WARM op weg naar een winstgevend afdank & retour management

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WARM op weg naar een winstgevend afdank & retour management"

Transcriptie

1 Lectoraat Duurzame Bedrijfsvoering Duurzame ontwikkeling in de praktijk WARM op weg naar een winstgevend afdank & retour management Handleiding voor winstgevend hergebruik ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf Fase 2 Bepalen van de beste opties voor hergebruik uitgave Februari 2008 Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 1 van 31

2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Toelichting Inleiding Doel fase Aanpak In kaart brengen onderdelen en modules Marktechnisch Wenselijk en Geschikt Technisch Zinvol en Haalbaar Economisch Zinvol en Haalbaar bepalen van onderdeel gerelateerde kosten Bepalen van product gerelateerde kosten Bepalen van de waarde van onderdelen Financiële go-nogo Definitieve Selectie Duurzaamheid en hergebruik Bijlage 1 referenties, literatuur Bijlage 2 Korte toelichting op Activity Based Costing (ABC) Bijlage 3.1 WARM werksheet 1, Markttechnische haalbaarheid Bijlage 3.2 WARM werksheet 2 Technische haalbaarheid Bijlage 3.3 WARM werksheet 3 Financiële Haalbaarheid Bijlage 3.4 WARM werksheet 4 Verzamellijst Bijlage 4 Begrippenlijst Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 2 van 31

3 Toelichting Deze handleiding behoort bij fase 2 in de WARM aanpak. In de handleiding bij fase 1, de WARM Quickscan, is in de inleiding ingegaan op de achtergronden van hergebruik en de methodiek. Voor meer informatie wordt daar naar verwezen. Meer informatie staat ook op de website In deze fase 2 wordt gewerkt met spreadsheets en kosten benaderingsmodellen, ook weer gebruik makend van spreadsheets. In de handleiding wordt concreet per stap uitgelegd hoe de spreadsheets ingevuld moeten worden. Er worden suggesties gedaan, kleine checklists gegeven en waar mogelijk met voorbeelden gewerkt. De spreadsheets zijn als excel bestand beschikbaar op de website. Ze zijn als voorbeelden opgenomen in bijlage 3. 1 Inleiding 1.1 Doel fase 2 Als een bedrijf, na de snelle eerste WARM quickscan, besluit dat voor specifieke producten hergebruik zinvol en haalbaar lijkt, is een volgende stap nodig om vast te stellen welke onderdelen en modules dat dan betreft. Fase 2 van de methode is daarop gericht. Een deel van die informatie is al bij de WARM quickscan, verzameld. De vragen zijn dan: hoe rendabel is het, wat levert het meest op, wat is het handigst om (het eerst) te doen? Verder spelen er ook andere overwegingen. Er gelden dan een aantal criteria: - techniek - markt - organisatie - kosten en opbrengsten In fase 2 wordt op basis van die criteria een keuze gemaakt. De volgorde is zo dat het in het totaal de minste hoeveelheid werk oplevert. Dat gebeurt door snel uit te selecteren wat niet haalbaar of niet interessant is. En dan pas uitgebreide kosten basten berekeningen van de resterende onderdelen. Aan het eind zal een producent dan zelf op basis van eigen gevoel en inzicht de definitieve selectie moeten maken. Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 3 van 31

4 Wat is de geschiktste optie voor hergebruik? lectoraat Duurzame Bedrijfsvoering 1.2 Aanpak Ook in deze fase is karakteristiek voor de WARM aanpak: zo snel en simpel mogelijk komen tot een helder gemotiveerd besluit. Stapsgewijs In een viertal stappen worden voor een product bekeken welke de mogelijkheden, beperkingen en onzekerheden zijn. Een compleet en standaard recept is niet mogelijk. De veelheid aan verschillende producten en de enorme verschillen in mogelijkheden voor bedrijven maakt een dergelijke aanpak onmogelijk. De handleiding geeft dan ook veel meer een denkkader: aspecten die in de invulling meegenomen moeten worden. Relevante aspecten HS 3. Markt haalbaarheid - Bedrijf - Product - Markt - Juridisch - Proces - Logistiek - Financieel HS 4. Technische haalbaarheid HS 5. Economische haalbaarheid HS 6. Praktische keuze Figuur 1 stapsgewijze aanpak in fase 2 van de WARM methodiek De aanpak is volgt: 1. in kaart brengen onderdelen en of modules die op herbruikbaarheid bekeken moeten worden 2. informatie over markttechnische wenselijkheid / geschiktheid verzamelen 2.b gevolgd door de eerste selectie 3. in kaart brengen technische acties en mogelijkheden cq beperkingen waaruit de haalbaarheid van hergebruik moet blijken 3.b gevolgd door de tweede selectie 4. economische zinvolheid / haalbare opbrengst in deze stap wordt het ABC model toegepast en is daarmee de meest omvangrijke stap 4.b gevolgd door de derde selectie 5. discussie over organisatorische criteria maar ook eigen visie, ambitie en specifieke wensen en mogelijkheden, en prioriteiten, van het bedrijf voor specifieke onderdelen en modules 5.b gevolgd door de definitieve selectie. Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 4 van 31

5 Elke volgende stap wordt, in principe, alleen gedaan voor de onderdelen of componenten die door de voorgaande selectie zijn gekomen. Daarmee beperkt men de hoeveelheid werk, met name bij stap 4 waar alle kosten en opbrengsten in kaart moeten worden gebracht. Niet alles tegelijk Bij de selectie, en zeker bij de laatste kan meespelen dat men niet alles tegelijk wil en kan. Dat hangt af van de veranderingen, ook in het ontwerp, die nodig zijn en met de situatie van het bedrijf zelf, de hoeveelheid werk en veranderingen die het aan kan. Men zal dan eerst de onderdelen en modules gaan hergebruiken die nu al heel gemakkelijk in hun huidige uitvoering opnieuw te gebruiken zijn. Als aanpassingen in het ontwerp en/of het gebruik bij onderdelen nodig is, zullen die meestal wat naar achteren worden geschoven. Zo kan men ook ervaring opdoen voor de complexere zaken worden opgepakt. Tenzij de winst mogelijkheden erg groot zijn natuurlijk. Rekenmethodiek bepaling kosten Bij het bepalen van de kosten en baten per onderdeel of module wordt de methodiek van Activity Based Costing (ABC) gebruikt. Het gebruik van de ABC methode (of elke andere om kosten te ramen) heeft zijn beperkingen. Er is veel informatie, met name over kosten, tijd en inzet van middelen, nodig die echter niet altijd zomaar beschikbaar is. Deels zullen activiteiten die nodig zijn ook worden uitbesteed. Dat betekent dat kosten geschat moeten worden of met potentiële leveranciers moet worden overlegd en/of eerste offertes moeten worden aangevraagd. Dat vraagt vanzelfsprekend tijd en maakt de besluitvorming trager dan soms gewenst is. Er wordt gewerkt aan een grotere serie van default waarden voor kosten bij hergebruikketens. Vooralsnog moet er veel geschat worden op basis van eigen ervaring met enigszins vergelijkbare situaties en activiteiten. Het is daarom wel verstandig om steeds een gevoeligheidsanalyse uit te voeren door te kijken in welke mate een forse verschuiving in benodigde tijd en/of uurkosten een effect op de uitkomst kan hebben. Uit de eerste ervaringen blijkt dat dat in veel gevallen niet van doorslaggevende betekenis is. Er worden toch al ruime marges bij de besluitvorming aangehouden. Spreadsheets Er wordt gebruik gemaakt van een serie spreadsheets om: o systematisch alle benodigde informatie te verzamelen; o standaard berekeningen voor kosten en opbrengsten eenduidig uit te voeren; o stapsgewijs de beslissing te nemen voor de onderdelen en modules voor wel of niet hergebruik Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 5 van 31

6 De spreadsheets staan in bijlage 3 Deelnemers Het verdient aanbeveling ook in deze fase steeds gebruik te maken van een multifunctionele groep. De tenminste noodzakelijke functies zijn engineering (ontwerp / productie), commercie (inkoop / verkoop), logistiek en financiën. 2 In kaart brengen onderdelen en modules De werkwijze in stap 1 is gebaseerd op een structuur met 4 niveaus waaruit een product is opgebouwd: Tot op welk niveau een product wordt gedemonteerd en de matrix wordt ingevuld geschied naar inzicht van betrokkenen. De productopbouw zoals het meest praktisch gehanteerd kan worden, is in figuur 2 schematisch weergegeven. Product Module Module Onderdeel Onderdeel Onderdeel Onderdeel Onderdeel Component Component Component Figuur 2: Verdeling van product in onderdelen en componenten De hiërarchie van figuur 2 wordt toegepast in het model. In eerste instantie word bekeken of hergebruikt van het product mogelijk is. Hiermee wordt doorgaans de meeste materialen bespaard. Voorwaarde is dat er een markt moet zijn voor deze complete producten. De wijze van opsplitsen van een totaal product/apparaat en vervolgens de modules en dan de onderdelen is vanzelfsprekend sterk afhankelijk van het type apparaat en de verwachtingen die men al heeft over hoe hergebruik eventueel kan plaatsvinden. De beste aanpak blijkt die waarbij men steeds tot modules en samengestelde onderdelen opsplitst componenten komt die op zich als kostenpost bekeken kunnen worden. Het gaat om de kleinste eenheid die bij kostenbepaling nog als een geheel te bekijken is. Dat houdt onder andere in dat een specifieke werknemer, een afdeling of een specifiek bedrijf dat als één geheel krijgt en er dan iets mee kan. Als hergebruik van het product als geheel niet mogelijk is dan wordt het product opgedeeld tot het volgende niveau (Modules). Als die Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 6 van 31

7 modules niet als geheel te reviseren en/of bruikbaar zijn worden die in onderdelen gesplitst en die eventueel weer in de afzonderlijke componenten. Voorbeeld Een apparaat dat bestaat uit een frame, met beplating van buiten met scharnieren, een motor, printplaten, bewegende delen, leidingen, een filter dat uit verschillende onderdelen bestaat etc. Een mogelijke opsplitsing van een apparaat in onderdelen is bijvoorbeeld: o het frame (module): vormt meestal een homogeen geheel en. o de buitenkant/beplating: losse delen maar meestal uit hetzelfde materiaal gemaakt, zo niet dan per materiaal soort scheiden. o specifieke modules met een eigen functie die niet erg slijtagegevoelig zijn. Een voorbeeld zijn de papierinvoerbakken van fotokopieermachines. o scharnieren en specifieke bevestigingsmiddelen (componenten). Die zullen vaak aan slijtage onderhevig zijn en snel worden vervangen o elektromotoren (onderdeel) en andere aandrijfsystemen: ook al bestaat die uit een groot aantal onderdelen en componenten. Die worden meestal als een geheel gekocht en als geheel door refurbishment bedrijven gereviseerd (die kijken dan wel weer naar de losse componenten). o elektronische onderdelen: zitten meestal op een printplaat (module). Die worden als een geheel gekocht. Reviseren is soms zeker mogelijk als een testmethode bestaat om fouten op te sporen. Componenten kunnen dan worden vervangen. Zeker als het om printplaten die in kleine series worden gemaakt (dus duur) kan dat interessant zijn. o bewegende delen als assen, wieltjes, rails, kleppen, ventilatorwaaiers etc (componenten). Die moeten bijna altijd als aparte component bekeken worden omdat ze een eigen slijtage patroon zullen hebben en vaak van verschillende materialen zijn gemaakt. o leidingen (componenten): die zullen steeds afzonderlijk bekeken moeten worden. o rubber onderdelen, afdichtingen etc. (componenten): zullen vaak zonder discussie vervangen worden. Of dat altijd nodig is, zou bekeken moeten worden. De op basis van deze opsplitsing selectie verkregen lijst is nu het uitgangspunt bij de verdere selectie. Deze wordt steeds aan de linkerzijde van de spreadsheets geplaatst met de relevante informatie (onderdeel codes etc.). Deze informatie komt steeds terug op het verschillende sheets en de tabbladen voor waardebepaling (potentiële opbrengsten) en kosten. Het is dus essentieel dat daarbij steeds dezelfde volgorde en eventueel nummering wordt aangehouden. Achteraf kan blijken dat in de modules of producten waarvoor als geheel na de verschillende selectiestappen een no go wordt gegeven, misschien toch nog onderdelen respectievelijk componenten worden verwacht die wel economisch interessant voor hergebruik zijn. Het is het beste die dan even als apart product te behandelen en de hele procedure ervoor te doorlopen. Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 7 van 31

8 3 Marktechnisch Wenselijk en Geschikt Bepalen of hergebruik van een onderdeel markttechnisch wenselijk dan wel mogelijk is, kan in feite alleen gebeuren op basis van goed inzicht. Er is geen model voor te maken. De belangrijkste input daarbij is eigen ervaring, voor zover die al is opgebouwd, of die van collega s voor zover daar kennis over is. Aspecten ter bepaling van de markttechnische haalbaarheid: 1. interne verkopen 2. externe verkopen 3. logistieke aspecten rond in- en verkoop Het gaat er daarbij of in welke mate dit veranderd moet worden voor hergebruikte onderdelen, of dat mogelijk is en/of in welke mate hergebruik zelfs positief kan werken. Op basis hiervan moet bepaald worden of er een voldoende zekere markt is voor de specifieke onderdelen en geremanufactureerde apparatuur. 1: De relevante aandachtspunten interne verkopen Reserveonderdelen Productieonderdelen Serviceonderdelen 2: De relevante aandachtspunten externe verkopen 1. Afzetmarkt nieuw markt tweedehands markt een andere dan de originele markt contractvorm verkoop product (dienstconcept mogelijk?(functie verkoopbaar/meetbaar?)) gedrag concurrentie afzetmogelijkheden marktbewerking mogelijkheden 2. Strategie welke mogelijkheden passen binnen imago ontwikkelingen bij stakeholders / concurrenten 3. Keten samenwerking in keten mogelijk / gewenst plaats en macht in de keten 4. Juridisch productveiligheid productaansprakelijkheid 5. Marktvoorkeuren / houding klant snelle veranderingen door mode of technologische ontwikkeling vraag naar duurzame producten (overheid!) aversie voor tweedehands Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 8 van 31

9 3: De relevante logistieke aandachtspunten Hoe wordt de logistiek verzorgd? - Onnodig (Verwerking op plek van verzameling of bij de eindgebruiker. De eindgebruiker verzorgt de logistiek) - Een intern beschikbare of extern ingehuurde logistieke oplossing o Vrachtvervoer o Koeriersdienst o Per post - Met behulp van een distributiepunt o Importeur o Dealer o Detailhandel - Combinatie met andere logistieke stromen o Product wegbrengen bij het ophalen van een afgedankt product o Combinatie met logistieke stromen van derden Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 9 van 31

10 4 Technisch Zinvol en Haalbaar In deze stap wordt bekeken wat de conditie van een onderdeel of product is als deze is afgedankt door de gebruiker. De gevolgen van de conditie waarin onderdelen of producten terug komen hebben invloed op de inrichting van het bewerkingsproces die onderdelen of producten zullen ondergaan. Verschillende punten kunnen invloed hebben op de conditie van het onderdeel of product. De technische haalbaarheid kan met de kennis binnen het bedrijf meestal redelijk goed bepaald worden. Dat is vanzelfsprekend wel aan voortschrijdend inzicht en verbeterde methoden onderhevig. Wat nu moeilijk of onmogelijk lijkt kan als iemand het een keer heeft geprobeerd opeens wel degelijk goed mogelijk blijken te zijn, al dan niet na een verandering in het ontwerp. Daarbij speelt vaak een rol of er bij derden, refurbishment bedrijven, kennis is voor specifieke onderdelen en of men daar bereid is in te investeren. Een zekere mate van eigen inzicht eventueel intuïtie en lef is soms wel gewenst om verder te komen. Deze stap dient bij voorkeur gedaan te worden met iemand die naast product en materiaalkennis ook de omgevingsfactoren waarin het product functioneert kent. Met de omgevingsfactoren wordt bedoeld de condities van de omgeving waarbinnen het product moet functioneren. Aspecten ter bepaling van de technische haalbaarheid: Wat is de technische levensduur van het onderdeel? Hiermee wordt bedoeld wat de levensduur of duurzaamheid van het onderdeel is. Behoud het onderdeel zijn functionaliteit? Als een onderdeel zijn functionaliteit verliest als deze afgedankt wordt, is het hergebruiken niet meer mogelijk. Wat zijn de condities waaronder een product als geheel wordt gebruikt, onder normale omstandigheden? In welke mate leidt dat tot vermindering van hergebruik mogelijkheden en/of specifieke slijtage voor de onderdelen erin? Is dat voor alle onderdelen hetzelfde? Zijn er onderdelen die onderhevig zijn aan slijtage? en wat is dan de te verwachten conditie bij terugname? Gemak van demonteren en risico op beschadigingen daarbij. Hoe zal het onderdeel gekeurd moeten worden als deze retour komt? En zijn daarvoor (al) testmethoden beschikbaar? Een product zal zo vroeg mogelijk in het proces van hergebruik gekeurd moeten worden. Keuringstechnieken kunnen bijvoorbeeld zijn: visueel controleren of het doormeten. Wat is de haalbaarheid van de mogelijk noodzakelijke bewerkingen die moeten plaatsvinden? Zie hierna Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 10 van 31

11 De relevante aandachtspunten mogelijke bewerkingsvormen Product-markt Beschikbare product(ontwerp)-informatie / -expertise Informatie technische staat na afdanken en retour Mogelijkheid tot voldoen aan eisen (als nieuw) na verwerking (markteisen) Verwerkingsvormen Vormen van hergebruik o Product niveau Brush off Reconditioning / refurbishment Remanufacturing o Module / Assemblage niveau Brush off Reconditioning / refurbishment Remanufacturing o Component niveau Brush off Reconditioning / refurbishment Remanufacturing o Materiaal niveau Recycling Verbranding met / zonder energie terugwinning Storten Juridisch Wetgeving (BEA, ARBO) Productveiligheid Materiaaltoepassingen Normeringen (ISO, CE, toelaatbaarheid stoffen in het product (bijv RoHS)) Aansprakelijkheid Identificeerbaarheid Kennis Kennis van, beschikking over de mogelijke verwerkingstechnieken Kennis van, beschikking over meettechnieken Het resultaat van deze stap is dat er voor ieder onderdeel een indicatie is van de conditie als deze afgedankt is en de daaruit volgende mogelijkheden voor hergebruik. Het is belangrijk om op basis van deze gegevens ook voor onderdelen die zeker hergebruikt kunnen worden een uitvalpercentage af te spreken waarmee bij de economische evaluatie gerekend kan. Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 11 van 31

12 5 Economisch Zinvol en Haalbaar In deze stap worden de kosten voor het hergebruik gekoppeld aan activiteiten en processen die nodig zijn om onderdelen weer op het gespecificeerde niveau in te zetten. Dit gebeurt in principe alleen voor de onderdelen die in de eerdere stappen (met behulp van de betreffende spreadsheets) zijn geselecteerd. De stappen die daarbij genomen moeten worden, zijn: o onderdeel gerelateerde kosten bepalen o product gerelateerde kosten bepalen o bepalen van de waarde van hergebruikte onderdelen o go-nogo beslissing op basis financieel rendement Bij het bepalen van de kosten en baten per onderdeel of module wordt de methodiek van Activity Based Costing (ABC) gebruikt. (zie toelichting bij 1.2) Verzamellijst voor gegevens In afwijking van de standaard ABC model is er een lijst gemaakt waarmee bij een bedrijf gegevens verzameld worden voor een voor deze methodiek gemaakte ABC spreadsheet(s). Deze leent zich wat betreft opbouw beter voor verzameling van gegevens. Op deze lijst is ook ruimte om de bronnen van informatie bij te vermelden. Het zijn bovendien minder sheets. Deze gegevens worden na ze verzameld zijn verwerkt in de ABC spreadsheet. Op die lijsten staat steeds demontage van het onderdeel als de eerste vaste costdriver omschrijving. Dit wil overigens niet zeggen dat demontage steeds noodzakelijk is De overige handelingen zullen in onderling overleg bepaald moeten worden. Processen en kosten die niet toe te wijzen zijn aan de productdelen apart, moeten worden ingevuld in het gedeelte product gerelateerde kosten'. De gegevens worden door medewerkers van de organisatie ingevuld die kennis hebben over het product in combinatie met slijtage, service, ontwerp en processen. Met deze personen wordt bepaald wat er met het betreffende productdeel moet gebeuren om aan de gewenste kwaliteitsnormen te voldoen. De kosten hier voor worden gekoppeld aan het productdeel. Als alle gegevens zijn verzameld worden deze verwerkt in sheet <>. Zie bijlage 3c. Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 12 van 31

13 5.1 bepalen van onderdeel gerelateerde kosten Eerst moet worden bepaald wat de bewerkingen zijn om de gewenste kwaliteitseisen te behalen. Daarna worden aan die bewerkingen kosten verbonden. De kolommen in de spreadsheets zijn op basis van de ABC methodiek onderverdeeld in een costdriver omschrijving 1, eenheid 2, tarief, kwantum en totaalkosten. De costdriver omschrijving biedt plaats voor het formuleren van de bewerkingen. De eenheid betreft datgene wat meest bepalend is voor de kosten. In de standaard sheets is per rij plaats gemaakt voor drie bewerkingen. Indien er meer nodig zijn dan kan de volgende regel gebruikt worden. Door het tarief met het kwantum te vermenigvuldigen wordt dan de totaalkosten voor die bewerking berekend. Daarnaast kunnen bewerkingen ook als geheel aan derden worden uitbesteed, van schoonmaken tot complete remanufacturing van onderdelen en modules. Zeker als dat speciale kennis en apparatuur vraagt kan dat nodig zijn. Daarnaast kan een gespecialiseerd bedrijf efficiënter werken waardoor de kosten dalen. Daar komen dan wel weer transportkosten bij en extra administratie. De bewerkingen: Welke bewerkingstechnieken nodig zijn om de onderdelen weer geschikt te krijgen voor gebruik moet gedaan worden, bij voorkeur, samen met een ontwerper/engineer, onderhoudsmonteur en/of een productie medewerker met ervaring met de specifieke onderdelen. Eerst wordt bepaald wat de demontage tijd zal zijn om de onderdelen uit het product te demonteren. Vervolgens zal de bewerking die een onderdeel dient te ondergaan bepaald worden. Het onderdeel zal aan het einde van dit proces moeten voldoen aan de kwaliteitseisen die gehanteerd worden door het bedrijf. Met deze gedachte moeten ook de bewerkingen bepaald worden die onderdelen moeten ondergaan. De volgende vragen moeten worden gesteld: Wat is de tijdsbesteding om een onderdeel uit het product te demonteren? Welke bewerking zal toegepast moet worden bij het onderdeel? Hier worden de bewerkingen benoemd die toegepast moeten worden. Dit zullen (vaak) ook meerdere bewerkingen kunnen zijn voor één onderdeel. De meest voorkomende bewerkingen zijn: schoonmaken, repareren, reviseren etc. Welke afsluitende controle is nodig? De berekening van de kosten is in principe steeds: tijd voor het uitvoeren van de bewerking vermenigvuldigt met de personeelskosten plus bijkomende kosten als 1 costdriver omschrijving is bijvoorbeeld: een specifieke bewerking, proces, vervangingsdeel, verbruikte energie, etc 2 eenheid is bijvoorbeeld: kwh, uren, m 2, aantal, etc Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 13 van 31

14 energieverbruik, materiaal etc. dat direct toe te wijzen is aan de handelingen behorende bij die bewerking. Als heel specifieke apparatuur nodig is om die specifieke handelingen te kunnen doen moeten de kosten daarvan, bijvoorbeeld afschrijving, worden meegenomen. Dat zal echter vaak pas gaan tellen als het dure meetapparatuur betreft. Demontagekosten Er zijn twee manieren om demontagekosten mee te nemen in de berekening: o Toegewezen aan een productdeel als costdriver in de ABC berekening, zie boven. o Voor een heel product, zonder dit toe te schrijven aan productdelen. Wanneer het niet wordt toegeschreven aan productdelen, worden de kosten van demontage ondergebracht bij product gerelateerde kosten. Zie hierna. Voorbeeld demontage en bewerkingskosten: onderdeelnaam activiteit costdriver en eenheden tarief PB02237 AC240DC12 demonteren uit het totale product onderdeel demonteren tot op componentniveau schoonmaken visueel controleren administreren demontagepersoneel uur demontagepersoneel uur demontagepersoneel uur demontagepersoneel uur demontagepersoneel uur eenheden (decimalen) kosten 45, ,25 45, ,25 45,- 0,1 4,50 45,- 0,1 4,50 45, ,50 totaal per set componenten: 80,00 demonteren uit het totale product extern laten schoonmaken en controleren administreren demontagepersoneel uur extern tarief per stuk demontagepersoneel uur 45, ,- 11, ,20 45, ,50 totaal per onderdeel 24,70 Uitbesteden Er kan nu al besloten worden om demontage, schoonmaken, remanuafcturing etc. van het hele apparaat of onderdelen, niet zelf te doen maar uit te besteden aan een gespecialiseerd bedrijf. Dat zal meestal efficiënter kunnen werken en daardoor ook sneller en goedkoper. Kostenramingen zijn dan lastiger. Een redelijke schatting kan alleen gemaakt worden door zo n bedrijf zelf op basis van een eerste offerte bijvoorbeeld. Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 14 van 31

15 Dat bedrijf zal dan wel een beeld moeten hebben van de omvang van de eisen die gelden en de omvang. Als dat om reden van snelheid (het houdt deze studie vanzelfsprekend op) of vertrouwelijkheid (men wil nog niet naar buiten brengen dat men hiermee bezig is) niet mogelijk, dan moet een berekening gemaakt worden op basis van eigen uitvoering en een efficiëntie korting worden toegepast. Afhankelijk van de situatie (ook weer moeilijk in te schatten) moet dan met iets van 25 tot 50% lagere kosten worden gerekend. Overigens betekent uitbesteden wel dat men een eigen tussenopslag van te behandelen onderdelen en apparaten moet aanhouden. Dat betekent extra ruimte en kosten. Overigens zal men, ook als men zelf alles doet, wel zo n extra opslag hebben. Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 15 van 31

16 5.2 Bepalen van product gerelateerde kosten Aan fase 2b is een extra sheet toegevoegd product gerelateerde kosten. Op deze sheet is plaats om het volgende in te vullen: o verwervingskosten (kosten om het product terug te halen) o besparingen op afvalkosten o demontagekosten indien deze niet toe te wijzen zijn aan een bepaald onderdeel NB Het gaat dus niet om kosten die nodig zijn bij de erop volgende productie van apparatuur met die hergebruikte onderdelen. Dat zijn de normale productiekosten, die ook optreden bij gebruik van nieuwe onderdelen. Verwervingskosten In de methodiek nemen we voor de verwervingskosten: o Vergoedingen aan retail/gebruiker o Retourlogistiek/ transport en distributiekosten o Opportunitykosten 3 o Uitval Vergoedingen Vergoeding voor de gebruiker is om deze te motiveren om het product niet bij het huisafval te gooien. Producten worden ook wel teruggekocht. Vergoeding van de tussenhandel is voor de kosten die ze maken om het product te retourneren. De vergoeding kan bestaan uit korting op een nieuw product of levervoorwaarden. Indien er vergoedingen worden uitgekeerd aan gebruiker of tussenhandel, wordt in de laatste kolom een bedrag per stuk ingevuld. Dit kan een gemiddelde of aanname zijn indien er nog geen ervaring is met het terugnemen van producten. Retourlogistiek Om producten te kunnen hergebruiken zullen deze na de afdankfase bij het bedrijf terug moeten komen. Bij het vierde blok zal inzicht verkregen worden in de kosten die gepaard gaan met het logistieke proces. Een logistiek proces kent vele vormen en aandachtspunten. In deze matrix worden alleen de transportkosten van de producten meegenomen. Dit betekent dat het product van de klant naar het bedrijf getransporteerd dient te worden. Het verspreidingsgebied van de producten zal geanalyseerd moeten worden en op basis hiervan kan een gemiddeld transport afstand berekend worden. In fase 1 wordt in de quick scan ook gevraagd of een bedrijf weet waar zijn producten zich kunnen bevinden. In fase 3 zal dat aspect in veel meer detail moeten worden uitgewerkt. Hier zal met schattingen gewerkt moeten worden. Voor transport kunnen meerdere tarieven worden gehanteerd. Bijvoorbeeld wanneer met klein vervoer naar depots gereden word. En vanuit deze depots met grootschalig vrachtvervoer naar de locatie waar demontage of controle plaatsvindt. 3 betekent: Kanskosten. Geeft kosten aan van het gebruik van middelen, door een vergelijking te trekken met de inzet van deze middelen voor een ander doel of andere activiteit. Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 16 van 31

17 Opportunity-kosten: transport Opportunity-kosten worden gehanteerd als gemengd transport plaats vindt met bijvoorbeeld het nieuwe product. De extra handeling voor het terughalen wordt vergeleken met gemiste opbrengsten van het transportmiddel. Bijvoorbeeld als producten aan huis worden geleverd en het oude product met hetzelfde transport terug komt. De kosten voor extra handeling wordt vergeleken met het de hoeveelheid minder leveringen dat per transportmiddel gedaan kan worden. Men moet wel opletten dat transportkosten niet dubbel worden meegenomen (transportkosten & opportunity-kosten). Voorbeeld: Van product X wordt per bestelauto gemiddeld 10 producten per dag geleverd als er geen producten worden teruggenomen. Er is besloten om oude producten terug te nemen. Nu kan door de extra tijd die de chauffeur bezig is met laden en lossen gemiddeld per bestelauto 8 producten worden geleverd. De opportunity-kosten voor het terugnemen van producten zijn de transportkosten voor 2 leveringen van product X. Opportunitykosten: rente, ruimte, risico Het op voorraad nemen van teruggenomen producten kosten tevens magazijncapaciteit, vertegenwoordigen een waarde en nemen risico met zich mee dat ze onbruikbaar beschadigd of obsolete blijken (rente, ruimte risico). In de distributiesector wordt als vuistregel voor rente, ruimte en risico (r.r.r.) per jaar 25% 4 van de aanschafkosten van een product gehanteerd om het bedrag van r.r.r. te bepalen. De aanschafkosten zijn in deze werkwijze de retourpremie + transportkosten. Daarom wordt in deze aanpak, gebaseerd op eerste schattingen, deze 25% r.r.r. over de som van de verwervingskosten aangehouden, tenzij uit andere informatie betere schattingen snel te maken zijn. Uitval In de kosten moet ook gerekend worden met een percentage uitval van producten. Dit zijn producten die wel teruggehaald worden maar waarmee uiteindelijk niets gedaan kan worden door de slechte staat van het product. Dit geld ook voor productdelen. Als aanname wordt 30% uitval gehanteerd. Indien een ander getal bekend is voor de specifieke branche of soort product dan kan dit getal gehanteerd worden. De te verrekenen verwervingskosten moeten daarmee dus worden verhoogd. 4 literatuur [8] <onbekende verwijzing?> Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 17 van 31

18 De totale te verrekenen verwervingskosten zijn dan per apparaat: vergoeding tussenhandel vergoeding gebruiker retour logistiek km prijs gem. afstand (km) transport 1 transport 2 Opportunitykosten - transport Opportunitykosten - rente, ruimte, risico 25% Uitval percentage 30 % vermenigvuldigen met vermenigvuldigen met totaal basis verwervingskosten 1,25 1,42857 totale verwervingskosten Kosten en besparing op afdank en afval. Lagere bijdrage aan centrale verwijdering regelingen Producenten en importeurs van elektronische en elektrotechnische apparatuur zijn verantwoordelijk voor de kosten van verwijdering van producten die na 13 augustus 2005 op de markt zijn gebracht 5. Hiervoor kan een producent of importeur zich aansluiten bij organisaties die voor de collectieve inzameling zorgen van apparatuur 6, of hier individueel zorg voor dragen. Voor het afval dat het product veroorzaakt worden kosten in rekening gebracht om deze in te zamelen en te scheiden (afvalstromen van metaal leveren geld op). De besparing op deze kosten door hergebruik kunnen worden meegenomen in de berekening. De vraag is vanzelfsprekend wel of dat direct al een besparing oplevert. De contracten met die collectieve inzamelingsorganisaties zijn veelal gebaseerd op het volumen geleverde, geproduceerde dan wel geïmporteerde apparaten. Er moet dan dus een sleutel komen voor hergebruik, zowel voor de aantallen als het percentage dat een apparaat uit hergebruikte onderdelen bestaat. Extra bedrijfsafval Bij het terughalen en zelf verwerken van apparatuur zal het bedrijf een nieuwe afvalstroom creëren. 5 Richtlijn 2002/96/EG van het Europese Parlement en de Raad van 27 januari 2003, artikel 8, lid 2 6 collectieve inzamelorganisaties: RTA, NVMP en ICT-milieu Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 18 van 31

19 Demontagekosten Zoals eerder gemeld, zijn er twee manieren om demontagekosten mee te nemen in de berekening: o Toegewezen aan een productdeel als costdriver in de ABC berekening, zie boven. o Voor een heel product, zonder dit toe te schrijven aan productdelen. Wanneer het niet kan worden toegeschreven aan productdelen, worden de kosten van demontage ondergebracht bij product gerelateerde kosten. Dat zal het geval zijn als een apparaat in één keer helemaal in de herbruikbare onderdelen uiteen wordt gehaald. 5.3 Bepalen van de waarde van onderdelen Indien er geen a priori benchmark-waarde gegeven kan worden door het bedrijf (bijvoorbeeld op basis van enige ervaring) is het mogelijk om een schatting te maken. Bij het gebruik van de onderstaande spreadsheet moet wel voorzichtigheid worden betracht. Het hangt sterk af van de persoon, en diens ervaring, die de keuzes maakt. De criteria moet goed in de context van de besluitvorming worden gebruikt. Het kan verstandig zijn deze daarom door meer personen, eventueel onafhankelijk van elkaar, de waarde te laten bepalen. Dat speelt vanzelfsprekend het sterkst als de waarde erg bepalend is voor de definitieve keuze, met andere woorden als de in 5.2 bepaalde kosten/opbrengsten relatief dicht in de buurt van die mogelijke waarde kan komen. Methodiek voor waardebepaling van gebruikt onderdeel markt acceptatie wordt er in de markt geaccepteerd dat dit onderdeel eerder gebruikt is levensduur inspecties garantie gebruiksduur score hoe lang is de beoogde levensduur na revisie t.o.v. een nieuw onderdeel invullen in procenten hoe veel % meer inspecties zijn nodig gedurende de gebruiksfase om bedrijfszeker heid te garanderen hoe lang is de garantie voor een hergebruikt onderdeel t.o.v. een nieuwe hoeveel sneller zou de gebruiker het product afdanken dankzij het gebruikte onderdeel 0 = nee % = % = % = 1 1 = ja 61-80% = % = % = % = % = % = % = % = % = % = % = % = 5 Voorbeeld voor invullen: (waarde onderdeel nieuw = 10,-) % waarde van nieuw indien de onderneming andere criteria stelt, of bekend is wat de markt ervoor betaald. kan meteen een bedrag ingevuld worden voor dat onderdeel absolute waarde waarde van het onderdeel na revisie 1 80% ,8 60% 6,- Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 19 van 31

20 5.4 Financiële go-nogo Een go wordt in principe gegeven voor productdelen die lagere revisiekosten hebben dan de waarde van dat productdeel. Hierbij wordt in acht genomen dat er de berekende kosten een indicatie geven, en geen werkelijke kosten zijn. De afwijking is afhankelijk van de nauwkeurigheid waarmee in de ABC methodiek gewerkt kan worden. Het bepalen van de financiële ruimte voor de inrichting van het proces hergebruik: Voor onderdelen en materialen dient een bedrijf een inkoopprijs bij zijn leveranciers te betalen. Bij het toepassen van hergebruik van deze onderdelen hoeft een bedrijf deze inkoopprijs niet meer te betalen. Als een bedrijf materialen inkoopt en deze vervolgens bewerkt kunnen de kosten voor het bewerken ook bespaard worden. Immers een onderdeel wat terug komt van de gebruiker hoeft de eerdere bewerkingen niet meer te ondergaan. De kosten die bespaart kunnen worden, worden nu omgezet als opbrengst waarvan het proces van hergebruik kan worden bekostigd. De vraag die aan het einde van stap 1 beantwoord moet worden is of het toepassen van hergebruik goedkoper of duurder is dan inkopen (en bewerken). Hierbij dienen ook de eventuele revisie kosten te worden inbegrepen. Het berekenen van de financiële ruimte: Om de financiële ruimte te bepalen is het nodig om de hoeveelheid onderdelen die terug komen te weten. Deze onderdelen kunnen hergebruikt worden en hoeven zodoende niet opnieuw aangeschaft te worden. Hieronder staat een voorbeeld van een tabel die hierover helderheid kan verschaffen. Jaar Producten bij de gebruikers Producten die terug komen Bij dit voorbeeld is uit gegaan van een gebruikersduur van 3 jaar. Daarom komen de eerste producten terug in Hier is uitgegaan van een retourstroom van 100%. Maar samen met het bedrijf zal het meest waarschijnlijke/haalbare omvang daarvan bepaald moeten worden. Het berekenen van de financiële ruimte wordt gedaan door de retourstroom te vermenigvuldigen met de opbrengst van de kostenbesparing. Deze financiële ruimte kan gebruikt worden om bewerkingen, retourlogistiek, personeel en overheadskosten te betalen. Handleiding WARM methodiek fase 2 technisch economische selectie pagina 20 van 31

WARM op weg naar een winstgevend afdank & retour management

WARM op weg naar een winstgevend afdank & retour management Lectoraat Duurzame Bedrijfsvoering duurzame ontwikkeling in de praktijk WARM op weg naar een winstgevend afdank & retour management Handleiding voor de WARM Quick-Scan ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf

Nadere informatie

PLATFORM HERGEBRUIK PRODUCTEN. Een initiatief van Avans Hogeschool, Syntens en de Universiteit van Tilburg

PLATFORM HERGEBRUIK PRODUCTEN. Een initiatief van Avans Hogeschool, Syntens en de Universiteit van Tilburg PLATFORM HERGEBRUIK PRODUCTEN Een initiatief van Avans Hogeschool, Syntens en de Universiteit van Tilburg MKB-bedrijven worden geconfronteerd met nieuw beleid met betrekking tot producentenverantwoordelijkheid,

Nadere informatie

Doel. Lange termijn: >5% inkoopbudget. Korte termijn: Hergebruik onderzoeken en doen. - Meerwaarde geld + esthetisch + milieu. - Expertise vergroten

Doel. Lange termijn: >5% inkoopbudget. Korte termijn: Hergebruik onderzoeken en doen. - Meerwaarde geld + esthetisch + milieu. - Expertise vergroten Doel Lange termijn: >5% inkoopbudget Korte termijn: Hergebruik onderzoeken en doen - Meerwaarde geld + esthetisch + milieu - Expertise vergroten Doel Repurpose: A adviseert bij sloop, renovatie en nieuwbouw

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

Opbrengstscan zonnepanelen

Opbrengstscan zonnepanelen Opbrengstscan zonnepanelen Gratis en onafhankelijk advies voor uw woning Anoniem voorbeeldadvies Aan: Datum Uw naam Adres Postcode, Plaats..-..-. Opbrengst Mogelijkheden van uw dak Met geavanceerde software

Nadere informatie

Energiebesparing koffieverpakkingen

Energiebesparing koffieverpakkingen Op CE Delft CE lossingen Delft voor Oplossingen milieu, econom voor ie milieu, en technolog economie ie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 2611 HH Delft 2611 HH Delft tel: tel: 015 015 2 150

Nadere informatie

HET RECYCLEN VAN EEN DIGITAAL

HET RECYCLEN VAN EEN DIGITAAL Module Massaproduct blok 1.1 ONDERZOEKS RAPPORT HET RECYCLEN VAN EEN DIGITAAL FOTOLIJSTJE Rick van Dam, studentnummer: 09004610 26 oktober 2009 Voorwoord In het eerste jaar van de studie Werktuigbouwkunde

Nadere informatie

Quick scan inzamelsysteem EPSverpakkingen. Stromenanalyse, inzamelkosten en krachtenveldanalyse

Quick scan inzamelsysteem EPSverpakkingen. Stromenanalyse, inzamelkosten en krachtenveldanalyse Quick scan inzamelsysteem EPSverpakkingen via milieustraten Stromenanalyse, inzamelkosten en krachtenveldanalyse Huidige EPS stofstromen Export 1.748 ton Productie EPS verpakkingen in NL 8.265 ton EPS

Nadere informatie

3.1. Alles zelf doen hoeft niet

3.1. Alles zelf doen hoeft niet 3.1. Alles zelf doen hoeft niet 3.1.1. Redenen om iets uit te besteden In uw bedrijf wordt een hoop werk verzet. Dit hoeft u niet allemaal zelf te doen; u kunt besluiten om activiteiten uit te besteden.

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst

Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst Bedrijfsafval: een waardevolle grondstof Onze natuurlijke bronnen worden schaarser en duurder. Gelukkig groeit het besef dat we zuiniger

Nadere informatie

AAN DE SLAG L O G I S T I E K G E D E E LT E i

AAN DE SLAG L O G I S T I E K G E D E E LT E i AAN DE SLAG LOGISTIEK GEDEELT E i Inhoudsopgave Inleiding... 3 Begin... 4 Schermuitleg... 6 Beschrijving inkoopproces... 7 Beschrijving verkoopproces... 9 Voor veel gestelde vragen (FAQ) kunt u terecht

Nadere informatie

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL SECTORAAL BEROEPSPROFIEL DEMONTEUR PERSONENWAGENS EN LICHTE BEDRIJFSVOERTUIGEN Datum uitgave: 2015 ASBL EDUCAM VZW Avenue J. Bordetlaan 164, Bruxelles 1140 Brussel T 02 778 63 30 F 02 779 11 32 info@educam.be

Nadere informatie

Documentatie Handleiding Hunter-CRM Desktop v1.0

Documentatie Handleiding Hunter-CRM Desktop v1.0 Documentatie Handleiding v1.0 1 Voorwoord Hunter-Desktop is een product van Hunter-CRM. Onze CRM software is gemaakt met het oog op gemak. Deze documentatie bevat een overzicht van de meest gebruikte functionaliteiten

Nadere informatie

Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam"

Ketenanalyse Afval in project Nobelweg te Amsterdam Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 4.A.1_2 Ketenanalyse afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 1/16 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Wat is een ketenanalyse 3 1.2. Activiteiten Van

Nadere informatie

Aan de slag: opstellen hoogst haalbare doelen & brancheverduurzamingsplannen versie 1.0, april 2014

Aan de slag: opstellen hoogst haalbare doelen & brancheverduurzamingsplannen versie 1.0, april 2014 Aan de slag: opstellen hoogst haalbare doelen & brancheverduurzamingsplannen versie 1.0, april 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Hoe werkt het opstellen van hoogst haalbare doelen en brancheverduurzamingsplannen?

Nadere informatie

Ketenanalyse stalen buispalen 2013

Ketenanalyse stalen buispalen 2013 Ketenanalyse stalen buispalen Genemuiden Versie 1.0 definitief \1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Leeswijzer 3 De -prestatieladder 4.1 Scopes 4. Niveaus en invalshoeken 5 3 Beschrijving van de waardeketen

Nadere informatie

Individueel afvalpreventie- en beheerplan voor afgedankte elektrische en elektronische apparaten

Individueel afvalpreventie- en beheerplan voor afgedankte elektrische en elektronische apparaten Individueel afvalpreventie- en beheerplan voor afgedankte elektrische en elektronische apparaten Het plan dient ingediend te worden in het Frans of in het Nederlands. De gegevens worden opgenomen in het

Nadere informatie

ARUP studie Groningen 2013

ARUP studie Groningen 2013 ARUP studie Groningen 2013 Strategie voor structurele versteviging van gebouwen Nederlandse samenvatting Issue 17 januari 2014 Nederlandse samenvatting 1 Inleiding Dit rapport omvat een samenvatting van

Nadere informatie

ketenanalyse afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht

ketenanalyse afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht BESIX Nederland Branch 27 Februari 2014 DEFINITIEVE rapportage - 1 - Documenttitel afvalverwijdering BESIX OVT Utrecht Verkorte documenttitel Voortgangsrapportage

Nadere informatie

Sectorplan 8 Afval van verlichting

Sectorplan 8 Afval van verlichting Sectorplan 8 Afval van verlichting 1 Achtergrondgegevens 1. Belangrijkste afvalstoffen Hoge- en lagedruk kwiklampen, hoge- en lagedruk natriumlampen en fluorescentiepoeder 2. Belangrijkste bronnen Dienstverlening,

Nadere informatie

Handleiding. Model ter ondersteuning van investeringsbeslissingen in de bouw

Handleiding. Model ter ondersteuning van investeringsbeslissingen in de bouw Handleiding Model ter ondersteuning van investeringsbeslissingen in de bouw 09-07-2009 Introductie... 3 Tabblad Inleiding... 4 Hoofdalternatieven... 5 Subalternatief... 6 Bouwdata... 6 Gebouwen... 6 Tabblad

Nadere informatie

Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo. Hoofdstuk 17 tot en met 28. Normering. Aantal punten x 9 + 1 = cijfer 63

Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo. Hoofdstuk 17 tot en met 28. Normering. Aantal punten x 9 + 1 = cijfer 63 Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo Hoofdstuk 17 tot en met 28 Normering Opgave 1 Opgave 1 Opgave 2 Opgave 4 Opgave 5 Opgave 6 Opgave 7 1: 2 punten 1: 2 punten a: 2 punten 1: 3 punten 1: 2

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Meer ruilmogelijkheden, meer tevreden klanten.

Meer ruilmogelijkheden, meer tevreden klanten. Achtergrond Meer ruilmogelijkheden, meer tevreden klanten. Hoe ouder een voertuig, hoe meer slijtage en dus hoe hoger de reparatiekosten. Speciaal voor prijsgevoelige klanten met oudere voertuigen vormen

Nadere informatie

Bespaar. Accountantskosten. op uw. in 7 stappen. Marian Koek. managerincontrol.nl

Bespaar. Accountantskosten. op uw. in 7 stappen. Marian Koek. managerincontrol.nl Bespaar op uw Marian Koek Accountantskosten in 7 stappen managerincontrol.nl Bespaar*op*uw*Accountantskosten*in*7*stappen Inhoud Voorwieisdite+boekbedoeld? 3 Passieen incontrol 4 Vijfredenenomaccountantskostentebesparen

Nadere informatie

transport grondstoffen verpakking water energie MANAGEMENT SUMMARY

transport grondstoffen verpakking water energie MANAGEMENT SUMMARY MANAGEMENT SUMMARY Aanleiding: De keuze voor het werken met disposable en versus de wasbare microvezel doeken in de professionele schoonmaak wordt vaak op basis van meerdere factoren gemaakt. Een van de

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

BentVoorbeeld. Proces en informatie onderzoek DECLA. consultancy. Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F.

BentVoorbeeld. Proces en informatie onderzoek DECLA. consultancy. Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F. BentVoorbeeld Proces en informatie onderzoek DECLA consultancy Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F. Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 INTRODUCTIE... 4 3 OPDRACHTOMSCHRIJVING EN SCOPE... 5 4

Nadere informatie

Startgids 061 Nieuw product aanmaken en wijzigen

Startgids 061 Nieuw product aanmaken en wijzigen Startgids 061 Nieuw product aanmaken en wijzigen In deze startgids wordt uitleg gegeven hoe u nieuwe producten kunt aanmaken en wijzigen in de Safe Concept webapplicatie. Inhoud Een nieuw product aanmaken

Nadere informatie

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN Klanten verwachten tegenwoordig een grotere leverbetrouwbaarheid, tegen lagere kosten, met betere kwaliteit en dat allemaal tegelijk. Diegenen

Nadere informatie

Skills matrix - Methodiek voor technische training en kennismanagement

Skills matrix - Methodiek voor technische training en kennismanagement Dit artikel beschrijft een methodiek om opleidingscurricula te maken voor technische bedrijfsopleidingen waarbij technische vaardigheden getraind moeten worden. De methode is met name bruikbaar om flexibele

Nadere informatie

Hoofdstuk 26: Modelleren in Excel

Hoofdstuk 26: Modelleren in Excel Hoofdstuk 26: Modelleren in Excel 26.0 Inleiding In dit hoofdstuk leer je een aantal technieken die je kunnen helpen bij het voorbereiden van bedrijfsmodellen in Excel (zie hoofdstuk 25 voor wat bedoeld

Nadere informatie

Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg

Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg Notitie Delft, maart 2011 Opgesteld door: M.N. (Maartje) Sevenster M.E. (Marieke) Head 2 Maart 2011 2.403.1 Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg 1 Inleiding Binnen de prestatieladder

Nadere informatie

Sorteeranalyse grof huishoudelijk restafval 2014. In opdracht van gemeente Brielle

Sorteeranalyse grof huishoudelijk restafval 2014. In opdracht van gemeente Brielle In opdracht van gemeente Brielle verslag Doss. no. 13A585 Tilburg, 13 januari 2015 In opdracht van gemeente Brielle Bureau Milieu & Werk BV Kraaivenstraat 21-15 Postbus 10311 5000 JH Tilburg Tel: 013-5434400

Nadere informatie

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version Introductie Quickscan De financiële organisatie moet, net zo als alle andere ondersteunende diensten, volledig gericht zijn

Nadere informatie

Beantwoording vragen CDA en progressief Woerden naar aanleiding van het. raadsvoorstel: afvalinzameling 15R.00074

Beantwoording vragen CDA en progressief Woerden naar aanleiding van het. raadsvoorstel: afvalinzameling 15R.00074 Beantwoording vragen CDA en progressief Woerden naar aanleiding van het 2 maart 2015 raadsvoorstel: afvalinzameling 15R.00074 Vraag 1: Het voorstel is om een zwaarwegende bewonerspeiling te houden. A)

Nadere informatie

Offective > CRM > Vragenlijst

Offective > CRM > Vragenlijst Offective > CRM > Vragenlijst Onder het menu item CRM is een generieke vragenlijst module beschikbaar, hier kunt u zeer uitgebreide vragenlijst(en) maken, indien gewenst met afhankelijkheden. Om te beginnen

Nadere informatie

HANDLEIDING ANALYSE FINANCIËLE EFFECTEN VERVOERSSYSTEMEN

HANDLEIDING ANALYSE FINANCIËLE EFFECTEN VERVOERSSYSTEMEN HANDLEIDING ANALYSE FINANCIËLE EFFECTEN VERVOERSSYSTEMEN 2010 Policy Research Corporation, namens de sociale partners inhet beroepsgoederenvervoer over de weg en de logistiek (CNV, FNV, TLN en VVT) Meer

Nadere informatie

Stichting Verwerking Elektrische Huishoudelijke Apparaten h/o Stichting Witgoed. Publieksversie jaarverslag 2008

Stichting Verwerking Elektrische Huishoudelijke Apparaten h/o Stichting Witgoed. Publieksversie jaarverslag 2008 Stichting Verwerking Elektrische Huishoudelijke Apparaten h/o Stichting Witgoed Publieksversie jaarverslag 2008 Inleiding De Stichting Verwerking Huishoudelijke Elektrische Apparaten (Stichting Witgoed)

Nadere informatie

Analyse van de inkoopfunctie

Analyse van de inkoopfunctie Ir. ing. D. Mostert, DME Advies Inkoopgebonden kosten zijn vaak een aanzienlijk deel van de totale kosten, hierdoor vormt de inkoopfunctie een belangrijke potentiële winstbron. Niet alleen door de invloed

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2016 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2015 Revisie:

Nadere informatie

Handleiding helpdesk. Datum: 08-10-2014 Versie: 1.0 Auteur: Inge van Sark

Handleiding helpdesk. Datum: 08-10-2014 Versie: 1.0 Auteur: Inge van Sark Datum: 08-10-2014 Versie: 1.0 Auteur: Inge van Sark Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Beheer helpdesk... 3 1.1. Settings... 3 1.2. Applicaties... 4 1.3. Prioriteiten... 5 1.4. Gebruik mailtemplates...

Nadere informatie

Meest materiële Scope 3 emissies en twee ketenanalyses

Meest materiële Scope 3 emissies en twee ketenanalyses Meest materiële Scope 3 emissies en twee ketenanalyses Inleiding Op 2 december 21 heeft Vialis het CO 2 -bewust certificaat op niveau 3 behaald. Niveau 3 van de CO 2 - prestatieladder is met name gericht

Nadere informatie

Instrument Management Services. Dominique Van Peteghem

Instrument Management Services. Dominique Van Peteghem Instrument Management Services Dominique Van Peteghem Aesculap Tuttlingen Aesculap Dominique Van Peteghem Instrument Management Services Page 2 Organisatie B BRAUN Aesculap Dominique Van Peteghem Instrument

Nadere informatie

Olympia EKM 2100. (vertaling Zonnepanelen123 als service voor gebruikers)

Olympia EKM 2100. (vertaling Zonnepanelen123 als service voor gebruikers) (vertaling Zonnepanelen123 als service voor gebruikers) Vooraf: De Olympia EKM2100 is oorspronkelijk bedoeld als meetinstrument voor het meten van het verbruik van energie van uw apparaten. De EKM2100

Nadere informatie

Rapportage Scope 3-Emissies Geïdentificeerde en gekwantificeerde emissies conform de Corporate Value Chain (scope 3) Accounting and Reporting Standard

Rapportage Scope 3-Emissies Geïdentificeerde en gekwantificeerde emissies conform de Corporate Value Chain (scope 3) Accounting and Reporting Standard 2013 Rapportage Scope 3-Emissies Geïdentificeerde en gekwantificeerde emissies conform de Corporate Value Chain (scope 3) Accounting and Reporting Standard BRUCO ZEGVELD B.V. HEIFRA B.V. Bruco Zegveld

Nadere informatie

SALARISADMINISTRATIE

SALARISADMINISTRATIE SALARISADMINISTRATIE Zelf doen of uitbesteden? Leuk dat je ons partner kennisdocument hebt gedownload. In kennisdocumenten in samenwerking met horecabranche experts brengen wij je op de hoogte van de voor

Nadere informatie

Stichting Verwerking Elektrische Huishoudelijke Apparaten h/o Stichting Witgoed. Publieksversie jaarverslag 2011

Stichting Verwerking Elektrische Huishoudelijke Apparaten h/o Stichting Witgoed. Publieksversie jaarverslag 2011 Stichting Verwerking Elektrische Huishoudelijke Apparaten h/o Stichting Witgoed Publieksversie jaarverslag 2011 Inleiding De Stichting Verwerking Huishoudelijke Elektrische Apparaten (Stichting Witgoed)

Nadere informatie

ZA5874. Flash Eurobarometer 381 (Small and Medium Enterprises, Resource Efficiency and Green Markets, wave 2) Country Questionnaire Netherlands

ZA5874. Flash Eurobarometer 381 (Small and Medium Enterprises, Resource Efficiency and Green Markets, wave 2) Country Questionnaire Netherlands ZA87 Flash Eurobarometer 8 (Small and Medium Enterprises, Resource Efficiency and Green Markets, wave ) Country Questionnaire Netherlands FL8 - NL MKB'S, EFFICIËNT GEBRUIK VAN HULPBRONNEN EN GROENE MARKTEN

Nadere informatie

Beschikbare modules iv- V Online

Beschikbare modules iv- V Online Beschikbare modules iv- V Online Inleiding Hoe belangrijk is het voor een organisatie om vanuit een visie een strategie te ontwikkelen, de benodigde bedrijfsonderdelen en of afdelingen goed in te richten

Nadere informatie

IK WIL EEN ZONNE-ENERGIESYSTEEM KOPEN. EN NU? TIPS VOOR DE AANSCHAF VAN EEN PASSEND SYSTEEM

IK WIL EEN ZONNE-ENERGIESYSTEEM KOPEN. EN NU? TIPS VOOR DE AANSCHAF VAN EEN PASSEND SYSTEEM IK WIL EEN ZONNE-ENERGIESYSTEEM KOPEN. EN NU? TIPS VOOR DE AANSCHAF VAN EEN PASSEND SYSTEEM 1 Glas-glas, glas-folie, monokristallijn, polykristallijn, amorfe Een zonne-energiesysteem kopen kan lastig zijn.

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary)

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary) Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015 Versie 2.0 (summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Februari 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

? ? 1990 B Hergebruik C Recycling D Verbranden voor energie E Verbranden F Storten of lozen = 10% van het totaal verwerkte afval 2010 B Hergebruik C Recycling D Verbranden voor energie E Verbranden F Storten

Nadere informatie

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst M200803 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Bedrijfsstrategieën in het MKB drs. M. Mooibroek Zoetermeer, juli 2008 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Ongeveer de helft van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

Energie management Actieplan

Energie management Actieplan Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

ketenanalyse afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht

ketenanalyse afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht BESIX Nederland Branch 23 februari 2015 DEFINITIEVE rapportage - 1 - Documenttitel afvalverwijdering BESIX OVT Utrecht Verkorte documenttitel Voortgangsrapportage

Nadere informatie

Ketenanalyse Papier. Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1

Ketenanalyse Papier. Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 2015 Ketenanalyse Papier Rapportage: KAP 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.1 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Ketenanalyse papier... 4 1.1 Keten van papier... 4 2.2 Identificeren

Nadere informatie

Sectorplan 19 Kunststofafval

Sectorplan 19 Kunststofafval Sectorplan 19 Kunststofafval 1 Achtergrondgegevens 1. Belangrijkste afvalstoffen Kunststofverpakkingen, land- en tuinbouwfolies, industrieel productieafval, (kunststof) autoafval, PVC 2. Belangrijkste

Nadere informatie

Indicatieve begroting Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

Indicatieve begroting Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Indicatieve begroting Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Status Deze indicatieve begroting is bestemd voor de colleges van de deelnemers aan de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant. Het doel is

Nadere informatie

Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie

Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie Energiemanagement 2014-2015 CO 2 -prestatie Cable Partners B.V. Venneveld 34 4705 RR ROOSENDAAL tel. 0031 165 523 000 fax 0031 165 520 033 www.cablepartners.nl Opgesteld d.d.: Mei 2014 Revisie: 001 Opgesteld

Nadere informatie

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en India, heeft de wereld in veel opzichten in hoog tempo veranderd. Voor veel bedrijven betekent dit een strategische herbezinning op

Nadere informatie

Onderzoek elektratechnische installaties bij ondernemers

Onderzoek elektratechnische installaties bij ondernemers Onderzoek elektratechnische installaties bij ondernemers Inleiding Deze rapportage beschrijft de resultaten en conclusies van de uitgevoerde inspecties van de elektrotechnische installatie bij een groep

Nadere informatie

HET ZELFSTANDIG UITVOEREN VAN EEN ONDERZOEK

HET ZELFSTANDIG UITVOEREN VAN EEN ONDERZOEK HET ZELFSTANDIG UITVOEREN VAN EEN ONDERZOEK Inleiding In de beroepspraktijk zal het geregeld voorkomen dat u een beslissing moet nemen ( moet ik dit nu wel of niet doen? ) of dat u inzicht moet krijgen

Nadere informatie

Duurzaam contractmanagement

Duurzaam contractmanagement Duurzaam contractmanagement Samenvatting Hoe wordt de duurzaamheid van de ingekochte producten en diensten ondergebracht in facilitaire contracten en wat betekent dat voor het contractmanagement? Inleiding

Nadere informatie

Extra inkoopconditie Kommissiekorting/Keukenplanningskorting.

Extra inkoopconditie Kommissiekorting/Keukenplanningskorting. Extra inkoopconditie Kommissiekorting/Keukenplanningskorting. Simar automatisering, april 2014 - bijgewerkt juni 2014 Het komt met regelmaat voor dat apparatenleveranciers een extra korting verlenen bij

Nadere informatie

Verslag. Klankbordgroep honorariumtarieven DOT 2012 Datum: 19 september 2011. Tijd: 19.00 uur Locatie: NZa

Verslag. Klankbordgroep honorariumtarieven DOT 2012 Datum: 19 september 2011. Tijd: 19.00 uur Locatie: NZa Verslag Klankbordgroep honorariumtarieven DOT 2012 Datum: 19 september 2011 Tijd: 19.00 uur Locatie: NZa Opening Voorzitter de heer Noorlag van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) opent de vergadering

Nadere informatie

9-5-2014 B.v.d.Hoek Driebergen 0655965653

9-5-2014 B.v.d.Hoek Driebergen 0655965653 Zonnepanelen op het dak van uw VvE? Draagvlak creëren en offertes aanvragen en communiceren met de VvE (Nieuwsbrief) Kosten en baten analyse Berekenen terug verdien tijd Spreadsheet offerte gegevens Communicatie

Nadere informatie

Auteurs: Martin Liebregts en Haico van Nunen

Auteurs: Martin Liebregts en Haico van Nunen 1 Auteurs: Martin Liebregts en Haico van Nunen V A N L E V E N S D U U R D E N K E N N A A R M I L I E U W A A R D E N A N A L Y S E ( M I W A ) Bij duurzaamheid gaat het om doen of laten. De praktijk

Nadere informatie

SERVICE PROGRAMMA NIROLO PROFESSIONAL DISPLAYS BV

SERVICE PROGRAMMA NIROLO PROFESSIONAL DISPLAYS BV SERVICE PROGRAMMA NIROLO PROFESSIONAL DISPLAYS BV INHOUD: 1. Inleiding NIROLO PROFESSIONAL DISPLAYS B.V. service 2. Transport schade 3. Dead-on-arrival (DOA) 4. 36 maanden on-site garantie 5. Voorwaarden

Nadere informatie

INNOVATIEMANAGEMENT HOOFDSTUK 2. Door Nienke Rusticus en Fleur Zumbrink

INNOVATIEMANAGEMENT HOOFDSTUK 2. Door Nienke Rusticus en Fleur Zumbrink INNOVATIEMANAGEMENT HOOFDSTUK 2 Door Nienke Rusticus en Fleur Zumbrink 2.1 SUCCES IS NIET TE KOOP Succesfactoren van innovatieprojecten Het nieuwe product- gaat om de inschatting die klanten maken van

Nadere informatie

LEERACTIVITEIT Tomatensaus B.V. Ent-teach Module 3 Marktonderzoek

LEERACTIVITEIT Tomatensaus B.V. Ent-teach Module 3 Marktonderzoek LEERACTIVITEIT Tomatensaus B.V. Ent-teach Module 3 Marktonderzoek Beschrijving van de leeractiviteit Je bent de eigenaar van een startend bedrijf in de voedingssector. Je wilt een nieuwe tomatensaus produceren.

Nadere informatie

Transparantie in Transporttarieven. Informatie brochure 2014. Transparantie en inzicht in uw wegtransport tarieven. Dat bieden wij u!

Transparantie in Transporttarieven. Informatie brochure 2014. Transparantie en inzicht in uw wegtransport tarieven. Dat bieden wij u! Transparantie in Transporttarieven Informatie brochure 2014 Transparantie en inzicht in uw wegtransport tarieven. Dat bieden wij u! 2014 Transport Tender 1 Nederland telt ruim 10.000 vervoersbedrijven.

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2016 Revisie:

Nadere informatie

Beschrijving en beoordeling subcriterium. openbare Europese aanbesteding. Chemicaliën en laboratoriumbenodigdheden. Rijksuniversiteit Groningen

Beschrijving en beoordeling subcriterium. openbare Europese aanbesteding. Chemicaliën en laboratoriumbenodigdheden. Rijksuniversiteit Groningen Beschrijving en beoordeling subcriterium openbare Europese aanbesteding Chemicaliën en laboratoriumbenodigdheden Publicatienummer Perceel 1: RUG 5100 2991 211227 Standaard laboratorium chemicaliën Publicatienummer

Nadere informatie

Stichting Verwerking Elektronische Apparaten h/o Stichting Bruingoed. Publieksversie jaarverslag 2011

Stichting Verwerking Elektronische Apparaten h/o Stichting Bruingoed. Publieksversie jaarverslag 2011 Stichting Verwerking Elektronische Apparaten h/o Stichting Bruingoed Publieksversie jaarverslag 2011 Inleiding De Stichting Verwerking Elektronische Apparaten (Stichting Bruingoed) verenigt ruim 220 producenten

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de belangrijke aandachtspunten van het bedrijfsleven. Deze brochure is een initiatief van EMPAC, de organisatie van de

Nadere informatie

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand Learnshop EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand tel: 0416-543060 Fax: 0416-543098 email: Web: paul.van.wezel@nimaris.nl

Nadere informatie

Gebruik van de Duurzame Tool Als de tool geopend wordt moet de beveiliging worden uitgezet. Handleiding 1/10. Inbo Van. Aan

Gebruik van de Duurzame Tool Als de tool geopend wordt moet de beveiliging worden uitgezet. Handleiding 1/10. Inbo Van. Aan Aan Inbo Van Matti Boeschoten Datum 31 mei 2010 Handleiding Handleiding Geachte gebruiker Welkom bij de DuurzameTtool. Deze tool is als afstudeer opdracht door Matti Boeschoten onder begeleiding van Inbo

Nadere informatie

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL

SECTORAAL BEROEPSPROFIEL SECTORAAL BEROEPSPROFIEL DEPOLLUEERDER PERSONENWAGENS EN LICHTE BEDRIJFSVOERTUIGEN Datum uitgave: 2015 ASBL EDUCAM VZW Avenue J. Bordetlaan 164, Bruxelles 1140 Brussel T 02 778 63 30 F 02 779 11 32 info@educam.be

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Masterclass Energie op bedrijventerreinen. Provincie Zuid Holland

Masterclass Energie op bedrijventerreinen. Provincie Zuid Holland Masterclass Energie op bedrijventerreinen Provincie Zuid Holland 2 Consortium 3 STEM regeling De STEM (Samenwerken Topsector Energie en Maatschappij) regeling is een subsidie van de topsector Energie.

Nadere informatie

Ketenanalyse stalen kozijnen in project "Mauritshuis"

Ketenanalyse stalen kozijnen in project Mauritshuis Ketenanalyse stalen kozijnen in project "Mauritshuis" Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Wat is een ketenanalyse 3 1.2. Activiteiten Koninklijke Woudenberg 3 1.3. Opbouw 4 Stap 1: Globale berekening van

Nadere informatie

HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN

HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN Janssen REM Consulting INTRODUCTIE EN KENNISMAKING ONS AANBOD Uitvoeren van Levensduur analyses Het bieden van softwareoplossingen

Nadere informatie

Verdieping bij hoofdstuk 7 Verwerking van indirecte kosten in het productieproces

Verdieping bij hoofdstuk 7 Verwerking van indirecte kosten in het productieproces Verdieping bij hoofdstuk 7 Verwerking van indirecte kosten in het productieproces De volgende paragraaf kan worden gelezen als uitbreiding op paragraaf 7.4 uit het boek. In deze tekst zijn echter geen

Nadere informatie

RH en duurzaam ondernemen

RH en duurzaam ondernemen RH en duurzaam ondernemen Milieubeleid Zoals het een Scandinavisch bedrijf betaamt, werkt RH volgens een strikt milieubeleid. Onze vooruitstrevende mening is dat bedrijven behalve winst maken nog een andere

Nadere informatie

ADAPTABLE. Microsoft Dynamics TM NAV. Manufacturing Foundation 5.0 Snelzoekgidsen

ADAPTABLE. Microsoft Dynamics TM NAV. Manufacturing Foundation 5.0 Snelzoekgidsen ADAPTABLE Microsoft Dynamics TM NAV Manufacturing Foundation 5.0 Snelzoekgidsen Inhoudsopgave Productie instellen Setup Guide 1... Een artikelkaart maken Setup Guide 2... Een productiestuklijst maken Setup

Nadere informatie

Het intermediair in de toekomst!

Het intermediair in de toekomst! Het intermediair in de toekomst! Of Beloningensystematiek voor het intermediairbedrijf Wim Peschke Bedrijfsadvisering 23 september 2009 Het vertrekpunt 2 Beloning is al enige tijd onderwerp van gesprek

Nadere informatie

Aanbestedingsdocument voor de. openbare Europese aanbesteding. Chemicaliën en laboratoriumbenodigdheden. Publicatienummer: RUG 5110 2991 211089

Aanbestedingsdocument voor de. openbare Europese aanbesteding. Chemicaliën en laboratoriumbenodigdheden. Publicatienummer: RUG 5110 2991 211089 Aanbestedingsdocument voor de openbare Europese aanbesteding Chemicaliën en laboratoriumbenodigdheden Publicatienummer: RUG 5110 2991 211089 Afdeling Inkoopmanagement Rijksuniversiteit Groningen Groningen,

Nadere informatie

De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven.

De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven. Gevolgen Warmtewet Waarvoor dient de Warmtewet? De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven. Voor wie geldt de Warmtewet? Voor iedereen

Nadere informatie

Integraal Kostenmodel voor het voeren van digitale dossiers in de JGZ

Integraal Kostenmodel voor het voeren van digitale dossiers in de JGZ Integraal Kostenmodel voor het voeren van digitale dossiers in de JGZ Voorwoord Deze handreiking behoort tot de reeks handreikingen die worden samengesteld ten behoeve van de verwerving en implementatie

Nadere informatie

Capaciteitentest HBO. Denkvermogen en denkstijl

Capaciteitentest HBO. Denkvermogen en denkstijl Denkvermogen en denkstijl Naam: Ruben Smit Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. De uitslag... 4 3. Bijlage: Het lezen van de uitslag... 5 Pagina 2 van 7 1. Inleiding Op 5 april 2016 heeft Ruben Smit een

Nadere informatie

St. Bedrijfsverpakkingen Nederland en Vereniging FME-CWM drs. ing. R. van Beek Postbus 190. 2700 AD Zoetermeer. Leidschendam 18 oktober 2012,

St. Bedrijfsverpakkingen Nederland en Vereniging FME-CWM drs. ing. R. van Beek Postbus 190. 2700 AD Zoetermeer. Leidschendam 18 oktober 2012, Overgoo 13 2266 JZ Leidschendam 070 762 02 66 Postbus 1266 2260 BG Leidschendam St. Bedrijfsverpakkingen Nederland en Vereniging FME-CWM drs. ing. R. van Beek Postbus 190 info@afvalfondsverpakkingen.nl

Nadere informatie

Minder lokale lasten door afvalinzameling en verwerking goedkoper te maken

Minder lokale lasten door afvalinzameling en verwerking goedkoper te maken Minder lokale lasten door afvalinzameling en verwerking goedkoper te maken Initiatiefvoorstel VVD Rotterdam 14 december 2015 Inhoudsopgave Inleiding 3 Opbouw Afvalstoffenheffing 4 Doelmatigheid verhogen

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar Openbaar Onderwerp Invoering mini afvalzak van 25 liter per 1-1-2013. Programma / Programmanummer Openbare Ruimte / 1062 BW-nummer Portefeuillehouder T. Tankir Samenvatting In Nijmegen scheiden we afval

Nadere informatie

Emballage richtlijn. Opgesteld door de Commissie Milieu & Veiligheid van het Verbond van Handelaren in Chemische Producten (februari 2013)

Emballage richtlijn. Opgesteld door de Commissie Milieu & Veiligheid van het Verbond van Handelaren in Chemische Producten (februari 2013) Emballage richtlijn Opgesteld door de Commissie Milieu & Veiligheid van het Verbond van Handelaren in Chemische Producten (februari 2013) Verbond van Handelaren in Chemische Produkt Postbus 80523 NL-2508

Nadere informatie