Toolkit Gezonde Leefstijl jaar voor de JGZ

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Toolkit Gezonde Leefstijl 12-19 jaar voor de JGZ"

Transcriptie

1 voor de JGZ Veel jongeren eperimenteren vanaf de puberteit met roken, drugs, seks, uitgaan, eten en drinken. Ze maken zich steeds meer los van hun ouders, ontwikkelen een eigen identiteit, maar zijn ook nog gevoelig voor sociale normen in de thuisomgeving. Het eigen lichaam en het zelfbeeld verandert en wordt beïnvloed door de omgeving en media. Veel jongeren zijn nog niet voldoende weerbaar, overzien de gevolgen van hun gedrag nog niet goed en kunnen zich niet altijd beheersen. De directe beloning trekt sterker dan een doel op langere termijn, zoals gezondheidswinst. Bepaalde groepen (laag opgeleid, niet-westerse achtergrond, jongeren met een lichamelijke of verstan delijke beperking en streng gelovige jongeren) lopen op bepaalde thema s grotere gezondheidsrisico s dan andere jongeren. In deze toolkit vindt u een groot aantal interventies om een gezonde leefstijl juist bij deze jongeren te bevorderen. Er is een aantal determinanten dat op alle thema s van toepassing is en op individueel niveau een gezonde leefstijl positief kan beïnvloeden: positief zelfbeeld/eigenwaarde, interne locus of control, eigen effectiviteit in nee zeggen/weerbaarheid. Daarnaast zijn er omgevingsfactoren die een positieve invloed kunnen hebben op een gezonde leefstijl: modeling van gezond gedrag door peers en ouders, het uitdragen van een positieve subjectieve norm, een betrokken en ondersteunende opvoedingsstijl van ouders/verzorgers, maar ook een gezonde fysieke omgeving. Gezamenlijk een gezonde leefstijl bevorderen De landelijke thema-instituten (NISB, Pharos, Rutgers WPF, SoaAids, Trimbos, VeiligheidNL, Voedingscentrum) hebben het initiatief genomen om zich gezamenlijk in te zetten voor het bevor deren van een gezonde leefstijl 1 van jongeren, en er zo aan bij te dragen dat zij positieve keuzes maken ten aanzien van hun eigen gezondheid. De jeugdgezondheidszorg heeft ook met thema s als middelengebruik, seks en overgewicht te maken en speelt een belangrijke rol in de preventie en signalering van eventuele problemen, advisering, begeleiding en verwijzing. Met het adolescentencontactmoment kan de JGZ jongeren onder steunen bij het maken van gezonde en verant woorde keuzen door hen te empoweren, aan te sluiten bij vragen en behoeften van jongeren en hen zo nodig toe te leiden naar betrouwbare informatie, specialistische hulp en dienstverlening. Maar hoe vertaal je uitkomsten van een vragenlijst naar collectieve preventie of juist een indivi duele aanpak? Welke interventies kun je inzetten? Op dat snijvlak willen de thema-instituten graag de krachten bundelen met de JGZ en de JGZ ondersteunen in de dagelijkse praktijk. Ons ondersteuningsaanbod voor de JGZ Het gezamenlijk aanbod van de thema-instituten bestaat uit: Overzicht van producten en diensten op de verschillende thema s gericht op jongeren en professionals waarmee onder andere de ver binding kan worden gemaakt met collectieve preventie en interventies voor onderwijs (VO en MBO), Advies en ondersteuning bij de inrichting van het contactmoment met 14+ jongeren, Bijscholing van de JGZ op het gebied van bevordering van een gezonde leefstijl van jongeren jaar (in ontwikkeling), Overzicht van good practices in ondersteuning jongeren jaar op gezonde leefstijl (in ontwikkeling). Daarnaast is er een aantal thema-overstijgende interventies waarin de thema-instituten onderling samenwerken en die mogelijk ook interessant zijn om te gebruiken of naar te verwijzen: Gezonde school/vignet via Centrum Gezond Leven Overzicht van erkende interventies in de database Gezond en Actief Leven (www.loketgezondleven.nl en Website (met thematische subsites voor opvoedingsondersteuning aan ouders) Website (leefstijlscan voor jongeren) Thema-instituten leveren gevalideerde informatie over opvoeden en gezond opgroeien voor de CJG websites van gemeenten. Het beheer van de contentdatabase ligt bij de Stichting Opvoeden. 1 Onder gezonde leefstijl vallen de volgende thema s: voeding, beweging, veiligheid, middelengebruik (roken, alcohol, drugs), seks en psychosociale gezondheid. versie september

2 Thema-overstijgende activiteiten Gezonde Schoolvignet Interventiedatabase Gezond en Actief Leven overzicht van erkende interventies Jongeren Opvoeders JGZ/CJG Erkenning Contactpersoon Bereikbaarheid Hoe-pak-jij-dat-aan thematische opvoedondersteuning voor ouders Test-je-leefstijl leefstijlscan voor jongeren Stichting opvoeden (www.cjg.nl) door thema-instituten gevalideerde contentdatabase Per thema Seksuele gezondheid Rond je seksualiteit Kaartspel voor jongeren 15+ Lets Talk (dvd) Bespreekbaar maken van seks voor jongeren jaar Boys R Us Bordspel voor jongens jaar Girls Choice Bordspel voor meisjes jaar Girls Talk Groepscounseling voor meiden jaar Begrijp me goed (dvd) Misverstanden communicatie voor jongeren jaar Opgroeien met liefde Handleiding voor bijeenkomsten met ouders Anticonceptiekoffer en handleiding jaar Richtlijn seksuele ontwikkeling 0-19 jaar JGZ Lang leve de liefde Onderbouw vmbo/havo/vwo jaar met speciale versie voor praktijkonderwijs en bovenbouw carousselspel (kaartspel) waarbij jongeren leren praten over seksualiteit om eigen normen en waarden te ontdekken over relaties en seksualiteit a.d.h.v. van audiovisueel materiaal wordt discussie gestimuleerd over seksualiteit, seksuele diversiteit, soa, zwangerschap, weerbaarheid, e.d. in seksehomogene groepen voeren jongens opdrachten uit over seksualitet en relaties (kennis, mening, intenties, doen) in seksehomogene groepen voeren meisjes opdrachten uit over seksualiteit en relaties (kennis, mening, intenties, doen) voor kwetsbare meiden wordt in seksehomogene groepen in 8 bijeenkomsten gewerkt aan seksuele empowerment lespakket over miscommunicatie tussen de seksen tijdens relaties en grensoverschrijdend gedrag draaiboek voor 3 groepsbijeenkomsten met ouders over seksuele ontwikkeling en opvoeding van kinderen/pubers ondersteunend materiaal over anticonceptiemethoden, - keuze en effectief gebruik met werkvormen en informatie (mede-auteur) richtlijn met informatie over normale seksuele ontwikkeling 0-19 jaar voor preventie, informatie/advies, begeleiding en verwijzing lespakket van 6 lessen over puberteit, verliefdheid, relatievorming, eerste keer, grenzen, veilige en prettige seks, met etra module over seksuele diversiteit goed goed goed goed goed goed Ineke Mouthaan Annelies Kuyper Annelies Kuyper Annelies Kuyper Ineke Mouthaan Ineke Mouthaan Nilüfer Gürses autorisatie NCJ Ineke van der Vlugt effectief Suzanne Meijer 2

3 Seksuele gezondheid (vervolg) Jij en de media Lang leve de liefde Bovenbouw havo/vwo, jaar Lang leve de liefde mbo, jaar langlevedeliefde.nl lesgevenindeliefde.nl en seksuelevorming.nl Seksuele Diversiteit Leerlingen klas 2 vmbo, havo, vwo Wensen en grenzen Praktijkonderwijs en vmbo bb, klas 2, 3, 4 Pubergidsen jongeren jaar Brochure Seksuele ontwikkeling 0-19 jaar Seksualiteit breed jongeren 12+ Go-no Go Zelfmeetinstrument seksuele weerbaarheid jongeren 14+ (seksuele opvoeding door ouders) (zelfkeuzeinstrument jongeren 14+) (jongeren 14+) Trainingen en bijscholingen professionals aanvullende module bij Lang leve de liefde over kritisch kijken naar seksueel getinte en geïdealiseerde schoonheidsbeelden in de media digitaal lesprogramma over seksuele diversiteit, grenzen/wensen, soa-en zwangerschappreventie digitaal en analoog lespakket over liefde, relaties, grenzen, seksuele diversiteit, veilig vrijen, partnerkeuze website met e-learninglessen voor leerlingen en portal voor lespakketten Lang leve de liefde (alle onderwijsniveaus) website voor docenten met video's, ervaringsverhalen en tips rondom lesgeven in relationele en seksuele vorming verdiepingsles bij Lang Leve de Liefde klas 2 vmbo, havo,vwo over seksuele diversiteit, homo-acceptatie aanvullend etra lesmateriaal bij Lang Leve de Liefde onderbouw op basis van filmpjes Can you fi it Milleke de Neef goed goed Suzanne Meijer Suzanne Meijer Suzanne Meijer Suzanne Meijer Suzanne Meijer Suzanne Meijer brochures over veranderingen in puberteit, seksuele diversiteit, vruchtbaarheid, voorbereiding op veilige, gewenste en prettige seks brochure met eenvoudig beeld en tekst over seksuele ontwikkeling van kinderen 0-19 jaar website met betrouwbare informatie over relaties en seksualiteit, met FAQ en links naar Sense-infolijn en Sense-spreekuren in regio digitaal zelfinstrument om eigen seksuele weerbaarheid te peilen informatieve website met filmpjes en tips over seksuele opvoeding digitiaal zelfkeuzeinstrument voor starters of switchers om tot anticonceptie keuze op maat te komen digitale filmpjes met alledaagse situaties in seksuele omgang waarbij jongeren hun eigen wensen en grenzen leren ontdekken op maat en open inschrijving rondom bespreekbaar maken van seksua liteit, werken met interventies, seksuele ontwikkeling en opvoeding 3

4 Seksuele gezondheid Advies en beleidsondersteuning Advies en beleidsondersteuning (vervolg) rondom beleid seksuele gezondheid op lokaal niveau voor gemeenten en GGD-en rondom visieontwikkeling, beleid en duurzame inbedding seksuele vorming of seksuele opvoeding in de organisatie Voeding Programma De Gezonde Schoolkantine ondersteuningsprogramma voor een gezond kantine aanbod goed Heleen Schuit Lesprogramma Weet Wat Je Eet digitaal lesprogramma voor de vakken Biologie, Bewegingsonderwijs en Zorg en Welzijn op vmbo-, havo- en vwo-niveau Richtlijn Voeding en eetgedrag (0-19/23 jr) (mede auteur) richtlijn met informatie over voeding en eetgedrag autorisatie NCJ Valérie Klostermann Karen van Drongelen Gezond eten en bewegen met kinderen van jaar Vitamine D Eettest Lekker in je lijf De Gezonde Schoolkantine Brigade website met betrouwbare informatie over gezond, veilig en duurzaam eten brochure over gezond eten en bewegen met kinderen van jaar voor professionals en ouders brochure met informatie over Vitamine D voor jongeren met een getinte of donkere huid test voor jongeren van 8-14 jaar waarin ze kunnen ontdekken of ze goed bezig zijn t.a.v. eigen gezondheid en de wereld om hen heen (te delen via facebook en twitter) folder voor jongeren met antwoorden op eetvragen en praktische tips voor gezond eten ondersteuning op maat voor scholen die hun kantine gezonder willen maken Heleen Schuit 4

5 Veiligheid Split The Risk meerjarencampagne gericht op het vergroten van bewustwording bij vmbo-jongeren (12-18 jaar) over de risico's die zij lopen in het dagelijks leven VO Veiligheidsmanager (www.veiligheidsmanager.com) snel en grondig digitale analyse van de veiligheid op school + automatisch gegenereerd schoolveiligheidsplan met praktische actielijst om school veiliger te maken Migranten en laaggeletterden Welkom op school Geweld is niet gewoon No game mentormethode voor nieuwkomerskinderen op het voortgezet onderwijs DVD met handreiking voor adolescenten en jong volwasenne die de Nederlandse taal slecht beheersen voorlichting over vrouwelijke genitale verminking door jonge (getrainde) vrijwilligers Bram Tuk Frea Haker Marjan Groefsema Bart Looman Training en advies aan profesionals in de zorg voor jeugd Cultuursensitief maken van interventies, richtlijnen ed Ouderbetrokkenheid vergroten Voorlichtingsmateriaal geschikt maken voor laaggeletterden waar het gaat om bereiken van en communiceren met groepen met een migrnatenachtergrond en/of lage ses zorgen dat interventies en richtlijnen rekening houden met de diversiteit van de jeugdpopulatie vergroten van ouderbetrokkenheid van ouders met een migranten en/of lage ses-achtergrond bij school en de ontwikkeling van hun kinderen teksten toegankelijk maken voor mensen die de Nederlands taal niet goed beheersen, waaronder ook veel autochtonen Marian Moons Bart Looman Bart Looman Bart Looman 5

6 Middelengebruik e-learning over het verwerven van informatie over alcohol en drugs als basis voor vervolgmodules voor specifieke schoolsoort (zie hieronder) e-learning over het signaleren van alcohol en drugsgebruik in het voortgezet onderwijs en/of het aanbod van de GGD/IVZ e-learning over het signaleren van alcohol en drugsgebruik in het vso en/of het aanbod van de GGD/IVZ e-learning over het signaleren van alcohol en drugsgebruik in het MBO en/of het aanbod van de GGD/IVZ Marianne Maat Marianne Maat Marianne Maat Marianne Maat rookvrij opgroeien jaar spreekuur/consult/voorlichting/internet Ingrid Schulten voorlichting op maat via internet homeparty voor hokken en keten ouders van jongeren die keten bezoeken Liesbeth Naaborgh voorlichting op maat via internet Le Lemmers open en alert cursus voor licht verstandelijk beperkte jongeren van jaar vso Els Bransen voor jongeren met ouders met een drankprobleem Annemarie Kok voorlichting aan uitgaanders voorlichting op maat via internet voor uitgaande jongeren van jaar Aukje Sannen informatie over Trimbos-instituut interactieve informatie voor ouders over roken interactieve informatie voor ouders over alcohol interactieve informatie voor ouders over blowen informatie over roken informatie over alcohol informatie over drugs informatie voor uitgaande jongeren van jaar Marloes van Goor informatie voor uitgaande jongeren van jaar Marloes van Goor wiet-check consult jongeren van jaar bij verslavingszorg ook online Els Bransen Happydrinks Factsheets recepten, lesmateriaal via voor jongeren van14-25 jaar als alternatief voor alcohol diverse factsheets waaronder over de waterpijp, shishapen, e-sigaret Le Lemmers 6

7 Middelengebruik (vervolg) op de website De Gezonde School en Genotmiddelen is een aparte tab geplaatst voor de JGZ met tips voor het bespreekbaar maken van het onderwerp genotmiddelen Psychische gezondheid Power cursus weerbaarheid empowerment voor allochtone jongeren van jaar Simone Onrust Head up cursus voor jongeren van jaar met depressieve klachten Rianne van der Grip op je dip Happyles Jongerengroep KOPP/KVO voorlichting op maat via internet voor jongeren van jaar met depressieve klachten internetcursus voor jongeren van jaar voor voorkomen depressie en ontwikkelen van weerbaarheid cursus voor jongeren van jaar met ouders met een psychiatrisch of verslavingsprobleem cursus voor jongeren van jaar met ouders met een psychiatrisch of verslavingsprobleem Rianne van der Rianne van der Rianne van der Rianne van der Sport en bewegen Realfit Judo in de zorg Sport It website met overzicht van erkende sport- en beweeginterventies om lokaal in te zetten, zoals onderstaande interventies (bezoek de website voor een actueel overzicht) multidisciplinaire groepsgerichte aanpak voor jongeren met overgewicht waarin bewegen, voeding, psychologische aspecten en ouderparticipatie centraal staan interventie waarbij onderdelen uit het judo, jiujitsu en aikido als middel worden ingezet voor speciale doelgroepen die etra aandacht vragen, behoeven en ontvangen jongeren die verbinding met onderwijs en arbeid dreigen te verliezen krijgen een sportprogramma aangeboden, waarin competentieversterking door middel van sport centraal staat effectief Simone Gerono goed beschreven goed beschreven Laura Goudriaan Marieke Kroon 7

8 Sport en bewegen Alle leerlingen actief Sport Zorgt (vervolg) interventie die inactieve leerlingen, die niet reageren op het schoolbrede aanbod, wil activeren. Op basis van specifieke gesprekstechnieken voeren docenten of interne begeleiders individuele gesprekken sportaanbod voor jongeren binnen de jeugdhulpverlening om met geschoolde (vechtsport)docenten deel te kunnen nemen aan sportactiviteiten goed goed beschreven Ysra Wagemaker Wouter Schols website met diverse feiten, cijfers, dossiers en andere kennis op het gebied van sport en bewegen platform voor professionals met als werkveld sport, bewegen en gezondheid Trainingen en bijscholingen professionals diverse trainingen, workshops en lesmodules voor het onderwijs Advies en beleidsondersteuning advies op maat rondom sporten en bewegen voor jongeren 8

Toelichting ondersteuningsaanbod mbo

Toelichting ondersteuningsaanbod mbo Toelichting ondersteuningsaanbod mbo Gebruik deze toelichting om uw keuze te bepalen en als hulp bij het invullen van het keuzemenu. U kunt een aanvraag doen van 7 oktober tot 29 november 2013 via het

Nadere informatie

De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks

De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks Vanessa Peters, GGD Gelderland Midden Marinka de Feijter, GGD N-O Gelderland Ineke van der Vlugt, Rutgers WPF 1

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezetonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School voortgezetonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde voortgezetonderwijs: Relaties & Seksualiteit : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan

Nadere informatie

Vragenlijst themacertificaat Relaties en seksualiteit Voortgezet onderwijs

Vragenlijst themacertificaat Relaties en seksualiteit Voortgezet onderwijs Vragenlijst themacertificaat Relaties en seksualiteit Voortgezet onderwijs Handig om bij de hand te hebben: Beleidsdocument Gedragsregels Beleid 1. Heeft uw school een visie op hoe zij wil bijdragen aan

Nadere informatie

PRODUCTENGIDS. Seksuele gezondheid

PRODUCTENGIDS. Seksuele gezondheid PRODUCTENGIDS Seksuele gezondheid SEKSUELE GEZONDHEID BELANGRIJK? JAZEKER! Een aantal feiten* op een rij: Seksueel actieve jongeren communiceren onvoldoende over gebruik van condooms. Een kleine groep

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Preventieoverzicht alcohol Gezondheidswinst voor Interventie en werkwijze/producten

Preventieoverzicht alcohol Gezondheidswinst voor Interventie en werkwijze/producten < 0 ar Voorlichting over de risico's van Zwangeren Voorkomen van alcoholgebruik bij STAP alcoholgebruik rondom de zwangerschap door middel van de brochure 'Zwanger?...en Alcohol?' en website www.alcoholenzwangerschap.nl

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema s, is het belangrijk om aan de volgende 4 niveaus aandacht

Nadere informatie

Keuzekaart Loverboyspreventie Zwolle 2015

Keuzekaart Loverboyspreventie Zwolle 2015 Keuzekaart Loverboyspreventie Zwolle 2015 Overzicht van preventieactiviteiten op het gebied van loverboyproblematiek, weerbaarheid en seksueel grensoverschrijdend gedrag Samen werken aan gezondheid Voorwoord

Nadere informatie

Seks en Seksuele Risico s bij12 tot 25 jarigen. Dr. Hanneke de Graaf

Seks en Seksuele Risico s bij12 tot 25 jarigen. Dr. Hanneke de Graaf Seks en Seksuele Risico s bij12 tot 25 jarigen Dr. Hanneke de Graaf Seks onder je 25e 2005 2012 Methode Werving via scholen en gemeenten; 3926 meisjes en 3915 jongens; 12-25 jaar (gemiddeld 18,4); Representatief

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School 2014-2015

Menukaart Gezonde School 2014-2015 Menukaart Gezonde School 2014-2015 Gezondheidsaanbod in het mbo Deze menukaart geeft een overzicht van het gezondheidsaanbod voor het middelbaar beroepsonderwijs. Wilt u op uw school met een thema aan

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol Menukaart Gezonde voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Interventieoverzicht alcohol Doelgroep Doelstelling Intermediair Organisatie die (nadere informatie over) de interventie aanbiedt

Interventieoverzicht alcohol Doelgroep Doelstelling Intermediair Organisatie die (nadere informatie over) de interventie aanbiedt en overzicht alcohol < 0 jaar Voorlichting over de risico's van alcoholgebruik rondom de zwangerschap door middel van de brochure 'Zwanger?...en Alcohol?' en website www.alcoholenzwangerschap.nl < 0 jaar

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School 2013-2014

Menukaart Gezonde School 2013-2014 Menukaart Gezonde School 2013-2014 www.utrecht.nl/gezondeschool Gezondheidsaanbod in het voortgezet onderwijs 1 Gezonde School Leerlingen die zich gezond voelen, gaan graag naar school en presteren beter.

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Voeding

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Voeding Menukaart Gezonde voortgezet onderwijs: Voeding : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Mondriaan Preventie ondersteunt! In deze editie. Mondriaan Preventie

Nieuwsbrief. Mondriaan Preventie ondersteunt! In deze editie. Mondriaan Preventie W I N T E R / V O O R J A A R 2 0 1 6 Nieuwsbrief Mondriaan Preventie Mondriaan Preventie ondersteunt! De afdeling verslavingspreventie van Mondriaan heeft een adviserende en ondersteunende rol als het

Nadere informatie

Alcohol, roken, drugs en gehoorschade Aanbod Beschrijving Doel Doelgroep Tijd Kosten Aanbieder

Alcohol, roken, drugs en gehoorschade Aanbod Beschrijving Doel Doelgroep Tijd Kosten Aanbieder Menukaart MBO Leerlingen die zich gezond voelen, gaan graag naar school en presteren beter. Gezonde School is een aanpak om de gezondheid van Leerlingen te verbeteren. We bundelen het gezondheidsaanbod

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol Menukaart Gezonde voortgezet onderwijs: Roken & Alcohol : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen. Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland)

Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen. Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland) Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland) Programma 1. Seksuele ontwikkeling van kinderen en jongeren 2. Criteria om normaal

Nadere informatie

Samen werken aan een. gezond en veilig. schooljaar. Het voortgezet onderwijs & de Jeugdgezondheidszorg

Samen werken aan een. gezond en veilig. schooljaar. Het voortgezet onderwijs & de Jeugdgezondheidszorg Samen werken aan een gezond en veilig schooljaar Het voortgezet onderwijs & de Jeugdgezondheidszorg 2015/2016 Het voortgezet onderwijs EN de Jeugdgezondheidszorg Gezonde leerlingen die lekker in hun vel

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol School: Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School 2014-2015

Menukaart Gezonde School 2014-2015 Menukaart Gezonde School 2014-2015 Deze menukaart geeft een overzicht van het gezondheidsaanbod voor het voortgezet onderwijs. Wilt u op uw school met een thema aan de slag? Neem dan contact op met de

Nadere informatie

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk!

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk! In de les praten over relaties en seksualiteit Hoe maak je het makkelijk en leuk! Hoe kunt u leerlingen ondersteunen en leert u hen verantwoorde keuzes te maken op het gebied van relaties en seksualiteit?

Nadere informatie

Vignet Gezonde School. Leerlingen presteren beter op een Gezonde School!

Vignet Gezonde School. Leerlingen presteren beter op een Gezonde School! Vignet Gezonde School Leerlingen presteren beter op een Gezonde School! Inhoud Wat is een Gezonde School? Waarom is een GS van belang? Gezonde School aanpak De vier pijlers van Gezonde School Wat is het

Nadere informatie

Relaties en seksualiteit

Relaties en seksualiteit Seksualiteit ontwikkelt zich vanaf de geboorte en is een wezenlijk onderdeel van het mens-zijn gedurende het hele leven. Seksualiteit wordt geuit en ervaren in gevoelens, gedachten, opvattingen, rollen

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

Rookvrij Opgroeien. Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar. 4-19 jaar

Rookvrij Opgroeien. Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar. 4-19 jaar Rookvrij Opgroeien 4-19 jaar 4-19 jaar Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar Kinderen boven de vier jaar wonen relatief vaak in een huis waar gerookt mag

Nadere informatie

Werkinstructie benaderen intermediairs Sense

Werkinstructie benaderen intermediairs Sense Werkinstructie benaderen intermediairs Sense BIJLAGE 7 Voorbeeld van de opzet van de presentatie in PowerPoint BIJLAGE 7 VOORBEELD VAN DE OPZET VAN DE PRESENTATIE IN POWERPOINT] 1 WERKINSTRUCTIE BENADEREN

Nadere informatie

E-MOVO 2011/2012. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Hellendoorn

E-MOVO 2011/2012. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Hellendoorn E-MOVO 2011/2012 Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Hellendoorn E-MOVO 2011/2012 Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Hellendoorn GGD Twente Drs. C. Smit Drs.

Nadere informatie

Monitor CGL-producten 2014

Monitor CGL-producten 2014 Monitor CGL-producten Jaarlijks monitort RIVM Centrum Gezond Leven (CGL) hoe professionals CGLproducten gebruiken. Op basis van deze kwantitatieve monitorresultaten schatten we in welke producten, hoe

Nadere informatie

Gezond en duurzaam voedsel. Een folder ter inspiratie voor docenten in het voortgezet onderwijs

Gezond en duurzaam voedsel. Een folder ter inspiratie voor docenten in het voortgezet onderwijs Gezond en duurzaam voedsel Een folder ter inspiratie voor docenten in het voortgezet onderwijs Aan de slag met gezond en duurzaam voedsel in het voortgezet onderwijs Werken aan gezondheid op jouw school

Nadere informatie

Gezond en duurzaam voedsel. Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten

Gezond en duurzaam voedsel. Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten Gezond en duurzaam voedsel Een folder ter inspiratie voor mbo-docenten Aan de slag met gezond en duurzaam voedsel in het mbo Werken aan gezondheid op school loont. Het draagt bij aan betere schoolprestaties,

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School 2014-2015

Menukaart Gezonde School 2014-2015 Menukaart Gezonde School 2014-2015 Deze menukaart geeft een overzicht van het gezondheidsaanbod voor het voortgezet onderwijs. Wilt u op uw school met een thema aan de slag? Neem dan contact op met de

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezetonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School voortgezetonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde voortgezetonderwijs: Relaties & Seksualiteit Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema s, is het belangrijk om aan de volgende 4 niveaus aandacht te

Nadere informatie

E-MOVO 2011/2012. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Enschede

E-MOVO 2011/2012. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Enschede E-MOVO 2011/2012 Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Enschede E-MOVO 2011/2012 Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in gemeente Enschede GGD Twente Drs. C. Smit Drs. M.

Nadere informatie

Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein

Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein Inhoud Wat is seksualiteit? Seksuele vorming in de school? Draagvlak bij school, ouders en leerlingen De rol van de leerkracht Vaardigheden van de leerkracht

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Seksuele ontwikkeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Seksuele ontwikkeling Richtlijn JGZ-richtlijn Seksuele ontwikkeling 5. Determinanten van seksuele gezondheid-aanbevelingen Om kinderen en jongeren te kunnen ondersteunen in hun seksuele ontwikkeling is het van belang om de

Nadere informatie

: Mw F. Langerak- Oostrom

: Mw F. Langerak- Oostrom RAADSVOORSTEL ter besluitvorming in de raad Datum Forum vergadering : 1 december 2015 Zaaknummer :203787 Datum Raadsvergadering : 14 december 2015 Portefeuillehouder Verantwoordelijk MT-lid : Mw F. Langerak-

Nadere informatie

Een onderzoek naar seksuele voorlichtingslessen onder leerlingen uit de onderbouw van het Nederlands voortgezet onderwijs.

Een onderzoek naar seksuele voorlichtingslessen onder leerlingen uit de onderbouw van het Nederlands voortgezet onderwijs. Een onderzoek naar seksuele voorlichtingslessen onder leerlingen uit de onderbouw van het Nederlands voortgezet onderwijs. Uitgevoerd door Scholieren.com, in opdracht van Rutgers WPF. April/mei 2013 Voorwoord

Nadere informatie

Relationele vorming. De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen

Relationele vorming. De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen Relationele vorming De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen Programma Introductie relationele- en seksuele vorming Inventarisatie van vragen De seksuele ontwikkeling van kinderen

Nadere informatie

E-Mental Health Interventies Bronnen: Robuust, Trimbos Instituut, Lijn1

E-Mental Health Interventies Bronnen: Robuust, Trimbos Instituut, Lijn1 E-Mental Health Interventies Bronnen: Robuust, Trimbos Instituut, Lijn1 Doelgroep Inhoud Waar? Type cursus Kosten* Volwassenen Mentaal Vitaal Informatie over psychische gezondheid en overzichtssite met

Nadere informatie

Bewegen in en om het onderwijs. Workshop 2 en 6 Leonie de Regt en Dave Schoonen

Bewegen in en om het onderwijs. Workshop 2 en 6 Leonie de Regt en Dave Schoonen Bewegen in en om het onderwijs Workshop 2 en 6 Leonie de Regt en Dave Schoonen Wat is scoolsport? Een aanpak waarmee de school werkt aan een gezonde en actieve leefstijl voor de leerlingen. Dit betekent

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Voeding

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Voeding Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Voeding School: Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

Sociale kaart preventie en behandeling van overgewicht bij kinderen Zwolle

Sociale kaart preventie en behandeling van overgewicht bij kinderen Zwolle Sociale kaart preventie en behandeling van bij kinderen Zwolle eerste uitgave, oktober 2009 Toelichting bij de gegevens op de sociale kaart. Op deze sociale kaart staan interventies die gericht zijn op

Nadere informatie

Workshop. De buurtsportcoach en de Gezonde School

Workshop. De buurtsportcoach en de Gezonde School Workshop De buurtsportcoach en de Gezonde School Gezonde Scholen presteren beter! (Scholieren en Leraren) Onderwijsagenda Sport, Bewegen en een Gezonde Leefstijl Onderwijsagenda Sport, Bewegen en een Gezonde

Nadere informatie

Het adviseren bij mogelijke leerplichtontheffingen van jeugdigen van 5 tot 18 jaar met (langdurig) schoolverzuim. Aantal jeugdigen. Jeugdarts.

Het adviseren bij mogelijke leerplichtontheffingen van jeugdigen van 5 tot 18 jaar met (langdurig) schoolverzuim. Aantal jeugdigen. Jeugdarts. 4.4. Aanbod jongeren Dit aanbod is gericht op jongeren op het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) tot 23 jaar. De doelgroep van het eerste product, Advisering leerplichtontheffing,

Nadere informatie

Toelichting ondersteuningsaanbod vo

Toelichting ondersteuningsaanbod vo Toelichting ondersteuningsaanbod vo Gebruik deze toelichting om uw keuze te bepalen en als hulp bij het invullen van het keuzemenu. U kunt een aanvraag doen van 7 oktober tot 29 november 2013 via het keuzemenu

Nadere informatie

Resultaten Jongerenonderzoek

Resultaten Jongerenonderzoek Resultaten Jongerenonderzoek 2013 Groenewald GGD Zuid Limburg Geleen, april 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 2. Resultaten van uw school 2.1 VMBO klas 2 3 2.2 VMBO klas 4 4 2.3 HAVO/VWO klas 2 5 2.4 HAVO/VWO

Nadere informatie

Bijlage Lang Leve de Liefde

Bijlage Lang Leve de Liefde Bijlage Lang Leve de Liefde Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Lang Leve de Liefde, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies

Nadere informatie

Handreiking Gezonde Gemeente. Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente

Handreiking Gezonde Gemeente. Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente Handreiking Gezonde Gemeente Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente Handreiking Gezonde Gemeente Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente In de digitale Handreiking Gezonde Gemeente op Loketgezondleven.nl

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Sport & Bewegen

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Sport & Bewegen Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Sport & Bewegen School: Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan

Nadere informatie

GGD IJsselland Overzicht aanbod gezondheidsbevordering voor primair onderwijs Ga voor gezond!

GGD IJsselland Overzicht aanbod gezondheidsbevordering voor primair onderwijs Ga voor gezond! IJsselland Overzicht aanbod gezondheidsbevordering voor primair onderwijs Ga voor gezond! 1. Eten en drinken Gezonde Hap& Stap Vierdaagse Doel: Kinderen en hun ouders zijn zich bewust van het belang van

Nadere informatie

CATALOGUS THEMAPAKKETTEN OUDERBIJEENKOMSTEN. Catalogus themapakketten GGD Gooi & Vechtstreek augustus 2012 Ouderbijeenkomsten

CATALOGUS THEMAPAKKETTEN OUDERBIJEENKOMSTEN. Catalogus themapakketten GGD Gooi & Vechtstreek augustus 2012 Ouderbijeenkomsten CATALOGUS THEMAPAKKETTEN OUDERBIJEENKOMSTEN 2012 1 Overzicht themamateriaal Themapakketten 1. Eetplezier en Beweegkriebels (0-4 jaar) 2. Eten! Ja gezellig!? (2 12 jaar) 3. Pesten live en Online (8-14 jaar)

Nadere informatie

Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties

Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties Bijeenkomst bevordering seksuele gezondheid Noord Nederland en de rol van de zelforganisaties Drachten 15-3-2010 Bram Tuk Pharos, kennis en adviescentrum

Nadere informatie

E-MOVO 2011: gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Twente

E-MOVO 2011: gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Twente E-MOVO 2011: gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Twente GGD Twente is onderdeel van Regio Twente Internet ggdtwente.nl E-MOVO 2011: gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Twente

Nadere informatie

Welkom op School. Mentormethode en lessen relaties en seksualiteit voor nieuwkomers. Bram Tuk Milleke de Neef

Welkom op School. Mentormethode en lessen relaties en seksualiteit voor nieuwkomers. Bram Tuk Milleke de Neef Reacties van docenten die de nieuwe lessen testten: Welkom op School helpt leerlingen zich daadwerkelijk thuis te voelen op onze scholen. Deze methode is goed bruikbaar op de ISK omdat hij toegespitst

Nadere informatie

Dokter, heb het lef! Dianda Veldman Directeur Rutgers WPF, Voorzitter Landelijk Overleg Thema-instituten d.veldman@rutgerswpf.nl

Dokter, heb het lef! Dianda Veldman Directeur Rutgers WPF, Voorzitter Landelijk Overleg Thema-instituten d.veldman@rutgerswpf.nl Dokter, heb het lef! Dianda Veldman Directeur Rutgers WPF, Voorzitter Landelijk Overleg Thema-instituten d.veldman@rutgerswpf.nl Mijn vraag Professionals in de cure : contact met patiënten én de autoriteit

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010

Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010 Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010 Aanwezig: Nicole Buné, Mark Gortemaker, Dirk Hoek, Rolanda Dijkman, Ineke Odink,

Nadere informatie

Weerbaarheid: opkomen voor jezelf Cursus MEE Zuidoost-Brabant? Opkomen voor jezelf Training Samenwerking van GGD BZO, OCGH Advies en GGZ Oost-Brabant

Weerbaarheid: opkomen voor jezelf Cursus MEE Zuidoost-Brabant? Opkomen voor jezelf Training Samenwerking van GGD BZO, OCGH Advies en GGZ Oost-Brabant (4-12) Lentekriebels Aandacht voor normen en waarden rondom relaties en Les programma's GGD BZO (4-12) Uitleenmaterialen Smoor! Een interactieve, muzikale theatervoorstelling Aandacht voor normen en waarden

Nadere informatie

Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies

Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies A. van Leeuwenhoeklaan 9 3721 MA Bilthoven Postbus 1 3720 BA Bilthoven www.rivm.nl KvK Utrecht 30276683 T 030 274 91 11

Nadere informatie

Week van de Lentekriebels

Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding, op school en thuis Anja Sijbranda GGD Hart voor Brabant Programma Waarom relationele en seksuele vorming? Wat doet school?

Nadere informatie

Wat hebben wij u te bieden?

Wat hebben wij u te bieden? Wat hebben wij u te bieden? 1. Achterstand in gezondheid is een belangrijk probleem in de achterstandswijken dat mensen in die wijken in hun ontwikkeling en groei belemmert. Die achterstand wordt veroorzaakt

Nadere informatie

Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels

Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding op school en thuis Naam Christel van Helvoirt GGD Hart voor Brabant Waar denken jullie aan bij seksualiteit? Gevoelens Veiligheid

Nadere informatie

Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00

Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00 Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00 1. Morele dilemma discussie methode 50 minuten Maximale groepsgrootte: 15 leerlingen Benodigdheden: klaslokaal of andere ruimte, stoelen in kring, ruimte in

Nadere informatie

Kinderen/jeugdigen hebben hun plek in de openbare ruimte/de samenleving. Een sterk jeugd- en jongerenwerk gebaseerd op Welzijn Nieuwe Stijl

Kinderen/jeugdigen hebben hun plek in de openbare ruimte/de samenleving. Een sterk jeugd- en jongerenwerk gebaseerd op Welzijn Nieuwe Stijl Vrije Tijd 2012- Optimale ontmoetings- en De jeugd faciliteren om elkaar te ontwikkelingsmogelijkheden voor ontmoeten in de eigen omgeving kinderen en jeugdigen zodat zij hun sociale netwerken opbouwen

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Alcohol, Roken en opvoeding

Alcohol, Roken en opvoeding Alcohol, Roken en opvoeding Uw kind in klas 1 van het voortgezet onderwijs Als kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, verandert er veel in hun leven. Ze krijgen andere interesses en hun vriendengroep

Nadere informatie

Titel richtlijn Auteurs Publicatiedatum

Titel richtlijn Auteurs Publicatiedatum Titel richtlijn Auteurs Publicatiedatum Opbouw presentatie 1. Aanleiding en ontwikkeling richtlijn 2. Definities en begripsafbakening 3. Seksuele ontwikkeling kinderen 4. Seksuele ontwikkeling jongeren

Nadere informatie

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1 zijn er altijd al geweest en zullen er ook altijd blijven. Veel jongeren experimenteren in de puberteit met roken, alcohol en drugs en een deel laat zich verleiden tot risicovol gedrag. Jongeren zijn extra

Nadere informatie

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Kikid Het is als ouder jouw verantwoordelijkheid, dat je kind NEE kan zeggen tegen drank!

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

2010D02442. Lijst van vragen totaal

2010D02442. Lijst van vragen totaal 2010D02442 Lijst van vragen totaal 1 In hoeverre heeft de staatssecretaris jongerenorganisaties betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van haar beleid? 2 Welke verband ligt er tussen de brief over

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 Programma 1 : Zorg, Welzijn, Jeugd en Onderwijs 1A Lokale gezondheidszorg Inleiding Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) heeft de gemeente de taak door middel van

Nadere informatie

Gezond en duurzaam eten Een inspiratiefolder voor mbo-docenten

Gezond en duurzaam eten Een inspiratiefolder voor mbo-docenten Gezond en duurzaam eten Een inspiratiefolder voor mbo-docenten Aan de slag met gezond en duurzaam eten in het MBO De school is dé plek om jongeren bewust te maken van gezond en duurzaam eten. Gezonde

Nadere informatie

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014 Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014 2 Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2014 Figuur 1 Aantal deelnemers naar geslacht en leeftijd 75 t/m 85 jaar 1 Over welke cijfers hebben

Nadere informatie

Jeugd in Onderzoek. Betere samenwerking jeugdgezondheidszorg en scholen? De leerervaringen uit twee projecten.

Jeugd in Onderzoek. Betere samenwerking jeugdgezondheidszorg en scholen? De leerervaringen uit twee projecten. Jeugd in Onderzoek Betere samenwerking jeugdgezondheidszorg en scholen? De leerervaringen uit twee projecten. Inhoud Korte toelichting op project Versterking JGZ op en met scholen Pitches van een tweetal

Nadere informatie

Seksuele vorming in (V)SO

Seksuele vorming in (V)SO Welkom Van kwetsbaar naar weerbaar: Seksuele vorming in (V)SO Presentatie door Esther van Efferen Wiersma & Tim Micklinghoff Inhoud Het project Van kwetsbaar naar weerbaar Bijzondere doelgroepen Leerlijn

Nadere informatie

Nieuwsbrief 2 Naar 18 jaar oktober 2013

Nieuwsbrief 2 Naar 18 jaar oktober 2013 Nieuwsbrief 2 Naar 18 jaar oktober 2013 Informatie over de rijksoverheidscampagne verhoging van de leeftijdsgrens naar 18 jaar voor verkoop van alcohol per 1-1-2014 en tabak in de loop van 2014 Deze nieuwsbrief

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Welbevinden en Sociale Veiligheid

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Welbevinden en Sociale Veiligheid Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Welbevinden en Sociale Veiligheid School: Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier

Nadere informatie

KRASLOTEN, JONGERENBOEKJE SEKS&ZO, HANDLEIDING EN TRAINING

KRASLOTEN, JONGERENBOEKJE SEKS&ZO, HANDLEIDING EN TRAINING KRASLOTEN, JONGERENBOEKJE SEKS&ZO, HANDLEIDING EN TRAINING Compleet voorlichtingspakket Het voorlichtingspakket Veilig vrijen & seks bestaat uit: 1. Krasloten 2. Jongerenboekje SEKS&ZO 3. Handleiding met

Nadere informatie

Vignet Relaties en seksualiteit, mbo. Beleid. Vragenlijst Relaties en seksualiteit. Handig om bij de hand de hand te hebben: Schoolbeleidsplan

Vignet Relaties en seksualiteit, mbo. Beleid. Vragenlijst Relaties en seksualiteit. Handig om bij de hand de hand te hebben: Schoolbeleidsplan Vignet Relaties en seksualiteit, mbo Vragenlijst Relaties en seksualiteit Handig om bij de hand de hand te hebben: Schoolbeleidsplan Beleid 1. Heeft de (school)locatie een visie en beleid over hoe zij

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Welbevinden en Sociale Veiligheid

Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Welbevinden en Sociale Veiligheid Menukaart Gezonde School voortgezet onderwijs: Welbevinden en Sociale Veiligheid School: Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier

Nadere informatie

Gezonde Scholen presteren beter!

Gezonde Scholen presteren beter! Gezonde Scholen presteren beter! Aan de slag met de Gezonde School! Onderwijsinstellingen Gemeente Oss 14-10-2014 Inhoud Wat is de Gezonde School? Kernpunten Gezonde School Gezonde School aanpak Vignet

Nadere informatie

Inhoud Basispakket JGZ per 1-1-2015 (concept maart 2014)

Inhoud Basispakket JGZ per 1-1-2015 (concept maart 2014) Inhoud Basispakket JGZ per 1-1-2015 (concept maart 2014) Inhoud Advies Commissie De Winter Opmerkingen uit standpunt staatssecretaris Van Rijn Zat al in BTP Zat nog niet in BTP, maar deed JGZ al Nieuw

Nadere informatie

wensen en grenzen Docentenhandleiding Jongens Praktijkonderwijs en VMBO-BB Onderbouw onderbouw

wensen en grenzen Docentenhandleiding Jongens Praktijkonderwijs en VMBO-BB Onderbouw onderbouw Lang Leve de Liefde wensen en grenzen Docentenhandleiding Praktijkonderwijs en VMBO-BB Onderbouw Inhoudsopgave De module wensen en grenzen Waarom is deze module nodig? bladzijde 2 Waar gaat deze module

Nadere informatie

Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games.

Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games. Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games. 2015 Nederlands Jeugdinstituut Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel

Nadere informatie

Nieuwsbrief. De Nieuwsbrief voor scholen gaat digitaal! voor scholen. Website Ik!Opgroeien in nieuw jasje. December 2013. Kijk op www.ikopgroeien.

Nieuwsbrief. De Nieuwsbrief voor scholen gaat digitaal! voor scholen. Website Ik!Opgroeien in nieuw jasje. December 2013. Kijk op www.ikopgroeien. December 2013 Nieuwsbrief voor scholen Website Ik!Opgroeien in nieuw jasje De Nieuwsbrief voor scholen gaat digitaal! Voor u ligt de laatste papieren uitgave van de Nieuwsbrief Scholen van de GGD Brabant-Zuidoost.

Nadere informatie

wensen en grenzen Docentenhandleiding Meisjes Praktijkonderwijs en VMBO-BB Bovenbouw Bovenbouw

wensen en grenzen Docentenhandleiding Meisjes Praktijkonderwijs en VMBO-BB Bovenbouw Bovenbouw Lang Leve de Liefde wensen en grenzen Docentenhandleiding Praktijkonderwijs en VMBO-BB Inhoudsopgave De module wensen en grenzen Waarom is deze module nodig? bladzijde 2 Waar gaat deze module over? bladzijde

Nadere informatie

Algemene basisvoorlichting

Algemene basisvoorlichting Algemene basisvoorlichting Voorlichting van 2 uur. DATUM De datum wordt in onderling De voorlichting wordt op locatie gegeven. Maximaal 25 deelnemers. De voorlichting kost _ 265. U weet welke soorten drugs

Nadere informatie

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2 Bijlage Romeo Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Romeo, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies December

Nadere informatie

Gezonde School en Buurtsportcoach. Onderwijsagenda Sport, Bewegen en een Gezonde Leefstijl

Gezonde School en Buurtsportcoach. Onderwijsagenda Sport, Bewegen en een Gezonde Leefstijl Gezonde School en Buurtsportcoach Onderwijsagenda Sport, Bewegen en een Gezonde Leefstijl Inhoud Voorstellen Wat is de Gezonde School? Kernpunten Gezonde School Gezonde School - aanpak Vignet Gezonde School

Nadere informatie

Ouderavond Bornego jr.

Ouderavond Bornego jr. Ouderavond Bornego jr. 27 oktober 2015 Thema Loslaten?! Deze avond... - - - - : hoe houd je het leuk? Met tips! Wie staat er voor u? Wie staat voor u Voorlezen Schrijfster: actuele puberonderwerpen Oud-lerares

Nadere informatie

OUDERFOLDER Puberwereld

OUDERFOLDER Puberwereld OUDERFOLDER Puberwereld Publicatienummer: F15112 Hersenontwikkeling Tijdens de puberteit maken de hersenen een grote verandering door. Dit duurt tot het 25e levensjaar. Gedurende de puberteit krijgen pubers

Nadere informatie

Openbare Scholengemeenschap voor atheneum, havo en mavo

Openbare Scholengemeenschap voor atheneum, havo en mavo Openbare Scholengemeenschap voor atheneum, havo en mavo Gezond- en sportief schoolbeleid op Graaf Engelbrecht Breda Paul de Groot Emiel de Lange Introductie & Programma workshop Presentatie gezonde school

Nadere informatie