MindMapping in 6 vragen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MindMapping in 6 vragen"

Transcriptie

1 MindMapping in 6 vragen Bart Provost BrainTrain B.V.B.A. BE Predikherenhoevestraat 38 B-2840 Reet 1 +32(0)

2 MindMapping in 6 vragen 1 Wat is MindMapping? MindMapping is een breinvriendelijke techniek om informatie te verwerken. Nu, dat klinkt zo wel ingewikkeld en vaag, niet? Breinvriendelijk? Informatie verwerken? Waarom noemen wij het een 'breinvriendelijke' techniek? Als kind kon Tony Buzan -uitvinder van het concept van de MindMap - het maar niet begrijpen hoe zijn beste vriend slechte schoolresultaten behaalde op een vak als biologie, terwijl hij een geboren verteller was over alles wat van ver of dichtbij met de natuur had te maken. En dat terwijl andere kinderen, die hij zelf nogal saai vond, heel hoge scores haalden. Die nieuwsgierigheid werd uiteindelijk zijn missie: het optimaliseren van leer-processen op de meest efficiënte manier voor de lerende. Maar dan moet je natuurlijk weten hoe iemand leert, hoe iemand informatie in zijn hoofd steekt en er ook weer uithaalt. En daar komt het brein natuurlijk aan te pas. Dat is immers de super-computer waar het allemaal mee gebeurt. Tony heeft MindMapping als concept ontwikkeld omdat het rekening houdt met de eigenheid van je hersenen en de manier waarop die leerstof verwerken (meer over de manier waarop dat gebeurt, vind je in de volgende paragraaf "Waarom zou ik MindMappen?"). En zo is de oversteek van leren naar 'informatie verwerken' snel gemaakt natuurlijk. Want of je nu informatie leest, begrijpt, onthoudt omdat je dat nodig hebt voor je studies of voor je werk, het principe blijft hetzelfde. Door rekening te houden met de manier waarop je hersenen werken, kan het een stuk efficiënter. 2 Waarom zou ik MindMappen? Het lijkt wel een utopie maar je kan met minder (hersen-)moeite een beter resultaat boeken als je informatie wil verwerken, begrijpen en onthouden. Maar om dat te doen, moet je respectvol omgaan met je hersenen. Zij zijn immers de machine waarmee het allemaal gebeurt. En laat dat nu net zijn waar het jaren is misgelopen. We hebben nl. geleerd om vooral één bepaald deel van onze hersenen te gebruiken voor leer-opdrachten en informatie-verwerking. Om het potentieel van onze hersenen te maximaliseren, moeten we even een kijkje gaan nemen naar de verschillende delen die ons kunnen helpen om efficiënter informatie te verwerken. Eén van die onderdelen is de hersenstam (onderaan de hersenen - zie tekening 2.1.), waarin de 2

3 functies zitten die er verantwoordelijk voor zijn om ons in leven te houden. Men noemt dit onderdeel daarom ook wel eens het reptielenbrein. Zo loopt de hele bezenuwing van de hersenen naar de rest van ons lichaam doorheen de hersenstam. Maar in de stam zit ook het R.A.S. of het Reticulory Activation System; je kan het ook best een 'scannertje' noemen. Dat zorgt ervoor dat alle prikkels die levensbedreigend of net levensreddend zijn tijdig worden waargenomen. Zo gaat dit scannertje ons meteen waarschuwen bij gevaar of maakt het ons alert als er iets interessants of relevants gebeurt. In de meeste gevallen zijn leerstof, interne memo's, vergaderingen nu niet meteen de prikkels waar ons R.A.S. kouder of warmer van wordt. Bij het traditionele leren of informatie verwerken, wordt dit onderdeel dus veelal niet aangesproken. Een ander onderdeel is het limbisch systeem dat tegenwoordig meer en meer het midden-brein wordt genoemd door neurowetenschappers (zie tekening 2.2.). Dat limbisch systeem is verantwoordelijk voor alles wat emoties aangaat. Je zou het dus ook de gevoelslaag van de hersenen kunnen noemen. Het bestaat uit verschillende elementen, zoals de hippocampus en de amygdala (de 'amandelen'). Die laatste zijn verantwoordelijk voor de emotionele interpretatie van communicatie. Zo wordt een boze boodschap als boos en een verdrietige boodschap als verdrietig ervaren. En de hippocampus is dan weer verantwoordelijk voor opslag van informatie ('facts & figures') in het geheugen. In onze werk- of leeromgeving zit echter maar weinig emotie gebakken. Positieve emoties als passie, humor, blijdschap zijn meestal erg ver te zoeken als we kijken naar vergaderverslagen, projectnota's, studieboeken. tekening 2. 1 tekening

4 Het grootste deel van de hersenen heet niet voor niets de 'grote hersenen'. Als je ernaar kijkt, valt meteen op dat die uit twee helften bestaan, de linker en de rechter, die uiterlijk slechts lichtjes van elkaar verschillen. Neurowetenschappers hebben ooit -eigenlijk een beetje per ongelukontdekt dat beide helften verantwoordelijk zijn voor verschillende functies. Zo zal de linkerhersenhelft zich o.a. eerder bezighouden met het analyseren van lineaire patronen, met analyse, het vatten van oorzaak- gevolg-relaties, het begrijpen en produceren van woorden (in de spraakcentra van Wernicke en Broca), het begrijpen van cijfers, het op volgorde stellen van gegevens,... De rechterhersenhelft daarentegen is eerder begaan met synthese, fantasie, kleuren, beeldmateriaal als tekeningen en figuren, humor, melodie,... Als we de specialisaties van beide hersenhelften zien, dan merken we meteen dat we voor werk en studie vooral (zo niet helemaal) beroep doen op die linker hersenhelft. Jammer, want als we die rechterhelft erbij betrekken, dan levert dat meteen een pak winst op. Niet alleen blijf je meer geconcentreerd terwijl je informatie verwerkt, je kan ook makkelijker informatie onthouden. Er bestaan zelfs mnemotechnieken (geheugen-technieken) die gebaseerd zijn op het gelijktijdige gebruik van de linker en de rechter hersenhelft. Een MindMap maakt gebruik van deze neuro-kennis en activeert alle hersendelen. Niet zo met lineaire informatie die enkel aan de linkerhersenhelft appèl doet. Kijk maar eens. Gaat je 'scannertje' niet meer open staan voor een MindMap dan voor eenword- document? Roept een MindMap niet meer emotie bij je op dan een lineaire zwart-wittekst? En is je rechter hersenhelft niet veel actiever bij het opstellen van een MindMap? Tuurlijk. En dat is net de reden waarom MindMaps niet alleen breinvriendelijker maar ook efficiënter zijn dan lineaire notities. 3 Voor welke toepassingen kan ik MindMapping allemaal gebruiken? Eigenlijk kan je alle toepassingen - waarvoor je MindMap kan gebruiken- onderverdelen in twee grote categorieën, nl. wat Tony 4

5 Buzan noemt: 'note making' en 'note taking'. En dat is afhankelijk van het feit of we zelf de bedenker zijn van de informatie of niet. 3.1 'Note Making' 'Note Making' of, letterlijk vertaald, nota's maken is het structureren en organiseren van je eigen gedachten. Je kan zo bijvoorbeeld tijdens een brainstorming al je ideeën in MindMap -formaat op papier zetten. Dat gebeurt vaak tijdens creatieve denksessies, maar bvb. ook in de eerste fase van een project. Of je wil je gedachten goed op orde hebben omdat je ze wil overdragen aan (een) andere(n) tijdens een presentatie, een voordracht, een opleiding, een vergadering. Het kan natuurlijk ook zijn dat je de structuur helder wil hebben van een uitgebreide nota die je wil opstellen, of van een artikel, een eindwerk of zelfs een boek. In die gevallen spreken we van 'note making'. Het voordeel van een MindMap is dat je flexibel nieuwe ideeën kan toevoegen. Je geest is immers geen lineaire denkmachine die de ene idee volgend op de andere produceert. Integendeel, ons denk- en associatiepatroon verloopt eerder chaotisch; het zapsgewijs springen van de ene associatie naar de andere is immers de grote kracht van ons brein. Als er structuur ontbreekt in je verhaal, je nota, je brainstorming, of als die structuur niet goed zit, dan maakt een MindMap die meteen zichtbaar. In een typisch lineair document als een Wordtekst of een PowerPointpresentatie, is dat overzicht op de structuur (of het gebrek eraan) veel moeilijker. 3.2 'Note Taking' Bij 'Note Making' gaat het erom dat je de ideeën van iemand anders notuleert in MindMap -formaat. Dat kan bij het noteren tijdens een vergadering, een college, een studiedag, een lezing. Maar uiteraard ook als je een boeiende televisie- of radioreportage wil verslaan. Of bij het samenvatten van een boek of artikel. In dat geval is de meest voor de hand liggende structuur die van de spreker of auteur, niet die van jezelf. Uiteraard kan je bij een erg chaotische spreker je eigen structuur als leidraad nemen en ter plekke beslissen waar je een uitspraak noteert. Misschien creëer je zo zelfs meer zingeving dan wanneer je letterlijk noteert wat de spreker of auteur zegt ;-) 4 Hoe maak ik een goede MindMap? Je moet enkele basisregels hanteren om van een echte MindMap te kunnen spreken. En daarin zit 'm net het verschil met andere manieren van noteren die zijn afgeleid van MindMapping, zoals het spinnenweb e.d. Tony Buzan heeft deze regels niet zomaar uitgevonden maar wel omdat ze naadloos aansluiten bij de hersenwerking. Door ze toe te 5

6 passen, activeer je de juiste hersendelen, waardoor je de informatie dan weer efficiënter kan verwerken. Hieronder vind je enkele typische onderdelen voor een echte MindMap. 4.1 Je blad perifere zicht meer informatie in de breedte verwerken dan in de hoogte. 4.2 De takken van je MindMap Je mag een blad gebruiken dat zo klein of zo groot is als je zelf wil. De meeste mensen houden het bij A4-papier omdat dat het meest frequent wordt gebruikt. Maar je kan evengoed A3 gebruiken als je vooraf geen enkel idee hebt over de hoeveelheid informatie die je moet verwerken. Sommigen gebruiken zelfs A0 papier, een flipover of gewoon een stuk behangpapier als ze MindMaps in groep willen maken of toelichten. Je neemt best een blanco blad zonder lijntjes of ruitjes omdat je anders meteen geneigd bent op de lijntjes te gaan schrijven. En dat nodigt de linker hersenhelft dan wel uit tot actie maar veel minder de rechter hersenhelft. En het is net die helft die we willen activeren. Het blad zelf leggen we in landschaps-formaat, in de breedte dus. Dat komt omdat we op die manier veel meer informatie op een blad kwijt kunnen. En bovendien, we kunnen dankzij ons Maak de takken van je MindMap organisch, t.t.z. niet recht. Als je een rechte lijn gebruikt, vindt je linker hersenhelft dat wel fijn maar de rechter vindt dat eerder saai. Moet je dan een kronkelende slangen-tak maken? Neen, uiteraard hoeft dat niet. Gewoon uit de losse pols een tak tekenen, volstaat. Zorg er ook voor dat je tak maar net even lang is als je woord zelf lang is. Dus korte takken voor korte woorden, lange takken vor langere woorden. Dat heeft als voordeel dat je niet meteen aan de randen van je blad terecht komt en zo kostbare plaats verspeelt. En, zeg nu zelf, een MindMap met allemaal lange sprieten zonder inhoud, dat oogt ook niet netjes. In de opbouw van de takken van je MindMap zit ook een structuur. Het is namelijk zo dat een tak, van waaruit 3 andere takken vertrekken, bovengeschikt is aan die 3 takken. Je zou het de oudertak kunnen noemen van die drie. Hoe verder je aftakt naar de periferie van je blad toe, hoe meer je op ondergeschikt of detail-niveau komt. 6

7 De eerste takken die vertrekken van de centrale tekening of titelbalk, zijn dus de belangrijkste onderdelen van je MindMap. Tony noemt ze daarom ook B.O.I.'s of Basic Ordering Ideas, de basisstructuur ideeën. 4.3 Sleutelwoorden Een MindMap is eigenlijk een heel luchtig document. Dat komt omdat mindmappers enkel gebruik maken van sleutelwoorden in plaats van hele volzinnen. Het is immers zo dat 90% van een boodschap redundant is of, met andere woorden, dat we 90% van de informatie niet nodig hebben om de hele boodschap te begrijpen. We volstaan met 10% voor een goed begrip. Het is niet altijd eenvoudig om een goed sleutelwoord te vinden. Het hangt af van wat juist je doelstelling is: een MindMap voor een brainstorming waarbij de bedoeling is zo veel mogelijk nieuwe ideeën op te roepen of een geheugen-mindmap waarmee je informatie makkelijk in je geheugen wil opslaan. Wil je een brainstorming- MindMap maken, kies dan voor zinvolle woorden die meteen nieuwe associaties oproepen, die tot nieuwe ideeën leiden. Zo kan het sleutelwoord "voorbereiding" allemaal ideeën oproepen die met de voorbereidende fase van een project te maken hebben. Wil je de informatie op je MindMap in je geheugen opslaan, kies je best voor een woord waarin enerzijds een boel informatie gesloten zit en dat je anderzijds toelaat in omgekeerde richting alle informatie terug op te roepen op basis van dat ene woord. Zo werkt een sleutelwoord dan eigenlijk als een soort ZIPbestand. Je kan verschillende bestanden opslaan in een ZIPbestand en dat nadien weer openen om de originele bestanden te bekijken. Per definitie is een sleutelwoord dus erg individueel bepaald. De ene persoon zal alle praktischtechnische voorbereidingen voor een grote vergadering vatten in het sleutelwoord "logistiek"; voor iemand anders kan dat perfect met het sleutelwoord "organisatie" of "praktisch". Het belangrijkste criterium is dat jij er baat bij hebt. Wat verband houdt met bovenstaande, is de regel om per tak maar één (1) woord te zetten. Een hele zin kan je immers minder snel lezen en interpreteren dan één enkel woord. En een hele zin leidt niet (of toch veel minder) tot nieuwe associaties dan wanneer je 1 woord gebruikt. Plaats je woorden ook op de takken en laat ze er niet boven of onder zweven. Zo hou je structuur en inhoud met elkaar verbonden. En een MindMap waarbij alle 7

8 woorden zweven, is erg slordig en moelijk te lezen. Wat die leesbaarheid betreft, raad ik je aan om eventueel in drukletters te schrijven, tenzij je natuurlijk al erg leesbaar schrijft. En daarom kan je ook best niet verticaal gaan schrijven want dan moet je ofwel je blad ofwel je hoofd gaan draaien om je MindMap toch nog te kunnen lezen. Best is 45 te hanteren als schrijfrichting ofwel volgens de diagonalen van je blad. 4.4 Het gebruik van beelden Eén beeld zegt meer dan duizend woorden. En dat is zo op meerdere vlakken. De grote meerderheid van de mensen is visueel ingesteld, t.t.z. bij de verwerking van informatie geven zij de voorkeur aan de visuele aspecten van de informatie om die te duiden, te begrijpen en op te slaan. En laat woorden nu absoluut geen visuele informatie zijn maar wel auditieve. Dat komt omdat we woorden subvocaliseren ofwel geluidloos in ons hoofd nazeggen. Dat maakt dat woorden niet de meest optimale informatie-prikkel zijn. Nu wordt allerhande visuele informatie (tekeningen, foto's, kleuren e.d.) niet enkel makkelijker verwerkt maar zelfs veel beter opgeslagen in het geheugen. We slagen er blijkbaar beter in om beelden uit ons geheugen terug op te roepen dan semantische informatie (of puur tekstuele informatie). En stel je voor dat je snel een MindMap wil nakijken om de kennis die erin staat op te frissen. Of dat je een presentatie houdt en dat je je MindMap als leidraad naast je hebt liggen. Dan heb je natuurlijk niet de tijd om je tekst uitgebreid te gaan lezen maar moet één snelle blik volstaan. En dan bieden beelden uitkomst. Zij laten toe om in een oogopslag informatie op te roepen. Zo worden ze als het ware een visueel ankerpunt. Je voelt meteen aan dat zulke tekeningen op hun beurt hetzelfde principe moeten huldigen als sleutelwoorden. Ze moeten de informatie in zich dragen en meteen ook toelaten die informatie terug op te roepen. Vaak vinden mensen het moeilijk tekeningen te maken. Ze zeggen dat ze niet goed genoeg kunnen tekenen bijvoorbeeld. Of dat ze geen sprekende tekening kunnen bedenken die de informatie juist weergeeft. Belangrijk is dat je beseft dat je helemaal geen Picasso of Rubens hoeft te zijn om een goede tekening te maken. Een tekening is immers goed als ze werkt voor jou. Als jij op basis van je eigen beeld (een tekening, een pictogram, een cartoon,...) perfect weet welke informatie je ermee bedoelt, is dat de meest optimale tekening. 8

9 Stoei ook eens met 3D en met kleuren. Je zal zien dat je je waarschijnlijk nog amuseert terwijl je werkt ook!? En hoe moet je nu beelden integreren in je MindMap? Om te beginnen maak je een grotere tekening die je centraal op je blad zet. Die heeft te maken met het thema van je MindMap. De bedoeling hiervan is dat je meteen je creativiteit stimuleert om voldoende associaties op te roepen. Daarnaast voeg je verspreid over je MindMap beelden toe, bij begrippen en woorden die belangrijk zijn om te onthouden of om je verhaal opnieuw te reconstrueren. Je kan woorden zelfs gewoon helemaal vervangen door visuele elementen. 4.5 Verbanden leggen in je MindMap Vaak gebeurt het dat bepaalde onderdelen verband houden met elkaar. En in een MindMap kan je daar veel meer flexibel mee omspringen dan in lineaire notities waar de zaken die in relatie staan tot elkaar vaak op verschillende bladzijden staan. Tussen de takken in een MindMap kan je op verschillende manieren verbanden leggen. Staan de takken dicht bij elkaar kan je gewoon een pijl tekenen die de richting van het verband aangeeft. En staan ze verder uit elkaar kan je werken met codes, symbolen of kleuren om een relatie aan te geven. Het mooie aan een MindMap is dat je oneindig veel relaties kan leggen. Doordat alle informatie op één pagina staat, verlies je nooit het overzicht. 4.6 Je eigenste werkstuk Bovenal moet je ervoor zorgen dat je MindMap ook echt joùw eigen MindMap wordt. Hij moet goed werken voor jou, je moet met kleuren werken die jij graag ziet, je moet gaandeweg joùw eigen stijl ontwikkelen. Want net dan kan je de kracht van MindMappen tot zijn volle recht doen komen! 5 Waar kan ik meer informatie over MindMapping vinden? 5.1 Websites

10 5.2 boeken Buzan Tony - Use Your Memory - BBC Books 1992 Buzan Tony - Speed Reading - BBC Books 1998 Buzan Tony Head First Thorsons 2000 Buzan Tony Head Strong Thorsons 2001 Buzan Tony Embracing Change Thorsons 2005 Buzan Tony The power of Creative Intelligence Thorsons 2001 Buzan Tony The power of Spiritual Intelligence Thorsons 2001 Buzan Tony The power of Verbal intelligence Thorsons 2001 Buzan Tony The power of Social intelligence Thorsons 2001 Buzan Tony Mind Maps for kids Harper Collins 2004 Buzan Tony The ultimate book of Mind Maps Thorsons 2006 Buzan Tony Mind Maps at work Harper Collins Jaspaert, H. & Maes, P. Hebbes, verstand van leren & leren van je verstand Die Keure Ornstein, R. & Thompson, R. - The amazing brain - Houghton Mifflin company S.Sousa David - How the brain learns - Crowi, Press INC. Zull James The art of changing the brain - Stylus Springer & Deutsch - Left brain, right brain - Freeman & Company Worth Publishers Russell Peter - The brain book Routledge Pert Candace - Molecules of emotion Scribner 6 Enkele voorbeeld- MindMaps Op de volgende pagina s vindt u enkele voorbeeld-mindmaps, zowel in kleur als in zwart-wit. De allereerste MindMap echter bevat de wetten van het MindMappen om een goede MindMap te maken. Gelb, M. & Buzan, T. - Lessons from the art of juggling - Harmony books Gardner, Howard - Multiple Intelligences- Basic Books Greenfield, S. - The Human Mind Explained - Henry Holt and company Greenfield, S. - The human brain A guided tour - basic Books Greenfield, S. - The private life of the brain - John Wiley & sons, Inc

11 11

12 12

13 13

14 14

15 15

16 16

17 17

18 18

19 19

20 20

21 21

22 22

23 23

24 24

door Eric Maccare januari 2014 1

door Eric Maccare januari 2014 1 door Eric Maccare januari 2014 1 doel: Autisme en mindmap Thuis en School Mindmap uitvoeren in een thuis situatie met 2 jongeren met een vorm van autisme en in een Schoolse Activiteiten groep, gemixte

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Hoe maak je een mindmap? 2

Hoofdstuk 1: Hoe maak je een mindmap? 2 Inhoud Brief van Tony Hoofdstuk 1: Hoe maak je een mindmap? 2 Wat is een mindmap? 4 Hoe komt het dat mindmappen echt werkt? 5 Je les leren Stel je eens voor Mindmap van jouw huis Hoe maak je een mindmap?

Nadere informatie

Alphonse Degryse, ADC commv. 1434 nl MINDMAPPING Creativiteit en structuur in enkele pennentrekken

Alphonse Degryse, ADC commv. 1434 nl MINDMAPPING Creativiteit en structuur in enkele pennentrekken MINDMAPPING Creativiteit en structuur in enkele pennentrekken Alphonse Degryse, ADC commv 1434 nl MINDMAPPING Creativiteit en structuur in enkele pennentrekken ADC commv VEWA 2014 Het copyright van deze

Nadere informatie

Dag 15 - natuurlijk speechen met mind mapping

Dag 15 - natuurlijk speechen met mind mapping Dag 15 - natuurlijk speechen met mind mapping Zodra je er op gaat letten zie je dat veel toespraken eigenlijk heel onnatuurlijk overkomen. De spreker staat kaarsrecht achter zijn spreekgestoelte. Hij duikt

Nadere informatie

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1

leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 leer-actief werkboek Naam: www.leer-actief.nl 1 actief leren WWW.leer-actief.nl Dit is Wybo. Wybo was vroeger een heel gewoon jongetje, maar hij was wel erg lui. En dat...werd zijn redding. Hij had nooit

Nadere informatie

Mindmapping in het LO en BO

Mindmapping in het LO en BO Mindmapping in het LO en BO Theoretische achtergronden en praktische toepassingen Empirisch onderzoek MM Bij mezelf Bij kdn gewoon onderwijs lager: 3de graad SO Hoger en universitair Bij kinderen BO J.N.

Nadere informatie

BRAINTRAINING VOOR WERK EN STUDIE. Overzicht modules

BRAINTRAINING VOOR WERK EN STUDIE. Overzicht modules BRAINTRAINING VOOR WERK EN STUDIE Overzicht modules Overzicht training Je krijgt een globaal inzicht in de werking van de hersenen en leert technieken om: Je hersencapaciteit beter te benutten sneller

Nadere informatie

10 Stappen voor het maken van een Mindmap

10 Stappen voor het maken van een Mindmap 10 Stappen voor het maken van een Mindmap Benodigdheden Om een mindmap te maken heeft u de volgende materialen nodig: papier stiften Gebruik bij voorkeur A3-formaat blanco papier, lijntjes of ruitjes leiden

Nadere informatie

Lereniseenmakkie Werkboek

Lereniseenmakkie Werkboek Dit document laat van een aantal activiteiten uit het Werkboek de eerste bladzijde zien én de Handleiding voor leerkrachten. Ken jouw auto Handige routes Zelf rijden en pech onderweg Meester over je motor

Nadere informatie

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn.

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn. Werkstukwijzer Deze werkstukwijzer helpt je om een werkstuk in elkaar te zetten. Je vult eerst een formulier in. Op dit formulier komt te staan waar je werkstuk over gaat en hoe je het aanpakt. Met behulp

Nadere informatie

Donec. Pellentesque: Consectetuer: KBS De Triangel Mei 2012

Donec. Pellentesque: Consectetuer: KBS De Triangel Mei 2012 KBS De Triangel Mei 212 Wat is Mindmappen? Mindmappen is een door de Engelsman Tony Buzan ontwikkelde techniek. Leerlingen leren meer informatie verwerken,complexe informatie structureren, een beter overzicht

Nadere informatie

het lerende puberbrein

het lerende puberbrein het lerende puberbrein MRI / fmri onbalans hersenstam of reptielenbrein automatische processen, reflexen, autonoom het limbisch systeem of zoogdierenbrein cortex emotie, gevoel, instinct, primaire behoeften

Nadere informatie

Voorwoord 9. Inleiding: Hello 12. Hoofdstuk 1: Mindmap de Mind-app 20

Voorwoord 9. Inleiding: Hello 12. Hoofdstuk 1: Mindmap de Mind-app 20 Inhoud Voorwoord 9 Inleiding: Hello 12 Hoofdstuk 1: Mindmap de Mind-app 20 Mind-app 21 De kracht van de mindmap 22 Overzicht en inzicht 22 Ordenen, onthouden en bedenken 23 Een mindmap voor alles! 24 Gebruik

Nadere informatie

Weet meer...breng je brein in kaart

Weet meer...breng je brein in kaart Weet meer...breng je brein in kaart Benut de kracht van visuele informatie Een beeld is meer waard dan duizend hangmappen. Ons eigen organisch brein werkt zelden lineair. Onze beste ideeën en inzichten

Nadere informatie

2.3 Mindmappen De nadelen van normale aantekeningen

2.3 Mindmappen De nadelen van normale aantekeningen 2.3 Mindmappen Doelen stellen, een planning maken en prioriteiten stellen kun je gebruiken voor je werksituatie, je privé en het studeren. De twee hoofdstukken die nu volgen, gaan over vaardigheden die

Nadere informatie

Voorbereiding websiteproject. Bijlage bij e book HTML5 en CSS3 - Joris Geens

Voorbereiding websiteproject. Bijlage bij e book HTML5 en CSS3 - Joris Geens Voorbereiding websiteproject Bijlage bij e book HTML5 en CSS3 - Joris Geens Bijlage e-book HTML5 en CSS3 ISBN 978-87-403-0779-5 Joris Geens Download het volledige e-book gratis op bookboon.com en soopbooks.com

Nadere informatie

Waarom een samenvatting maken?

Waarom een samenvatting maken? Waarom een samenvatting maken? Er zijn verschillende manieren om actief bezig te zijn met de leerstof. Het maken van huiswerk is een begin. De leerstof is al eens doorgenomen; de stof is gelezen en opdrachten

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Letterlijk: een kaart (map) van je gedachten (mind) Figuurlijk: een netwerk. van kleurrijke sleutelwoorden en symbolen rond een centraal thema

Letterlijk: een kaart (map) van je gedachten (mind) Figuurlijk: een netwerk. van kleurrijke sleutelwoorden en symbolen rond een centraal thema 1 Letterlijk: een kaart (map) van je gedachten (mind) Figuurlijk: een netwerk van kleurrijke sleutelwoorden en symbolen rond een centraal thema 2 horizontaal panoramisch of 'landscape'-formaat onze hersenen

Nadere informatie

(IO)IO Werkvormen kennisoverdracht

(IO)IO Werkvormen kennisoverdracht Hoe zet ik deelnemers aan het werk om zich kennis eigen te maken? Hoe sluit ik beter aan bij het kennisniveau van de deelnemers Hoe maak ik kennisoverdracht actief? Leestafel Op een tafel in de zaal liggen

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Communicatie is meer dan spreken: Over communicatie met mensen met cognitieve gevolgen na niet aangeboren hersenletsel

Communicatie is meer dan spreken: Over communicatie met mensen met cognitieve gevolgen na niet aangeboren hersenletsel Communicatie is meer dan spreken: Over communicatie met mensen met cognitieve gevolgen na niet aangeboren hersenletsel Communicatie en hersenletsel: begrijpen wij elkaar? September 2010 Voorstellen Vakantie

Nadere informatie

HALLO WERELD WERKSTUK

HALLO WERELD WERKSTUK HALLO WERELD WERKSTUK Opdracht Maak een werkstuk over China, het onderwerp van het boek De Parel en De Draak. Beschrijf verschillende aspecten van het land en maak je werkstuk zo afwisselend mogelijk.

Nadere informatie

Mind Maps. An agile way of working. Huib Schoots Jean-Paul Varwijk

Mind Maps. An agile way of working. Huib Schoots Jean-Paul Varwijk Mind Maps An agile way of working Huib Schoots Jean-Paul Varwijk TestNet najaarsevenement 2012 Programma Introductie Onze hersenen Logica Spraak Taal Analytisch Rekenen Abstract denken Kleur Fantasie Muziek

Nadere informatie

Illustratie Doorlopende lijn Leren Leren Voortgezet Onderwijs (12-18 jr)

Illustratie Doorlopende lijn Leren Leren Voortgezet Onderwijs (12-18 jr) Het overgrote deel van de kinderen zijn, wanneer net geboren, al leerfabriekjes. De drang tot leren is een natuurlijk gegeven. Uitdagend onderwijs stimuleert en ontwikkelt het kunnen leren. Wanneer leerlingen

Nadere informatie

DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 3-4)

DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 3-4) Excellente gespreksvoering met excellente leerlingen DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 3-4) Deze uitgave maakt onderdeel uit van het product Excellente gespreksvoering met excellente leerlingen. Dit product

Nadere informatie

Gepubliceerde afleveringen: ( zie volgende pagina s) Februari 2010

Gepubliceerde afleveringen: ( zie volgende pagina s) Februari 2010 Gepubliceerde afleveringen: ( zie volgende pagina s) Maart 2010 Februari 2010 September 2010 April 2012 AVI nieuw S llezen Hoogbegaafd? Mindmappen AVI*-Nieuw? (*AVI=Analyse Van Individualiseringsvormen)

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

Informatie structureren en visualiseren: MindMapping en PowerPoint voor trainers en sprekers

Informatie structureren en visualiseren: MindMapping en PowerPoint voor trainers en sprekers 1 Informatie structureren en visualiseren: MindMapping en PowerPoint(less) voor trainers en sprekers. Alphonse DEGRYSE, ADC commv 2 Een presentatie voorbereiden en geven, aantekeningen maken in een bespreking,

Nadere informatie

De bruistablet. Creatief zoeken naar

De bruistablet. Creatief zoeken naar De bruistablet Creatief zoeken naar sprankelende oplossingen Op de jeugddienst word je dagdagelijks geconfronteerd met kleine en/of grote problemen, vraagstukken, uitdagingen die een antwoord van je vragen.

Nadere informatie

DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 5-8)

DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 5-8) Excellente gespreksvoering met excellente leerlingen DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 5-8) Deze uitgave maakt onderdeel uit van het product Excellente gespreksvoering met excellente leerlingen. Dit product

Nadere informatie

SPEELWIJZE EIGEN WIJSHEDEN SPEL - Bladzijde 1 / 6

SPEELWIJZE EIGEN WIJSHEDEN SPEL - Bladzijde 1 / 6 SPEELWIJZE EIGEN WIJSHEDEN SPEL - Bladzijde 1 / 6 SPEELWIJZE Eigen Wijsheden Spel Citaten zijn sinds mensenheugenis voor velen een inspiratiebron: het is de kunst om met weinig woorden veel te zeggen.

Nadere informatie

4. Wat zijn de minder positieve dingen ( leerpunten dus )

4. Wat zijn de minder positieve dingen ( leerpunten dus ) In gesprek tijdens je stage Wanneer je het gesprek hebt gehad moet er een evaluatie worden gemaakt van het gesprek. Het verslag hoeft niet mee te zijn dan een half A 4tje. Er zijn een aantal punten belangrijk.

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Leren kan je leren 1 ste jaar leerlingenfiche 1. TechnOV. Zennelaan 51-53. School voor wetenschap en technologie

Leren kan je leren 1 ste jaar leerlingenfiche 1. TechnOV. Zennelaan 51-53. School voor wetenschap en technologie Leren kan je leren 1 ste jaar leerlingenfiche 1 TechnOV Zennelaan 51-53 School voor wetenschap en technologie Naam: Klas: Leren kan je leren 1 ste jaar leerlingenfiche 2 1. Organiseren en verkennen 1.1

Nadere informatie

Geheugen. Hoe werkt het geheugen? Tips om je geheugen te verbeteren

Geheugen. Hoe werkt het geheugen? Tips om je geheugen te verbeteren Geheugen In het hoger onderwijs komt je geheugen voor nieuwe uitdagingen te staan. Je moet plots erg grote hoeveelheden leerstof zelfstandig verwerken én onthouden. Sommige studenten hebben het gevoel

Nadere informatie

Hoe maak ik een werkstuk?

Hoe maak ik een werkstuk? Hoe maak ik een werkstuk? Stap 1: Onderwerp en vraag Voordat je kunt beginnen met het maken van een werkstuk, moet je natuurlijk een onderwerp kiezen. Als je een onderwerp hebt gekozen ga je bedenken wat

Nadere informatie

Auteursrechten. Stuur dit e-book door naar je vrienden en vriendinnen! Dhr. Sven Veenstra. (www.svenveenstra.com) VERSIE 2.0

Auteursrechten. Stuur dit e-book door naar je vrienden en vriendinnen! Dhr. Sven Veenstra. (www.svenveenstra.com) VERSIE 2.0 Auteursrechten Dit e-book mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, print, elektronisch of op welke andere wijze dan ook worden opgeslagen in een database of ander computer

Nadere informatie

Werkstukken en presentaties

Werkstukken en presentaties Werkstukken en presentaties Naam Werkstuk thuis Spreekbeurt met powerpoint Robin 14 april 30 september Julian 14 april 7 oktober Lieke 14 april 28 oktober Robbin 14 april 4 november Annicka 14 april 11

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren BEGRIJP JE WAT IK ZEG? Over communicatie, luisteren en vooroordelen Situering Om op een zinvolle manier met elkaar te communiceren, heb je veel vaardigheden nodig. De doelstellingen van deze trainingsachtige

Nadere informatie

Over dit e-bookje. Dit is versie 1.0 van 14 waardevolle studietips die echt werken

Over dit e-bookje. Dit is versie 1.0 van 14 waardevolle studietips die echt werken Over dit e-bookje Dit is versie 1.0 van 14 waardevolle studietips die echt werken Fijn dat je dit e-bookje leest! Ik hoop dat het je zal inspireren, inzichten zal geven en bovenal dat het je helpt succesvoller

Nadere informatie

Leren leren : geschiedenis

Leren leren : geschiedenis Leren leren : geschiedenis A. In klas 1) actief meewerken Als je actief meewerkt in de klas, spaar je thuis heel wat tijd uit! = nadenken over vragen, proberen te antwoorden, vragen stellen over onderdelen

Nadere informatie

9 VUISTREGELS VOOR EFFICIËNT BLOGGEN. Leer de grondbeginselen van het bloggen in 9 eenvoudige, maar essentiële stappen.

9 VUISTREGELS VOOR EFFICIËNT BLOGGEN. Leer de grondbeginselen van het bloggen in 9 eenvoudige, maar essentiële stappen. 9 VUISTREGELS VOOR EFFICIËNT BLOGGEN Hoe schrijf je een blog artikel dat gelezen en gedeeld wordt? Leer de grondbeginselen van het bloggen in 9 eenvoudige, maar essentiële stappen. Hoe schrijf je een blog

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

Voorwoord Zo maakte ik kennis met mindmapping 7

Voorwoord Zo maakte ik kennis met mindmapping 7 Inhoud Voorwoord Zo maakte ik kennis met mindmapping 7 Hoofdstuk 1 Wat is Freemind? 9 1.1 Wanneer gebruik je Freemind? 10 1.2 Waarom zou ik een mindmap maken? 10 Hoofdstuk 2 Wat kan ik met mindmapping?

Nadere informatie

Activiteit: Filosoferen met kinderen over taal

Activiteit: Filosoferen met kinderen over taal Activiteit: Filosoferen met kinderen over taal Doelgroep groepen 5 t/m 8 Materialen handleiding Filosoferen met kinderen, informatie en tips schoolbord of flip-over schrijf- of tekenpapier pennen, potloden

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

Je doel behalen met NLP.

Je doel behalen met NLP. Je doel behalen met NLP. NLP werkt het beste als al je neurologische niveaus congruent zijn. Met andere woorden: congruent zijn betekent wanneer je acties en woorden op 1 lijn zijn met je doelen, overtuigingen,

Nadere informatie

Hersenen, emotie en gedrag beïnvloeden

Hersenen, emotie en gedrag beïnvloeden Breinvoeding voor beïnvloeding Hersenen, emotie en gedrag beïnvloeden Bekijk de onderstaande twee figuren. Bij welke figuur is de lange lijn precies doormidden gedeeld? Tekening: Patrick Maitimo Meet de

Nadere informatie

Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008

Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008 Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008 Gevoel en emoties / definitie Emoties: in biologische zin: affectieve reacties. Prikkeling van dit systeem geeft aanleiding tot allerlei lichamelijke reacties.

Nadere informatie

BROCHURE TIENER COLLEGE

BROCHURE TIENER COLLEGE BROCHURE TIENER COLLEGE School is niet een voorbereiding op het leven, maar is het leven zelf. John Dewey loopbaan wilt vervolgen. Door het werken met een speciaal voor jou samengesteld programma willen

Nadere informatie

Waar gaat dit boek over? Verschillende beelddenkers. Dit boek gaat over kinderen die in beelden denken.

Waar gaat dit boek over? Verschillende beelddenkers. Dit boek gaat over kinderen die in beelden denken. Verschillende beelddenkers Twee vriendinnen: Fátima en Jolijn. Allebei denken ze in beelden, maar allebei op hun eigen manier. Fátima is een kei in dansen. Ze heeft een goed ritmegevoel en kan een dans

Nadere informatie

INLEIDING. Inleiding

INLEIDING. Inleiding INLEIDING 13 Inleiding Je hebt besloten dit boek te lezen. Waarschijnlijk heb je op dit moment een relatie. En waarschijnlijk ben je benieuwd hoe je je relatie kunt verbeteren: je begrijpt je partner niet

Nadere informatie

Didactisch Coachen: checklist voor het basisonderwijs

Didactisch Coachen: checklist voor het basisonderwijs Didactisch Coachen: checklist voor het basisonderwijs Inleiding Een beeldcoach filmt een aantal leraren op een leerplein. Toevallig komen twee leraren tijdens dat filmen opeenvolgend bij dezelfde leerling

Nadere informatie

HOOFDSTUK 9 DE ROL VAN CREATIVITEIT

HOOFDSTUK 9 DE ROL VAN CREATIVITEIT HOOFDSTUK 9 DE ROL VAN WAT IS? Creativiteit: het vermogen om perspectieven, paden, oplossingen, mogelijkheden en ideeën te zien die anderen niet kunnen of willen zien. Innovativiteit vereist creativiteit.

Nadere informatie

Willibrordus: cultuur in ons hart

Willibrordus: cultuur in ons hart 1. Willibrordus: cultuur in ons hart De huidige maatschappij vraagt om creatieve burgers die nieuwe ideeën kunnen bedenken en uitwerken. Daarom mag je op de Willibrordus door spelen wijs(er) worden! Kom

Nadere informatie

Hoofdstuk 17 - Memoriseren, overhoren en studeren

Hoofdstuk 17 - Memoriseren, overhoren en studeren Hoofdstuk 17 - Memoriseren, overhoren en studeren 17.1. Inleiding 225 17.2. Uit het hoofd leren, met uitspraak erbij 227 17.3. Studeren door het maken van een Mindmap 229 17.4. Tekst markeren, samenvatten

Nadere informatie

REKENVAARDIGHEID BRUGKLAS

REKENVAARDIGHEID BRUGKLAS REKENVAARDIGHEID BRUGKLAS Schooljaar 008/009 Inhoud Uitleg bij het boekje Weektaak voor e week: optellen en aftrekken Weektaak voor e week: vermenigvuldigen Weektaak voor e week: delen en de staartdeling

Nadere informatie

Mind Mapping, MindManager & Creatief Denken

Mind Mapping, MindManager & Creatief Denken Mind Mapping, MindManager & Creatief Denken L + R MMMCD 2009/1: 1 & 7 oktober Kosten: De investering per module bedraagt: 295,00 De investering bij een boeking van: twee modules bedraagt: 560,00* drie

Nadere informatie

Het maken van een werkstuk

Het maken van een werkstuk Het maken van een werkstuk Deze papieren geven informatie over: A. De verzorging : Hoe hoort een werkstuk er uit te zien? B. De indeling : Hoe wordt een werkstuk ingedeeld? C. Het onderwerp : Waarover

Nadere informatie

IN 7 STAPPEN NAAR EEN PROFESSIONEEL LINKEDIN PROFIEL

IN 7 STAPPEN NAAR EEN PROFESSIONEEL LINKEDIN PROFIEL IN 7 STAPPEN NAAR EEN PROFESSIONEEL LINKEDIN PROFIEL In 7 stappen naar een professioneel LinkedIn profiel! Om je positie op de (arbeids)markt te behouden en te versterken is online zichtbaarheid erg belangrijk.

Nadere informatie

Het Presentatie Structuur Model Hoe ontwikkel jij overtuigende presentaties en webinars? Introverte ZZP-ers worden hooggewaardeerde experts.

Het Presentatie Structuur Model Hoe ontwikkel jij overtuigende presentaties en webinars? Introverte ZZP-ers worden hooggewaardeerde experts. Het Presentatie Structuur Model Hoe ontwikkel jij overtuigende presentaties en webinars? Introverte ZZP-ers worden hooggewaardeerde experts. Het Presentatie Structuur Model De hoofdindeling van een presentatie,

Nadere informatie

Maak van je kind een maker!

Maak van je kind een maker! Maak van je kind een maker! En word er zelf ook één. Zes regels waarmee dat waarschijnlijk best wel lukt. 1 Welkom In dit boekje vertellen we over maken. Het is speciaal gemaakt voor ouders die samen met

Nadere informatie

Persoonlijke ontwikkeling

Persoonlijke ontwikkeling Zomer Persoonlijke ontwikkeling GEDRAG Je houdt je aan regels en afspraken Je kunt je beurt afwachten Het omgaan met teleurstelling lukt Je komt er altijd eerlijk voor uit als er iets fout is gegaan OMGAAN

Nadere informatie

Beoordelingsformulieren

Beoordelingsformulieren Beoordelingsformulieren In elke prestatie zitten zoals hierboven uiteengezet (p. 81) vijf elementen verpakt. Het Takenblad is daarop gebaseerd. Om elk van die vijf elementen grondig te kunnen beoordelen

Nadere informatie

OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE. Richard Broer trainer/adviseur VERGADERAARS ALERT!

OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE. Richard Broer trainer/adviseur VERGADERAARS ALERT! 1 OR & VERGADEREN VARIATIE EN VERRASSING HOUDEN DE VERGADERAARS ALERT! Richard Broer trainer/adviseur IS VERGADEREN HET JUISTE INSTRUMENT? 2 Ja! Iedereen tegelijk op de hoogte Korte tijd nodig Synergetische

Nadere informatie

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN E-blog HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN In talent & groei Het is belangrijk om je talent goed onder woorden te kunnen brengen. Je krijgt daardoor meer kans om het werk te

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

Meerkeuze-examen. 1 http://www.studielicht.be. Inhoud

Meerkeuze-examen. 1 http://www.studielicht.be. Inhoud Meerkeuze-examen Inhoud Hoe ziet een meerkeuze-examen eruit?... 1 Hoe bereid ik me voor op een meerkeuze-examen?... 1 Hoe pak ik een meerkeuzevraag aan?... 2 Hoe werk ik met het antwoordformulier?... 3

Nadere informatie

Food2Move Papendrecht

Food2Move Papendrecht Nieuwe Mindset : gezonde gewoontes aanleren Auteur: Jack Boekhorst OptimaleGezondheid.nl De eerste stap naar een gezonder leven is het in kaart brengen van al jouw gewoontes die invloed hebben op jouw

Nadere informatie

Workshop Eenvoudig Websites Maken Werkboek

Workshop Eenvoudig Websites Maken Werkboek Workshop Eenvoudig Websites Maken Werkboek 1 Schrijven voor het web 1.1 Sheets met vragen De workshopbegeleider kan je de presentatie met vragen doormailen. Je kan hem bereiken via ossdenbosch@ptcc.nl

Nadere informatie

Doel van deze presentatie is

Doel van deze presentatie is Doel van deze presentatie is Oplossingsgericht? Sjoemelen? Evaluatie van de praktische oefening. Verbetersuggesties qua oplossingsgerichtheid (niet met betrekking tot de inhoud van de gebruikte materialen)

Nadere informatie

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Jezelf presenteren De medewerker moet zichzelf goed presenteren. Bijvoorbeeld door er schoon en verzorgd uit te zien. Zo laat hij/zij een goede indruk

Nadere informatie

Durf je de confrontatie met jezelf aan?

Durf je de confrontatie met jezelf aan? Durf je de confrontatie met jezelf aan? Niets is toeval het valt je toe yogalerares Voor mijn dochters: Katy Perry Firework 1 Je bent Vuurwerk! Laat alle Kracht, Licht en Liefde eruit komen! Wanneer je

Nadere informatie

Creatie-bordspel. Deze zichtversie geeft een indruk van het totale boekje dat uit 15 pagina s bestaat.

Creatie-bordspel. Deze zichtversie geeft een indruk van het totale boekje dat uit 15 pagina s bestaat. Creatie-bordspel Deze zichtversie geeft een indruk van het totale boekje dat uit 15 pagina s bestaat. 2 Wat is de Tzolkin Het is één van de kalenders uit de Mayacultuur. De Tzolkin is een creatiekalender.

Nadere informatie

Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging

Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging Info@piresearch.nl www.piresearch.nl Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging Een beloningskaart helpt ouders gericht aandacht te besteden aan gewenst gedrag van hun

Nadere informatie

Aanpak van een cursus

Aanpak van een cursus Aanpak van een cursus Je gaat best op zoek naar een efficiënte manier van studeren. In het hoger onderwijs is het immers niet meer doeltreffend om alles op dezelfde manier aan te pakken. Je kan dus niet

Nadere informatie

HOE BEREIK IK STAP VOOR STAP MIJN DOEL?

HOE BEREIK IK STAP VOOR STAP MIJN DOEL? HOE BEREIK IK STAP VOOR STAP MIJN DOEL? ANN DE SCHEPPER HOE BEREIK IK STAP VOOR STAP MIJN DOEL? 1 INLEIDING Je hebt een bepaal d concreet doel voor ogen. Misschien probeerde je al vaak om het te bereiken

Nadere informatie

Bij u schuil ik, u bent mijn schild,

Bij u schuil ik, u bent mijn schild, Bij u schuil ik, u bent mijn schild, in uw woord stel ik mijn hoop. Psalm 119:114 inleiding Laten we eerlijk zijn: het is niet zo eenvoudig om regelmatig uit de Bijbel te lezen en te bidden. Onze volle

Nadere informatie

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren.

- Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt geschreven. - Je hebt aanmoediging nodig om je huiswerk te noteren. Schoolse competenties Competentie 1: Agendagebruik - Je schrijft je huiswerk in je agenda als dit wordt opgegeven. - Je agenda ziet er verzorgd uit. - Een docent controleert of jij je huiswerk op hebt

Nadere informatie

september 2013 Huygens College Kernuur Leesles Muziek Engels Dans PROJECT TITEL Werkboek First ID

september 2013 Huygens College Kernuur Leesles Muziek Engels Dans PROJECT TITEL Werkboek First ID september 2013 Huygens College Kernuur NAAM JAAR KLAS VAK PROJECT TITEL Leesles Muziek Engels Dans Werkboek First ID Inhoud Werkboek First ID 4 Het gebruik van de Powerpoint 7 Instructie voor het gebruik

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

Inhoud: Methodes voor visueel leren

Inhoud: Methodes voor visueel leren Visuele start Brainstorming Brain writing Clustering Mindmapping Cognitieve kaarten Morfologische box Inhoud: Methodes voor visueel leren Voor de beginfase van de workshop visueel leren maken we gebruik

Nadere informatie

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek KIEZEN Een goed begin is het kiezen van het juiste boek. Er zijn zo veel mooie verhalen waardoor het soms lastig is om een goede keuze

Nadere informatie

Interessen: Wat vind ik leuk?

Interessen: Wat vind ik leuk? Interessen: Wat vind ik leuk? Opdracht 1: Zet een kruisje bij de punten die je leuk vindt om te doen. Omcirkel vervolgens drie punten die je het allerleukst vindt om te doen. Ik vind het leuk om iets van

Nadere informatie

bekende ruimte. W ren met z n zesse e zagen er mooi u We wisten dat we

bekende ruimte. W ren met z n zesse e zagen er mooi u We wisten dat we LESBRIEF Leerling OPDRACHT 1 plak hier FOTO 1 Vul in. Naam: Leeftijd: School: Broers/Zussen: Passie: Favoriete muziek: Wat voor beroep zou je later willen: OPDRACHT 2 plak hier FOTO 2 Hoe ontstaat een

Nadere informatie

kinderen keuzes leren maken

kinderen keuzes leren maken tekst: Mike Barrell vertaling: Edwin Murre 1 Het is vooral de leeftijd die het leuk maakt om les te geven aan Tenniskids (5-12 jaar). Maar regelmatig moet je je als trainer ook bezinnen en jezelf afvragen

Nadere informatie

Windows is het meest gebruikte besturingssysteem ter wereld.

Windows is het meest gebruikte besturingssysteem ter wereld. 2 Windows, inleiding Windows is het meest gebruikte besturingssysteem ter wereld. 2.1 Windows, een eerste verkenning In het vorige hoofdstuk heb je gezien wat een besturingssysteem is. Nu ga je werken

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Thinking of Art Stijldocument

Thinking of Art Stijldocument Thinking of Art Stijldocument Niels de Jong GDD1A Inspiratie: M.C. Escher Inhoudsopgave Inleiding...2 1 Moodboard / stijlinspiratie kiezen...2 Kiezen stijlinspiratie...3 Beeldmateriaal in Moodboards...4

Nadere informatie