Weten waar je aan toe bent?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Weten waar je aan toe bent?"

Transcriptie

1 Weten waar je aan toe bent? Martine Wouters

2 De mens als medisch experiment Er zijn meerdere medische instanties waarbij men zich op kan geven als proefpersoon voor financiële compensatie. Maar medisch onderzoek, psychologisch onderzoek inbegrepen, wat weten we daar nu eigenlijk van? Tja, proefdieren zijn inmiddels uit den boze, maar met mensen? Men denkt al gauw aan een brute wijze van handelen met een grote schadepost als gevolg, of een reeks kinderen met stuk voor stuk blauwe ogen. Ik dook het papierwerk in en zocht informatie over het medisch onderzoek met mensen anno nu. Dit is het resultaat. Vermeld dient te worden dat de Tweede Kamer op dit moment bezig is met een wetsvoorstel voor aanpassing van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (WMO). Medisch onderzoek Van belang voor de lezer is in eerste instantie een paar begrippen te definiëren. Er kan onderscheid worden gemaakt tussen niet-therapeutisch en therapeutisch onderzoek. Bij de eerste variant gaat het om nieuwe behandelwijzen die niet in het belang van de proefpersoon zelf zijn. Bij therapeutisch onderzoek gaat het om een reeds zieke patiënt in wiens belang er onderzoek wordt verricht. Ook kan er onderscheid worden gemaakt tussen observationeel [1] onderzoek, de naam zegt het al, men observeert de hoedanigheden van een individu en volgt de ontwikkeling daarvan, of een experiment/interventie-onderzoek. In dit laatste geval gaat het erom dat doelbewust de gangbare omstandigheden worden aangepast om te onderzoeken hoe de patiënt hierop reageert. [2] Voordat medisch onderzoek mag worden verricht, dient het onderzoek eerst ter goedkeuring te worden voorgelegd aan een daartoe bevoegde of een centrale commissie. [3] Deze centrale commissie bestaat uit artsen, wetenschappers op verschillende punten in de geneeskunde en een persoon die handelt vanuit het oogpunt van de proefpersoon. Deze commissie is een zelfstandig bestuursorgaan. [4] Het onderzoek dient te voldoen aan een aantal eisen, hierbij inbegrepen dat het aannemelijk is dat het onderzoek zal leiden tot nieuwe inzichten, het onderzoek wordt verricht door een deskundige onderzoeker dan wel instelling, en in het onderzoeksprotocol duidelijk is aangegeven in hoeverre het onderzoek aan de betrokken proefpersoon ten goede kan komen. [5] Een experiment is slechts geoorloofd indien de redelijkerwijs te verwachten voordelen voor de proefpersoon of wetenschap opwegen tegen de risico s voor proefpersonen.

3 Dit wordt aangeduid met de risk/benefit-ratio: de centrale voorwaarde die uit de basiseis van de redelijkheid van het experiment voortvloeit, dient positief te zijn. Dit verlangt van de onderzoeker tijdens het experiment de vereiste oplettendheid en een continue afweging of de risk/benefit-ratio nog steeds gunstig is. [6] Bij medisch-wetenschappelijk onderzoek op mensen blijft altijd de spanning bestaan tussen enerzijds het belang van het onderzoek en anderzijds het respect voor de menselijke waardigheid en lichamelijke en geestelijke integriteit. [7] Proefpersonen In de Code van Neurenberg zijn reeds in 1949, na de gruwelijke medische onderzoeken op mensen van de Tweede Wereldoorlog, de tien belangrijkste punten vastgelegd voor het voeren van medische experimenten op mensen. Daarin: de vrijwilligheid van de proefpersoon is essentieel, mede inbegrepen dat de proefpersoon in staat moet zijn zelf tot die beslissing te komen. Dit is ook van toepassing op wilsonbekwame personen, zoals kinderen. Zo moet het onderzoek in alle zorgvuldigheid en met de te nemen voorzorgsmaatregelen worden toegepast. Het onderzoek moet redelijkerwijs voldoende opleveren voor de samenleving en het onderzoek mag niet worden uitgevoerd indien er redelijkerwijs valt te verwachten dat er schade zal optreden. Dit sluit aan bij de vereisten van de WMO. Uit de WMO volgt ook dat de proefpersoon altijd zoveel mogelijk op de hoogte dient te worden gehouden van het verloop van het onderzoek. Proefpersonen gaven in de wetsevaluatie [8] aan dat ze tevreden zijn over de manier van werving en de informatie die ze krijgen. Die informatie is van uitermate groot belang, op grond van de beschikbare informatie wordt immers een gegeven toestemming gebaseerd. De belangrijkste reden om mee te doen aan het onderzoek is hun hoop om toekomstige patiënten ermee te helpen. Voor onderzoek op wilsonbekwame personen en kinderen dient natuurlijk de nodige zorgvuldigheid en voorzichtigheid te worden betracht, nu zij niet in staat zijn in volledigheid hun rechten uit te oefenen. Voor onderzoek met geneesmiddelen bij wilsonbekwame personen moet het van essentieel belang zijn dat door het onderzoek resultaten kunnen worden bevestigd uit onderzoek met personen die wel wilsbekwaam zijn en het dient direct gerelateerd te zijn aan de klinische toestand die levensbedreigend is of de gezondheid ondermijnt, waarin de persoon verkeert (art. 13f WMO). Net als bij onderzoek op wilsonbekwame personen dient er sprake te zijn van essentieel belang om de resultaten te kunnen bevestigen van eerder onderzoek op personen die de leeftijd van 18 jaren reeds hebben bereikt. Ook dient het onderzoek enig direct voordeel op te leveren voor het kind. De belangen van het kind prevaleren altijd boven die van de wetenschap en samenleving (art. 13e WMO).

4 In geval van experimenten met kinderen komt het probleem boven tafel dat de toestemming van ouders niet kan rechtvaardigen dat er inbreuken worden gemaakt op de lichamelijke integriteit van het kind, voor zover daarmee niet het belang van het kind wordt gediend. De Verklaring van Helsinki eist voor onderzoek met kinderen de toestemming van wettelijke vertegenwoordiger en indien mogelijk toestemming van het kind. [9] Therapeutisch onderzoek zal vaak worden toegestaan door patiënten met de hoop op beterschap, dan wel beterschap voor andere patiënten. Voor niet-therapeutisch onderzoek zal dit anders liggen. Niet alleen onderzoekers, maar ook de proefpersonen ontvangen vergoedingen voor hun diensten. Aan patiënten wordt in het algemeen slechts een onkostenvergoeding gegeven, maar gezonde proefpersonen krijgen daarnaast meestal een extra vergoeding uitgekeerd. Dit kan de vrijheid van de proefpersoon in zijn keuze mee te doen aan het experiment beïnvloeden. [10] Risico en schade De term risico brengt twee elementen samen: ten eerste een kwantitatieve kans op een gebeurtenis, en ten tweede de grootte van de nadelige gevolgen van de gebeurtenis. Uit vele onderzoeken is gebleken dat gevallen van ernstige schade en het aantal ernstig gewonde proefpersonen niet groot is, de meeste ongunstige reacties zijn triviaal en vereisen geen medische behandeling. Van de letsels die zijn ontstaan na medisch onderzoek waarbij wel verdere behandeling nodig is, zijn de meeste slechts tijdelijk. De meeste gevallen van ernstige schade zijn veeleer gevolg van de onderliggende ziekte dan van het experiment. Patiënten in therapeutische experimenten hebben een grotere kans op schade dan gezonde proefpersonen in niet-therapeutisch onderzoek. [11] Aansprakelijkheid en verzekering Recent is de regering nog bezig geweest met de WMO, namelijk ter evaluatie van de wet. [12] Daarbij is voornamelijk de schade die bij proefpersonen ontstaat en de verzekering die daarbij dient te zijn afgesloten behandeld. Een belangrijk uitgangspunt dat internationaal wordt erkend is namelijk dat, de proefpersoon die zich belangeloos ter beschikking stelt aan de wetenschap, redelijkerwijs niet de schade dient te dragen die uit het experiment kan voortvloeien. De proefpersoon dient schadeloos te worden gesteld, ook indien het onderzoek niet verwijtbaar onzorgvuldig is geweest. In richtlijn 2001/20/EG is daartoe al een verzekeringsplicht opgenomen, verankerd in de WMO. Het gaat hier om een directe schadeverzekering, slachtoffers kunnen dus hun schade verhalen zonder tussenkomst van een opdrachtgever of uitvoerder van het onderzoek. Er hoeft geen sprake te zijn van aansprakelijkheid: het is een no-fault verzekering. De verplichting van een verzekering is vastgelegd in art. 7 lid 1 WMO.

5 De gewone regels van aansprakelijkheid zijn van toepassing. Medische aansprakelijkheid kan gebaseerd zijn op wanprestatie en onrechtmatige daad. Het handelen van arts-onderzoeker wordt objectief getoetst: de aansprakelijkheid treedt in wanneer de arts niet de zorg heeft betracht die een standaard-arts in dezelfde omstandigheden in acht zou hebben genomen. [13] Is degene die het wetenschappelijk onderzoek uitvoert aansprakelijk, dan is mede aansprakelijk degene die het wetenschappelijk onderzoek verricht of instelt. De aansprakelijkheid van de uitvoerder kan niet worden beperkt. Ondanks dat het een directe verzekering [14] betreft en zodoende de proefpersoon ook in alle gevallen van schade schadeloos wordt gesteld, zijn er toch nog voldoende verhaalsmogelijkheden voor verzekeraars. Maar, ook de proefpersoon kan schade verhalen bij de aanspreekbare partij indien het gaat om verwijtbare schade. De mogelijkheid om schade te kunnen verhalen op deze wijze is een toevoeging op de no-fault dekking van de proefpersonenverzekering. [15] [16] Internationaal/Europees recht Naast de eerste wetgeving op het gebied van medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen, de Neuremberg Code, is er in 1964 de WMA Declaration of Helsinki opgesteld, evenals de Good Clinical Practice (1975) en de richtlijnen van CIOMS (1982). Zij dienen als leidraad voor onze WMO. Daarnaast is er op internationaal niveau en ook op Europees niveau veel hetzelfde gedachtengoed ontstaan met betrekking tot medisch-wetenschappelijk onderzoek. Daarbij is in 2001 bovengenoemde richtlijn uitgevaardigd. De EU wil hierbij nog een stapje verder gaan, door de richtlijn om te zetten in een verordening, zodat lidstaten niet langer anders kunnen implementeren. Strafrecht Een strafbepaling kon op het gebied van medisch onderzoek op mensen niet uitblijven, het blijft natuurlijk, ondanks de wetgeving, een zeer kwetsbaar terrein voor proefpersonen. De WMO kent één misdrijf, waarbij men gestraft kan worden met een gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van ,- [17] indien men opzettelijk handelt in strijd met een verbod zoals beschreven in de WMO. De WMO bevat ook enkele overtredingen, vastgelegd in art. 33 lid 2 WMO. Ontwikkelingen Ten tijde van het schrijven van dit artikel vergadert de regering over een nieuw wetsvoorstel WMO. In een ontvangen nota naar aanleiding van het verslag tot wijziging van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek pleit onze minister, de heer Schippers, [18] voor meer medisch onderzoek bij kinderen.

6 Kinderen zijn kwetsbaar en dienen daarom extra beschermd te worden tegen de risico's die zich bij medisch onderzoek voordoen. Het gevolg hiervan is dat veel van de geneesmiddelen of het onderzoek dat bij kinderen wordt toegepast enkel is geprobeerd bij volwassenen en in zoverre het onduidelijk is hoe het bij kinderen zal werken. Dit geldt idem voor wilsonbekwame personen. Ouders, onderzoekers en de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek pleiten voor het aanpassen van de bovengrens in welke gevallen medisch onderzoek met deze personen mag worden verricht. Dat betekent dat zij wensen dat er meer onderzoek mag worden verricht dan nu toegestaan is in de WMO; verwaarloosbare risico s en bezwaren mogen niet meer zijn dan minimaal, in het geval van niet-therapeutisch onderzoek. Hogere richtsnoeren worden enkel als acceptabel beschouwd indien er redelijkerwijs een relevant voordeel valt te behalen. [19] Hierop is het nieuwe wetsvoorstel aangepast. Ook gaat de EuropeseUnie een stapje verder nu er steeds meer gelijke gedachten komen tussen de lidstaten aangaande medisch onderzoek, door de richtlijn om te zetten in een verordening, zodat er niet in verschillende lidstaten anders geïmplementeerd kan worden en dezelfde waarborgen behouden blijven. Medisch onderzoek op mensen ligt dus onder vuur. Ik hoop daarmee je als lezer te hebben geïnformeerd op dit gebied en te hebben geprikkeld de komende veranderingen die plaats zullen vinden met betrekking tot medisch onderzoek op mensen te volgen. 1. H.D.C. Roscam Abbing, Medische experimenten met wilsonbekwamen, Ned. Tijdschr. Geneeskd , p R.J.M. Dillmann en W.R. Kastelein, Niet-therapeutisch wetenschappelijk onderzoek met wilsonbekwame patiënten; een gezamenlijk standpunt van Nederlandse medisch-wetenschappelijke organisaties, Ned. Tijdschr. Geneeskd , p Artikel 2 van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen, Stb. 1998, 161 (WMO). 4. Artikel 4 lid 1 en 2 van de WMO. 5. Artikel 3, sub a, e en h van de WMO. 6. L. Clendening, Source Book of Medical History, New York: 1960, p J.K.M. Gevers, Het wetsvoorstel medische experimenten, Ned. Tijdschr. Geneeskd , nr. 42, p Evaluatie d.d. 26 maart 2013, p M.G. Schultz, Daniel Carrion Experiment, The New England Journal of Medicine, , p L. Bergkamp, Het proefdier mens, de normering en regulering van medische experimenten men mensen, Samson Uitgeverij, Alphen aan de Rijn: 1988, p L. Bergkamp 1988, p Standpunt proefpersonenverzekering 2e evaluatie WMO, 24 juni L. Bergkamp 1988, p Artikel 7 lid 8 en 11 van de WMO. 15. Standpunt proefpersonenverzekering 2e evaluatie WMO, 24 juni 2013, p Zie voor meer informatie: Besluit verplichte verzekering bij medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen. 17. Vierde categorie per 1 januari 2014, zie art. 23 Sr. 18. Nota d.d. 9 december 2013, Tweede Kamer vergaderjaar , , nr Voortvloeiend uit de Europese Richtlijn voor Goede Klinische Praktijken, de reeds eerder genoemde Richtlijn 2001/20/EG.

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Prof dr JJM van Delden Julius Centrum, UMC Utrecht j.j.m.vandelden@umcutrecht.nl Inleiding Medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: VC9 Proefpersonen- en aansprakelijkheidsverzekering (centraal) Distributielijst : STZ Datum : 10-03-2014 Revisiedatum : 10-03-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere

Nadere informatie

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport W M O De Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen W M O De Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen Inhoudsopgave Inleiding 4 1. Wat regelt

Nadere informatie

Studie namiddag Evidence Based Zorg

Studie namiddag Evidence Based Zorg Studie namiddag Evidence Based Zorg Ann Van den Bruel, MD PhD Clinical Lecturer, University of Oxford Huisarts Programma Ethische commissie Serious Gaming Recrutering Care4Safety Uitkomsten 1Heart2Care4

Nadere informatie

AMC Uitvoeringsrichtlijnen: Goedkeuring medisch-wetenschappelijk onderzoek door de Raad van Bestuur

AMC Uitvoeringsrichtlijnen: Goedkeuring medisch-wetenschappelijk onderzoek door de Raad van Bestuur AMC Uitvoeringsrichtlijnen: Goedkeuring medisch-wetenschappelijk onderzoek door de Raad van Bestuur en Deelname van personeelsleden en studenten aan medisch-wetenschappelijk onderzoek Versie 1.1 Dit document

Nadere informatie

Informatiebrief voor de patiënt

Informatiebrief voor de patiënt Informatiebrief voor de patiënt Geachte mevrouw / mijnheer, U bent getroffen door een beroerte (herseninfarct of hersenbloeding). Vanuit het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam wordt onderzoek

Nadere informatie

Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis

Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis Geachte heer, mevrouw, Bij u is vastgesteld, dat er mogelijk sprake is van een perforatie (gaatje) van de dikke darm ten gevolge van divertikels (uitstulpingen).

Nadere informatie

Platelet Transfusion in Cerebral Haemorrhage PATCH

Platelet Transfusion in Cerebral Haemorrhage PATCH Platelet Transfusion in Cerebral Haemorrhage PATCH Patiënten-informatie bij het onderzoek naar de behandeling van een hersenbloeding bij patiënten die bloedplaatjes remmende medicijnen gebruiken Geachte

Nadere informatie

Ethisch toetsen van sociaalwetenschappelijk. Prof.dr. Cilia Witteman

Ethisch toetsen van sociaalwetenschappelijk. Prof.dr. Cilia Witteman Ethisch toetsen van sociaalwetenschappelijk onderzoek Prof.dr. Cilia Witteman 1 Aanleiding voor het oprichten van de Ethische Commissie Gedragswetenschappen (ECG) aan de Faculteit Sociale Wetenschappen

Nadere informatie

WORLD MEDICAL ASSOCIATION VERKLARING VAN HELSINKI

WORLD MEDICAL ASSOCIATION VERKLARING VAN HELSINKI WORLD MEDICAL ASSOCIATION VERKLARING VAN HELSINKI Ethische beginselen voor medische experimenten waarbij mensen zijn betrokken Aangenomen door de 18de WMA Algemene Vergadering, Helsinki, Finland, juni

Nadere informatie

Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis

Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis Type darmoperatie voor geperforeerde diverticulitis Geachte heer, mevrouw, Bij u is vastgesteld, dat er mogelijk sprake is van een perforatie (gaatje) van de dikke darm ten gevolge van divertikels (uitstulpingen).

Nadere informatie

Gedragscode ICT-functionarissen Universiteit Twente

Gedragscode ICT-functionarissen Universiteit Twente Universitair Informatiemanagement Kenmerk: SB/UIM/12/1107/khv Datum: 13 december 2012 Gedragscode ICT-functionarissen Universiteit Twente Vanuit hun functie hebben ICT-functionarissen vaak verregaande

Nadere informatie

REACT-2 studie naar een directe CT-scan van het hele lichaam bij ernstig gewonde trauma patiënten.

REACT-2 studie naar een directe CT-scan van het hele lichaam bij ernstig gewonde trauma patiënten. - 1 - Patiënten informatie Geachte mevrouw / mijnheer, U bent naar de Spoedeisende Hulp (SEH) van het Academisch Medisch Centrum gebracht omdat u een ernstig ongeval heeft meegemaakt. Voor de eerste opvang

Nadere informatie

De invloed van een uitwendige kracht op de oogdruk.

De invloed van een uitwendige kracht op de oogdruk. 1 www.oogziekenhuis.nl tel.: 010-4023449 Geachte heer/mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch-wetenschappelijk onderzoek (studie) naar de invloed die een uitwendige kracht heeft

Nadere informatie

Versie: 1.0 Datum: 1 oktober 2011. Integriteitscode ICT

Versie: 1.0 Datum: 1 oktober 2011. Integriteitscode ICT Versie: 1.0 Datum: 1 oktober 2011 Integriteitscode ICT Toelichting Voor u ligt de 'Integriteitscode ICT van de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR). De integriteitscode bevat een overzicht van de huidige

Nadere informatie

Informatie betreffende wetenschappelijk onderzoek getiteld:

Informatie betreffende wetenschappelijk onderzoek getiteld: Informatie betreffende wetenschappelijk onderzoek getiteld: Kunststof matje versus geen matje voor navelbreuken: een dubbel blind, prospectief gerandomiseerd onderzoek Engelse titel: Mesh versus suture

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: O3 Ontwikkelen, implementeren en beheren van SOP s Distributielijst : STZ Datum : 15-10-2012 Revisiedatum : 15-10-2013 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: U4 Registratie /randomisatie procedure Distributielijst : STZ Datum : 19-06-2014 Revisiedatum : 19-06-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum

Nadere informatie

Geachte heer, mevrouw,

Geachte heer, mevrouw, Patiënten informatiebrief Behorend bij het onderzoek naar het verschil in pijnvermindering en kwaliteit van leven na behandeling van werveluitzaaiing(en) met conventionele radiotherapie of stereotactische

Nadere informatie

Medischwetenschappelijk onderzoek. Algemene informatie voor de proefpersoon

Medischwetenschappelijk onderzoek. Algemene informatie voor de proefpersoon Medischwetenschappelijk onderzoek Algemene informatie voor de proefpersoon Inhoud Inleiding 3 Medisch-wetenschappelijk onderzoek 4 Wat is medisch-wetenschappelijk onderzoek? Wat zijn proefpersonen? Hoe

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 20 202 3 452 Wijziging van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen in verband met de evaluatie van deze wet en herstel van onvolledige implementatie

Nadere informatie

Hoe omgaan met zorgkundigen en vertegenwoordigers op ok. Een standpunt

Hoe omgaan met zorgkundigen en vertegenwoordigers op ok. Een standpunt Hoe omgaan met zorgkundigen en vertegenwoordigers op ok. Een standpunt Blankenberge 27 maart 2009 Jan Vande Moortel Lector en advocaat AXIOMA S 1. We leven in een rechtsstaat 2. De wet is niet altijd zoals

Nadere informatie

Stoppen of doorgaan met een sulfonylureumderivaat in combinatie met insuline glargine bij diabetes type 2 patiënten in de huisartspraktijk?

Stoppen of doorgaan met een sulfonylureumderivaat in combinatie met insuline glargine bij diabetes type 2 patiënten in de huisartspraktijk? Patiënteninformatie Stoppen of doorgaan met een sulfonylureumderivaat in combinatie met insuline glargine bij diabetes type 2 patiënten in de huisartspraktijk? Geachte heer/mevrouw, Hartelijk dank voor

Nadere informatie

Informatiebrief deelnemers MIND-TIA: De waarde van een bloedtest bij verdenking op een TIA

Informatiebrief deelnemers MIND-TIA: De waarde van een bloedtest bij verdenking op een TIA Informatiebrief deelnemers MIND-TIA: De waarde van een bloedtest bij verdenking op een TIA Julius Centrum UMC Utrecht Geachte heer/mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

Prioritaire voertuigen

Prioritaire voertuigen Prioritaire voertuigen Wat doet de politierechtbank ermee? Kathleen Stinckens Rechter in de politierechtbank Leuven Inleiding Zonder ongeval Met ongeval Voor de burgerlijke rechtbank Voor de strafrechtbank

Nadere informatie

Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek?

Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek? Bent u gevraagd voor medisch wetenschappelijk onderzoek? Inhoud Pagina Inleiding... 2 Medisch wetenschappelijk onderzoek... 3 Waarom zou u meedoen... 4 Onderzoeksfasen... 5 Medisch Ethische Commissie...

Nadere informatie

UMCG Researchcode. Waarborg voor onafhankelijk en zorgvuldig medisch-wetenschappelijk onderzoek

UMCG Researchcode. Waarborg voor onafhankelijk en zorgvuldig medisch-wetenschappelijk onderzoek UMCG Researchcode Waarborg voor onafhankelijk en zorgvuldig medisch-wetenschappelijk onderzoek Onderzoek Het Universitair Medisch Centrum Groningen is behalve een zeer groot ziekenhuis, ook een vooraanstaand

Nadere informatie

Fonds voor de medische ongevallen

Fonds voor de medische ongevallen Fonds voor de medische ongevallen 1 Fonds voor de medische ongevallen Opdrachten Toepassingsgebied Vergoedingsvoorwaarden Raad van bestuur 2 Fonds voor de medische ongevallen Opdrachten 3 Opdrachten van

Nadere informatie

PROTOCOL OPVANG VAN KINDEREN MET EEN MEDISCHE INDICATIE/BIG

PROTOCOL OPVANG VAN KINDEREN MET EEN MEDISCHE INDICATIE/BIG PROTOCOL OPVANG VAN KINDEREN MET EEN MEDISCHE INDICATIE/BIG Versie augustus 2015, versie 06 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit Aantal pagina s 9 Geldig tot 31 december 2017 Het doel van dit

Nadere informatie

Een onderzoek naar de werkzaamheid van assisted hatching

Een onderzoek naar de werkzaamheid van assisted hatching Een onderzoek naar de werkzaamheid van assisted hatching Inleiding Geachte heer/mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch-wetenschappelijk onderzoek naar de werkzaamheid van assisted

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2006.0691 (013.06) ingediend door: hierna te noemen klaagster, tegen: hierna te noemen verzekeraar. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

BEROEPSCODE VOOR VEILIGHEIDSKUNDIGEN LEDEN VAN DE NVVK

BEROEPSCODE VOOR VEILIGHEIDSKUNDIGEN LEDEN VAN DE NVVK BEROEPSCODE VOOR VEILIGHEIDSKUNDIGEN LEDEN VAN DE NVVK BEROEPSCODE VOOR VEILIGHEIDSKUNDIGEN LEDEN VAN DE NVVK INHOUD 1 Inleiding 1 2 Definities 2 2.1 Beroepscode 2 2.2 Gevaar 2 2.3 Misstand 2 2.4 Vakbekwaamheid

Nadere informatie

de INDEX-studie Geachte mevrouw,

de INDEX-studie Geachte mevrouw, -------- -------- -------- -------- INDEX Informatiebrief over deelname aan een wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van inleiden van de bevalling bij een zwangerschapsduur van 41 weken in plaats

Nadere informatie

HET FONDS MEDISCHE ONGEVALLEN. Jo DE COCK Administrateur-generaal RIZIV KVK 18 juni 2013

HET FONDS MEDISCHE ONGEVALLEN. Jo DE COCK Administrateur-generaal RIZIV KVK 18 juni 2013 HET FONDS MEDISCHE ONGEVALLEN Jo DE COCK Administrateur-generaal RIZIV KVK 18 juni 2013 OVERZICHT Wanneer werd het Fonds opgericht? Waarom werd het Fonds opgericht? Huidige situatie Bijzonderheden en doelstellingen

Nadere informatie

De aansprakelijkheid van de arts voor medische fouten DEWALLENS & PARTNERS

De aansprakelijkheid van de arts voor medische fouten DEWALLENS & PARTNERS De aansprakelijkheid van de arts voor medische fouten Ongeval wiens schuld? morele verantwoordelijkheid = geweten aansprakelijkheid = juridische verantwoordelijkheid Wie is aansprakelijk? tuchtcollege

Nadere informatie

Beroepsaansprakelijkheid

Beroepsaansprakelijkheid Versie 1.0 Let op! De vormen één geheel met de Algemene Voorwaarden van BedrijfsImpulz Online. De Algemene Voorwaarden zijn op het hele pakket van toepassing. In deze vindt u de voorwaarden die speciaal

Nadere informatie

Jeugdgezondheidszorg 1 Uitgebreide versie:27-3-2012 v.10 GGD Zuid Limburg

Jeugdgezondheidszorg 1 Uitgebreide versie:27-3-2012 v.10 GGD Zuid Limburg Titel van het onderzoek: Hulp voor jongeren met vragen of problemen via internet Inleiding: Beste leerling, Aan de hand van de vragenlijst die je hebt ingevuld, vinden we het nodig om je nog een keer terug

Nadere informatie

Deelnemen aan een klinische studie

Deelnemen aan een klinische studie Deelnemen aan een klinische studie Informatiebrochure 1. Klinische studies... 4 1.1 Wat en waarom?... 4 1.2 Academische en commerciële studies... 5 1.3 Onderzoek in vier fasen... 6 1.4 Wetgeving... 7

Nadere informatie

R e g i s t r a t i e k a m e r. ..'s-gravenhage, 4 mei 1999. Ons kenmerk 98.V.0854.03. Onderwerp standpunt over gegevensverstrekking

R e g i s t r a t i e k a m e r. ..'s-gravenhage, 4 mei 1999. Ons kenmerk 98.V.0854.03. Onderwerp standpunt over gegevensverstrekking R e g i s t r a t i e k a m e r..'s-gravenhage, 4 mei 1999.. Onderwerp standpunt over gegevensverstrekking De Ondernemingsraad van een dierentuin heeft de Registratiekamer op 12 oktober 1998 vragen gesteld

Nadere informatie

Patienteninformatiebrief. De Rapid studie

Patienteninformatiebrief. De Rapid studie Patienteninformatiebrief De Rapid studie Studie waarin de standaard dotter behandeling met stent voor een vernauwde of afgesloten bovenbeenslagaders wordt vergeleken met een Paclitaxel gecoate dotter ballon

Nadere informatie

Advies over het criterium voor niet-therapeutisch onderzoek bij kinderen

Advies over het criterium voor niet-therapeutisch onderzoek bij kinderen Advies over het criterium voor niet-therapeutisch onderzoek bij kinderen Managementsamenvatting Het advies gaat over de vraag welke regeling meer ruimte biedt voor niettherapeutisch onderzoek bij kinderen:

Nadere informatie

Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding

Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf woonzorg en dagbesteding 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Wanneer wordt onvrijwillige zorg toegepast? 4 3. De wetgeving 5 3.1 Wet bijzondere

Nadere informatie

Drie-dimensionale echografie voor het verbeteren van cosmetisch resultaat bij borstkanker patiënten; TURACOS trial

Drie-dimensionale echografie voor het verbeteren van cosmetisch resultaat bij borstkanker patiënten; TURACOS trial Drie-dimensionale echografie voor het verbeteren van cosmetisch resultaat bij borstkanker patiënten; Geachte mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch-wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bijlage(n) Correspondentie uitsluitend richten aan het retouradres met

Nadere informatie

Het effect van Glucerna Sondevoeding op de bloedsuikerwaarden van Intensive Care patiënten (GluCip Trial)

Het effect van Glucerna Sondevoeding op de bloedsuikerwaarden van Intensive Care patiënten (GluCip Trial) Versie 2.0 februari 2015 Het effect van Glucerna Sondevoeding op de bloedsuikerwaarden van Intensive Care patiënten (GluCip Trial) NL51918.100.14 Geachte heer/mevrouw, Uw behandelend arts heeft u gevraagd

Nadere informatie

Patiëntenbrief en toestemmingsverklaring, pagina 1 van 5 SUPER-studie Catharina Ziekenhuis Eindhoven versie 2 d.d.

Patiëntenbrief en toestemmingsverklaring, pagina 1 van 5 SUPER-studie Catharina Ziekenhuis Eindhoven versie 2 d.d. Patiëntenbrief en toestemmingsverklaring, pagina 1 van 5 Onderzoek naar behandeling van etalagebenen Geachte heer/mevrouw, Uw arts heeft de diagnose etalagebenen (claudicatio intermittens) bij u gesteld.

Nadere informatie

2. Wetgeving. Wetgeving

2. Wetgeving. Wetgeving 2. Wetgeving Norm: Relevante wetgeving betreffende de bloedtransfusieketen Verantwoordelijkheden: Alle betrokkenen die handelingen verrichten binnen de bloedtransfusieketen Vragen aan het ziekenhuis: Niet

Nadere informatie

Wet van 26 februari 1998, houdende regelen inzake medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen)

Wet van 26 februari 1998, houdende regelen inzake medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen) (Tekst geldend op: 04-12-2013) Wet van 26 februari 1998, houdende regelen inzake medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen) Wij Beatrix, bij de gratie

Nadere informatie

Patiëntinformatie brief

Patiëntinformatie brief Patiëntinformatie brief Behorende bij het onderzoek: Perioperatief antibiotica gebruik in laag risico patiënten met een acute cholecystitis Geachte heer, mevrouw, U bent door uw behandelend arts gevraagd

Nadere informatie

I.P.C. SINDRAM VERWEIJ ADVOCATEN NIJMEGEN 024-324 37 09 / 06-49968172 SINDRAM@VERWEIJADVOCATEN.NL

I.P.C. SINDRAM VERWEIJ ADVOCATEN NIJMEGEN 024-324 37 09 / 06-49968172 SINDRAM@VERWEIJADVOCATEN.NL 1 I.P.C. SINDRAM VERWEIJ ADVOCATEN NIJMEGEN 024-324 37 09 / 06-49968172 SINDRAM@VERWEIJADVOCATEN.NL 2 ONDERWERPEN Aansprakelijkheid Titelbescherming wet BIG Voorbehouden handelingen Experimenteerartikel

Nadere informatie

Geachte heer, mevrouw,

Geachte heer, mevrouw, DIRECT trial Behandeling van persisterende klachten en recidieven bij diverticulitis: Operatief versus Conservatief. EEN GERANDOMISEERDE MULTICENTRISCHE KLINISCHE TRIAL Geachte heer, mevrouw, Uw behandelend

Nadere informatie

Uitspraak Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden

Uitspraak Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden Uitspraak Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden Uitspraaknr. : 07-07 Datum : 8 november 2007 Partijen : de , vertegenwoordigd door , hierna aangeduid als: de directeur;

Nadere informatie

Patiënt informatiebrief

Patiënt informatiebrief POP-UP studie NL50968.018.14 Patiënt informatiebrief POP-UP studie Postoperatieve pijnstilling door middel van Continue Subfasciale Wond Infiltratie (CSWI) of Epiduraal (CEA) Geachte heer/mevrouw, Wij

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2000 616 Wet van 13 december 2000 tot herziening van een aantal strafbepalingen betreffende ambtsmisdrijven in het Wetboek van Strafrecht alsmede

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 007 008 31 131 Wijziging van de Wet op het financieel toezicht in verband met de uitvoering van Richtlijn nr. 005/68/EG van het Europees Parlement en de Raad

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Besluit van..., houdende wijziging van het Besluit buitengerechtelijke kosten in verband met de nadere normering van de regels inzake buitengerechtelijke kosten bij tenuitvoerlegging van dwangbevelen Wij

Nadere informatie

Patiëntenbrief en toestemmingsverklaring, pagina 1 van 5 SUPER-studie VUMC versie 5 d.d.20 december 2012

Patiëntenbrief en toestemmingsverklaring, pagina 1 van 5 SUPER-studie VUMC versie 5 d.d.20 december 2012 Patiëntenbrief en toestemmingsverklaring, pagina 1 van 5 Onderzoek naar behandeling van etalagebenen Geachte heer/mevrouw, december 12 Uw arts heeft de diagnose etalagebenen (claudicatio intermittens)

Nadere informatie

de minister van Economische Zaken, de heer mr L.J. Brinkhorst Postbus 20101 2500 EC Den Haag Ministeriële regeling afsluitingen

de minister van Economische Zaken, de heer mr L.J. Brinkhorst Postbus 20101 2500 EC Den Haag Ministeriële regeling afsluitingen POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN de minister van Economische Zaken,

Nadere informatie

Ontwerpbesluit inzake de verklaring omtrent de rechtmatigheid van de verwerking van screeningsgegevens van Curriculum Vitae Zeker B.V.; z2013-00612.

Ontwerpbesluit inzake de verklaring omtrent de rechtmatigheid van de verwerking van screeningsgegevens van Curriculum Vitae Zeker B.V.; z2013-00612. POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl Ontwerpbesluit inzake de verklaring omtrent

Nadere informatie

De bescherming van proefpersonen in de. Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen

De bescherming van proefpersonen in de. Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen De bescherming van proefpersonen in de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen Enkele knelpunten nader onderzocht Heike Schoofs juli 2012 De bescherming van proefpersonen in de Wet medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

ccmo-richtlijn Externe Toetsing 2012

ccmo-richtlijn Externe Toetsing 2012 Richtlijn van de centrale commissie medisch-wetenschappelijk onderzoek krachtens artikel 24 van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen, inzake de toetsingsprocedure multicenteronderzoek en

Nadere informatie

NOTA VAN TOELICHTING. Algemeen. 1. Inleiding

NOTA VAN TOELICHTING. Algemeen. 1. Inleiding NOTA VAN TOELICHTING Algemeen 1. Inleiding Het besluit vloeit voort uit de in artikel 7, eerste lid, van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (hierna: de wet) opgenomen verplichting om

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2004 239 Besluit van 25 mei 2004 tot wijziging van het Besluit geslachtsnaamswijziging Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden,

Nadere informatie

Monica de Visser Juridisch Adviesbureau Smaragd 1

Monica de Visser Juridisch Adviesbureau Smaragd 1 Doorkijkje naar toekomstige wet- en regelgeving in het kader van het ondersteuningsplan in de gehandicaptenzorg Monica de Visser Juridisch Adviesbureau Smaragd 1 Huidige wet- en regelgeving Besluit zorgplanbespreking

Nadere informatie

Reglement van de Psychologisch Ethische Toetsingscommissie

Reglement van de Psychologisch Ethische Toetsingscommissie Reglement van de Psychologisch Ethische Toetsingscommissie Zie ook www.tilburguniversity.edu/petc Het doel van psychologisch ethische toetsing Psychologisch ethische toetsing is nodig om de belangen van

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: A4 Publicatie Distributielijst : STZ Datum : 20-03-2014 Revisiedatum : 20-03-2015 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum Opmerkingen Versiedatum

Nadere informatie

SPLINT-trial Preventie van urologische complicaties bij niertransplantaties van levende donoren: splint of geen splint

SPLINT-trial Preventie van urologische complicaties bij niertransplantaties van levende donoren: splint of geen splint SPLINT-trial Preventie van urologische complicaties bij niertransplantaties van levende donoren: splint of geen splint Uw behandelend arts heeft u geïnformeerd over het SPLINT medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 28 284 Wijziging van de Wet op bijzondere medische verrichtingen betreffende invoering van een verbod op xenotransplantatie Nr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING

Nadere informatie

Henk Jan Out, Paul van Meurs en Rudolf van Olden. Van eerste humane toediening tot algemeen gebruik

Henk Jan Out, Paul van Meurs en Rudolf van Olden. Van eerste humane toediening tot algemeen gebruik VII 1 Introductie tot de farmaceutische geneeskunde................................ 1 Henk Jan Out, Paul van Meurs en Rudolf van Olden I Van eerste humane toediening tot algemeen gebruik 2 Exploratory

Nadere informatie

Gebruik van lichaamsmateriaal voor medisch onderzoek en onderwijs

Gebruik van lichaamsmateriaal voor medisch onderzoek en onderwijs Algemeen Gebruik van lichaamsmateriaal voor medisch onderzoek en onderwijs www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud De medische wetenschap... 3 Voorwaarden voor wetenschappelijk onderzoek met lichaamsmateriaal...

Nadere informatie

BRIOS-studie: Breast Reconstruction In One Stage

BRIOS-studie: Breast Reconstruction In One Stage Skin sparing mastectomy with implant reconstruction: clinical outcomes and cost effectiveness of reconstruction in one stage with the use of a collagen matrix (Strattice ). A randomized clinical trial.

Nadere informatie

De Minister van Justitie

De Minister van Justitie = POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN De Minister van Justitie DATUM

Nadere informatie

HYDROCORTISON TER VOORKOMING VAN BRONCHOPULMONALE DYSPLASIE; DE STOP-BPD STUDIE INFORMATIE TEN BEHOEVE VAN DE OUDERS

HYDROCORTISON TER VOORKOMING VAN BRONCHOPULMONALE DYSPLASIE; DE STOP-BPD STUDIE INFORMATIE TEN BEHOEVE VAN DE OUDERS HYDROCORTISON TER VOORKOMING VAN BRONCHOPULMONALE DYSPLASIE; DE STOP-BPD STUDIE INFORMATIE TEN BEHOEVE VAN DE OUDERS Geachte mevrouw/mijnheer, Uw kind is opgenomen op de afdeling Neonatologie van het omdat

Nadere informatie

s-hertogenbosch 26 mei 2014 Een nieuw

s-hertogenbosch 26 mei 2014 Een nieuw s-hertogenbosch 26 mei 2014 Een nieuw Toetsingstijdperk Een onderzoek naar de gevolgen van de nieuwe Europese Verordening voor de toetsing van medisch wetenschappelijk onderzoek met geneesmiddelen in Nederland

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: VC2 Ontwikkelen proefpersoneninformatie / toestemmingsformulier (centraal) Distributielijst : STZ Datum : 18-02-2014 Revisiedatum : 18-02-2015 Veranderingen ten opzichte

Nadere informatie

2013 no. 42 AFKONDIGINGSBLAD VAN ARUBA

2013 no. 42 AFKONDIGINGSBLAD VAN ARUBA 2013 no. 42 AFKONDIGINGSBLAD VAN ARUBA LANDSVERORDENING van 18 juli 2013 houdende regels over de aanleg, het beheer en het onderhoud van spoorwegen en de daarbij behorende infrastructuur, alsmede over

Nadere informatie

Gamma-probe en echografisch geleide punctie van de schildwachtklier bij melanoom en borstkankerpatiënten; GULF Trial.

Gamma-probe en echografisch geleide punctie van de schildwachtklier bij melanoom en borstkankerpatiënten; GULF Trial. Gamma-probe en echografisch geleide punctie van de schildwachtklier bij melanoom en borstkankerpatiënten; GULF Trial. Geachte heer/mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

Advies over juridische consequenties verlenging/overschrijding vastgelegde normtijden voor opkomst van de brandweer

Advies over juridische consequenties verlenging/overschrijding vastgelegde normtijden voor opkomst van de brandweer Advies over juridische consequenties verlenging/overschrijding vastgelegde normtijden voor opkomst van de brandweer 14 februari 2011 A.M. Hol, Universiteit Utrecht 1 Vraagstelling: Heeft overschrijding

Nadere informatie

de positie van de verzekerde/patiënt in Nederland en daarbuiten in het licht van de voorgenomen wijziging van art 13 Zvw (EU-aspecten)

de positie van de verzekerde/patiënt in Nederland en daarbuiten in het licht van de voorgenomen wijziging van art 13 Zvw (EU-aspecten) de positie van de verzekerde/patiënt in Nederland en daarbuiten in het licht van de voorgenomen wijziging van art 13 Zvw (EU-aspecten) Jac Rinkes Workshop SKGZ 3-10-13 Zorgverzekeringswet Artikel 13 1.

Nadere informatie

medischw e t e n s c h a p p e l i j k o n d e r z o e k

medischw e t e n s c h a p p e l i j k o n d e r z o e k medischw e t e n s c h a p p e l i j k o n d e r z o e k opzet risico s toetsingscommissie 2 Inhoud m e d i s c h w e t e n s c h a p p e l i j k onderzoek Voorwoord 2 Inleiding 4 Medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

Kwijtschelding voor ondernemers Dienst Belastingen

Kwijtschelding voor ondernemers Dienst Belastingen Rapport Gemeentelijke Ombudsman Kwijtschelding voor ondernemers Dienst Belastingen 8 mei 2006 RA0611562 Samenvatting Met enige regelmaat wenden ondernemers met financiële problemen zich tot de ombudsman.

Nadere informatie

CompleetVerzekerd Mijn bedrijf Beroepsaansprakelijkheid

CompleetVerzekerd Mijn bedrijf Beroepsaansprakelijkheid CompleetVerzekerd Mijn bedrijf Versie 1.0 Informatie voor de ondernemer Belangrijk De vormen één geheel met de Algemene Voorwaarden. De Algemene Voorwaarden zijn op het hele pakket van toepassing. In deze

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directie Constitutionele Zaken en Wetgeving Afdeling Wetgeving Staatsinrichting en Bestuur Turfmarkt

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Kenmerk

Nadere informatie

Gedragscode Persoonlijk Onderzoek. 21 december 2011

Gedragscode Persoonlijk Onderzoek. 21 december 2011 Gedragscode Persoonlijk Onderzoek 21 december 2011 Inleiding Verzekeraars leggen gegevens vast die nodig zijn voor het sluiten van de verzekeringsovereenkomst en die van belang zijn voor het nakomen van

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2007 2008 31 087 Wijziging van enige wetten teneinde het verhaal van kosten van re-integratiemaatregelen te vergemakkelijken B MEMORIE VAN ANTWOORD Ontvangen

Nadere informatie

[modelbrief informatiebrief niet WMO-plichtig onderzoek 6 november 2010]

[modelbrief informatiebrief niet WMO-plichtig onderzoek 6 november 2010] Model informatiebrief niet WMO-plichtig onderzoek Met voorbeeldpassages en toestemmingsformulieren De informatiebrief aan de proefpersoon zo kort mogelijk houden. Onderwerpen uit de modelbrief die niet

Nadere informatie

Plaatsing van voedingssondes in de dunne darm via elektromagnetische geleiding op de verpleegafdeling of via kijkonderzoek op de endoscopie-afdeling

Plaatsing van voedingssondes in de dunne darm via elektromagnetische geleiding op de verpleegafdeling of via kijkonderzoek op de endoscopie-afdeling Patiënt informatiebrief Plaatsing van voedingssondes in de dunne darm via elektromagnetische geleiding op de verpleegafdeling of via kijkonderzoek op de endoscopie-afdeling Geachte heer/mevrouw, Wij vragen

Nadere informatie

Artikel I De Wet werk en bijstand wordt als volgt gewijzigd:

Artikel I De Wet werk en bijstand wordt als volgt gewijzigd: Wijziging van de Wet werk en bijstand, van de Wet studiefinanciering 2000, van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten en van de Vreemdelingenwet 2000 in verband met de totstandkoming van

Nadere informatie

Langdurige behandeling van diep veneuze trombose bij patiënten met kanker (Longheva) Academisch Medisch Centrum, Amsterdam (AMC)

Langdurige behandeling van diep veneuze trombose bij patiënten met kanker (Longheva) Academisch Medisch Centrum, Amsterdam (AMC) Titel studie: Opdrachtgever: Langdurige behandeling van diep veneuze trombose bij patiënten met kanker (Longheva) Academisch Medisch Centrum, Amsterdam (AMC) Hoofdonderzoeker: Dr. K. Meyer Introductie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 646 Wijziging van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen in verband met een uitbreiding van de meldingsplicht van ernstige ongewenste

Nadere informatie

Standard Operating Procedure

Standard Operating Procedure Standard Operating Procedure STZ SOP: U9 Monitoren Distributielijst : STZ Datum : 15-10-2012 Revisiedatum : 15-10-2013 Veranderingen ten opzichte van eerdere versies Versiedatum Hoofdstuk Versiedatum Hoofdstuk

Nadere informatie