HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH"

Transcriptie

1 Gedeputeerde Staten STATENNOTITIE Aan de leden van Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Informeren Staten m.b.t. Motie 89 (PS ) Duurzaamheid en sportparticipatie in zwembaden maakt 1+1=3 HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Beknopte samenvatting Statennotitie Wij hebben naar aanleiding van uw motie 89 (PS ) duurzaamheid en sportparticipatie in zwembaden maakt 1+1=3, samen met het Nationaal Platform Zwembaden NRZ ((NPZ- NRZ), het kennisinstituut van de zwembadbranche in Nederland) een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden tot energiebesparing en verduurzaming van openbare Gelderse zwembaden en de mogelijke gevolgen daarvan voor de exploitatie en sportparticipatie. Hiertoe hebben we het energiegebruik en uitgevoerde en mogelijke besparings- en verduurzamingsmogelijkheden bij Gelderse openbare zwembaden in beeld gebracht. Uit het onderzoek blijkt dat er, na het nemen van maatregelen die binnen korte tijd (5 jaar) terug te verdienen zijn, een besparingspotentie van 5% op elektriciteitsverbruik en 30% op het gasverbruik aanwezig is. Omdat energiekosten echter een relatief beperkt aandeel van de totale exploitatiekosten van zwembaden uitmaken (10-15%), wordt een gering effect op het terugdringen van een exploitatietekort verwacht. Gezien het feit dat er nog aanzienlijke winst valt te boeken via veel maatregelen met een terugverdientijd van minder dan 5 jaar acht ons College subsidie voor dit type projecten niet nodig. Bewustzijn van het energieverbruik in een zwembad is een belangrijke eerste stap op weg naar besparing. Om de bewustwording van energieverbruik en besparingsmogelijkheden bij beheerders van zwembaden te vergroten, zullen wij activiteiten op dit vlak in Gelderland ondersteunen. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de inzet van onze energieconsulenten en ondersteuning bij de organisatie van regionale bijeenkomsten. Omdat energiebeperkende maatregelen maar een beperkt effect hebben op de exploitatie en omdat de toegangsprijs en de verhuurprijs vaak bewust onder de kostprijs worden gehouden, is geen of nauwelijks een effect te verwachten op de sportparticipatie. Wij schatten daarom in dat een effect van energiebesparingsmaatregelen op de sportparticipatie niet of nauwelijks mag worden verwacht. Deze Statennotitie en de resultaten van het onderzoek worden beschikbaar gesteld aan Agentschap NL (InfoMil) ten behoeve van de database Energiebesparing en Winst, NPZ-NRZ, Gelderse openbare zwembaden en gemeenten. Aan de leden van Provinciale Staten = = = = = Aanleiding Op 11 november 2009 hebben uw Staten een motie (PS ) aangenomen. Het betreft motie 89 Duurzaamheid en sportparticipatie in zwembaden maakt 1+1=3. code: doc Inlichtingen bij dhr. H.W. Eissens, telnr. (026) adres:

2 In de motie wordt aangegeven dat zwembaden zwaar op de gemeentelijke begrotingen drukken waardoor het openhouden van veel zwembaden onder druk staat. In het belang van de sportparticipatie en duurzame ontwikkeling heeft u het college verzocht: - een onderzoek te starten in samenwerking met het NPZ (Nationaal Platform Zwembaden) naar het duurzaam maken van zwembaden; - in kaart te brengen wat dit voor de zwembaden in Gelderland aan milieuwinst en daling van exploitatiekosten kan betekenen; - in beeld brengen welk subsidiebedrag benodigd is als op basis van een 50/50 verdeling wordt geïnvesteerd in de verbindende elementen van duurzaamheid en sportparticipatie in zwembaden; - met gemeenten te bespreken of de winsten van de duurzaamheid vertaald kunnen worden in lagere exploitatie en vergroting van de sportparticipatie; - de uitkomsten van het onderzoek in december 2010 aan PS te melden. Ons College heeft daarbij aangegeven dat de motie aansluit bij ons beleid, aangezien wij door middel van sport meer sectoren met elkaar willen verbinden. Naast zwembaden, waarover in de motie gesproken wordt, zijn er natuurlijk meer sportaccommodaties die energie vragen en waar het aspect duurzaamheid van belang is. Omdat duurzaamheid en sociale cohesie twee belangrijke pijlers onder ons beleid zijn, hebben wij dan ook aangegeven graag bereid te zijn om allereerst te verkennen wat de mogelijkheden zijn voor verduurzaming en het terugbrengen van de energielast bij de Gelderse zwembaden. Op basis van deze verkenning kunnen zonodig vervolgstappen, bijvoorbeeld ten aanzien van exploitatielasten en sportparticipatie, opgepakt worden. In deze notitie informeren wij u over de uitkomsten van het onderzoek. Opzet onderzoek Naar aanleiding van de motie hebben wij contact gezocht met het Nationaal Platform Zwembaden NRZ en gezamenlijk opdracht gegeven aan het adviesbureau Ekwadraat om: 1 het energieverbruik van Gelderse zwembaden te inventariseren; 2 energiebesparingsmaatregelen en verduurzamingmogelijkheden te analyseren; 3 het energiebesparings- en verduurzamingspotentieel in te schatten aan de hand van afgeleide kentallen uit de inventarisatie en literatuur. Daarnaast hebben wij gebruikgemaakt van de beschikbare kennis en informatie bij NPZ-NRZ en de beschikbare informatie bij onze afdeling Handhaving. Resultaten onderzoek Aantal baden In Gelderland wordt op basis van de Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden (Whvbz) provinciaal toezicht gehouden bij ongeveer 430 zwembaden. Hiervan zijn ongeveer 100 baden openbaar toegankelijk en wordt er de zwemsport beoefend. Het uitgevoerde onderzoek heeft zich beperkt tot deze groep van ongeveer 100 openbare baden. Het gaat om 58 overdekte baden, 13 combi-baden en 26 buitenbaden. Wanneer hieronder over zwembaden gesproken wordt, dan betreft het, tenzij anders aangeduid, deze 100 openbare zwembaden. Inventarisatie en respons Er is aan de openbare Gelderse zwembaden verzocht hun specifieke gegevens te verstrekken over onder andere energiegebruik en getroffen besparingsmaatregelen. De respons op het verzoek was beperkt: slechts ongeveer 20% betrof een bruikbare reactie. NPZ en InfoMil hebben vergelijkbare ervaringen bij dergelijke enquêtes: de respons is over het algemeen laag. Eén van de oorzaken hiervoor kan zijn dat de gevraagde detailgegevens over energiegebruik en getroffen besparingsmaatregelen vaak niet in beeld zijn. 2

3 Dit is daarom een aandachtspunt: bewustzijn van het energieverbruik in een zwembad en in welke processen dat wordt gebruikt, is een belangrijke eerste stap op weg naar besparing. Als onduidelijk is wat het energieverbruik in de verschillende processen is, dan is het immers niet mogelijk om efficiënte besparingsmaatregelen door te voeren. Energiebesparingspotentieel Een groot deel van de overdekte en combibaden is ouder dan 10 jaar, waarbij ongeveer 40% ouder is dan 20 jaar. Vaak is dus sprake van een gebouw dat bouwtechnisch gedateerd is en waarin ook vaak een minder efficiënte technische installatie aanwezig is. Energetisch is er dus winst te halen bij renovatie van oudere baden. Vanwege de ouderdom kunnen eigenaren voor de keuze komen te staan om over te gaan tot renovatie of te kiezen voor nieuwbouw. Waarvoor wordt gekozen hangt echter niet af van het thema energiebesparing, maar in de eerste plaats van de bouwkundige keuze voor renovatie of nieuwbouw. Ondanks de beperkte respons hebben we met behulp van de onderzoeksresultaten de inschatting kunnen maken dat een gemiddeld bad zo n 5% op elektra en 30% op aardgasverbruik zou kunnen besparen. Er is ook een grove inschatting gemaakt van de absolute jaarlijkse besparingspotentie voor de Gelderse zwembaden: er zou jaarlijks 1.6 miljoen kwh elektra en 4.5 miljoen m 3 aardgas in Gelderland bespaard kunnen worden. Dit komt overeen met het verbruik van bijna 500 huishoudens aan elektra en ruim 2700 huishoudens aan aardgas. Dit betekent een jaarlijkse CO 2 -reductie van ruim 8000 ton. Veel van deze besparing is te bereiken door het treffen van maatregelen met een gemiddelde terugverdientijd van 5 jaar. Hierbij gaat het om maatregelen als Good housekeeping, daglichtafhankelijke schakeling van verlichting, eenvoudige isolatiemaatregelen als tochtwering e.d., optimalisatie van het zuiveringssysteem, warmteterugwinning uit suppletiewater en toepassing van hoogfrequente verlichting. Na 5 jaar zal er een zichtbare financiële winst zijn. Verduurzaming Behalve besparingsmogelijkheden blijkt uit het onderzoek dat er ook mogelijkheden zijn tot verduurzaming van de energievoorziening van zwembaden. Verduurzaming is echter altijd maatwerk en vergt vaak een grote investering met lange terugverdientijden. Hierdoor is het niet goed mogelijk om een inschatting te geven van de globale besparingspotentie voor baden in Gelderland. Verduurzaming kan plaatsvinden via toepassing van restwarmte van bijvoorbeeld een nabijgelegen bedrijf, of via directe of indirecte benutting van energie uit biomassa. In Gelderland zijn enkele voorbeelden van verduurzaamde zwembaden beschikbaar. Om de mogelijkheden voor verduurzaming voor een specifiek zwembad in kaart te brengen kunnen zwembaden een omgevingsanalyse uitvoeren. Effect energiebesparing op exploitatiekosten en sportparticipatie De totale exploitatiekosten van een zwembad zijn onder te verdelen in diverse posten waarvan de grootste zijn: personeel (45-50%), energie en waterkosten (10-15%), onderhoud- en schoonmaakkosten (10-15%). (Info NPZ-NRZ) Voor de meeste zwembaden geldt dat er een structureel exploitatietekort is van gemiddeld ,-- (dat is ongeveer 30% van de omzet). De jaarlijkse exploitatiekosten van een gemiddeld bad bedragen ongeveer 1 miljoen euro. Gemeenten kiezen er echter vaak bewust voor om de prijs van een toegangsbewijs en de huurtarieven voor verenigingen laag, dan wel onder de kostprijs te houden, omdat een zwembad gezien wordt als een basissportvoorziening en een gemeentelijke dienst c.q. service aan burgers. 3

4 Omdat het aandeel van de energiekosten op de exploitatiekosten ca. 15% is, is het effect van energiebesparingsmaatregelen op de totale exploitatie beperkt. Grofweg schatten we in dat de besparing voor een gemiddeld zwembad neerkomt op een bedrag van ongeveer ,-- per jaar. Overigens is dit geld nadat het grootste deel van de investeringen in vijf jaar zijn terugverdiend, wel pure winst. Omdat energiebeperkende maatregelen maar een beperkt effect hebben op de exploitatie en omdat de toegangsprijs en de verhuurprijs vaak bewust onder de kostprijs worden gehouden, is geen of nauwelijks een effect te verwachten op de sportparticipatie. Checklist en kentallen Behalve inzicht in energiebesparingsmogelijkheden en gevolgen voor de exploitatie van zwembaden heeft het onderzoek ook kentallen opgeleverd met betrekking tot het energiegebruik. Met deze kentallen wordt inzichtelijk hoe een bad ten opzichte van een gemiddeld bad met hetzelfde oppervlakte presteert. Voor een beheerder van een zwembad wordt de energieprestatie van zijn zwembad dus inzichtelijk. Tevens is een checklist samengesteld waarmee diverse efficiënte energiebesparingsmaatregelen kunnen worden geselecteerd en waarmee indicatief de financiële besparing als gevolg van de geselecteerde maatregelen kan worden berekend. Wat speelt er nog meer? Klimaatprogramma: Inzet provinciale energieconsulenten WUB (Woningen, Utiliteit en Bedrijven) en Bio-energie Zwembaden met hoge ambities ten aanzien van energiebesparing d.m.v. renovatie of energiezuinige nieuwbouw kunnen gebruik maken van de provinciale energieconsulent WUB voor het in beeld brengen van de energiebesparings- of energiezuinige nieuwbouw mogelijkheden. De consulenten bio-energie faciliteren en leveren inhoudelijke ondersteuning aan projecten met hoge verduurzamingspotentie. Een voorbeeld van een geslaagd ondersteund project is het Bosbad in Putten. Activiteiten Agentschap NL (Kennisoverdracht Regelgeving/InfoMil) Agentschap NL/InfoMil ontsluit sinds 2009 informatie over energiebesparende maatregelen voor diverse sectoren via een vernieuwd instrument. Het betreft de database Energiebesparing & Winst, waarmee ook informatie over zwembaden kan worden ontsloten. De informatie in deze digitale tool is vrij toegankelijk voor iedereen (dus ook voor beheerders van zwembaden) en geeft een inzicht in de minimale ambitie die ieder bedrijf/instelling op basis van de wet- en regelgeving (bijvoorbeeld het Activiteitenbesluit) moet hebben. De resultaten van het onderzoek in het kader van deze motie kan een belangrijke input leveren voor deze tool en verdere verspreiding in Nederland. Vooral dit laatste draagt bij aan een uniform en gelijkwaardig toezicht op basis van de wet- en regelgeving bij zwembaden in Nederland. Agentschap NL heeft ons aangegeven geïnteresseerd te zijn in de onderzoeksresultaten. NPZ-NRZ is de digitale encyclopedie van NPZ-NRZ. Op deze site is voor geïnteresseerden kennis over zwembaden waaronder verduurzaming te halen. NPZ-NRZ zal de rapportage van het onderzoek op de site plaatsen en is van plan hieraan ook voorbeelden vanuit andere vergelijkbare regionale projecten toe te voegen zodat een grote database ontstaat. Conclusies - Uit het onderzoek blijkt dat veel zwembaden (nog veel) kunnen besparen via maatregelen die zich binnen 5 jaar terugverdienen. Globaal gaat het om 5% van het jaarlijks elektriciteits- en 30% van het gemiddelde aardgasverbruik. Het effect op de totale exploitatie is beperkt tot circa 2%, maar zeker interessant. Energiebeperkende maatregelen kunnen dus (beperkt) bijdragen aan het terugdringen van huidige exploitatietekorten. 4

5 - Omdat verduurzaming altijd maatwerk is, is het niet goed mogelijk om een inschatting te geven van de globale besparingspotentie via verduurzaming voor baden in Gelderland. - Gezien het feit dat er nog aanzienlijke winst valt te boeken via maatregelen met een terugverdientijd van minder dan 5 jaar acht ons College subsidie voor dit type projecten niet nodig. Vanuit de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) wordt van een vergunninghouder in ieder geval verwacht dat onderzocht wordt welke maatregelen binnen 5 jaar terug te verdienen zijn en dat deze ook worden gerealiseerd. Na 5 jaar is de besparing pure winst. - Inschatting van de gevolgen van energiebesparing en verduurzaming op de sportparticipatie is van veel meer factoren afhankelijk dan enkel een daling van de energiekosten en daarmee de exploitatiekosten. Omdat energiebeperkende maatregelen maar een beperkt effect hebben op de exploitatie en omdat de toegangsprijs en de verhuurprijs vaak bewust onder de kostprijs worden gehouden, is geen of nauwelijks een effect te verwachten op de sportparticipatie. Wij schatten in dat verder onderzoek hiernaar weinig meerwaarde zal hebben. - Bewustzijn van het energieverbruik in een zwembad is een belangrijke eerste stap op weg naar besparing. Bij onze bezoeken aan zwembaden in het kader van de handhaving zullen we zwembaden hierop wijzen. Tevens zullen wij activiteiten in Gelderland op dit vlak ondersteunen. Wij denken hierbij bijvoorbeeld aan de inzet van onze energieconsulenten en aan ondersteuning bij de organisatie van regionale bijeenkomsten. Dit past tevens in onze aanpak binnen het klimaatprogramma om de ervaringen die zijn opgedaan in energiebesparings- en verduurzamingsprojecten uit te dragen naar de rest van de doelgroep. - Voor het ontsluiten van informatie over energiebesparende maatregelen voor zwembadbeheerders zullen wij de kentallen en het besparingsmodel, dat we in het kader van het onderzoek hebben ontwikkeld, ter beschikking stellen aan Agentschap NL/InfoMil (ten behoeve van de database Energiebesparing en Winst ), NPZ-NRZ. De onderzoeksrapportage en de Statennotitie zullen wij toesturen aan de Gelderse openbare zwembaden en de gemeenten. Arnhem, 2 november zaaknr Gedeputeerde Staten van Gelderland C.G.A. Cornielje - Commissaris van de Koningin drs. P.P.L. van Kalmthout - secretaris = = = = = = 5

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Reactie college van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Reactie college van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds Gedeputeerde Staten STATENNOTITIE Aan de leden van Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Reactie college van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Beleidsevaluatie Gelders Klimaatprogramma "Aanpakken en Aanpassen".

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Beleidsevaluatie Gelders Klimaatprogramma Aanpakken en Aanpassen. Gedeputeerde Staten STATENNOTITIE Aan de leden van Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Beleidsevaluatie Gelders Klimaatprogramma "Aanpakken en Aanpassen". HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Nadere informatie

Provinciale Staten VOORBLAD

Provinciale Staten VOORBLAD Provinciale Staten VOORBLAD Onderwerp SIS-nummer Agendering (advies griffie) Behandelwijze Overlegpunten/ beslispunten Context Agendaverzoek GS: Gelders Provinciaal Ambitie Statement leren voor Duurzame

Nadere informatie

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO)

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Energieke Zorgbouw 5 oktober 2011 Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Introductie Wijnanda Willemse adviseur NL Energie & Klimaat - Agentschap NL Voorheen SenterNovem Energiebesparing

Nadere informatie

(GL) inzake slechte prestatie energiebesparing door bedrijven

(GL) inzake slechte prestatie energiebesparing door bedrijven B en W nr. 13.0911; d.d. 15-10-2013 Onderwerp (GL) inzake slechte prestatie energiebesparing door bedrijven Besluiten: van de commissie 1. de beantwoording van de schriftelijke vragen aan het College van

Nadere informatie

Rapportage monitoring CO2 emissie en Energiebesparing gemeente Kerkrade 2012. CO2 emissie gemeente Kerkrade

Rapportage monitoring CO2 emissie en Energiebesparing gemeente Kerkrade 2012. CO2 emissie gemeente Kerkrade Rapportage monitoring CO2 emissie en Energiebesparing gemeente Kerkrade 2012 CO2 emissie gemeente Kerkrade Afdeling Milieu en Bouwen gemeente Kerkrade januari 2013 INHOUDSOPGAVE: Inhoud 1. Inleiding...

Nadere informatie

Energiebesparing Voortgezet en hoger onderwijs

Energiebesparing Voortgezet en hoger onderwijs Energiebesparing Voortgezet en hoger onderwijs Rotterdam en regio Rijnmond Auteur : Christian de Laat Willem de Neve Documentnummer : 20957328 Afdeling : Rotterdam en Regiogemeenten Datum : september 2009

Nadere informatie

Nr. 2012/193 28 november 2012 ISSN: 0920-069X HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Nr. 2012/193 28 november 2012 ISSN: 0920-069X HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Provinciaal Blad Nr. 2012/193 28 november 2012 ISSN: 0920-069X HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Wijziging regels subsidieverstrekking Leefbaarheid en gemeenschapsvoorzieningen

Nadere informatie

Energiebesparing bestaande koopwoningen. Effecten stimuleringspakket

Energiebesparing bestaande koopwoningen. Effecten stimuleringspakket Energiebesparing bestaande koopwoningen Effecten stimuleringspakket Notitie Delft, juli 2013 Opgesteld door: Cor Leguijt Frans Rooijers 2 2 juli 2013 3.B17.1 Energiebesparing bestaande koopwoningen 1 Inleiding

Nadere informatie

Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging

Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging Sportsymposium De toekomst van de sportvereniging Voorbeelden en ervaringen uit de praktijk André Bus & Hendrik Jan Gorter, Duurzaam Verenigen / F.C. Oldemarkt Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die

Nadere informatie

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016 Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden 11 februari 2016 1 Managementsamenvatting Inleiding De gemeente Leiden heeft in haar duurzaamheidsambitie doelen gesteld voor de korte

Nadere informatie

Datum 29 september 2011

Datum 29 september 2011 Beleidsnotitie duurzame openbare verlichting 2011-2016 Kerngegevens Projectleider Afdeling B.I.C. Stolk Ruimte 3 Datum 29 september 2011 3 Behandeling Gemeenteraad Planstatus Casenummer Vastgesteld AB11.00502

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

Energie besparen met KNZB

Energie besparen met KNZB sheet Energie besparen met KNZB #1 Grip op energie met slimme meters Energiemeters: de kassa van de energiewereld De energiemeters zijn de kassa van de energiewereld. Tenslotte zijn de energieverbruiken

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Gedeputeerde Staten STATENNOTITIE Aan de leden van Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Voorstel studie N 786 Dieren-Apeldoorn HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Quickscan energiebesparing

Quickscan energiebesparing Quickscan energiebesparing Golf Club Zeegersloot Kromme Aarweg 5 Alphen a/d Rijn Samen op weg naar 30% besparing! ~ 1 15 maart 2013 Inleiding Als relatie van etb a. hogenes bv heeft u gebruik gemaakt van

Nadere informatie

Energiebesparing bij zorginstellingen

Energiebesparing bij zorginstellingen Energiebesparing bij zorginstellingen Rotterdam en regio Rijnmond Auteur : Willem de Neve Christian de Laat Documentnummer : 20978268 Afdeling : Rotterdam en Regiogemeenten Datum : november 2009 Blad 2

Nadere informatie

Rapportage FOKKO WOUTERS d

Rapportage FOKKO WOUTERS d Rapportage Opdrachtgever: Gemeente Koggenland De heer T. Hertog (projectleider bouwkunde) Postbus 21 1633 ZG AVENHORN (t) (0229) 54 84 00 (e) info@koggenland.nl Objectgegevens: Zwembad Koggenbad en sporthal

Nadere informatie

Discussienota Tertiaire Sector. BAU+ studie: Energie- en broeikasgasscenario s voor het Vlaamse gewest verkenning beleidsscenario s tot 2030

Discussienota Tertiaire Sector. BAU+ studie: Energie- en broeikasgasscenario s voor het Vlaamse gewest verkenning beleidsscenario s tot 2030 Discussienota Tertiaire Sector BAU+ studie: Energie- en broeikasgasscenario s voor het Vlaamse gewest verkenning beleidsscenario s tot 2030 Katleen Briffaerts 1 Inhoud Inleiding Aannames Beleidsdoelstellingen

Nadere informatie

Integrale energiestrategie UU. Fréderique Houben, Universiteit Utrecht

Integrale energiestrategie UU. Fréderique Houben, Universiteit Utrecht Integrale energiestrategie UU Fréderique Houben, Universiteit Utrecht Integraal en Samen! 2 3-10-2017 Integrale energiestrategie UU Universiteit Utrecht Opgericht in 1636 30.000 studenten en 7.500 medewerkers

Nadere informatie

Antwoord op Statenvragen PS2011-517 Arnhem, 13 september 2011 zaaknummer 2011-012464

Antwoord op Statenvragen PS2011-517 Arnhem, 13 september 2011 zaaknummer 2011-012464 Gedeputeerde Staten Antwoord op Statenvragen PS2011-517 Arnhem, 13 september 2011 zaaknummer 2011-012464 Beantwoording schriftelijke Statenvragen Statenlid Van der Veer (Partij voor de Dieren) over energiezuinige

Nadere informatie

Energiebesparing bij Bouwmarkten. Regio Rijnmond

Energiebesparing bij Bouwmarkten. Regio Rijnmond Energiebesparing bij Bouwmarkten Regio Rijnmond Energiebesparing bij bouwmarkten Regio Rijnmond Auteurs : W. de Neve en C. de Laat Documentnummer : 21258394 Afdeling : Gemeenten en MKB Datum : december

Nadere informatie

Energie Management Actieplan [3.B.2] HOOIJER Renkum B.V. HOOIJER Wegenbouw B.V. Versie d.d.18-4-2013, Geactualiseerd d.d.

Energie Management Actieplan [3.B.2] HOOIJER Renkum B.V. HOOIJER Wegenbouw B.V. Versie d.d.18-4-2013, Geactualiseerd d.d. Energie Management Actieplan [3.B.2] HOOIJER Renkum B.V. HOOIJER Wegenbouw B.V. Versie d.d.18-4-2013, Geactualiseerd d.d. 04-10-2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Bedrijfsdoelstelling

Nadere informatie

Bestaand Vastgoed. Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011. DHV 2011 All rights reserved Openbaar

Bestaand Vastgoed. Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011. DHV 2011 All rights reserved Openbaar Bestaand Vastgoed Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011 DHV 2011 All rights reserved Openbaar Wat is er aan de hand? Circa 1/3 energiegebruik NL zit in gebouwde omgeving Focus

Nadere informatie

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013

1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 1 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2013 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 4.000 woningen te verduurzamen. Onder

Nadere informatie

AAN DE AGENDACOMMISSIE

AAN DE AGENDACOMMISSIE AAN DE AGENDACOMMISSIE Agenda: 20-4-2017 Franeker, 21-3-2017 Onderwerp Huisvesting Waadhoeke Portefeuillehouder Burgemeester E. van Zuijlen Doel Passende duurzaamheidsmaatregelen te organiseren en realiseren

Nadere informatie

Inhoud. Pagina 2 van 7

Inhoud. Pagina 2 van 7 Energie Audit 2014 Inhoud 1. Introductie... 3 2. Doelstelling... 3 3. Energie-aspecten... 3 Uitstoot door procesemissies... 3 Uitstoot door fabriek installaties... 3 Uitstoot vanuit de kantoorpanden...

Nadere informatie

: Bezoekresultaten naleving milieuwetgeving energiebesparing, locatie te Kies een item.

: Bezoekresultaten naleving milieuwetgeving energiebesparing, locatie te Kies een item. T.a.v. s-hertogenbosch/rosmalen Uw brief van : Ref. : De heer Kies een item. Uw kenmerk : Tel. : 073-615 9012 Ons kenmerk : SO/MIL Fax : 073-615 9798 Datum : E-mail : milieu@s-hertogenbosch.nl

Nadere informatie

EPA maatwerkadvies en energielabelling bestaande vrije sector woningen.

EPA maatwerkadvies en energielabelling bestaande vrije sector woningen. 15-1 Collegevoorstel Afdeling: Ruimtelijke Ontwikkeling Onderwerp EPA maatwerkadvies en energielabelling bestaande vrije sector woningen. Samenvatting Eén van de actiepunten uit BEN 2040 is het is ondersteuning

Nadere informatie

Provinciale Staten VOORBLAD

Provinciale Staten VOORBLAD Provinciale Staten VOORBLAD Onderwerp SIS-nummer Vervolgnotitie Gemeenschappelijke regelingen in het kader van de RUD-vorming: Advies ondernemingsraad PS2012-472 Agendering (advies Griffie) Commissie MIE

Nadere informatie

edup 2016 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn februari 2017

edup 2016 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn februari 2017 1 edup 2016 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn februari 2017 2 Inleiding Voor u ligt het de evaluatie van het Duurzaamheidsuitvoeringsplan 2016: het edup

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. Raadsvergadering. Onderwerp Verduurzamen gemeentelijke sportaccommodaties. Aan de raad,

RAADSVOORSTEL. Raadsvergadering. Onderwerp Verduurzamen gemeentelijke sportaccommodaties. Aan de raad, RAADSVOORSTEL Raadsvergadering Nummer 24 november 2016 16-078 Onderwerp Verduurzamen gemeentelijke sportaccommodaties Aan de raad, Onderwerp Verduurzamen gemeentelijke sportaccommodaties Gevraagde beslissing

Nadere informatie

Achtergrond en doel presentatie

Achtergrond en doel presentatie Achtergrond en doel presentatie Achtergrond Uitnodiging van de raad; Nuon heeft reeds wind turbines in de Hoofdplaatpolder; Nuon ziet mogelijkheden voor het op termijn vervanging van de huidige turbines

Nadere informatie

Wat is een Green Deal?

Wat is een Green Deal? Wat is een Green Deal? Maatschappelijke initiatieven die groene groei moeten stimuleren Gericht op innovatie, zowel techniek als proces Samenwerking tussen bedrijven/organisaties en rijksoverheid Wegnemen

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Reactie College van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH. Reactie College van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds Gedeputeerde Staten STATENNOTITIE Aan de leden van Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Reactie College van Gedeputeerde Staten op het Initiatiefvoorstel Duurzaamheidsfonds

Nadere informatie

Energiebesparing bij hotels. regio Rijnmond

Energiebesparing bij hotels. regio Rijnmond Energiebesparing bij hotels regio Rijnmond Energiebesparing bij hotels regio Rijnmond Kwaliteitstoets Paraaf Autorisatie Paraaf Christian de Laat Projectleider energiebesparing Naam Functie Joan Koffeman

Nadere informatie

Duurzaam Gebouwbeheer

Duurzaam Gebouwbeheer 2-daagse cursus Duurzaam Gebouwbeheer Gemeenten hebben verschillende gebouwen in beheer, zoals gemeentehuizen, kantoren en brandweerkazernes. Ook zijn er gebouwen eigendom van de gemeente, maar worden

Nadere informatie

nergiebesparing in de ICT

nergiebesparing in de ICT nergiebesparing in de ICT Een koud kunstje? 10 April Green IT Energy Solutions Niels Sijpheer 3671 Meter (Q=m.g.h) 100 kg massa en 1 kwh arbeid: Hoe hoog kom ik? A Minder dan100 meter B Tussen 100 en 1000

Nadere informatie

Nr. PB2010/165 7 januari 2011 ISSN: X HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Nr. PB2010/165 7 januari 2011 ISSN: X HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Provinciaal Blad Nr. PB2010/165 7 januari 2011 ISSN: 0920-069X HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Regels subsidieverstrekking klimaat 2011 HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Nadere informatie

Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven

Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven Inleiding In september 2013 is door een groot aantal partijen, waaronder de rijksoverheid, werkgevers- en werknemersorganisaties,

Nadere informatie

P.L.A.G.E. Balans en vooruitzichten. Evelyne Huytebroeck, Brussels minister van Leefmilieu, Energie en Stadsvernieuwing

P.L.A.G.E. Balans en vooruitzichten. Evelyne Huytebroeck, Brussels minister van Leefmilieu, Energie en Stadsvernieuwing P.L.A.G.E. Balans en vooruitzichten INHOUDSOPGAVE Wat is P.L.A.G.E.? Balans van de eerste reeks P.L.A.G.E. Eerste resultaten van de overige P.L.A.G.E. Vooruitzichten Wat is P.L.A.G.E.? Wat is P.L.A.G.E.?

Nadere informatie

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1)

Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Reductiebeleid en (kwantitatieve) doelstellingen (3.B.1) Directie: K.J. de Jong Handtekening: KAM-Coördinator: D.T. de Jong Handtekening: Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Het CO 2 -reductiebeleid van

Nadere informatie

Verkenning van mogelijkheden tot reductie van stroomverbruik en CO 2 -uitstoot in de Openbare Verlichting in de gemeente Heusden

Verkenning van mogelijkheden tot reductie van stroomverbruik en CO 2 -uitstoot in de Openbare Verlichting in de gemeente Heusden Verkenning van mogelijkheden tot reductie van stroomverbruik en CO 2 -uitstoot in de Openbare Verlichting in de gemeente Heusden Datum: 19 mei 2016 Status: definitief Samenvatting In deze rapportage worden

Nadere informatie

Energiebesparing. Betonkernactivering. Programma. Energiebesparing EPBD. Energy Performance Building Directive. Europese richtlijn.

Energiebesparing. Betonkernactivering. Programma. Energiebesparing EPBD. Energy Performance Building Directive. Europese richtlijn. Programma Energiebesparing & Betonkernactivering Energiebesparing Europa Nederland Besparingspotentieel Specialisten gevraagd? Betonkernactivering Publicatie Leergang Kees Arkesteijn 1 2 Energiebesparing

Nadere informatie

Raadsvoorstel agendapunt

Raadsvoorstel agendapunt Raadsvoorstel agendapunt Aan de raad van de gemeente IJsselstein Zaaknummer : 203302 Datum: 17 november 2015 Programma : Wonen en ruimte Blad: 1 van 7 Cluster : Ruimte Portefeuillehouder: dhr. V.G.M. van

Nadere informatie

Ja Nee Nvt Maatregel Foto. Installaties & regelingen. Zijn de binnen- en buitensensoren op een representatieve locatie geïnstalleerd?

Ja Nee Nvt Maatregel Foto. Installaties & regelingen. Zijn de binnen- en buitensensoren op een representatieve locatie geïnstalleerd? Checklist Energiebesparing bedrijven algemeen Met behulp van deze checklist kunt u energiebesparende maatregelen in uw bedrijf inventariseren. Toelichting per maatregel of meer maatregelen kunt u vinden

Nadere informatie

edup 2015 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn januari 2016

edup 2015 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn januari 2016 1 edup 2015 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn januari 2016 2 Inleiding Voor u ligt het de evaluatie van het Duurzaamheidsuitvoeringsplan 2015: het edup

Nadere informatie

Bedrijf X. Besparingsanalyse. Datum: 13 november 2014. Van A tot LED Alpherbrink 1 2741 MH Waddinxveen. info@vanatotled.

Bedrijf X. Besparingsanalyse. Datum: 13 november 2014. Van A tot LED Alpherbrink 1 2741 MH Waddinxveen. info@vanatotled. Bedrijf X Besparingsanalyse Datum: 13 november 2014 Van A tot LED Alpherbrink 1 2741 MH Waddinxveen info@vanatotled.nl 0182 76 00 33 www.vanatotled.nl Kvk: 57479054 Inleiding U heeft er vast wel eens over

Nadere informatie

Nearly ZERO- energy Sports Facilities

Nearly ZERO- energy Sports Facilities Nearly ZEROenergy Sports Facilities 1 N0e-Sports De gemeente Eindhoven heeft de ambitie om het energieverbruik in de stad te reduceren. In de Klimaatverordening gemeente Eindhoven 2016 is vastgelegd dat

Nadere informatie

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN

ENERGIEAKKOORD. Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN ENERGIEAKKOORD Gevolgen, verplichtingen en kansen THOMAS KOKSHOORN 2 - Wie zijn wij? - Visie Ekwadraat - Beleid - Doelstellingen - Middelen - Financiering Inhoud - Conclusies en aanbevelingen 3 INLEIDING

Nadere informatie

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015

Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Bijlage nota gs: 502478/502484 Uitvoeringsregeling subsidie duurzaam renoveren Noord- Holland 2015 Besluit van gedeputeerde staten van Noord-Holland van, nr., tot vaststelling van de Uitvoeringsregeling

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg XE Steenwijk Steenwijk, Nummer voorstel: 2017/14

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg XE Steenwijk Steenwijk, Nummer voorstel: 2017/14 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 17-01-2017 Nummer voorstel: 2017/14 Voor raadsvergadering d.d.: 28-02-2017 Agendapunt: 8 Onderwerp:

Nadere informatie

Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om:

Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om: STATENBRIEF Onderwerp: Statuten Fonds Gelderse Cultuurleningen Doel van deze brief: Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om: Te besluiten conform het ontwerpbesluit

Nadere informatie

Energie Management ACTIE Plan

Energie Management ACTIE Plan 1. Inleiding Het Energie Management ACTIE Plan (EMAP) geeft weer hoe binnen A-GARDEN.V. de zogenaamde stuurcyclus (Plan-Do-Check-Act) wordt ingevuld om de prestaties en doelstellingen van het energiemanagement

Nadere informatie

Energie Management ACTIE Plan

Energie Management ACTIE Plan 1. Inleiding Het Energie Management ACTIE Plan (EMAP) geeft weer hoe binnen Schulte en Lestraden B.V. de zogenaamde stuurcyclus (Plan-Do-Check-Act) wordt ingevuld om de prestaties en doelstellingen van

Nadere informatie

Besparingspotentieel Gelderse Sportaccommodaties en Scholen

Besparingspotentieel Gelderse Sportaccommodaties en Scholen Besparingspotentieel Gelderse Sportaccommodaties en Scholen Rapportage Datum : 28 augustus 2015 Auteurs: Wieke Bonthuis, Henne Haagsman, Cailin Partners; André Bus, Duurzaam Verenigen; Pieter Nuiten, W/E

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Antwoord op Statenvragen PS Arnhem, 28 oktober 2014 zaaknr

Antwoord op Statenvragen PS Arnhem, 28 oktober 2014 zaaknr Antwoord op Statenvragen PS2014-773 Arnhem, 28 oktober 2014 zaaknr. 2014-013639 Beantwoording schriftelijke Statenvragen Statenlid Eric Venema (PVV) over Subsidie fossiele energie De leden van Provinciale

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Klimaatbeleid Vaals 2012-2015

Uitvoeringsprogramma Klimaatbeleid Vaals 2012-2015 Uitvoeringsprogramma Klimaatbeleid Vaals 2012-2015 Projectcode GEMEENTE 1 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen Doelstelling Het verbeteren van de energieprestatie van gemeentelijke gebouwen door 3%

Nadere informatie

Bio energiecentrales Eindhoven

Bio energiecentrales Eindhoven Bio energiecentrales Eindhoven Frans Kastelijn Projectmanager Gemeente Eindhoven Maart 2009 Inhoudsopgave 1. Duurzame energie op lokaal niveau 2 Activiteiten op lokaal niveau 3. Bio energiecentrales in

Nadere informatie

Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen

Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen Meteren, 15 januari 2014 Inleiding Coöperatieve vereniging 11duurzaam heeft zich de afgelopen twee jaar ingezet voor duurzaamheid

Nadere informatie

Gezonde en zuinige scholen in Gelderland

Gezonde en zuinige scholen in Gelderland Gezonde en zuinige scholen in Gelderland Provincie Gelderland Yvonne Tieleman W/E adviseurs Janny Stevens Gezonde en zuinige scholen Gelders Klimaatprogramma 2008-2011 Aanpakken en aanpassen Naar een klimaatneutraal

Nadere informatie

Antwoord op Statenvragen PS Arnhem, 6 juni 2017 zaaknr

Antwoord op Statenvragen PS Arnhem, 6 juni 2017 zaaknr Antwoord op Statenvragen PS2017-280 Arnhem, 6 juni 2017 zaaknr. 2017-007212 De leden van Provinciale Staten Beantwoording schriftelijke Statenvragen Statenlid Janneke Slingerland (ChristenUnie) (PS2017-280)

Nadere informatie

AMBTSHALVE WIJZIGING OMGEVINGSVERGUNNING

AMBTSHALVE WIJZIGING OMGEVINGSVERGUNNING Ontwerpbesluit AMBTSHALVE WIJZIGING OMGEVINGSVERGUNNING Onderwerp De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) verplicht het bevoegd gezag om regelmatig te bezien of de beperkingen waaronder de vergunning

Nadere informatie

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede Wijk bij Duurstede, 16 september 2013 Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo Van: Wethouder Robbert Peek Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede behandeld door Jelger Takken toestelnummer 609 bijlagen

Nadere informatie

Nr. 2012/202 6 december 2012 ISSN: 0920-069X HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Nr. 2012/202 6 december 2012 ISSN: 0920-069X HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Provinciaal Blad Nr. 2012/202 6 december 2012 ISSN: 0920-069X HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Regels energiebesparing en hernieuwbare energie 2013 HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Nadere informatie

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 2.500 tot 4.000 woningen te verduurzamen.

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel aan Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Initiatiefvoorstel aan Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Initiatiefvoorstel aan Provinciale Staten PS2009-997 HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Duurzaamheidsfonds Gelderland HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Nadere informatie

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving Warmte en koude Kennis, advies, instrumenten en financiële steun EfficiEncy Duurzaam GebouwDe omgeving energie financiering KEnnis industrie instrumenten EnErgiEbEsparing De Nederlandse overheid streeft

Nadere informatie

De Energie Revolutie. Proof, not promises. Maximale CO2 reductie. Maximaal Rendement

De Energie Revolutie. Proof, not promises. Maximale CO2 reductie. Maximaal Rendement De Energie Revolutie Proof, not promises Maximaal Rendement Maximale CO2 reductie Dit is HONE Wat is HONE? Het kosteloos energie opwekken met duurzame stroom kan al jaren. Nu kan het ook bij de opwekking

Nadere informatie

Provinciale Staten VOORBLAD

Provinciale Staten VOORBLAD Provinciale Staten VOORBLAD Onderwerp SIS-nummer Beschikbaarstelling middelen 2013 aan Stichting Theatergroep Kwatta Agendaverzoek van GS voor de Statenvergadering van 20 maart 2013 PS2013-296 Agendering

Nadere informatie

Voorgestelde beslissing :

Voorgestelde beslissing : Voorstel aan : Gemeenteraad van 19 december 2011 Door tussenkomst van : Raadscommissie van 6 december 2011 Nummer : Onderwerp : Duurzame scholen, een goede prestatie Bijlage(n) : 1. Notitie 'Duurzame scholen,

Nadere informatie

De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster?

De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster? De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster? Drs ing Teus van Eck Biomassabijeenkomst Bodegraven, 7 mei 2009 Warmte is de grootste post in de

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 7 Onderwerp: Meerjarenprogramma Duurzaamheid 2014-2015 Datum: 12 november 2013 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

Subsidieregeling Energiebesparing in de Sociale Huursector, nr. 2006wem004996i.

Subsidieregeling Energiebesparing in de Sociale Huursector, nr. 2006wem004996i. Subsidieregeling Energiebesparing in de Sociale Huursector, nr. 2006wem004996i. Toelichting Inleiding Provinciale staten van Utrecht hebben besloten om 750.000,- in te zetten voor de reductie van CO 2

Nadere informatie

VLAAMSE OVERHEID. Leefmilieu, Natuur en Energie

VLAAMSE OVERHEID. Leefmilieu, Natuur en Energie VLAAMSE OVERHEID Leefmilieu, Natuur en Energie [C 2007/35895] 1 JUNI 2007. Ministerieel besluit inzake de rapportering van de elektriciteitsdistributienetbeheerders betreffende de uitvoering van hun REG-actieplannen

Nadere informatie

Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit

Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit Het behalen van energie-efficiëntieverbetering in een bepaald type gebouw wordt zowel door het Bouwbesluit

Nadere informatie

Onderwerp: Beter Benutten Vervolg regio Stedendriehoek en Stadsregio Arnhem-Nijmegen

Onderwerp: Beter Benutten Vervolg regio Stedendriehoek en Stadsregio Arnhem-Nijmegen STATENBRIEF Onderwerp: Beter Benutten Vervolg regio Stedendriehoek en Stadsregio Arnhem-Nijmegen Doel van deze brief: Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om: Te

Nadere informatie

www.bamtechniek.nl Stappenplan voor energiemanagement in bestaand vastgoed BAM Techniek - Energy Systems

www.bamtechniek.nl Stappenplan voor energiemanagement in bestaand vastgoed BAM Techniek - Energy Systems www.bamtechniek.nl Stappenplan voor energiemanagement in bestaand vastgoed BAM Techniek - Energy Systems BAM Techniek - Energy Systems Uw energie- en gebouwmanager Energie is absoluut onmisbaar voor de

Nadere informatie

Voortgangsrapportage onderzoek nieuw zwemaccommodatiebeleid Gouda

Voortgangsrapportage onderzoek nieuw zwemaccommodatiebeleid Gouda Voortgangsrapportage onderzoek nieuw zwemaccommodatiebeleid Gouda projectleider: Daan Kramer datum: 15 januari 2007 1. Inleiding De Raad heeft gevraagd de haalbaarheid van vijf nieuwe zwemaccommodatievarianten

Nadere informatie

: Nationaal Platform Zwembaden : de heer Niels de Jong Datum verslag : 3 november 2009 Onderwerp : Verslaggeving managersmeeting 29-09-09

: Nationaal Platform Zwembaden : de heer Niels de Jong Datum verslag : 3 november 2009 Onderwerp : Verslaggeving managersmeeting 29-09-09 MEMO T.a.v. : Nationaal Platform Zwembaden Van : de heer Niels de Jong Datum verslag : 3 november 2009 Onderwerp : Verslaggeving managersmeeting 29-09-09 Op 29 augustus 2009 heeft de managersmeeting voor

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg XE Steenwijk Steenwijk, Nummer voorstel: 2016/35

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg XE Steenwijk Steenwijk, Nummer voorstel: 2016/35 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 25-4-2016 Nummer voorstel: 2016/35 Voor raadsvergadering d.d.: 31-05-2016 Agendapunt: 11 Onderwerp:

Nadere informatie

Bij de financiële paragraaf is inzichtelijk gemaakt welke investeringen er mogelijk aan komen.

Bij de financiële paragraaf is inzichtelijk gemaakt welke investeringen er mogelijk aan komen. Raadsvoorstel Agendanummer: Datum raadsvergadering: Onderwerp: Investeringen Zwembad De Lansingh 2015 Gevraagde Beslissing: Aan de gemeenteraad van Krimpen aan den IJssel Te besluiten om: 1. Een krediet

Nadere informatie

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager

Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Zonder investeren besparen 10 tips en vragen voor de facilitair manager Als facilitair manager bent u verantwoordelijk voor de huisvesting. Daarmee ook voor het energiegebruik van de huisvesting. In deze

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH PS2009- INITIATIEFVOORSTEL Aan de leden van Provinciale Staten Initiatief voorstel Duurzaamheidsfonds Gelderland Beknopte samenvatting van inhoud voorstel: Bij de voorjaarsnota 2009 (PS2009-447) is ingestemd

Nadere informatie

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Gedeputeerde Staten STATENNOTITIE Aan de leden van Provinciale Staten HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH Noodplan in het kader van een mogelijke grieppandemie HHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHHH

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Beeldvormende Bijeenkomst

Beeldvormende Bijeenkomst Beeldvormende Bijeenkomst Verduurzamen gemeentelijke vastgoedvoorraad (op basis EPA-U maatwerkadviezen) 22 maart 2016 Inleiding / doel van deze presentatie Uw raad te informeren en meenemen in de systematiek

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

Energie beoordelingsverslag 2015 11-02-2016

Energie beoordelingsverslag 2015 11-02-2016 Energie beoordelingsverslag 2015 11-02-2016 Energie Beoordelingsverslag 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Bedrijf 4 2.1 Activiteiten 4 2.2 Bedrijfsonderdelen 4 2.3 Factoren die het energieverbruik beïnvloeden

Nadere informatie

Agenda van de openbare Commissie Algemeen Bestuur, Financiën en Welzijn van 23 januari 2013

Agenda van de openbare Commissie Algemeen Bestuur, Financiën en Welzijn van 23 januari 2013 Agenda van de openbare Commissie Algemeen Bestuur, Financiën en Welzijn van 23 januari 2013 Hierbij wordt u uitgenodigd voor de openbare vergadering van de Commissie Algemeen Bestuur, Financiën en Welzijn

Nadere informatie

38,6. CO 2 (ton/jr) 2014

38,6. CO 2 (ton/jr) 2014 Carbon footprint Op basis van de diverse soorten CO 2 -emissies is de totale CO 2 -emissie van Den Ouden Groep berekend. 9,8 38,6 51,6 Diesel personenwagens Diesel combo's en busjes Hybride personen wagens

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID donderdag 19 maart 2015 Duurzaamheid Duiding en context Groningen heeft de ambitie om in 2035 een energieneutrale stad te zijn.

Nadere informatie

De Energiebesparingsverkenner woningbouw voor professionals

De Energiebesparingsverkenner woningbouw voor professionals De Energiebesparingsverkenner woningbouw voor professionals Voor van uw klanten of huurders Breng de mogelijkheden voor energiebesparing snel en gemakkelijk in beeld energiebesparingsverkenner.rvo.nl Wilt

Nadere informatie

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel

JM Vrij beheer b.v. Reductie onderzoek, doelstellingen en het energiemeetplan 2014-2020. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel JM Vrij beheer b.v. AH Vrij Groen, Grond en Infra Vrij Materieel onderzoek, en het energiemeetplan 2014-2020 Conform niveau 3 op de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Documenten 1.B1.1, 3.B1.1 en 3.B2.2 Inhoudsopgave

Nadere informatie