktijk voor Massagetherapie Josephine van der Woude 06-20489163. Beroepsvereniging NVST A-Therapeut lidnr. 23 28 SR BAG lidnr.

Praktijk voor Massagetherapie Josephine van der Woude 06-20489163. Beroepsvereniging NVST A-Therapeut lidnr. 23 28 SR BAG lidnr. Praktijk voor 06-20489163 Beroepsvereniging NVST A-Therapeut lidnr. 23 28 SR BAG lidnr.122911 Wilt u onderstaande vragen aandachtig doorlezen en zo nauwkeurig mogelijk beantwoorden. Bij het intake gesprek

Nadere informatie

leverarts In deze folder leest u meer over het onderzoek.

leverarts In deze folder leest u meer over het onderzoek. Coloscopie Inwendig onderzoek van de dikke darm Afspraak coloscopie Datum: Tijd: Melden op afdeling: Bloedverdunnende medicatie Stopdatum: In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een coloscopie.

Nadere informatie

Samenvatting. Een complex beeld

Samenvatting. Een complex beeld Samenvatting Een complex beeld Vroeg herkende lymeziekte na een tekenbeet is goed te behandelen met antibiotica. Het beeld wordt echter complexer als de symptomen minder duidelijk zijn of als de patiënt

Nadere informatie

Dikke darmpoliepen. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl

Dikke darmpoliepen. MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis. www.mdlcentrum.nl Dikke darmpoliepen MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Inhoudsopgave 1. Wat zijn darmpoliepen? 2 2. Darmpoliepen en darmkanker 2 3. Wat kunnen de klachten zijn bij dikke darmpoliepen? 3

Nadere informatie

Dermatologie. Gordelroos. Afdeling: Onderwerp:

Dermatologie. Gordelroos. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Dermatologie 1 Wat is gordelroos (herpes zoster) is een aandoening, veroorzaakt door een virus, die gekenmerkt wordt door blaasjesvorming en pijn, meestal op de borstkas of rond de

Nadere informatie

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld

Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) Informatie over het ziektebeeld Wat is FAP? Familiaire adenomateuze polyposis (FAP) is een erfelijke ziekte die zich kenmerkt door het ontstaan van honderden poliepen

Nadere informatie

Psychosociale begeleiding

Psychosociale begeleiding Borstkliniek Voorkempen Psychosociale begeleiding Borstkliniek Voorkempen Sofie Eelen psychologe AZ St Jozef Malle 9-12-2008 1 Diagnose van kanker Schokkende gebeurtenis Roept verschillende gevoelens en

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij het leren omgaan met lichamelijke klachten

Cognitieve gedragstherapie bij het leren omgaan met lichamelijke klachten Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie, angststoornissen en alcoholverslaving. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren,

Nadere informatie

De verschillen tussen Eerstelijns én Tweedelijns

De verschillen tussen Eerstelijns én Tweedelijns De verschillen tussen Eerstelijns én Tweedelijns & In de Bres biedt 'Eerstelijns Kortdurende Hulp' en 'Tweedelijns Specialistische Zorg', maar wat is het verschil? In Nederland ziet de zorgstructuur er

Nadere informatie

Prednis(ol)on. Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednis(ol)on. Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednis(ol)on Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Prednis(ol)on. In deze folder krijgt u informatie over de

Nadere informatie

Declaratiecode Zorgproductcode Lekenomschrijving Totaal bedrag 15A066 020109023 Diagnostiek bij Prostaatkanker 1.070,00 15A077 020109034 Behandeling

Declaratiecode Zorgproductcode Lekenomschrijving Totaal bedrag 15A066 020109023 Diagnostiek bij Prostaatkanker 1.070,00 15A077 020109034 Behandeling 15A066 020109023 Diagnostiek bij Prostaatkanker 1.070,00 15A077 020109034 Behandeling of onderzoek op de polikliniek of dagbehandeling bij Prostaatkanker 570,00 15A130 020110010 Diagnostiek waarbij een

Nadere informatie

Samen op weg: communicatie met kinderen en jongeren met SOLK. Voorbij de scheiding tussen lichaam en geest. Yvette Krol, klinisch psycholoog,

Samen op weg: communicatie met kinderen en jongeren met SOLK. Voorbij de scheiding tussen lichaam en geest. Yvette Krol, klinisch psycholoog, Samen op weg: communicatie met kinderen en jongeren met SOLK. Voorbij de scheiding tussen lichaam en geest. Yvette Krol, klinisch psycholoog, Deventer Ziekenhuis Ingeborg Visser, GZ-psycholoog i.o. tot

Nadere informatie

Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Ziekenhuis Gelderse Vallei Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Prednis(ol)on. In deze folder krijgt

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u of uw familielid is een depressie vastgesteld. Hoewel relatief veel ouderen last hebben van depressieve klachten, worden deze niet altijd als zodanig herkend. In deze folder

Nadere informatie

Het prikkelbare darmsyndroom (PDS)

Het prikkelbare darmsyndroom (PDS) Het prikkelbare darmsyndroom (PDS) Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Het prikkelbare darmsyndroom Voor sommige darmklachten die langdurig aanhouden of steeds terugkomen, is geen lichamelijke oorzaak

Nadere informatie

Onderbuikklachten. buikklachten

Onderbuikklachten. buikklachten 13 Onderbuikklachten Prof. dr. H.E. van der Horst De moeilijkheidsgraad van diagnostiek bij buikklachten is hoog. Er is geen lichaamsdomein waar de klachten zo variëren en zo weinig specifiek in de richting

Nadere informatie

Angst en depressie in de huisartspraktijk: signaleren van risicogroepen. Peter F M Verhaak NIVEL

Angst en depressie in de huisartspraktijk: signaleren van risicogroepen. Peter F M Verhaak NIVEL Angst en depressie in de huisartspraktijk: signaleren van risicogroepen Peter F M Verhaak NIVEL 12-maands prevalentie stemmings-, angst- en middelenstoornis 250 200 N/1000 patiënten 150 100 50 Depressie

Nadere informatie

Pluis / niet-pluis? Veilig hulpverlenen vanuit het perspectief van de huisarts. Rob van Valderen Antonissen, huisarts

Pluis / niet-pluis? Veilig hulpverlenen vanuit het perspectief van de huisarts. Rob van Valderen Antonissen, huisarts Pluis / niet-pluis? Veilig hulpverlenen vanuit het perspectief van de huisarts Rob van Valderen Antonissen, huisarts Wie ben ik? Echtgenoot en vader van 3 kinderen 10 jaar arts 6 jaar huisarts Sinds 2013

Nadere informatie

Dr. J.H.M. van der Straaten arts, UMCN Prof. Dr. P.F. de Vries Robbé arts, Klinisch Redeneren, Medische Informatiekunde UMCN

Dr. J.H.M. van der Straaten arts, UMCN Prof. Dr. P.F. de Vries Robbé arts, Klinisch Redeneren, Medische Informatiekunde UMCN Casus 19N Fase A Titel Knobbeltje in de borst Onderwerp Mammacarcinoom Inhoudsdeskundige Dr. J.H.M. van der Straaten arts, UMCN Prof. Dr. P.F. de Vries Robbé arts, Klinisch Redeneren, Medische Informatiekunde

Nadere informatie

Voorlopige minimale dataset Diabetes

Voorlopige minimale dataset Diabetes Voorlopige minimale dataset Diabetes Bestand 1: Identificatie client/patient nummer Begindatum_zorgtraject Einddatum_zorgtraject Reden_einddatum_zorgtraject Einde kalenderjaar Verwijzing naar 2e lijn Overlijden

Nadere informatie

Samenwerkingsverband Vrijgevestigde Psychologen Amsterdam

Samenwerkingsverband Vrijgevestigde Psychologen Amsterdam Samenwerkingsverband Vrijgevestigde Psychologen Amsterdam Sanne Bakker en Marjan Kroon, 19 juni 2014 1. De invoering van de Basis GGZ 2. Het verwijsmodel 3. Overzicht van de DSM-IV stoornissen die vergoed

Nadere informatie

Diagnostiek en Monitoring. Sanne van Delft Annelijn Goedhart

Diagnostiek en Monitoring. Sanne van Delft Annelijn Goedhart Diagnostiek en Monitoring Sanne van Delft Annelijn Goedhart 1 Peiling Point of care testing is het uitvoeren van een laboratorium test buiten het laboratorium door iemand die geen analist/laborant is,

Nadere informatie

Feline infectieuze peritonitis (FIP), Besmettelijke buikvliesontsteking bij katten

Feline infectieuze peritonitis (FIP), Besmettelijke buikvliesontsteking bij katten Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Feline infectieuze peritonitis (FIP) is een virale ziekte die schade toebrengt aan verschillende lichaamsweefsels. Twee vormen

Nadere informatie

Informatie voor patiënten

Informatie voor patiënten Informatie voor patiënten gegeneraliseerde angststoornis: wat is dat precies? Bij u is na de intakeprocedure de diagnose gegeneraliseerde angststoornis gesteld. Om deze diagnose te kunnen krijgen moet

Nadere informatie

STAPPENPLAN ANGST IN DE EERSTE LIJN

STAPPENPLAN ANGST IN DE EERSTE LIJN STAPPENPLAN ANGST IN DE EERSTE LIJN Doel Vroegtijdige opsporing en behandeling van angst bij zelfstandig wonende ouderen. STAP 1: Screenen op angst in de eerste lijn (kruis aan). Voelde u zich de afgelopen

Nadere informatie

Patiëntenbrochure. Antidepressiva. Afbouwen of doorgaan?

Patiëntenbrochure. Antidepressiva. Afbouwen of doorgaan? Patiëntenbrochure Antidepressiva Afbouwen of doorgaan? Antidepressiva Afbouwen of doorgaan? Heeft u - in overleg met uw (huis)arts - besloten te stoppen met het gebruik van de antidepressiva? Of overweegt

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten

Maag-, darm- en leverziekten Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten Prednison bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison.

Nadere informatie

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison. In deze

Nadere informatie

Samenvatting Richtlijn

Samenvatting Richtlijn Samenvatting Richtlijn Aanpassingsstoornis bij patiënten met kanker Multidisciplinaire richtlijn ter ondersteuning van de dagelijkse praktijkvoering van zorgverleners, gericht op patiënten met kanker en/of

Nadere informatie

Charlotte Penders, Verpleegkundig Specialist Marc Kamps, Medisch Maatschappelijk Werker 17 december 2014

Charlotte Penders, Verpleegkundig Specialist Marc Kamps, Medisch Maatschappelijk Werker 17 december 2014 Charlotte Penders, Verpleegkundig Specialist Marc Kamps, Medisch Maatschappelijk Werker 17 december 2014 Zorgpad Casus Cervixcarcinoom Follow up Supportive care Soorten zorg in de psychosociale ondersteuning

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding geneeskunde.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding geneeskunde. Casus 22A Fase A Titel Pijn in de onderbuik Onderwerp Chlamydia Inhoudsdeskundige Dr. H.G.L.M. Grundmeijer Technisch verantwoordelijke Roel Sijstermans Opleidingsniveau studenten De casus is bedoeld voor

Nadere informatie

TRANSMURAAL PROTOCOL CHIRURGIE

TRANSMURAAL PROTOCOL CHIRURGIE TRANSMURAAL PROTOCOL CHIRURGIE (VOOR KLEINE VERRICHTINGEN) Telefoonnummer overleg (voor artsen): 020-566 2992 Telefoonnummer afspraken (voor patiënten): 020-566 2714 Directe verwijzing naar de behandelkamer

Nadere informatie

Vragenlijst voor volwassenen:

Vragenlijst voor volwassenen: Vragenlijst voor volwassenen: Voorletters + achternaam : Adres : Telefoon privé : werk : mobiel : E-mail adres : Geboortedatum : Geslacht : Man / Vrouw Huisarts : 1 Wat is de voornaamste klacht? 2 Wanneer

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie Een succesvolle psychotherapie voor diverse emotionele stoornissen en problemen Afdeling Psychiatrie en Medische Psychologie Wat is Cognitieve Gedragstherapie? Cognitieve gedragstherapie

Nadere informatie