Budgetneutraal energieslurpende. opwaarderen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Budgetneutraal energieslurpende. opwaarderen"

Transcriptie

1 Budgetneutraal energieslurpende zwembaden opwaarderen 14

2 Zwembaden zijn duur, en in deze tijd van bezuiniging laten sommige gemeenten de bassins in hun zwembad voorgoed leeglopen. Eén op de zestien openbare zwembaden staat op de nominatie voor sluiting. Deze schatting van het Nationaal Platform Zwembaden (NPZ) is alarmerend. Hoe kan het zwembad toch in leven blijven? Zuiniger energieverbruik staat hoog op lijstjes. Dat is geen kwestie van een raampje open of dicht. Het betekent: investeren. Maar hoe die investering te betalen? Negen gemeentelijke zwembaden in Rotterdam krijgen een impuls voor een nieuw leven, dankzij een contract waaraan ook de BNG meedoet. Hoe bezuiniging en energiebesparing hand in hand gaan. Negen zwembaden zijn de eerste Rotterdamse Groene Gebouwen Het Onderhouds- en Energie Prestatie Contract voor negen zwembaden is het eerste in het programma Rotterdamse Groene Gebouwen waarbij Rotterdams vastgoed verduurzaamd wordt. Het past in de doelstellingen van het Rotterdam Climate Initiative: de CO2-uitstoot van de stad in 2025 terugbrengen tot de helft van wat in 1990 werd gemeten, 100 procent klimaatbestendigheid en het versterken van de Rotterdamse economie. Zes kenmerken van het programma Rotterdamse Groene Gebouwen zijn: gegarandeerde energiebesparing (in PPS-contract ligt reductie vast); budgetneutraal (opdrachtnemer financiert investering; geen extra gemeentelijk investeringsbudget); gezonder voor de gebruiker (temperatuur, water, lucht); flexibel contract (afspraken wijzigen mogelijk); kwaliteit vastgoed verbetert (investering in materaal en installaties, meet- en regeltechniek, prikkel tot creativiteit); professionalisering van de gemeentelijke vastgoedorganisatie (gemeente houdt regie, maar onderhoud en beheer van gebouwen wordt door de private partij overgenomen). Fotografie: Marieke Viergever Agnes Koerts Journalist en adviseur Overal in Nederland zoeken gemeenten en andere zwembadeigenaren naar minder stookkosten, minder chloor in het zwemwater, betere ventilatie, behoud van temperatuur in zwembaden. De pot onderhoudskosten wordt binnenstebuiten gekeerd voor een nieuwe pompinstallatie of een nieuw filter. In de hoop dat het bad zuiniger draait met die vaak minimale aanpak. En water- en luchtkwaliteit voor de zwemmers verbetert. Het kan ook anders. Negen zwembaden in de gemeente Rotterdam gaan profiteren van een fors, voor Nederland uniek, investeringsplan, neergelegd in een specifiek op energiebezuiniging gericht contract. Tien jaar lang gaat een private partij gemeentelijke zwembaden verduurzamen en onderhouden. Deze partij regelt financiering van de energiebesparende maatregelen en garandeert jaarlijkse besparingen op de energiekosten. Uit die besparing betaalt de gemeente Rotterdam tien jaar lang rente en aflossing op de investering. Na de afgesproken tien jaar is de terugverdientijd om. Dan gaat Rotterdam profiteren van de nieuwe pompen en andere voorzieningen. Partners in het contract van 3 miljoen euro zijn aan de publieke kant de gemeente Rotterdam en aan de private kant een combinatie van Strukton met Hellebrekers Technieken. De Bank Nederlandse Gemeenten verschaft het vreemd vermogen. Na de lonen zijn de energiekosten de grootste post aan de kostenkant van een zwembadbegroting, zegt een ervaren zwembaddirecteur. Het is Marcel van Dongen, directeur van het Sportbedrijf Lelystad. Van Dongen leidt het verzelfstandigd bedrijf, waarvan de gemeente Lelystad 100 procent van de aandelen bezit. Het omvat verschillende baden, squash- en tennisbanen, een sporthal en een klimmuur. Energie van de aardappels Van Dongen ziet dat in 2013 de nu vrij gunstige energieleveringscontracten van zijn zwembaden en sporthallen aflopen: Waar we in totaal per jaar nu euro uitgeven aan energie, gaat dat in 2013 met euro omhoog. We kijken om ons heen, hoe we het hoofd kunnen bieden aan die enorme extra kostenpost. Wij kunnen met lokale partners samenwerken en van elkaar profiteren. Dat heeft Adviesbureau Ekwadraat uit Leeuwarden voor ons uitgezocht. Zij zetten op een rijtje wat er allemaal kan: Profiteren van de biogasinstallatie die op vijf kilometer afstand van hier wordt gebouwd door de Universiteit Wageningen. Aanhaken bij onze buurman McCain, de aardappelverwerkende fabriek. Zonnepanelen op ons dak. Een houtgestookte centrale. Mooi zou zijn als wij zelf energie zouden kunnen winnen. Dat we niet afhankelijk zijn van inkoop bij anderen. B&G NOVEMBER/DECEMBER

3 Wat er gebeurt in de Rotterdamse zwembaden. Rotterdam besteedt het hele beheer en onderhoud van de installaties in de zwembaden uit. Nieuwe materialen en installaties worden ingevlogen, professionele meet- en regeltechnici gaan aan de knoppen staan. In drie baden wordt de elektriciteit lokaal opgewekt, zegt het plan. Gunning vond plaats na een Europese aanbesteding in een concurrentiegerichte dialoog. Dit is het idee: sneller oplossing van storingen, goed en deskundig onderhoud van installaties, een optimaal zwem- en werkklimaat. Passend bij elk gebouw worden energiebesparende maatregelen genomen. Op het lijstje staat bijvoorbeeld: eco-verlichting, warmtekrachtkoppeling, optimaliseren ketels, aanwezigheidsdetectie, afdekken van bassins, toepassen van gebouwbeheersystemen en automatisch legionallabeheer. De zwemmer krijgt meer comfort omdat watertemperatuur, binnenklimaat en waterkwaliteit verbetert. Om het chloorgehalte te verminderen, wordt een UVC-reactor geïnstalleerd. Daardoor kan het water schoon blijven met minder chemicaliën. Ook hoeft het minder vaak te worden ververst: dat betekent water- en energiebesparing (zie rubriek Duurzaam op Naar schatting wordt over tien jaar 34 procent aan energiekosten bespaard (3,4 miljoen euro). Er ontstaat een vermindering van CO2- uitstoot gelijk aan de uitstoot van vijfhonderd woningen per jaar. De onderhoudskosten voor de zwembaden zullen 15 procent zakken in tien jaar (1,1 miljoen euro). Er wordt 2,2 miljoen euro aan nieuwe hardware-investeringen verwacht. Goed personeel Navraag bij het Nationaal Platform Zwembaden leert dat duurzaam en energie een hoofdonderwerp is voor veel zwembaden. De provincie Gelderland hield vorig jaar al haar rond de honderd openbaar toegankelijke binnen- en buitenbaden tegen het licht. Uit dat onderzoek wordt zichtbaar wat de energieslurpers zijn. Van het totale aardgasverbruik vergt opwarming van het zwemwater 6 procent, opwarming van het douchewater 9 procent, ventilatie, warmteverlies en verdamping zijn samen goed voor de resterende 85 procent. Grote elektriciteitsverbruikers zijn de pompen (50 procent) en de verlichting (15 à 20 procent). Wie het totale energieverbruik bekijkt, ziet dat de helft toevloeit naar de luchtventilatie. Opvallend is het advies bovenaan de Gelderse lijst: goed geïnstrueerd en geïnteresseerd personeel scheelt enorm in de energiekosten. Nog nergens is de budgetneutrale slag gemaakt die Rotterdam nu gaat vertonen. Overal wordt gedacht aan het benutten van de huidige systemen van onderhoudsbudgetten. En dat wordt in de financiële crisis voor veel gemeenten een probleem. De bedrijfsleider Ernst Jan Klein, bedrijfsleider sportcentrum de Wilgenring in het Rotterdamse Hillegers berg-schiebroek: Afdekzeilen over de baden, warmtekrachtkoppeling, nieuwe regeltechniek, verlichting aanpassen en vernieuwen, energiezuinige douchekoppen al die nieuwe installaties zijn bij ons in de herfstvakantie geplaatst. We zijn een week dicht geweest. In de weken erna begon het finetunen, zodat vanaf 1 januari 2012 de verbeterde energieprestatie kan ingaan. Dan moet het bewijs worden geleverd dat we in de negen Rotterdamse baden over tien jaar 34 procent minder kwijt zijn aan energie. Klein is enthousiast over de inzet van de technici van Strukton en Hellebrekers die sinds de lancering van het project, in april, bijna elke dag bij hem over de vloer kwamen. Zelf loopt hij al vanaf 2009 mee in de voorbereidingen. Erin getrokken omdat hij op zijn vorige post bij de gemeentelijke dienst Sport en Recreatie, bedrijfsleider zwembad IJsselmonde, druk op zoek was naar een lagere energierekening voor dat relatief nieuwe bad uit Hij nam namens de collega s plaats in de werkgroep Techniek van het Groene zwembaden - project. 16

4 Het energiebudget van de Wilgenring beloopt nu euro per jaar. Het complex omvat een wedstrijdbad van 25 bij 12,5 meter en 3,70 meter diep, plus een recreatiebad, instructiebad, squashhal en nog enkele ruimten. De sporthal is dertig jaar oud, het bad vijftien jaar. Beloofde kostenbesparing voor De Wilgenring: 22 procent op elektra (kwh), 70 procent op lokale opwekking elektra (kwh) en 30 procent besparing op gas (m 3 ). Onderhoud en techniek hand in hand. Uit alle onderzoeken bleek al gauw dat je er niet bent met technische maatregelen alleen, zegt Klein. Onderhoud en techniek zijn onlosmakelijk verbonden, zeker als een private partij wordt afgerekend op de resultaten van zijn werk. Als je bezuinigen wilt, komt al gauw het onderhoud in zicht, en gelukkig is dat meegenomen in het contract. Namens de collega s pleitte ik ervoor ons te ontzorgen van zowel het hele reilen en zeilen van de energie als het onderhoud van installaties en voorzieningen. Daaronder valt veel, bijvoorbeeld de verlichting, maar ook een kapot toilet: dat kan allemaal het water- en energieverbruik beïnvloeden. Schoonmaak en hygiëne blijven we zelf doen, maar wel met advies van de mensen van Strukton en Hellebrekers. Alles telt voor hen mee om de beloofde prestatie te halen. Is er gezocht naar mogelijkheden om niet via de in Rotterdam centraal geregelde energie-inkoop bij Green Choice te werken, maar met eigen opwekking? Klein: Helaas niet. Investeringen voor een private partij daarin zijn te hoog om in tien jaar terug te verdienen. Dat lukt niet in zo korte tijd. Besef wel: Rotterdam is de eerste gemeente in Nederland die een dergelijk verreikend prestatiecontract is aangegaan. De bestuurder Jan Cees van Duin, voorzitter deelgemeente Rotterdam Hillegersberg-Schiebroek is één van de bestuurders in een Nederlandse gemeente die elk jaar in de begroting de exploitatiekosten van het zwembad voorgeschoteld krijgt. Wij zijn hartstikke content met dit energie-aanbestedingscontract, zegt de VVD-bestuurder. Het is een win-win-situatie, waar je als overheid voordelig uitkomt. De deelgemeente Hillegersberg-Schiebroek zoekt op alle terreinen naar meer duurzaamheid. Het contract voor de Wilgenring past bij het stimuleren van duurzaam ondernemen, wat reikt van prijzen voor duurzaam werkende ondernemers in de wijk tot en met de bewuste aankleding van het deelgemeentekantoor. Energieprijs staat tien jaar vast. Van Duin: Het energieverbruik van het sportcentrum gaat omlaag. Daarbij betalen we tien jaar lang een vaste prijs voor energieverbruik, geen schommelingen daarin betekent dat we weten waar we aan toe zijn. Het tweede voordeel zit in het grote maatschappelijk rendement, het beloofde lagere energieverbruik en dus de duurzaamheid. Voor collega-bestuurders in andere (deel) gemeenten met een zwembad die zoeken naar betere exploitatiemodellen die passen bij deze tijd, zegt hij: Duurzaam gebruik tegen een continue prijs voor een aantal jaren is voldoende. Wij zeggen: bij het introduceren van zonnepanelen op de daken en duurzamer kantoor- of sporthalinrichting moet je er niet op hoeven toeleggen. Verder gaan we niet. Een bezuinigingsmaatregel is duurzaam werken niet. Het is een verkeerd spoor als je zoekt naar duurzaamheid om financieel voordeel te behalen. De initiatiefnemer Toen het idee van een Programma Rotterdamse Groene Gebouwen werd geboren, werkte Lex Keijser bij het Rotterdam Climate Initiative. Het Rotterdamse klimaatprogramma, gelieerd aan het Clinton Climate Initiative en met Ruud Lubbers als boegbeeld, wil de CO2-uitstoot van de stad in 2025 met 50 procent reduceren ten opzichte van Het streeft 100 procent klimaatbestendigheid na en het versterken van de Rotterdamse economie. Keijser: In gesprekken met het Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam, dat intussen na fusies nu Stadsontwikkeling heet, zochten we naar een aanpak voor het groener maken van het gemeentelijk vastgoed. Er zijn wel tweeduizend objecten die voor vergroening in aanmerking komen. Daar zeiden we: laten we beginnen met de zwembaden, dat zijn grote energieslurpers. De Vastgoedafdeling van Stadsontwikkeling treedt op als eigenaar van de zwembaden, die is dus verantwoordelijk voor het onderhoud. De deelgemeenten dragen de energielasten. Het beheer valt onder de afdeling Sport en Recreatie. Die kijkt vooral naar: hoe kunnen we de burgers tegemoetkomen met grotere kwaliteit en meer comfort. Er zijn dus bij de gemeente veel partijen betrokken. Private partij: innovaties zoeken en uitvoeren. Het was 2009, adviesbureau Deloitte werd ingeschakeld om voor Rotterdam mee te denken over de haalbaarheid van een PPS-constructie. Er moest een private partij worden gevonden die voor negen zwembaden een zo innovatief mogelijke B&G NOVEMBER/DECEMBER

5 combinatie van maatregelen zou bedenken en kunnen uitvoeren. Na een open inschrijving traden elf partijen aan, die zichzelf geschikt achtten. Opdrachtgever Rotterdam koos er drie uit voor verder gesprek: ten eerste een combinatie van Strukton met Hellebrekers Techniek (ESCo); ten tweede Honeywell Building Solutions en ten derde UDV Energie (Dura Vermeer Infra plus Unica Installatiegroep). In april 2011 kon het persbericht de deur uit: er was een contract gesloten, waarbij ook de Bank Nederlandse Gemeenten partij was. ESCo (Energy Service Company) - de samenwerking tussen Strukton en Hellebrekers - was geselecteerd om de komende tien jaar ( ) negen gemeentelijke zwembaden te verduurzamen en te onderhouden. Dit is neergelegd in een Onderhouds- en Energie Prestatie Contract (OEPC). ESCo regelt financiering van energiebesparende maatregelen en garandeert jaarlijkse besparingen op de energiekosten. De gemeente betaalt ESCo op basis van daadwerkelijk gerealiseerde prestaties voor energiebesparing, kwaliteit van onderhoud en beheer en het comfort in de zwembaden. De financier Pieter Oppermann, manager Infrastructuur en PPS bij de BNG legt uit wat de rol van de BNG is in het contract met de Energy Service Company. De BNG werd gevraagd aansluitende financiering te leveren voor de investeringen in energiebesparende maatregelen, toen de gemeente Rotterdam en Strukton zo goed als uitonderhandeld waren over hun Onderhouds- en Energie Prestatie Contract, ofwel OEPC. De uitdaging was om een financieringsovereenkomst op te stellen die enerzijds aansluit op dat contract en anderzijds de project risico s vermindert. Er werden nogal wat maatwerkoplossingen verwacht. Gebruikelijke vormen van zekerheid, zoals een hypothecaire zekerheid, konden niet ten gunste van de BNG worden afgegeven. En de bank ontleent niet genoeg zekerheid aan verpanding van nieuwe pompen, een afdekzeil over een bassin, isolatie in ruimtes en dergelijke zaken. Na intensieve samenwerking is een structuur tot stand gekomen, inclusief een passend zekerhedenpakket, die acceptabel is voor alle partijen. Prikkel houdt marktpartij scherp. De projectgrootte is relatief klein, de transactiekosten in verhouding tot de opbrengsten zijn hoog. Maar het lijkt de moeite en de kosten waard te zijn. De business case is sluitend en de gemeente wordt in haar behoefte voorzien. De BNG, aldus Oppermann, hoopt in de nabije toekomst meer van dergelijke duurzame contracten te sluiten. Rotterdam wil bijvoorbeeld alle gemeentelijke gebouwen duurzamer maken. Andere gemeenten tonen interesse. Oppermann: Normaal ligt het risico bij de opdrachtgever. Maar hier ligt het bij de opdrachtnemer. Als de ESco bijvoorbeeld heeft beloofd: de kosten lopen terug met 20 procent, en het blijkt maar 10 procent te zijn, dan bloedt die partij. Andersom: als het meer is dan 20 procent, dan kan zij die winst inboeken. Dit is de prikkel die de marktpartijen scherp houdt. 18

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen 6 december 2011 Albert Hulshoff Ede 22 maart 2012 Prestatiecontracten - Prestatiecontracten - ESCo-eigenschappen

Nadere informatie

Presentatie Gert-Jan de Looze. Verduurzamen van vastgoed door gebruik van Esco s. Presentatie Stadsregio

Presentatie Gert-Jan de Looze. Verduurzamen van vastgoed door gebruik van Esco s. Presentatie Stadsregio Presentatie Gert-Jan de Looze Verduurzamen van vastgoed door gebruik van Esco s Presentatie Stadsregio Indeling presentatie Programma Rotterdamse Groene Gebouwen (RGG) Onderhouds en energieprestatiecontract

Nadere informatie

Ervaringen van het verduurzamen van Rotterdams gemeentelijk vastgoed m.b.v. ESCo s

Ervaringen van het verduurzamen van Rotterdams gemeentelijk vastgoed m.b.v. ESCo s Ervaringen van het verduurzamen van Rotterdams gemeentelijk vastgoed m.b.v. ESCo s Gert-Jan de Looze & Peter van Schijndel Gemeente Rotterdam & Strukton Gert-Jan de Looze Peter van Schijndel Rotterdamse

Nadere informatie

Financiering van Openbare Duurzame Verlichting voor Gemeenten

Financiering van Openbare Duurzame Verlichting voor Gemeenten Financiering van Openbare Duurzame Verlichting voor Gemeenten Den Haag 9 september 2015 Intoductie BNG Bank Leo Valkenburg & Pieter Oppermann 2 Duurzame verlichting voor gemeenten Pieter Oppermann 01/03/2012

Nadere informatie

ESCo brengt duurzaamheid binnen handbereik

ESCo brengt duurzaamheid binnen handbereik ESCo brengt duurzaamheid binnen handbereik Wat is een ESCo ESCo brengt duurzaamheid binnen handbereik Lagere energielasten, beter onderhoud en meer comfort. Dat zijn de grote winstpunten van een Energy

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

AT OSBORNE. Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later. 19 september 2012. Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed

AT OSBORNE. Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later. 19 september 2012. Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed AT OSBORNE www.atosborne.nl Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed 19 september 2012 AT Osborne Huisvesting en Vastgoed Infrastructuur

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

Slim aanbesteden en financiering

Slim aanbesteden en financiering Caspar Boendermaker BNG Advies, oktober 2013 Onderwerpen: BNG en duurzaamheid Valkuilen bij verduurzaming Financiering verduurzaming corporatiewoningen; 2 Onze missie: Lage financieringskosten voor maatschappelijke

Nadere informatie

ENERGIE. besparen. vandorp.eu

ENERGIE. besparen. vandorp.eu ENERGIE besparen ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energieprijzen zal dit in 10 jaar al gauw

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Enorme hallen moeten natuurlijk ook verwarmd of gekoeld worden. Een dergelijke machine zou je wellicht in een boot verwachten

Enorme hallen moeten natuurlijk ook verwarmd of gekoeld worden. Een dergelijke machine zou je wellicht in een boot verwachten Dank dat ik op de eindejaarsbijeenkomst van het Orange Sports Forum mag spreken. Een unieke bijeenkomst waar de sportwereld en het bedrijfsleven samenkomt. Vorige week maandag is bij het IOC-congres in

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten 19 juni 2014 Inleiding Rollen en partijen Verschillende typen vastgoed met een eigen regime Woningen, winkels en overige bedrijfsruimte De split

Nadere informatie

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant De bakens verzetten Verduurzamen van commercieel vastgoed Machiel Karels - consultant Het glas is half leeg PROFIT 20-6- 20-6- Meer dan 25% van gebouwgebruikers klaagt over de huisvesting Ziekteverzuim

Nadere informatie

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Ministerie van Financiën, Den Haag Manesco helpt gebouweigenaren met comfortverbetering, energiebesparing én, tegen lagere exploitatiekosten. Manesco is

Nadere informatie

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen.

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen De maatregelen verdienen zichzelf terug. Daar valt met de huidige lage rentestand niet tegenop te sparen. aldus Henk Brouwer (VVE Beheerder) van

Nadere informatie

ESCo voor wederzijds voordeel en gratis energiebesparing

ESCo voor wederzijds voordeel en gratis energiebesparing ESCo voor wederzijds voordeel en gratis energiebesparing Inclusief vijf cases en experttips Case 4: Renovatie Alliander te Duiven Voorwoord Gratis energiebesparing; het lijkt te mooi om waar te zijn. Energy

Nadere informatie

: Nationaal Platform Zwembaden : de heer Niels de Jong Datum verslag : 3 november 2009 Onderwerp : Verslaggeving managersmeeting 29-09-09

: Nationaal Platform Zwembaden : de heer Niels de Jong Datum verslag : 3 november 2009 Onderwerp : Verslaggeving managersmeeting 29-09-09 MEMO T.a.v. : Nationaal Platform Zwembaden Van : de heer Niels de Jong Datum verslag : 3 november 2009 Onderwerp : Verslaggeving managersmeeting 29-09-09 Op 29 augustus 2009 heeft de managersmeeting voor

Nadere informatie

Bestaand Vastgoed. Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011. DHV 2011 All rights reserved Openbaar

Bestaand Vastgoed. Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011. DHV 2011 All rights reserved Openbaar Bestaand Vastgoed Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011 DHV 2011 All rights reserved Openbaar Wat is er aan de hand? Circa 1/3 energiegebruik NL zit in gebouwde omgeving Focus

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Toelichting op de aanpak van de gemeente Breda Marcel van Embden (projectleider afdeling Vastgoedbeheer) Inhoud Klimaatnota gemeente Breda Wat is de insteek bij het

Nadere informatie

Ondanks een aantrekkelijke waarde wordt onvoldoende bestaand vastgoed verduurzaamd

Ondanks een aantrekkelijke waarde wordt onvoldoende bestaand vastgoed verduurzaamd Duurzaamheid loont Bestaande gebouwen zijn de grootste veroorzakers van CO 2 -uitstoot in Nederland Ondanks een aantrekkelijke waarde wordt onvoldoende bestaand vastgoed verduurzaamd Knelpunten in de keten

Nadere informatie

Procesbeschrijving aanbestedingprocedure. Formule Rotterdamse Groene Gebouwen cluster zwembaden. Versie 1 Juni 2011

Procesbeschrijving aanbestedingprocedure. Formule Rotterdamse Groene Gebouwen cluster zwembaden. Versie 1 Juni 2011 Procesbeschrijving aanbestedingprocedure Formule Rotterdamse Groene Gebouwen cluster zwembaden Versie 1 Juni 2011 Inhoudsopgave Inleiding 3 Betekenis Rotterdam Climate Initiative voor Rotterdamse Groene

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Gedeputeerde Staten STATENNOTITIE Aan de leden van Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Informeren Staten m.b.t. Motie 89 (PS2009-736) Duurzaamheid en sportparticipatie

Nadere informatie

Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg

Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg Hoe kan ik energiebesparing realiseren en financieren? George Müller 06-34855943 george.muller@energymatters.nl www.energymatters.nl Voorstellen: George

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015

Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015 Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in Gilze en Rijen? ons

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Rapport energiecijfers kantoren

Rapport energiecijfers kantoren Rapport energiecijfers kantoren Dit rapport is aangemaakt op 08/31/10 om 11:31. De website Energiecijfers van NL Energie en Klimaat levert u actuele gegevens over energieprijzen en alle aspecten van energiegebruik

Nadere informatie

Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl

Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl Ik wil zonnepanelen. Presentatie: Joop Eising van Invent www.invent.nl Erik Koning van Energiewacht www.ewacht.nl Aanleiding vereniging voor energiebesparing: 1 hogere gemeentelijke tarieven voor verenigingen

Nadere informatie

Even voorstellen. Philip Blaauw. INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com

Even voorstellen. Philip Blaauw. INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com Even voorstellen Philip Blaauw INNAX GEBOUW & OMGEVING Directie 0885533000 pblaauw@innax.com INNAX GROUP is een onafhankelijk Energie Diensten Bedrijf = ESCO voor het verduurzamen van gebouwen INNAX GROUP

Nadere informatie

ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen. CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012

ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen. CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012 ESCo en Financiering Voorbeeld Rotterdamse Groene Gebouwen CoreNetbijeenkomst, 16 mei 2012 Introductie Janko Lindenbergh Director Real Estate Advisory Finance & Transactions Deloitte Financial Advisory

Nadere informatie

TOTAL COST OF OWNERSHIP

TOTAL COST OF OWNERSHIP Nieuwe perspectieven op TOTAL COST OF OWNERSHIP INTELLIGENT BUILDING SPECIALS Investeren in comfort en energiebesparing loont Ondernemingen en overheidsorganisaties zijn zich er steeds meer van bewust

Nadere informatie

Menukaart. Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt?

Menukaart. Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt? Menukaart Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt? Schooldakrevolutie Schreeuw met ons van de daken: we zullen niet rusten tot elke vierkante centimeter van onze schooldaken

Nadere informatie

Energiebesparing begint hier!

Energiebesparing begint hier! Energiebesparing begint hier! Zoetermeer, 17 juli 2014 Lou Lit & Pim Halkes 4 HOME 2 Thermografie, Lekkage onderzoek en Energiebesparing advies. Doelstelling: - Terugdringen Co2 uitstoot - Lagere energienota

Nadere informatie

Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid

Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid Prestatiecontracten sleutel tot duurzaamheid Workshop Prestatiecontracten 7 december 2009 Albert Hulshoff, programma-adviseur adviseur Utiliteitsbouw SenterNovem Albert Hulshoff innovatie, energie, klimaat,

Nadere informatie

ENERGIEOPLOSSINGEN. De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren

ENERGIEOPLOSSINGEN. De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren ENERGIEOPLOSSINGEN De bekendste organisaties van de wereld rekenen op ons om hun energiebeloften te realiseren Vandaag de dag kunnen we onze verplichtingen inzake energie-efficiëntie niet meer naast ons

Nadere informatie

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in uw regio? bedrijvencoöperatie?

Nadere informatie

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt Urgenda ESCo-project Peter Odermatt Inleiding Ambitie Urgenda: Vergroten energie efficiency in NL Beter benutting hernieuwbare energie potentieel in NL Verkennen onder welke voorwaarden ESCo s een bijdrage

Nadere informatie

Energiebeleid lokaal bestuur. Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt

Energiebeleid lokaal bestuur. Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt Energiebeleid lokaal bestuur Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt Energiebeleid stad Hasselt Hasselt 20/20/20 stadsdiensten Hasseltse gemeenschap 20% reductie HEB Duurzaamheidsdienst

Nadere informatie

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 2 INHOUD Management samenvatting... 3 Respondenten... 3 Conclusies... 4 1. Inleiding... 6 2. Uitkomsten per vraag... 6 2.1 Energie en energiebesparing binnen de organisatie...

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp

Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp Hilversum Kerkelanden Zeverijn en Rode Dorp Energieavond Hilversum Kerkelanden, Zeverijn en Rode Dorp 17 mei 2016 Wat kunt u verwachten Hilverzon & Kerkelanden Leeft! Ambitie gemeente Hilversum Wie is

Nadere informatie

Folkert Linnemans NPZ Managersmeeting 2009

Folkert Linnemans NPZ Managersmeeting 2009 Het gebruik van nieuwe energie Duurzame energie & Zwembaden Folkert Linnemans NPZ Managersmeeting 2009 Energie vraagt anders denken! Zwembad DOEL h t i d d i b ik DOEL: het verminderen en verduurzamen

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Sportief verduurzamen

Sportief verduurzamen Sportief verduurzamen Stelling Er zijn wel argumenten om niet te verduurzamen Deelnemers workshop Michel de Boer (GSF): Green Liz en de GSF Peter Smit (Green Liz): toelichting concept Guido Beijer (BAM):

Nadere informatie

Resultaten energiescan Golfclub Zwolle

Resultaten energiescan Golfclub Zwolle Resultaten energiescan Golfclub Zwolle! Resultaten energiescan Golfclub Zwolle Hoog elektraverbruik door verlichting en ventilatie Hoge prijs voor energie Besparingspotentieel van 13.000 op energiekosten

Nadere informatie

Technologische invulling energie strategie Sciencepark. Jan-Maarten Elias

Technologische invulling energie strategie Sciencepark. Jan-Maarten Elias Technologische invulling energie strategie Sciencepark Jan-Maarten Elias Smartgrid warmte/koude Parkeren Sporthal Matrix IC gebouwen Lab HIER BENT U NU WKO Kantoren FNWI-fac. Kantoren Kassen Datacenter

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Waarom je blauw betalen aan energie?

Waarom je blauw betalen aan energie? Waarom je blauw betalen aan energie? Energieprijzen Voordeel van energievriendelijke installaties Opbrengst spaarboekje Haal je voordeel uit energievriendelijke oplossingen voor warmte en water! Bespaar

Nadere informatie

Financiering Duurzaamheid en Monumenten. Maarten Maresch (IBPM)

Financiering Duurzaamheid en Monumenten. Maarten Maresch (IBPM) Financiering Duurzaamheid en Monumenten Maarten Maresch (IBPM) Opbouw presentatie Europese subsidiemogelijkheden energie Nederlandse subsidie mogelijkheden energie Fiscale ondersteuning Financieringsondersteuning

Nadere informatie

Uw hoogbouw SLIM renoveren De nieuwe, revolutionaire methode om al uw hoogbouw moeiteloos te verduurzamen!

Uw hoogbouw SLIM renoveren De nieuwe, revolutionaire methode om al uw hoogbouw moeiteloos te verduurzamen! Uw hoogbouw SLIM renoveren De nieuwe, revolutionaire methode om al uw hoogbouw moeiteloos te verduurzamen! snelle realisatie in duurzame renovatie snelle realisatie in duurzame renovatie De béste prestatie

Nadere informatie

Netwerkevent duurzame gebouwen

Netwerkevent duurzame gebouwen Netwerkevent duurzame gebouwen Wat is Sunburst? Technisch en financieel advies voor nieuwbouw en renovatie duurzame gebouwen Ontwikkelingen - Huurders eisen comfortabele en gezonde gebouwen - Energiezuinige,

Nadere informatie

Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw?

Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw? Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw? Workshop Energie Besparen blok 2: 13:20 u- 14:10 u Agenda Welkom Even Voorstellen De CO 2 -ladder Verduurzaming woningbouw in de praktijk Oplossingsrichting

Nadere informatie

Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015

Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015 Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in

Nadere informatie

Sportief verduurzamen

Sportief verduurzamen Sportief verduurzamen Deelnemersworkshop Michel de Boer (GSF):Green Liz en de GSF Peter Smit (Green Liz): toelichting concept Guido Beijer (BAM): techniek en rapportages Michel de Boer (GSF) Green Liz

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie

Oosterhout Nieuwe Energie Oosterhout Nieuwe Energie Wat willen wij bereiken met ONE Oosterhout 100% Duurzame Energie Betaalbaar Lokaal opgewekt Met lokale ondernemingen Oftewel:. samen met inwoners van Oosterhout, op het grondgebied

Nadere informatie

Genomineerd Nationale Energietoekomst Trofee, April 2006 Winnaar Energie 2006 Award, oktober 2006. Spoorzoeken

Genomineerd Nationale Energietoekomst Trofee, April 2006 Winnaar Energie 2006 Award, oktober 2006. Spoorzoeken Genomineerd Nationale Energietoekomst Trofee, April 2006 Winnaar Energie 2006 Award, oktober 2006 Spoorzoeken Symposium Veilig en Schoon Zwembadwater NPZ/NRZ Donderdag 29 maart 2007, Sliedrecht Piet de

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

STEM Bedrijventerreinen. Proposities voor duurzame energie op bedrijventerreinen: Stem op uw favoriete propositie!

STEM Bedrijventerreinen. Proposities voor duurzame energie op bedrijventerreinen: Stem op uw favoriete propositie! STEM Bedrijventerreinen Proposities voor duurzame energie op bedrijventerreinen: Stem op uw favoriete propositie! 2 Consortium 3 STEM regeling De STEM (Samenwerken Topsector Energie en Maatschappij) regeling

Nadere informatie

Energy Services heeft nieuws voor u!

Energy Services heeft nieuws voor u! Energy Services heeft nieuws voor u! Mobiele App voor uw Energiezaken Energiebesparende technieken en duurzame energie Nieuwe website, met nog meer informatie Energiebesparing in kantoren, bedrijfshallen

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie

AT OSBORNE. Masterclass Energiebesparing in de zorg. Professioneel opdrachtgeverschap 16 november 2011. Marjolijn Kroon adviseur gezondheidszorg

AT OSBORNE. Masterclass Energiebesparing in de zorg. Professioneel opdrachtgeverschap 16 november 2011. Marjolijn Kroon adviseur gezondheidszorg AT OSBORNE www.atosborne.nl Masterclass Energiebesparing in de zorg Professioneel opdrachtgeverschap 16 november 2011 Marjolijn Kroon adviseur gezondheidszorg AT Osborne Huisvesting en Vastgoed Infrastructuur

Nadere informatie

De schakel tussen milieu en economie

De schakel tussen milieu en economie De schakel tussen milieu en economie CO2 NEUTRAAL STICHTING DERDENGELDEN STICHTING DERDENGELDEN ENERGIEBEDRIJVEN STICHTING DERDENGELDEN MILIEU CONSULTING ENERGIEBEDRIJVEN Achteloos geld verbranden Organisaties

Nadere informatie

Energiereductie met een ESCo. Jan-Maarten Elias Unica Ecopower

Energiereductie met een ESCo. Jan-Maarten Elias Unica Ecopower Energiereductie met een ESCo Jan-Maarten Elias Unica Ecopower Inhoud 1. Over Unica Ecopower 2. Huidige en toekomstige energie wetgeving 3. Wat is een ESCo 4. Europese Gedragscode voor ESCo s 5. Voorbeeld

Nadere informatie

Pitch. Daar krijg je energie van! 19 november 2015

Pitch. Daar krijg je energie van! 19 november 2015 Pitch Daar krijg je energie van! 19 november 2015 Ruud van Vliet Klimaatverbond specifiek algemeen Antwoord op vragen - kennisportal: www.greendealscholen.nl - basisinfo handreikingen & best practices

Nadere informatie

Het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed m.b.v. ESCO s. Hans Hörter, Commercieel Adviseur DWA installatie- en energieadvies

Het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed m.b.v. ESCO s. Hans Hörter, Commercieel Adviseur DWA installatie- en energieadvies 18-12-2012 1 Het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed m.b.v. ESCO s Hans Hörter, Commercieel Adviseur DWA installatie- en energieadvies Onderwerpen Achtergrond: waarom gebeurt er zo weinig? Wat is

Nadere informatie

Wie zijn wij? Van 0-meting tot haalbare business case. Programma. De methode. Meten van duurzaamheid. Heldere kijk op duurzaamheid.

Wie zijn wij? Van 0-meting tot haalbare business case. Programma. De methode. Meten van duurzaamheid. Heldere kijk op duurzaamheid. Van 0-meting tot haalbare business case Meer informatie: www.w-e.nl www.gprsoftware.nl ir. Janny Stevens (stevens@w-e.nl) ir. Saskia van Hulten (hulten@w-e.nl) Wie zijn wij? W/E adviseurs www.w-e.nl Saskia

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

Financieringsconstructies Frisse Scholen in de Praktijk. Met minder geen genoegen nemen. in opdracht van

Financieringsconstructies Frisse Scholen in de Praktijk. Met minder geen genoegen nemen. in opdracht van Financieringsconstructies Frisse Scholen in de Praktijk Met minder geen genoegen nemen in opdracht van 1 ROC Koning Willem I College in Den Bosch Het Koning Willem I College heeft verschillende onderwijslocaties

Nadere informatie

uw portaal voor technisch facilitair management unica online

uw portaal voor technisch facilitair management unica online uw portaal voor technisch facilitair management unica online , Altijd en overal inzicht in uw technische installaties Snel en eenvoudig een storing melden? Inzicht in het energiegebruik van uw installaties?

Nadere informatie

VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD

VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD VERHUUR JE DAK AAN GREENCROWD Over Greencrowd Greencrowd structureert en financiert duurzame-energie-projecten. Greencrowd richt zich hierbij op projecten waarbij lokale, duurzame energieproductie wordt

Nadere informatie

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op

Duurzaamheid is meer dan emotie het levert ook geld op 1. Wat is het gemiddelde water-, elektra- en gasverbruik voor een huishouden en wat kost dat per jaar, per maand? Hoeveel betaalt u daarvan aan belasting? Bij een gemiddeld huishouden van 2,2 personen

Nadere informatie

ert Harm ten Bolscher

ert Harm ten Bolscher Bent u toeschouwer of doet u mee? ert Harm ten Bolscher 21-3- Inhoud Trends voor de bouw-/ vastgoedwereld? Anders denken Aanpak vanuit F2F-/Citadel-netwerk Wat betekenen trends voor de vastgoed- en bouwwereld?

Nadere informatie

Geef verse lucht de ruimte, woon en werk gezonder

Geef verse lucht de ruimte, woon en werk gezonder Geef verse lucht de ruimte, woon en werk gezonder Geef verse lucht de ruimte, woon en werk gezonder Gebouwen zijn steeds beter geïsoleerd. Goed voor de energierekening en het comfort in huis en op kantoor,

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Memo. Financieringsmogelijkheden van energiebesparingsmaatregelen

Memo. Financieringsmogelijkheden van energiebesparingsmaatregelen Memo Financieringsmogelijkheden van energiebesparingsmaatregelen Onderwerp > Financieringsmogelijkheden van energiebesparingsmaatregelen bestaande bouw Opsteller > Niels van Vliet & Ellen van Acht met

Nadere informatie

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove Lindenhove Renovatie & Transformatie Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove ' Duurzaam & Comfortabel Met slimme combinaties van energiebesparende maatregelen en opwekking van duurzame energie komen

Nadere informatie

Plan van aanpak CO2 reductiedoelstellingen 2015-2016. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2

Plan van aanpak CO2 reductiedoelstellingen 2015-2016. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 Plan van aanpak CO2 reductiedoelstellingen -2016 Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen 3 2 Subdoelstellingen 4 2.1. Subdoelstelling elektraverbruik

Nadere informatie

Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden

Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden College Onderwerp Experiment toepassen zonne-energie Castellum in Oudheusden OORJV004 Collegevoorstel Inleiding In Oudheusden ontwikkelt Woonveste samen met de gemeente Heusden het plan Castellum. Er worden

Nadere informatie

Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche

Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche Bezwaren / Opmerkingen uit de Yellow paper sessie van 25-06-2014 Omvang 1. Alleen voor grote bedrijven met grote projecten 2. Te

Nadere informatie

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Rob Nagel Honeywell Dag van de Installatie VSK, Jaarbeurs Utrecht 2 februari 2010 Binnenklimaat besparing door comfort Woningmarkt in

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Greensave. De Greencollective van Greensave helpt u besparen op uw energierekening. Geachte heer/mevro uw, greencollective

Greensave. De Greencollective van Greensave helpt u besparen op uw energierekening. Geachte heer/mevro uw, greencollective De Greencollective van Greensave helpt u besparen op uw energierekening Geachte heer/mevro uw, greencollective Bedrijfsnaam T.a.v. de heer/mevrouw Adres Woonplaats Breukelen, 12 november 2013 De Greencollective

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

KRAAN KÁN DICHT Tweede Kamerfractie februari 2015

KRAAN KÁN DICHT Tweede Kamerfractie februari 2015 DE KRAAN KÁN DICHT Tweede Kamerfractie februari 2015 Er gaat niets boven Groningen. En niets mag boven de veiligheid van de Groningers gaan. Daarom moet de gaskraan dit jaar nog fors dicht. Naar maximaal

Nadere informatie

Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu. Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016,

Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu. Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016, Energiescan.nu info@energiescan.nu www.energiescan.nu Naam: Adres: Postcode Factuurnr.: Boekel, 6 januari 2016, Beste, Bedankt voor het invu llen van de Energiescan. Voor u ligt het adviesrapport. Op basis

Nadere informatie

Juryrapport Gelderse Energieprijs 2008

Juryrapport Gelderse Energieprijs 2008 Juryrapport Gelderse Energieprijs 2008 Donderdag 20 november 2008 is de eerste Gelderse Energieprijs voor bedrijven uitgereikt. Bedrijven konden meedingen met een van de volgende thema s: Energiebesparing

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel BESPAAR MET DE ZON

Initiatiefvoorstel BESPAAR MET DE ZON Initiatiefvoorstel BESPAAR MET DE ZON Noordenveld Voorstel 1. Het college opdracht te geven een aanbesteding uit te laten werken voor de plaatsing van zonnepanelen op de (daarvoor geschikte) gemeentelijke

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

nergiebesparing in de ICT

nergiebesparing in de ICT nergiebesparing in de ICT Een koud kunstje? 10 April Green IT Energy Solutions Niels Sijpheer 3671 Meter (Q=m.g.h) 100 kg massa en 1 kwh arbeid: Hoe hoog kom ik? A Minder dan100 meter B Tussen 100 en 1000

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie