Invloed elektrische auto op autobranche tot 2020 beperkt

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Invloed elektrische auto op autobranche tot 2020 beperkt"

Transcriptie

1 Automotive ING Economisch Bureau Invloed elektrische auto op autobranche tot 2020 beperkt Wel kansen voor specialisten 2010 kan praktisch gezien worden als het jaar nul voor de elektrische personenauto (EV) 1. ING Economisch Bureau verwacht dat er in 2015 circa elektrische personenauto s zullen rondrijden 0,3% van het wagenpark - en dat er in 2020 circa zullen zijn (1,6% van het wagenpark). Ruim 98% van alle auto s in Nederland zal over 10 jaar dus nog steeds geen EV zijn en zal als een traditioneel motor voertuig worden onderhouden en gerepareerd. De impact op de onderhoudsafdelingen van autoretailbedrijven uit de elektrische hoek is wat dat betreft gering. Het aandeel in de totale nieuwverkoop is belangwekkender en zal in 2020 naar verwachting 7% zijn voor het gemiddelde autodealerbedrijf. Inleiding In de studies die in Nederland en in andere landen tot nu toe zijn verschenen over de elektrische auto wordt veel aandacht besteed aan marktprognoses, maar blijft de onderhoudsmarkt sterk onderbelicht. Dit rapport gaat op beide aspecten in. Om de verwachte impact in kaart te brengen, is het eerst echter van belang de definiëring expliciet te maken. Kader 1 Definitie van de elektrische auto In dit rapport vallen onder het begrip elektrische auto : de pure elektrische auto (100% van de aandrijving uit een accu), de extended range elektrische auto (met een generator om de accu zo nodig bij te laden) en de plug-in hybride elektrische auto (PHEV). De PHEV krijgt gedurende de eerste tientallen kilometers 100% aandrijving uit een accu en wordt daarna zoals een hybride voertuig deels elektrisch en deels motorisch aangedreven. Buiten de definitie vallen overige hybride voertuigen ( micro, mild en full hybrid ). Hiermee wordt een definitie gehanteerd zoals gebruikt door de Nederlandse overheid en door de meeste internationale studies op dit gebied. Basisscenario ING Economisch Bureau: elektrische auto s in 2020 Figuur 1 Basisscenario EV volgens ING Economisch Bureau EV s in totale personenwagenpark (aantal) _ EV s in verkopen personenauto s (%, rechter as) Bron: ING Economisch Bureau (raming) Autodealers zullen in 2020 gemiddeld zo n 5% van de omzet uit de nieuwverkoop van elektrische auto s realiseren. De geschatte afzet bedraagt dan circa op jaarbasis, bijna 7% van de totale nieuwverkoop % 6% 3% 0% 1 Als afkorting wordt het wijdverbreide EV gebruikt, wat staat voor electric vehicle, maar waar ook elektrisch voertuig in is te lezen. Om te verduidelijken dat in dit rapport de personenauto centraal staat, wordt steeds gesproken over elektrische auto of elektrische personenauto.

2 Als het basisscenario werkelijkheid wordt, zal de EV op de omzet van autoretailers binnen een termijn van 10 jaar significante impact hebben. Uit de totale omzet van de autodealers (verkoop nieuw, verkoop gebruikt, onderhoud, etc.), zal dan zo n 5% uit de nieuwverkoop van EV s worden gerealiseerd. In het basisscenario van ING Economisch Bureau telt Nederland in 2020 circa elektrische personenauto s. Dit komt overeen met een markt voor nieuw verkochte EV s van circa 750 miljoen in De verwachting is dat verkoop en overige service op een beperkt aantal locaties, door een selectie van retailers zal gebeuren 2. De EV-specialisten onder de dealerbedrijven, universele garages en fastfitters zouden zo kunnen profiteren van de snelle EV-groei. Over de gehele groep van aanbieders bezien, zal er tot aan 2020 geen negatief effect zijn op de brutowinstontwikkeling. De voornaamste reden is dat ING Economisch Bureau verwacht dat het totale personenautopark tot aan 2020 een groei zou kunnen doormaken van meer dan stuks 3. De groei van het aantal elektrische auto s met circa personenauto s heeft dus niet tot gevolg dat de positieve groei van het totaal aantal gewone brandstofauto s ( internalcombustion engine vehicles, kortweg ICE) wordt gekeerd. Tabel 1 Bepalend voor de opkomst van de EV Bruto prestatie-kostprijs verhouding accu Overheidsstimulering Infrastructuur Brandstofprijzen en concurrentiekracht van alternatieven Aanbodpush van leveranciers Modelaanbod Veiligheid Gebruikszekerheid en gebruiksgemak Vraag op basis van kostprijs Vraag op basis van overige redenen zoals imago en milieu Bron: ING Economisch Bureau Tien hoofdfactoren bepalen opkomst van de EV De belangrijkste bepalende factoren voor de opkomst van de EV zijn op te splitsen in aanbod- en vraagfactoren 4. De aanbodcategorie bevat: de snelheid en mate waarin de prestaties van de accu s verbeteren in relatie tot kostprijs en gewicht, de mate van stimulering door de overheid, de infrastructuur, de ontwikkeling van brandstofprijzen, de concurrentiekracht van alternatieven, de stimulering vanuit de leveranciers, beschikbaarheid van aanbodcategorieën (aansluiting bij gebruikerssegmenten) en overige factoren zoals veiligheid(beleving), geboden gebruikszekerheid en gebruiksgemak. De vraagcategorieën zijn onder te verdelen in kostprijsgedreven overwegingen en overige redenen die o.a. te maken kunnen hebben met imago en milieu. Dit is schematisch weergegeven in tabel 1. Veel van de hoofdfactoren beïnvloeden elkaar. Zo helpt overheidsstimulering om een markt, dus schaalgrootte te creëren waardoor de kostprijs per accu omlaag kan gaan en de koopbereidheid kan toenemen. Hieronder volgt een toelichting per punt... Punt 1: prestatie/kostprijs-verhouding van de accu Ten eerste leidt schaalvergroting tot een vermindering van de kostprijs per kilowattuur ( per kwh) (figuur 2). Naar inschatting van de Boston Consulting Group (2009) is circa driekwart van de kostprijs van accu s afhankelijk van volume ontwikkelingen. De kostprijs van de accu die in de elektrische auto zit, daalt doordat (snelle) marktgroei leidt tot lagere kosten per accu en door de steeds hogere energiedichtheid van de accu. Ten tweede wordt de bruto 5 prestatie/kostprijsverhouding van de accu nu en in de toekomst bepaald door de stand en ontwikkeling van de techniek. Hierbij is uitgegaan van verwachtingen zoals geformuleerd in enkele gerenommeerde (internationale) onderzoeksrapporten over de snelheid waarmee de maximale energiedichtheid 6 van accu s voortschrijdt (figuur 3). Energiedichtheid is van belang omdat geografisch bereik (actieradius) bij gelijkblijvend gewicht (massa) van de accu alleen vergroot kan worden bij voortschrijdende techniek en daardoor een grotere accu- 2 En dus zal het aandeel van EV voor de betreffende retailers de 5% overschrijden, maar voor de niet-specialisten de 5% onderschrijden. 3 Dit is een flinke groeiafname ten opzichte van de periode , waarin het personenautopark met bijna 1,3 miljoen stuks toenam. 4 De argumentatie spitst zich toe op de pure elektrische voertuigen en in mindere mate op de plug-in hybride voertuigen. 5 Dus exclusief overheidssubsidies. 6 Vergeleken met (internationale) onderzoeken zit dit rapport aan de bovenkant van wat wordt verwacht over de ontwikkeling van de energiedichtheid tot aan Sectorvisie Automotive Januari

3 Tabel 2 De Lithium-ion accu: aannames over de ontwikkeling (indicatief) Massa (kg.) Energiedichtheid (Wh/kg.) Capaciteit van de accu (kwh) Accukosten ( /kwh) Totale kosten ( ) Actieradius (km.) 100 tot tot tot 350 Bron: ING Economisch Bureau op basis van diverse rapporten (BCG, Deutsche Bank, HiTeq, McKinsey en Roland Berger). Opmerking: 8 kwh aan accucapaciteit is nodig voor een stadsrit, 20 kwh voor woon-werkverkeer. Ter vergelijking: de Nissan Leaf (2010) heeft een accucapaciteit van 24 kwh. Figuur 2 Accukosten ( per kwh) Figuur 4 Accucapaciteit (kilowattuur) Accukosten Bron: ING Economisch Bureau Bron: ING Economisch Bureau Figuur 3 Energiedichtheid van de accu (Wattuur per kilogram) capaciteit (figuur 4). Het basisscenario gaat uit van een verdubbeling van de prestatie/kostprijsverhouding door technische vooruitgang (zie ook tabel 2). De prestatie/kostprijs-verhouding van de accu zal in 10 jaar naar verwachting verdubbelen. Bij een gelijkblijvende kostprijs en massa/gewicht van de accu, zal de actieradius verdubbelen Bron: ING Economisch Bureau Hierbij moet worden opgemerkt dat de actieradius verder nog sterk afhankelijk kan zijn van overige factoren, met name van rijgedrag, temperatuur Energiedichtheid en luchtweerstand. van de accude snelheid waarbij een EV het zuinigst in gebruik is, ligt rond de 25 kilometer per uur. Dit verschilt van het optimum voor de ICE (rond de 90 km./uur). Anders dan bij de ICE kan een koude buitentemperatuur een flink negatieve impact hebben op de actieradius van de EV. De mate waarin de auto gestroomlijnd is, met andere woorden de aerodynamica van de auto, is net zoals bij de ICE ook bij de EV een factor van betekenis voor het energieverbruik. Sectorvisie Automotive Januari

4 Per saldo wordt uitgegaan van een verdubbeling van de prestatie/kostprijsverhouding tussen 2010 en 2020 in de vorm van een grotere actieradius of een lagere total cost of ownership, kortweg TCO. In tabel 2 is het pad van een grotere actieradius uitgeschreven. In hoeverre doorbraaktechnologieën ( game changers ) een rol spelen en welke dat dan zijn tot en met 2020 is niet expliciet gemaakt. Te denken valt aan (nano)technologieën die het geografische bereik van de EV sterk kunnen vergroten of gebruik van ander materiaal voor de accu die eveneens tot een sprong in de (bruto) prestatie/kostprijsverhouding kunnen leiden (zie kader 2). Het modelleren hiervan zou te speculatief zijn. Welke doorbraak zou het bovendien precies betreffen, wanneer zou die plaatsvinden en hoe werkt die precies door in het kostenplaatje en in de beslissingen van de eindgebruikers? Bovendien kunnen ook aan de kant van concurrerende alternatieven (biogas) en conventionele motoren geen belangrijke veranderingen worden uitgesloten. Punt 2: overheidsstimulering Overheden stimuleren de EV wereldwijd. Miljardenbedragen worden besteed om het bedrijfsleven en om consumenten te verleiden tot de aankoop van een EV. Nederland vormt hierop geen uitzondering. De overheid speelt een belangrijke rol via directe aankoop- en gebruikssubsidie. Ook indirect leidt overheidsstimulering (via het creëren van een grotere markt) en -regulering ( CO2-wetgeving en daardoor de financiële stimulans voor fabrikanten om zuiniger auto s te bouwen) tot een lagere kostprijs. Figuur 5 Selectie van Rijksinkomsten aan verkeersbelastingen, raming 2010 Kader 2 Wereldrecord: meer dan 600 kilometer op één lading door specifiek accumateriaal In oktober 2010 heeft een elektrische auto die geschikt is voor regulier gebruik op de openbare weg een afstand van ruim zeshonderd kilometer afgelegd op één acculading. De EV was onderweg van München naar Berlijn en reed 605 kilometer. Er was nog achttien procent van de accucapaciteit over. Het ging om een Audi A2 en het betrof een samenwerking tussen het Berlijnse technologiebedrijf DBM Energy en een elektriciteitsleverancier. De A2 heeft een topsnelheid van 130 km/u en heeft vier zitplaatsen en een volledig intacte kofferruimte, stuurbekrachtiging, airbags, klimaatregeling en stoelverwarming. De batterij is een lithium-metaalpolymeer-accu die volgens DBM meer presteert dan andere accu s. De omgebouwde Audi A2 reed met een gemiddelde snelheid van 90 km/u naar Berlijn en had bij aankomst nog 18 procent van zijn accucapaciteit over. Er zijn wel meer recordpogingen gedaan met EV s. Zo is het in mei 2010 de Japanse Electric Vehicle Club gelukt duizend kilometer te rijden met een elektrische auto op één acculading. Maar dat was een experimentele auto die ongeschikt is voor het alledaagse verkeer. Tot dusver zijn er in Duitsland acht regio s voor het testen van elektrische auto s in de dagelijkse praktijk. In totaal worden inmiddels EV s getest en zijn er laadpunten geïnstalleerd. Tegen het jaar 2020 wil de Duitse regering één miljoen EV s op de weg hebben. Bron: Automobielmanagement.nl ( ), bewerkt door ING Economisch Bureau bpm ( 2,0 miljard) benzineaccijns ( 4,0 miljard) btw over benzine ( 1,0 miljard) diesel- en lpg-accijns ( 3,4 miljard) btw over diesel en lpg ( 1,1 miljard) motorrijtuigenbelasting ( 3,7 miljard) Bron: Bovag-RAI (2010) op basis van onderliggende bronnen De Europese Commissie heeft net zoals o.a. de VS en Japan meetbare doelstellingen geformuleerd om het wegverkeer te laten bijdragen aan CO2-reductie. Dit past in een bredere, lange termijndoelstellingen voor een duurzamere leefomgeving. Ook de fijnstofproblematiek in de (Nederlandse) stedelijke gebieden en de beperkingen daardoor voor de toegestane economische (bouw)activiteiten zorgen voor serieuze aandacht en actie aan het EV-front vanuit de overheid. Er is geen concrete indicatie die wijst op afzwakkende overheidsinspanningen op dit gebied. Toch kunnen twee factoren er toe leiden dat de overheidsstimulering geleidelijk zal afnemen, naar verwachting pas vanaf de periode Ten eerste is dat de toenemende concurrentiekracht van de EV ten opzichte van de benzine- en dieselauto. Ten tweede en niet de minste factor - is de impact op de overheidsfinanciën. Jaarlijks krijgt de rijksoverheid miljarden binnen door accijnzen en BTW op brandstoffen en bovendien via o.a. de motorrijtuigenbelasting (figuur 5). Sectorvisie Automotive Januari

5 De huidige belastingvrijstelling/-verlichting voor schonere voertuigen (zoals de EV) zal bij een echte doorbraak leiden tot belangrijk minder overheidsinkomsten. De overheid zal er alles aan gelegen zijn om de totale belasting van de personenauto gelijk te houden en om tegelijkertijd invulling te geven aan de duurzaamheidsdoelstellingen. De overheid zal op termijn ondanks de in 2010 wederom afgeketste plannen rond de kilometerheffing toch toe willen naar een systeem waarbij de gebruiker betaalt. Wat dit betreft is de eigenaar/gebruiker van de relatief weinig vervuilende EV gunstig gepositioneerd. Er is op dit moment geen concrete indicatie die wijst op afzwakkende overheidsstimulering van de EV. Toch zijn er factoren aanwijsbaar die geleidelijk afnemende overheidssteun zeer waarschijnlijk maken. Die afzwakking zal pas in de periode aanvangen. Punt 3: infrastructuur In diverse studies is al aangetoond dat de meeste ritten die zowel consumenten als bedrijven maken per dag niet langer zijn dan 50 kilometer. Met een EV zou dus in de meeste gevallen in de dagelijkse mobiliteitsbehoeften kunnen worden voorzien. Het begrip segmentering verdient wat dat betreft een centrale rol. Als tweede auto/stadsauto zou een EV prima dienst kunnen doen (zie kader 3). Maar als je als berijder met de auto met de caravan naar Zuid-Europa wilt reizen, is de EV op dit moment zeker niet de beste keus (zie eveneens kader 3). Bovendien moet de oplaadinfrastructuur voorhanden zijn. Met name is van belang dat berijders op een veilige en ook anderszins zekere manier de auto dagelijks kunnen opladen. Vooral het opladen in de nachturen met de auto op een vaste parkeerplek voor de deur lijkt dan handig en gewenst. Vrijstaande woningen en de 2-onder- 1-kap woningen bieden daar de beste condities voor (zie wederom kader 3) 7. Renault zet met een van de modellen (de Fluence) overigens óók in op een strategie waarbij de (snel)oplaadtijd geen knelpunt hoeft te zijn. De accu van de Fluence is namelijk binnen enkele minuten verwisselbaar bij zogeheten accuwisselstations, de elektrische variant van benzinestations. Dit bedrijfsmodel past het bedrijf Better Place thans toe in Israël. Nederland wordt door het bedrijf als een van de targetmarkten gezien. 7 Het gaat er hierbij om de potentiële EV-wagenparkomvang in de huidige omstandigheden in kaart te brengen. Lokale initiatieven zoals in Amsterdam, waarbij de koper van een EV vooralsnog gratis de exclusieve beschikking krijgt over 2 gereserveerde parkeerplekken, zijn cijfermatig niet expliciet in het totaalplaatje doorgerekend. Kader 3 De EV in samenhang met een zekere laadlocatie en als geschikte tweede auto In Nederland is op dit moment 14% van de woningen vrijstaand en 13% is 2-onder-1-kap. Gezamenlijk gaat het om ruim 1,9 miljoen woningen die ten minste als geschikte oplaadplek kunnen worden aangemerkt. Er zijn in Nederland meer dan 1,7 miljoen huishoudens (24%) die twee of meer auto s hebben. Het aantal tweede/derde/vierde/etc. auto s overstijgt dit getal ruim en beloopt meer dan 3 miljoen. Als enige auto in een huishouden lijkt de EV in de komende jaren echter niet de geschiktste keus. Zo gaat van zowel de lange (51%) en korte (69%) vakanties buiten Nederland meer dan de helft met de auto. Het gaat om circa 7,5 miljoen resp. circa 2,5 miljoen autovakanties naar het buitenland. Rekening houdend met het voorgaande, is de potentiële omvang van het EV-park in Nederland voorlopig, dus bij de huidige stand van de techniek en oplaadinfrastructuurbenodigdheden en gegeven de relevante opbouw van de Nederlandse bevolking circa 1,9 miljoen personenauto s groot (conform het geschikte woningbestand). Dit plafond zal tot aan 2020 met uiterst grote waarschijnlijkheid niet worden gehaald. Bij een steeds verder toenemend geografisch bereik en als de EV de praktijktest doorstaat, zal het begrip segmentering aan betekenis inleveren; de bredere toepasbaarheid van de EV in de praktijk zal naar verwachting pas na 2020 vorm krijgen. Bron: ING Economisch Bureau op basis van CBS De elektrische personenauto is zeker geschikt als de berijder er geen lange afstanden mee hoeft te rijden en als de beschikbaarheid van een laadpunt (met name bij de woning) voor de berijder verzekerd is. Voor de volledigheid kan hier nog vermeld worden dat netwerkbeheerders in Nederland verenigd in de Stichting E-laad in 2009 de ambitie hebben geuit om in oplaadpunten te hebben gerealiseerd. Dat zijn vooral gewone oplaadpunten waar de oplaadduur 8 uur kan bedragen en daarnaast ook snellaadpunten (orde van grootte oplaadduur: kwartier). Nederland telt nu in totaal iets meer dan 100 oplaadpunten voor elektrische auto s 8. 8 Bron: Stichting E-laad. Sectorvisie Automotive Januari

6 Punten 4 en 5: brandstofprijzen en concurrentiekracht van alternatieven Over de olieprijs zullen in dit rapport geen cijfermatige uitspraken worden gedaan. Toch is de prijsontwikkeling van fossiele brandstoffen uiterst relevant om de concurrentiekracht van de EV in te schatten. Het reservoir aan oliereserves is volgens het Internationaal Energie Agentschap (IEA) circa 900 miljard vaten groot en de vraag zal volgens het IEA naar schatting rond 2014 voor het eerst groter zijn dan het aanbod. De schaarste wordt dus groter en maakt een olieprijsstijging waarschijnlijk. Dit is een steun in de rug voor de EV. Tegelijkertijd is de rol van gas als alternatief niet uitgespeeld. De omvang van de winbare (onconventionele) gasreserves kan met 60% groeien, hetgeen veel meer is dan tot nu toe werd aangenomen. Een en ander volgt uit een analyse van Roland Berger Strategy Consultants op basis van IEA-data. Ook de mogelijkheden van biofuels (biogas, biodiesel) zijn eveneens volop in ontwikkeling. De conventionele verbrandingsmotor wordt eveneens steeds verder doorontwikkeld. Hierover zijn ook diverse onderzoeken beschikbaar. De hoofdconclusies ten aanzien van energie-opwekking en -verbruik zijn wat ons betreft dat: 1) de efficiency om energie in beweging om te zetten en niet in warmte te verliezen bij elektrische auto s vele malen groter is dan bij de verbrandingsmotor, 2) de zogeheten well-to-wheel CO2-emissie van de EV mede afhankelijk is van hoe groen de elektrische energie is die in de EV gaat. Het is daarbij praktisch zeker dat dit steeds groener wordt, simpelweg omdat daar via (Europese) regelgeving sterk op gestuurd wordt via doelstellingen op het vlak van elektriciteitsopwekking. De verschillen met de conventionele motor worden op dit vlak daardoor steeds groter. Dat de EV steeds groener wordt, is praktisch zeker. Europese regelgeving stuurt daar sterk op. Punt 6: aanbodpush Alle autofabrikanten van naam hebben (mede) ingezet op de ontwikkeling van de EV, sommige van de grote overigens vooral op de PHEV binnen de EV-groep. De autosector investeert wereldwijd tussen 2010 en 2020 tientallen miljarden euro s in de ontwikkeling en commercialisering van de EV. Op de Nederlandse markt zullen in de komende maanden vooral de merken Mitsubishi/Peugeot/Citroën en Nissan/ Renault de aandacht opeisen. Andere grote automerken komen pas later in 2011, of in 2012/2013 voor het eerst met een EV op de Nederlandse markt. In ons basisscenario wordt uitgegaan van een EV-verkoopgroei met dubbele cijfers, zeker tot en met Het absolute verkoopaantal zal in onze aannames in die periode blijven doorgroeien. Alle autofabrikanten van naam hebben (mede) ingezet op de ontwikkeling van de EV. Punt 7: modelaanbod De autofabrikanten zullen het modelaanbod steeds verder uitbreiden, ook door een steeds verder groeiend geografisch bereik. Immers, als het bereik toeneemt, zal er meer vraag zijn naar elektrisch aangedreven stationcars en zal in dat modelsegment meer EV-vraag en aanbod ontstaan. Waar de EV nu een bijzonderheid is, zal de EV naar onze verwachting geleidelijk ingeburgerd raken. Dit zal de noodzaak van fabrikanten groter maken om zich met design en uitbreiding/regelmatige vernieuwing van het aanbod van de concurrentie te onderscheiden. Het onderscheidend vermogen tussen EV s zal steeds minder op het vlak van technische prestaties liggen en steeds meer op het vlak van de zachte kwaliteitsfactoren. Punt 8: overige aanbodsfactoren De veiligheid, gebruikszekerheid en het gebruiksgemak die aanbieders kunnen bieden, zijn zeer bepalend voor de toekomst van de EV. Er zijn meer onzekerheidsfactoren dan bij de gewone benzine- en dieselauto s. Deze kunnen pas in de praktijk geleidelijk worden weggenomen. De Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) werkt thans samen met de nationale overheid en in Europees verband nog aan wettelijke keuringseisen die specifiek zullen zijn voor in Nederland geregistreerde EV-voertuigen. Ook zijn vanaf 2010 in Innovam-verband en in samenwerking met het Instituut voor Duurzame Mobiliteit, de Bovag en autobedrijven diverse EV-trainingen gegeven om monteurs de vereiste en gewenste vakkundigheid op EV-gebied op te laten doen. Via serviceformules wil de autobranche zo veel mogelijk de zorgen wegnemen bij de gebruikers. De acceptatie en doorbraak van de EV staat of valt met praktijkervaringen op het vlak van veiligheid, gebruikszekerheid en gebruiksgemak. Sectorvisie Automotive Januari

7 Punt 9: De vraagfactor koopbereidheid op basis van de totale kosten over de levenscyclus Een van de hoofdvragen ten aanzien van de EV, betreft de totale kosten voor de gebruiker over de gehele levensduur ( total cost of ownership, kortweg TCO). De TCO bestaat uit de aankoopprijs, onderhouds- en reparatiekosten en overige kosten die samenhang vertonen met rijgedrag (zoals snelheid), accucapaciteit, elektriciteitsprijs, temperatuur en aerodynamica. De overheid speelt zoals onder punt 2 uiteengezet een belangrijke rol via directe aankoop- en gebruikssubsidie. Ook indirect leidt overheidsstimulering (via het creëren van een grotere markt) en -regulering ( CO2-wetgeving en daardoor de financiële stimulans voor fabrikanten om zuiniger auto s te bouwen) tot een lagere kostprijs. EV te komen naar normalere (maar nog steeds hoge) niveaus zijn afgenomen en zal de markt meer bepaald worden door echte en niet zozeer gestimuleerde vraag van kopers. Als de introductiefase van de EV in de praktijk ten minste redelijk succesvol is verlopen, de acceptatie en het vertrouwen bij het grote publiek in de EV zal zijn toegenomen, evenals de praktische bruikbaarheid (o.a. geografisch bereik) en betaalbaarheid, dan zal een groter deel van de kopers van elektrische auto s gevormd worden door consumenten. In de eerste jaren zullen het voor het overgrote deel de zakelijke rijders zijn. Consumenten zullen pas over een aantal jaar in betekenisvolle aantallen toetreden als kopers van de EV. De totale kosten van een EV zullen ergens tussen 2020 en 2025 gelijk zijn aan die van een vergelijkbare gewone brandstofauto. Met overheidssubsidies zal dat dichter bij 2020 liggen. Minstens zo interessant is het om de kostprijs van de EV te bezien zonder overheidssubsidie. Net zoals dat geldt voor een gewone brandstofauto is de kostprijsontwikkeling uiteraard sterk afhankelijk van het merk en model en aannames over economische en technische ontwikkelingen. Wat ons betreft moeten diverse rekenexercities in de vele studies die er over de EV zijn verschenen worden gezien als indicatief. Ze geven een beeld van de ordes van grootte en de ontwikkeling van de concurrentiekracht van de EV. De totale kosten voor een EV groeien geleidelijk toe naar het niveau van een gewone brandstofauto ( internal combustion engine vehicle, kortweg ICE). In het basisscenario van ING Economisch Bureau kruisen zij elkaar rond het jaar 2020; exclusief subsidies ergens tussen 2020 en Enerzijds zullen waarschijnlijk zowel de aanschafprijs exclusief subsidies als de afschrijvingskosten voor de EV inclusief accu nog steeds hoger liggen dan die voor een ICE. Anderzijds wordt uitgegaan van onderhouds- en reparatiekosten van de EV die dan nog altijd lager liggen dan voor een ICE vanwege het feit dat een EV veel minder (draaiende) onderdelen heeft. Punt 10: De vraagfactor op basis van imago-, milieu- en overige overwegingen De elektrische aandrijving is in de visie van het ING Economisch Bureau van blijvende aard in de wereld van de personenauto. Een deel van het fenomeen heeft thans echter het karakter van een hype. Een hype die overigens wel meehelpt om een markt te ontwikkelen. Het onderscheidend vermogen van de EV dat bedrijven en instellingen gebruiken om het eigen imago op te vijzelen, zal in de komende 10 jaar naar onze inschatting geleidelijk afnemen. In de buurt van 2020 zal de drang van fabrikanten om met een nieuwe Veranderingen in de Nederlandse onderhoudsmarkt Onderhoud en reparatie (kortweg: onderhoud) leveren voor autoretailbedrijven een structureel significante bijdrage aan de brutowinst (een aandeel van tientallen procenten voor een gemiddeld autodealerbedrijf). De bijdrage aan de omzet ligt rond 6%. De jaarlijkse onderhoudskosten voor een gemiddelde middenklasse-auto bedragen gemiddeld grofweg 400. Het wagenpark zal per 1 januari 2011 ruwweg 7,8 miljoen personenauto s tellen en bijna 1,0 miljoen bestelauto s. Dit levert een bedrag op van ruim 3,1 miljard aan onderhoudskosten voor de personenauto s. De jaarlijkse onderhoudsomzet voor de autoretail is zelfs 3,6 miljard als ook de onderhoudsmarkt voor bestelauto s wordt meegeteld. Van elektrische voertuigen is bekend dat ze minder onderdelen bevatten dan de ICE. Daarom wordt er in internationale studies vanuit gegaan dat de jaarlijkse onderhoudskosten tot 50% lager uit kunnen vallen dan voor een benzine- of dieselauto. Een conservatieve inschatting die ING Economisch Bureau zou willen aanhouden, gaat uit van om en nabij de 15% minder onderhoudskosten per jaar voor de EV in vergelijking met de ICE per Of die lagere uitgaven per auto impact hebben op de totale onderhoudsmarkt en dus op de omzet en (met name) winst in de autoretail, hangt onder meer af van het aantal elektrische voertuigen. Het basisscenario van ING Economisch Bureau gaat uit van een aandeel in het (groeiende) personenautopark van 0,0% in 2010, naar slechts 0,3% (2015) en eveneens slechts 1,6% in 2020 (figuur 6). De onderhoudsmarkt voor de EV gaat daarmee richting 30 miljoen tot 55 miljoen in Sectorvisie Automotive Januari

8 Figuur 6 Het geringe aandeel van de EV in het totale Nederlandse wagenpark, % 1% Autodealers onderhouden circa 40% van het totale wagenpark en meer dan 60% van de auto s van de zaak (waar de grootste EV-groei wordt verwacht). Thans komt pakweg 40% van de brutowinst van autodealers voort uit onderhoud en reparatie. Als per 2020 nog geen 2% van het wagenpark als winstbron minder solide is geworden (doordat een EV mogelijk minder winst uit onderhoud met zich meebrengt) dan is dat nog steeds slechts een fractie van totale winstmarge. Daarmee is overigens niet gezegd dat de markt voor onderhoud en reparatie niet voor uitdagingen staat. Die komen tot 2020 echter slechts voor een klein deel voort uit Aandeel EV's in totale wagenpark de opkomst van de EV. 0% 0,0% Bron: ING Economisch Bureau (raming) 2020 Per 2020 zal de winstgevendheid van de autodealer nauwelijks zijn aangetast door de opkomst van de EV. Tot slot mag herhaald en benadrukt worden dat de elektrische auto vooral voor de specialisten onder de autoretailers ook volop kansen zou kunnen bieden in de verkoop, handel en in het onderhoud. Sectorvisie Automotive Januari

9 Literatuurlijst Diverse bronnen, waaronder: Automobiel Management en RDC, Nationaal Zakenauto Onderzoek 2009 Effecten van milieubeleid op zakelijke mobiliteit, Oktober 2009 The Boston Consulting Group, Batteries for Electric Cars Challenges, Opportunities, and the Outlook to 2020, Januari 2010 Capgemini, Electric Vehicles: A Force for the Future, December 2009 CBS, Duurzame energie in Nederland 2008, 2009 Deutsche Bank, Electric Cars: Plugged In, Juni 2009 Deutsche Bank, New era unfolding for the automobile industry, April 2009 PwCAutomotiveInstitute, Electric Vehicle Outlook: Charging up, Oktober 2009 Roland Berger, Powertrain 2020, April 2009 Roland Berger, Powertrain 2020, 3e kwartaal 2009 SAM Indexes GmbH, Dow Jones Sustainability Index, Periodiek in 2009 en 2010 Various companies, A portfolio of powertrains for Europe: a fact-based analysis, 2010 Wereld Natuur Fonds en Roland Berger, Clean Economy, Living Planet Building the Dutch clean energy technology industry, November 2009 Deutsche Bank, Peak Oil Market III, Oktober 2009 The Economist, Renault s Electric Car Gamble, oktober 2009 Elektrische Auto Adviezen, Alles wat u wilt weten over de elektrische auto en meer, Januari 2009 Elektrische Auto Adviezen, Overzicht elektrische auto s te koop vanaf 2009, 2010 en 2011, Februari 2010 E.On Energy Research Center, Electric Vehicle Charging Concepts User and Battery Aspects, November 2009 Goldman Sachs, Fully charged: Look for undervalued winners in battery sector boom, Juni 2009 Hiteq, Batterij(d)en, Oktober 2009 ING, Interne Researchdocumenten (vertrouwelijk), 2009 en 2010 ING, Elektrisch rijden voor een schonere planeet, December 2009 McKinsey&Company, A new segmentation for electric vehicles, November 2009 McKinsey&Company, Electrifying Cars: How three industries will evolve, Juni 2009 Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Plan van Aanpak Elektrisch Rijden, Juli 2009 Sectorvisie Automotive Januari

10 Gesprekspartners Eric Beers, RAI Vereniging, Voorzitter Platform Elektrische Mobiliteit (PEM) Cees Boutens, RAI Vereniging, Manager Strategie & Public Affairs Drs. ing. Jeroen van de Braak, RAI Vereniging, Adjunctsecretaris afdeling Auto s Mr. Stephanie G. Brown, RAI Vereniging, Beleidsmedewerker Public Affairs Marcel Buining, (voormalig) BMW Nederland B.V., Directeur Marketing Huub Dubbelman, Mercedes-Benz Nederland B.V., Manager Corporate Communications Jacques Geijsen, Pon s Automobielhandel B.V., Manager Public Relations Ing. Raymond Gense, Pon Holdings B.V., Manager duurzame ontwikkeling Hans Groenhuijsen, 4Fields Advies en Interim-management, Eigenaar Guido Roozekrans, Louwman & Parqui B.V., Manager Press & Public Affairs Arie H. Ruitenbeek, BMW Nederland B.V., Directeur Verkoop Sectorvisie Automotive Januari

11 Disclaimer De informatie in dit rapport geeft de persoonlijke mening weer van de analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uit oefening van hun vak. Deze publicatie is opgesteld namens ING Bank N.V., gevestigd te Amsterdam en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Deze publicatie is louter informatief en mag niet worden beschouwd als advies. ING Bank N.V. betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijke zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in dit rapport heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING Bank N.V. geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. De informatie in dit rapport kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING Bank N.V. noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Overneming van gegevens uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron wordt vermeld. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. De tekst is afgesloten op 10 januari Sectorvisie Automotive Januari

12 Meer weten? Kijk op ING.nl Of bel met Marinus van der Meer, Sectormanager Stefan van Woelderen, Senior econoom (auteur) Met dank aan de overige leden van het ING Brancheteam Automotive: Robin Geerdink, AdjunctDirecteur ING Business Banking, Regio Oost-Nederland Luuk van Halder, Director Operations ING Car Lease Nederland B.V. Marianne Scheen, Director Automotive ING Commercial Banking, Corporate Clients Ron J. Nederstigt, Relationshipmanager Handel ING Business Banking, Regio Noord-Holland Edgar R. Sandberg, Senior Assetspecialist Automotive ING Lease (Nederland) B.V. Cees Schakelaar, Principal Relatiemanager ING Business Banking, Regio Rotterdam en ook aan John A. Spies, algemeen directeur ING Car Lease Nederland Bijzondere dank aan: Dirk Jan van Swaay, Managing Director Renewable Energy Wilt u nieuwe publicaties per ontvangen? Ga naar ING.nl/kennis

Invloed elektrische auto op autobranche tot 2020 beperkt

Invloed elektrische auto op autobranche tot 2020 beperkt Automotive ING Economisch Bureau Invloed elektrische auto op autobranche tot 2020 beperkt Wel kansen voor specialisten 2010 kan praktisch gezien worden als het jaar nul voor de elektrische personenauto

Nadere informatie

Minder faillissementen in 2016

Minder faillissementen in 2016 Vooruitzicht faillissementen Minder faillissementen in 2016 Faillissementen nog altijd boven pre-crisis niveau In 2016 voor derde jaar op rij minder faillissementen.maar nog altijd niet terug op pre-crisis

Nadere informatie

Noord-Holland heeft hoogste startersquote

Noord-Holland heeft hoogste startersquote Vooruitzicht Starters Noord-Holland heeft hoogste startersquote Ontwikkeling aantal starters onzeker door nieuwe wetgeving Fors meer taxichauffeurs door nieuwe taxiwet en Uber Ontwikkeling aantal starters

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven

Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven Kwartaalbericht Starters ING Economisch Bureau Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven In het eerste kwartaal 2014 waren

Nadere informatie

Europese autoverkopen herstellen in 2011, groei in Nederland zwakt af

Europese autoverkopen herstellen in 2011, groei in Nederland zwakt af Kwartaalbericht Autoretail ING Economisch Bureau Europese autoverkopen herstellen in 2011, groei in Nederland zwakt af Verbreding van het economisch herstel in Europa (EU-27) zorgt voor een gematigd positieve

Nadere informatie

Tijdperk elektrische auto nadert

Tijdperk elektrische auto nadert Vooruitzicht Automotive Tijdperk elektrische auto nadert Markt volledig elektrische auto in stroomversnelling Investeringen van autofabrikanten in nieuwe elektrische auto s nemen toe. Hoger volume zorgt

Nadere informatie

De 15 meest gestelde vragen over zakelijk rijden in 2016.

De 15 meest gestelde vragen over zakelijk rijden in 2016. De 15 meest gestelde vragen over zakelijk rijden in 2016. Bijtelling, investeringsaftrek, bpm, motorrijtuigenbelasting en btw. Wie de belastingen rondom mobiliteit een beetje wil volgen, heeft er bijna

Nadere informatie

Automobielsector op weg naar de toekomst Sectorcommentaar

Automobielsector op weg naar de toekomst Sectorcommentaar ING Investment Office Publicatiedatum: 30 juni 2016 Automobielsector op weg naar de toekomst Sectorcommentaar In vrijwel elk analistenrapport over de automobielsector dat dit jaar voorbij kwam stond één

Nadere informatie

Cijfers Elektrisch Vervoer

Cijfers Elektrisch Vervoer Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 31 mei 2013) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door Agentschap NL, in opdracht van

Nadere informatie

Autoleasemarkt in cijfers 2012

Autoleasemarkt in cijfers 2012 www.vna-lease.nl Autoleasemarkt in cijfers 2012 samenvatting Mobiliteit verandert; autoleasing ook 1. Lease-auto s in Nederland Mobiliteit verandert. Zakelijke reizigers kunnen kiezen uit een steeds breder

Nadere informatie

Fleetclub van 100. Welkom

Fleetclub van 100. Welkom Fleetclub van 100 Welkom Fleetclub van 100 Welkom Michel Dudok Manager Fleetsales & Leasing Doel van deze workshop Na afloop van de workshop bent u op de hoogte van De achtergronden, techniek en actuele

Nadere informatie

Cijfers Elektrisch Vervoer

Cijfers Elektrisch Vervoer Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 31 mei 2015) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend

Nadere informatie

ING Private/Business Banking

ING Private/Business Banking ING Private/Business Banking Workshop Duurzaam Beleggen Congres Grip op je Vermogen 5/6 oktober 2012, Den Haag Jan van Hoven, consultant Susanne van de Wateringen, senior analist 1 Welkom op planeet Aarde

Nadere informatie

Cijfers Elektrisch Vervoer

Cijfers Elektrisch Vervoer Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 31 oktober 2014) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend

Nadere informatie

Cijfers Elektrisch Vervoer

Cijfers Elektrisch Vervoer Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 31 oktober 2015) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 202 203 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 323 Vragen van de leden Omtzigt,

Nadere informatie

De nieuwe Toyota Prius Plug-in Hybrid past perfect in uw wagenpark.

De nieuwe Toyota Prius Plug-in Hybrid past perfect in uw wagenpark. De nieuwe Toyota Prius Plug-in Hybrid past perfect in uw wagenpark. Toyota wil dat duurzamer rijden voor iedereen bereikbaar is. Daarom ontwikkelen we innovatieve modellen en hebben we het grootste aanbod

Nadere informatie

Na#onaal Zakenauto Onderzoek 2014

Na#onaal Zakenauto Onderzoek 2014 Na#onaal Zakenauto Onderzoek 2014 Presenta#e belangrijkste onderzoeksresultaten Eric Vousten VMS Research Intelligence Strategy Driving Business, 24 september 2014 Thema 2014 HOE ZAKELIJK IS DE ZAKELIJKE

Nadere informatie

Ga vooruit naar een duurzame toekomst.

Ga vooruit naar een duurzame toekomst. Ga vooruit naar een duurzame toekomst. Rijden op OGO CNG is schoner, goedkoper en makkelijk. Verder vooruit Inhoudsopgave Duurzame en betaalbare mobiliteit binnen handbereik 4 Groeiende behoefte naar duurzaamheid

Nadere informatie

Vraag 1. Antwoord 1. Vraag 2 en 3

Vraag 1. Antwoord 1. Vraag 2 en 3 Vraag 1 Klopt het dat de Mitsubishi Outlander PHEV in aanmerking komt voor 0% BPM (belasting op personenauto s en motorrijwielen), de subsidieregelingen KIA (kleinschaligheidsinvesteringsaftrek), MIA (milieuinvesteringsaftrek)

Nadere informatie

Prestaties (Quality) De veiligheid van de auto met een hybride aandrijving moet minimaal even goed zijn als de veiligheid van de benzine variant.

Prestaties (Quality) De veiligheid van de auto met een hybride aandrijving moet minimaal even goed zijn als de veiligheid van de benzine variant. Programma van eisen Binnen dit hoofdstuk wordt het pakket van eisen uitgewerkt. De uitdaging zit in het goed definiëren van alle eisen. Zo is het belangrijk om naar het complete plaatje te kijken en de

Nadere informatie

WAT U WILT WETEN OVER ELEKTRISCH RIJDEN

WAT U WILT WETEN OVER ELEKTRISCH RIJDEN ALD FAQ WAT U WILT WETEN OVER ELEKTRISCH RIJDEN INHOUD 1. Is elektrisch rijden iets voor mij? 3 2. Welke soorten elektrische auto s zijn er? 3 3. Welke auto is voor mij geschikt? 4 4. Hoe ver kan ik rijden

Nadere informatie

Invloed overheidsbeleid op de afzet van brandstoffen. Arno Schroten

Invloed overheidsbeleid op de afzet van brandstoffen. Arno Schroten Invloed overheidsbeleid op de afzet van brandstoffen Arno Schroten CE Delft Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 Energie, transport en grondstoffen Economische, technische en beleidsmatige expertise

Nadere informatie

De auto van de toekomst is voor vandaag

De auto van de toekomst is voor vandaag De auto van de toekomst is voor vandaag Woensdag 7 mei 2014 Belgian Platform on Alternative Transport Fuels #8 Agenda 1. Inleiding 2. Belgische cijfers over de markt en het park 3. Andere Europese landen

Nadere informatie

Productiegroei industrie versnelt

Productiegroei industrie versnelt Industrie Kwartaalbericht Productiegroei industrie versnelt De groei van de industriële productie trekt naar verwachting aan 3% 2016 Export blijft steunpilaar, binnenland trekt bij Exportorders Hoogste

Nadere informatie

Cijfers Elektrisch Vervoer

Cijfers Elektrisch Vervoer Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 30 april 2015) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend

Nadere informatie

Kansen en uitdagingen voor elektrisch wegvervoer

Kansen en uitdagingen voor elektrisch wegvervoer Kansen en uitdagingen voor elektrisch wegvervoer 30 september 2009 WTC Rotterdam Ir. Klaas Strijbis, Lid groepsdirectie Movares klaas.strijbis@movares.nl tel. 030 265 3003 www.movares.nl/elektrischrijden

Nadere informatie

TOELICHTING TENDER. Amsterdam, 26 juli, 2010

TOELICHTING TENDER. Amsterdam, 26 juli, 2010 TOELICHTING TENDER Amsterdam, 26 juli, 2010 Steeds meer Nederlandse bedrijven hebben zowel financieel als ecologisch, belang bij een duurzame toekomst. Elektrisch vervoer biedt een unieke mogelijkheid

Nadere informatie

WEGVERKEER STATUSDOCUMENT ELEKTRISCH VERVOER 2015 > 2020

WEGVERKEER STATUSDOCUMENT ELEKTRISCH VERVOER 2015 > 2020 STATUSDOCUMENT 2 3 STATUSDOCUMENT Van 607 elektrische personenvoertuigen in 2010 naar 7.410 stuks in 2012 en 46.111 stuks in 2014. Van 400 (semi)publieke laadpunten in 2010 naar 3.674 stuks in 2012 en

Nadere informatie

FLEET131 Zakelijk rijden VW 297x210 v6.indd 1 20-01-15 12:01

FLEET131 Zakelijk rijden VW 297x210 v6.indd 1 20-01-15 12:01 FLEET131 Zakelijk rijden VW 297x210 v6.indd 1 20-01-15 12:01 De 15 meestgestelde vragen over zakelijk rijden in 2015. Bijtelling, investeringsaftrek, bpm, motorrijtuigenbelasting en brandstofaccijns. Wie

Nadere informatie

Cijfers Elektrisch Vervoer

Cijfers Elektrisch Vervoer Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 30 september 2014) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend

Nadere informatie

België dieselland? Automania.be. Hybride en elektrische voertuigen integreren in bedrijfsvloten rendeert

België dieselland? Automania.be. Hybride en elektrische voertuigen integreren in bedrijfsvloten rendeert Automania.be Hybride en elektrische voertuigen integreren in bedrijfsvloten rendeert Gepubliceerd: 08.05.2014 Een studie rond het omslagpunt tussen rijden op benzine, diesel of elektriciteit, onlangs uitgevoerd

Nadere informatie

H2. Concept keuze Audi A3 Cabriolet Plug-In Hybrid

H2. Concept keuze Audi A3 Cabriolet Plug-In Hybrid H2. Concept keuze Audi A3 Cabriolet Plug-In Hybrid 2.1 Prestaties Hier wordt een toelichting gegeven van de gestelde eisen voor de prestaties van de plug-in hybrid. In Excel zijn een aantal berekeningen

Nadere informatie

Soorten brandstoffen en aandrijvingen. Alternatieve Brandstoffen. Alternatieve Brandstoffen. Enkele voorbeelden. Alternatieve aandrijvingen

Soorten brandstoffen en aandrijvingen. Alternatieve Brandstoffen. Alternatieve Brandstoffen. Enkele voorbeelden. Alternatieve aandrijvingen Soorten brandstoffen en aandrijvingen WATT Roadshow wagens, alternatieve transportmiddelen en technologie De voor- en nadelen van WATT-voertuigen Prof. Joeri Van Mierlo Conventionele brandstoffen Benzine,

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlener profiteert van meer vraag naar advies

Zakelijke dienstverlener profiteert van meer vraag naar advies Vooruitzicht Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlener profiteert van meer vraag naar advies Volumegroei zakelijke diensten blijft hoog... +,5% 216..mede door sterke vraag naar advies.? ING Economisch

Nadere informatie

Iedereen overal en altijd laden

Iedereen overal en altijd laden Iedereen overal en altijd laden Jorrit Zijdewind 19-11-2015 1 1 intro zelf 19-11-2015 Allego template Even voorstellen 2 Geboren en getogen in Utrecht Onrustig en reislustig Van fysiotherapeut naar communicatiefanaat

Nadere informatie

ELEKTRISCH RIJDEN EN UW AUTOREGELING

ELEKTRISCH RIJDEN EN UW AUTOREGELING ALD WHITEPAPER ELEKTRISCH RIJDEN EN UW AUTOREGELING INHOUD Stap 1. Beleid 3 Stap 2. Toekenning van elektrische mobiliteit 3 Stap 3. Merkenbeleid en normbudget 3 Stap 4. Laadfaciliteiten thuis en op het

Nadere informatie

Programma elektrisch rijden. Resultaten praktijkproef en hoe nu verder?

Programma elektrisch rijden. Resultaten praktijkproef en hoe nu verder? Programma elektrisch rijden Resultaten praktijkproef en hoe nu verder? André de Boer Senior Adviseur Vervoersmobiliteit Verantwoordelijk voor uitvoering tactisch en strategisch wagenparkbeheer. Operationeel

Nadere informatie

Cijfers Elektrisch Vervoer

Cijfers Elektrisch Vervoer Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 30 juni 2016) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend

Nadere informatie

Nationaal Aftersales Congres. Jeroen van de Braak Secretaris afdeling Autovak Aftermarket & Suppliers

Nationaal Aftersales Congres. Jeroen van de Braak Secretaris afdeling Autovak Aftermarket & Suppliers Nationaal Aftersales Congres Jeroen van de Braak Secretaris afdeling Autovak Aftermarket & Suppliers Actuele marktsituatie De markt voor onderhoud en reparatie verandert in volume en samenstelling. Economische

Nadere informatie

Cijfers Elektrisch Vervoer

Cijfers Elektrisch Vervoer Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 31 december 2015) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend

Nadere informatie

it s electric! e-powered mobility by ece

it s electric! e-powered mobility by ece it s electric! e-powered mobility by ece Dramatische CO 2 reductie Lotus Elise VW Golf Een snelle, sportieve wagen. Van 0 naar 100 in 4,7 seconde? Het kan elektrisch! Specificaties Lotus Elise-ece: ca.

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de aftermarket. AM Driving Business Aftermarket Olaf de Bruijn Kasteel de Vanenburg Putten 4 december 2012

Ontwikkelingen in de aftermarket. AM Driving Business Aftermarket Olaf de Bruijn Kasteel de Vanenburg Putten 4 december 2012 Ontwikkelingen in de aftermarket AM Driving Business Aftermarket Olaf de Bruijn Kasteel de Vanenburg Putten 4 december 2012 AM Driving Business Aftermarket Hoe ver moet de autobranche in 3 jaar bijsturen

Nadere informatie

Zet herstel bankensector door?

Zet herstel bankensector door? ING Investment Office Publicatiedatum: 29 mei 2015 Sectorcommentaar financiële waarden Zet herstel bankensector door? Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor de

Nadere informatie

Cijfers Elektrisch Vervoer

Cijfers Elektrisch Vervoer Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 31 december 2014) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend

Nadere informatie

01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY

01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY 01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY 1 Brochure ALD electric INLEIDING Ons ALD electric aanbod is bijzonder volledig, met zowel oplaadbare hybrides (plug-in), elektrische auto s met verlengde

Nadere informatie

Cijfers Elektrisch Vervoer

Cijfers Elektrisch Vervoer Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 30 september 2013) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door Agentschap NL, in opdracht

Nadere informatie

S 500 PLUG-IN HYBRID. 14% bijtelling

S 500 PLUG-IN HYBRID. 14% bijtelling S 500 PLUG-IN HYBRID. 4% bijtelling Z n sterkste kracht: efficiëntie. Met de S 500 PLUG-IN HYBRID legt Mercedes-Benz wederom nieuwe maatstaven aan op technologiegebied. Daarbij zijn onovertroffen comfort,

Nadere informatie

Biobrandstoffen een belangrijke bijdrage op

Biobrandstoffen een belangrijke bijdrage op 16 Biobrandstoffen een belangrijke bijdrage op korte termijn Meer dan 4 miljoen GM E85 FlexFuel Voertuigen in circulatie Biofbrandstoffen kunnen CO2 uitstoot op source to wheels basis gevoelig reduceren

Nadere informatie

Economie Utrecht komt verder op stoom

Economie Utrecht komt verder op stoom Economie Utrecht komt verder op stoom De Utrechtse economie heeft de opgaande lijn duidelijk te pakken. Onder impuls van sectoren als de zakelijke dienstverlening en de ICT groeit de economie naar verwachting

Nadere informatie

Plug-in Hybrid. juni 2013

Plug-in Hybrid. juni 2013 Plug-in Hybrid Electric Vehicles juni 2013 Begin 2013 reden In Nederland ongeveer 8.000 personenauto s met 0% fiscale bijtelling. Het overgrote deel hiervan zijn elektrische auto s die tevens een benzine-

Nadere informatie

Duurzame voordelen van Volkswagen

Duurzame voordelen van Volkswagen Duurzame voordelen van Volkswagen Wat betekenen de fiscale regelingen voor u? Vanwege uiteenlopende factoren is de regelgeving vanuit de overheid omtrent autogebruik en -bezit nogal aan veranderingen onderhevig.

Nadere informatie

Opkomende markten: do s en don ts

Opkomende markten: do s en don ts Online Seminar Beleggen Opkomende markten: do s en don ts Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Marketing Manager ING Beleggen Amsterdam, 12 november 2013

Nadere informatie

Verdere groei in het verschiet

Verdere groei in het verschiet Vooruitzicht Horeca Verdere groei in het verschiet De horeca kan in 2016 rekenen op verdere groei van de omzet... ondernemers zijn steeds positiever... en vooral in Amsterdam stijgen de hotelkamerprijzen

Nadere informatie

Automotive Center of Expertise. Concept. BMW C 650 GT Plug-in Hybrid

Automotive Center of Expertise. Concept. BMW C 650 GT Plug-in Hybrid Automotive Center of Expertise Concept BMW C 650 GT Plug-in Hybrid Noud Strous & Wilco van Harselaar 3 oktober 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Conceptkeuze... 2 1.1 Hybride vormen... 2 1.1.1 Serie hybride...

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

De automotive branche staat in brand. Is dit voor u, ten aanzien van de ROB-kosten, een kans of bedreiging?

De automotive branche staat in brand. Is dit voor u, ten aanzien van de ROB-kosten, een kans of bedreiging? De automotive branche staat in brand. Is dit voor u, ten aanzien van de ROB-kosten, een kans of bedreiging? AGENDA Onverwachte ontwikkelingen Behoefte berijder/klant verandert Verandering speelveld automotive

Nadere informatie

Balanceren tussen regulering en klantwensen

Balanceren tussen regulering en klantwensen Vooruitzicht Accountantskantoren Balanceren tussen regulering en klantwensen Technologie geeft de doorslag in de controlepraktijk Omzet wettelijke controles 9% van totale omzet Omzet accountancybranche

Nadere informatie

Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende

Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende ZZP ING Economisch Bureau Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende pensioeninkomen te hebben Meer dan de helft van de zelfstandige zonder personeel (zzp ers) bouwt

Nadere informatie

met elf Concept Plug-in Hybrids deel, die worden geleased door Rijkswaterstaat, Eneco, Stedin, Roteb, TNT en Van Gansewinkel.

met elf Concept Plug-in Hybrids deel, die worden geleased door Rijkswaterstaat, Eneco, Stedin, Roteb, TNT en Van Gansewinkel. Concept Toyota Plug-In Hybrid R&D praktijktest techniek toekomstvisie Uitvoerige praktijktest Toyota test wereldwijd zeshonderd Concept Plug-in Hybrid Vehicles (Concept PHV) in een R&D praktijktest. Het

Nadere informatie

Elektrische taxi s. Kansen van elektrisch rijden voor taxibedrijven

Elektrische taxi s. Kansen van elektrisch rijden voor taxibedrijven Elektrische taxi s Kansen van elektrisch rijden voor taxibedrijven 1 Introductie Elektrisch vervoer groeit sterk in Nederland. Onder andere voor taxiondernemers kan de inzet van elektrische voertuigen

Nadere informatie

Welkom. Datum: 25 april 2014

Welkom. Datum: 25 april 2014 Welkom Datum: 25 april 2014 Even voorstellen Ronald Stoel Directeur Personal Banking Ingrid van Doremalen Financial Planner ING Private Banking 2 Uw geldzaken op orde voor nu en later, dát is Financieel

Nadere informatie

William Meerschaut PR & Communication Manager Hyundai Belux

William Meerschaut PR & Communication Manager Hyundai Belux William Meerschaut PR & Communication Manager Hyundai Belux Pionier Hyundai is pionier in onderzoek en ontwikkeling waterstoftechnologie en toepassingen. Hyundai ECCOV Hybride elektrische driewieler

Nadere informatie

De 15 meest gestelde vragen over zakelijk rijden in 2017.

De 15 meest gestelde vragen over zakelijk rijden in 2017. De 15 meest gestelde vragen over zakelijk rijden in 2017. Bijtelling, investeringsaftrek, BPM, motorrijtuigenbelasting en btw. Wie de belastingen rondom mobiliteit een beetje wil volgen, heeft er bijna

Nadere informatie

Antwoord van minister Kamp (Economische Zaken) (ontvangen 14 oktober 2013)

Antwoord van minister Kamp (Economische Zaken) (ontvangen 14 oktober 2013) AH 233 2013Z16375 van minister Kamp (Economische Zaken) (ontvangen 14 oktober 2013) 1 In hoeverre klopt de raming van 20.000 elektrische auto s in Nederland aan het eind van 2013, zoals gesteld in het

Nadere informatie

WB Evolving Design Hybride systemen

WB Evolving Design Hybride systemen WB3110 - Evolving Design Hybride systemen Marco de Beurs Examiner EPO Brandstof Electriciteit Voertuig met verbrandingsmotor: compact / licht, veel vermogen, vervuiling, complexe aandrijflijn. Voertuig

Nadere informatie

Cijfers Elektrisch Vervoer

Cijfers Elektrisch Vervoer Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 31 januari 2014) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend

Nadere informatie

Cijfers Elektrisch Vervoer

Cijfers Elektrisch Vervoer Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 30 juni 2015) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend

Nadere informatie

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015 Technische Analyse Het stappenplan Agenda Geschiedenis technische analyse Wat is technische analyse? Het stappenplan Gemiddelden

Nadere informatie

Inzet van Middelen. Voorgenomen besluit. Zaaknummer: OORJB003. Oplaadpunt elektrisch vervoer Kasteeldreef Drunen

Inzet van Middelen. Voorgenomen besluit. Zaaknummer: OORJB003. Oplaadpunt elektrisch vervoer Kasteeldreef Drunen Zaaknummer: OORJB003 Onderwerp Oplaadpunt elektrisch vervoer Kasteeldreef Drunen Collegevoorstel Inleiding De ambitie van de gemeente Heusden is om een duurzame gemeente te zijn. Met het vaststellen van

Nadere informatie

De 15 meest gestelde vragen over zakelijk rijden in 2017.

De 15 meest gestelde vragen over zakelijk rijden in 2017. De 15 meest gestelde vragen over zakelijk rijden in 2017. Bijtelling, investeringsaftrek, BPM, motorrijtuigenbelasting en btw. Wie de belastingen rondom mobiliteit een beetje wil volgen, heeft er bijna

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2015

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2015 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris hernieuwbare energiebronnen Vlaanderen 2005-2015, Vito, september 2016 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2015 bedraagt 6,0 % Figuur 1 groene stroom uit bio-energie

Nadere informatie

Bijlage: Ontwikkeling laadinfrastructuur voor het opladen van (semi) elektrische voertuigen in Eindhoven

Bijlage: Ontwikkeling laadinfrastructuur voor het opladen van (semi) elektrische voertuigen in Eindhoven Bijlage: Ontwikkeling laadinfrastructuur voor het opladen van (semi) elektrische voertuigen in Eindhoven Inleiding Het aantal elektrische auto s in Nederland is de afgelopen twee jaar zeer sterk toegenomen.

Nadere informatie

De maatregelen bestaan in hoofdlijnen uit: Betrekken medewerkers bij reduceren energieverbruik en reduceren CO2-uitstoot

De maatregelen bestaan in hoofdlijnen uit: Betrekken medewerkers bij reduceren energieverbruik en reduceren CO2-uitstoot Beleidsverklaring Co2 Deze beleidsverklaring met betrekking tot de CO2 uitstoot is onderdeel van het door M, van der Spek Hoveniersbedrijf B.V. gevoerde milieubeleid. M. van der Spek Hoveniersbedrijf B.V.

Nadere informatie

Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III

Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III Ketenanalyse 1 Inleiding Eis: Aantoonbaar inzicht in de meest materiele emissies uit scope 3 middels 2 ketenanalyses. Voor het in kaart brengen van scope III

Nadere informatie

Horeca herstelt laat

Horeca herstelt laat Kwartaalbericht Horeca NG Economisch Bureau Horeca herstelt laat Omzetgroei in 2010 dankzij prijsstijgingen De verwachte omzetontwikkeling voor de horeca zal in 2010 achterblijven bij die van de Nederlandse

Nadere informatie

Nederlandse autosector: aantallen voorlopig hoger, omzet lager

Nederlandse autosector: aantallen voorlopig hoger, omzet lager Autoretail Nederlandse autosector: aantallen voorlopig hoger, omzet lager Omzetten van Nederlandse autoretailers dalen vanaf eerste helft 2008. In nieuw verkochte aantallen blijkt verslechtering nog niet

Nadere informatie

ING Investment Office

ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 12 november 2015 Sectorcommentaar Metaal en mijnbouw Door Marina Hagoort, beleggingsanalist van het ING Investment Office In dit rapport vindt u onze vooruitzichten

Nadere informatie

10 dingen over rente die beleggers moeten weten

10 dingen over rente die beleggers moeten weten Online Seminar Beleggen 10 dingen over rente die beleggers moeten weten Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Manager ING Beleggen Amsterdam, 13 augustus 2013

Nadere informatie

Cijfers Elektrisch Vervoer

Cijfers Elektrisch Vervoer Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 30 juni 2014) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door de Rijksdienst voor Ondernemend

Nadere informatie

Petitie GELIJK SPEELVELD VOOR AUTOGAS (LPG) Autogas (LPG) voor kostenefficiënte CO2-besparing

Petitie GELIJK SPEELVELD VOOR AUTOGAS (LPG) Autogas (LPG) voor kostenefficiënte CO2-besparing Petitie GELIJK SPEELVELD VOOR AUTOGAS (LPG) (LPG) voor kostenefficiënte CO2-besparing Datum overhandiging: Dinsdag 3 november 2015 Petitie Met deze petitie die wij u aanbieden, willen wij u vragen een

Nadere informatie

S 500 PLUG-IN HYBRID.

S 500 PLUG-IN HYBRID. S 500 PLUG-IN HYBRID. Z n sterkste kracht: efficiëntie. Met de S 500 PLUG-IN HYBRID legt Mercedes-Benz wederom nieuwe maatstaven aan op technologiegebied. Daarbij zijn onovertroffen comfort, voortreffe

Nadere informatie

E Series TRUCKS.COM. New Energy Efficiency Sustainability Safety

E Series  TRUCKS.COM. New Energy Efficiency Sustainability Safety E Series WWW.GINAF TRUCKS.COM New Energy Efficiency Sustainability Safety GINAF Trucks Nederland B.V. is een vrachtwagenfabrikant met 70 jaar ervaring in ontwikkeling en truckbouw voor de niche markt.

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

Alternatieve aandrijfvormen

Alternatieve aandrijfvormen Alternatieve aandrijfvormen Als alternatief voor de klassieke benzine- en dieselmotor zijn er momenteel acht andere aandrijfvormen beschikbaar. We lijsten ze even op met telkens een definitie, de voor-

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Dynamiek huidige Automotive

Dynamiek huidige Automotive Dynamiek huidige Automotive wat brengt het ons en waar gaat het naar toe Driving Business Aftermarket congress Putten, 4-12-2012 Rob Henneveld Inhoud 1. Wat beweegt Upstream? 2. Gevolgen & kansen Downstream:

Nadere informatie

KIVI NIRIA jaarcongres Sustainable Mobility. 6 november 2013 Eindhoven. Robert Coffeng Adviesgroepmanager Mobiliteit Oranjewoud

KIVI NIRIA jaarcongres Sustainable Mobility. 6 november 2013 Eindhoven. Robert Coffeng Adviesgroepmanager Mobiliteit Oranjewoud KIVI NIRIA jaarcongres Sustainable Mobility 6 november 2013 Eindhoven Robert Coffeng Adviesgroepmanager Mobiliteit Oranjewoud Routekaart Duurzame mobiliteit Berijdersonderzoek 2013 Conclusies & aanbevelingen

Nadere informatie

EEN ELEKTRISCHE WAG E N? D E P R O S,

EEN ELEKTRISCHE WAG E N? D E P R O S, EEN ELEKTRISCHE WAG E N? D E P R O S, D E C O N T R A S E N D E P R E M I E S. Elektrische wagens zijn in. De We vertellen u alles wat u moet media hebben er de mond van vol, weten over elektrische wagens.

Nadere informatie

Universele brandstofpas buitengewoon dominant in Nederlandse mid- en groot zakelijke markt.

Universele brandstofpas buitengewoon dominant in Nederlandse mid- en groot zakelijke markt. Universele brandstofpas buitengewoon dominant in Nederlandse mid- en groot zakelijke markt. Shell doet met merk-gebonden brandstofpas goede zaken in het grootzakelijk segment. Fleet Profile heeft onderzoek

Nadere informatie

Inhoud. Elektrisch rijden: consequenties voor het ontwerp van de auto. Voorbeelden van elektrische auto s. Globale beschouwing elektrische aandrijving

Inhoud. Elektrisch rijden: consequenties voor het ontwerp van de auto. Voorbeelden van elektrische auto s. Globale beschouwing elektrische aandrijving Elektrisch rijden: consequenties voor het ontwerp van de auto Igo Besselink Werktuigbouwkunde Kivi bijeenkomst 7 juni 2010 PAGE 1 Inhoud Voorbeelden van elektrische auto s Globale beschouwing elektrische

Nadere informatie

WAT WIL de BIJLAGENRAPPORT. en WAT WIL de Werkgever? nationaal zakenauto onderzoek. nationaal zakenauto onderzoek 2013

WAT WIL de BIJLAGENRAPPORT. en WAT WIL de Werkgever? nationaal zakenauto onderzoek. nationaal zakenauto onderzoek 2013 nationaal zakenauto onderzoek 2013 WAT WIL de zakelijke rijder? en WAT WIL de Werkgever? BIJLAGENRAPPORT nationaal zakenauto onderzoek 2013 NZO 2013 Basisanalyses Berijders Onderwerpen: 1. De Zakenauto

Nadere informatie

Berijdersonderzoek elektrische auto s in NL. Pu6en, 25 juni 2013

Berijdersonderzoek elektrische auto s in NL. Pu6en, 25 juni 2013 Berijdersonderzoek elektrische auto s in NL Pu6en, 25 juni 2013 2012, Eerste berijders onderzoek Elektrische auto op 1! 2012: Ruim 2500 EV's in NL AmbiEeuze doelstellingen Veel rapporten, maar Wat beweegt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 2464 Vragen van de leden

Nadere informatie

Aantal starters stabiliseert

Aantal starters stabiliseert Kwartaalbericht Starters ING Economisch Bureau Aantal starters stabiliseert in 2013 Starters zorgen voor dynamiek in de sectoren Het aantal starters lag vorig jaar rond de 121.000, en was daarmee vergelijkbaar

Nadere informatie

Exemplarité des pouvoirs publics en matière de transport. Voorbeeldgedrag publieke overheden inzake transport. 5 novembre/er 2014

Exemplarité des pouvoirs publics en matière de transport. Voorbeeldgedrag publieke overheden inzake transport. 5 novembre/er 2014 Exemplarité des pouvoirs publics en matière de transport Voorbeeldgedrag publieke overheden inzake transport 5 novembre/er 2014 Bruxelles Environnement Département stationnement et déplacements Leefmilieu

Nadere informatie

Autobelastingen na 2011: de meest gestelde vragen

Autobelastingen na 2011: de meest gestelde vragen Autobelastingen na 2011: de meest gestelde vragen Het Ministerie van Financiën heeft het voornemen de autobelastingen grondig te herzien. Een voorstel hiertoe is in juni 2011 aan de Tweede Kamer gepresenteerd

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie