en van een ir. Bart W. Hoevers Spaarndam, juli 2002 Postdoctorale Opleiding Vastgoedkunde drs. P.P.G. Meulenberg RA MRE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "en van een ir. Bart W. Hoevers Spaarndam, juli 2002 Postdoctorale Opleiding Vastgoedkunde 2000-2002 drs. P.P.G. Meulenberg RA MRE"

Transcriptie

1 en van een ir. Bart W. Hoevers Spaarndam, juli 2002 Postdoctorale Opleiding Vastgoedkunde Begeleiders: drs. G.A. Vos drs. P.P.G. Meulenberg RA MRE

2 Het ontwikkelen van een hotel Projectontwikkelaars onderschatten in belangrijke mate de complexiteit en daarmee de risico's van het ontwikkelen van hotels. In deze masterproof wordt een "plan van aanpak" voor de ontwikkeling van hotels beschreven. Bij exploitatiegebonden vastgoed, zoals een hotel, is de waarde van het vastgoed afhankelijk van de exploitatie resultaten van de onderneming. Kennis van exploitatiemogelijkheden is essentieel voor de beoordeling van de waarde van het vastgoed en de wwarde van de hotelexploitatie. De ontwikkelaar moet de volgende stappen nemen bij de ontwikkeling van een hotel: - Hij zal de mogelijke eigendomsverhoudingen van zijn te ontwikkelen hotel in ltaart moeten brengen. Uiteindelijk zal de ontwildtelaar de "stenen"verkopen aan een vastgoedbelegger. Naast het vastgoed zal hij de exploitatie willen verkopen. - De ontwikkelaar zal een hotelmarktonderzoek moeten uitvoeren, mede om mogelijke kopers te overtuigen van de realiseerbaarheid van de geprognotiseerde exploitatie. - Vervolgens moet hij met de gegevens van het marktonderzoek een winst- en verliesrekening van een hotel opstellen. Via de winst- en verliesrekening zal "bepaald" worden wat de jaarlijkse cashflow kan zijn. Deze cash-flow wordt vervolgens gekapitaliseerd om de waarde (verkoopprijs) van het hotel te bepalen. - Hij zal de diverse contracten moeten kennen en kunnen opstellen met de diverse eigenaren. - Als laatste stap zal hij het te ontwikkelen hotel moeten waarderen. Bij de waardering (bepalen van de verkoopwaarde) van een hotel kan hij drie verschillende waarderingen malten; waardering van het vastgoed ("de stenen"), waardering van de exploitatie en de waardering van de totale onderneming, exploitatie en vastgoed samen. - Vervolgens zal hij onderzoek moeten doen naar de te hanteren kapitalisatiefactoren en rendementsvereisten van de vastgoedbelegger en de exploitant. De vraag die een ontwikkelaar verder zal moeten onderzoeken is, of het verkopen van de totale onderneming (vastgoed en exploitatie) meer winst genereert dan het gescheiden verkopen van het vastgoed en de exploitatie. Kortom: de haalbaarheidsstudie van een hotel is zo complex dat het wel begrijpelijk is dat de hotelketens zeggen: Nederland kent eigenlijk geen hotelontwikkelaars. Een ontwikkelaar die zich toch op deze lucratieve markt gaat begeven moet zich zeer goed in de materie verdiepen en zich uitermate goed moeten laten ondersteunen door partijen die hierin gespecialiseerd zijn. Alleen zo zal hij hoge ontwikkelwinsten kunnen behalen. ir. Bart W. Hoevers Jan van Geernstraat 29 Spaarndam, juli 2002 Postdoctorale Opleiding Vastgoedkunde SB V MasterprooJ. Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

3 Voorwoord Nederland kent nauwelijks hotelontwikkelaars. Het was dus bijna uitgesloten professionals in de markt te spreken die ondersteuning konden bieden bij het maken van voorliggende masterproof. Wel zijn er professionals, die verstand en ervaring hebben op specifieke onderdelenlstappen van een totale hotelontwikkeling. De verschillende deskundigen die heb ik gesproken wil ik hierbij bedanken voor hun inbreng. Mijn speciale dank gaat uit naar drs. Maurice Voskuilen, Deloitte & Touche Real Estate Corporate Finance, die mij kritisch heeft ondersteund bij het tot stand komen van deze masterproof. Met name in hoofdstuk 6, waarderingen, heb ik zijn inzicht en kennis op dat gebied kunnen benutten. Daarnaast wil ik het Deloitte & Touche Real Estate Hotels & Leisure team danken voor hun steun bij de uitwerking van het voorbeeldhotel, welke als een rode lijn door deze masterproof loopt. Uiteraard wil ik mijn masterproofbegeleiders danken voor hun mentale en inhoudelijke ondersteuning gedurende de totstandkoming van deze masterproof. Gerjan bedankt voor de leuke, ontspannen manier waarop jij mij begeleiding hebt gegeven. Als laatste wil ik mijn gezin bedanken voor het eeuwige geduld dat zij hebben kunnen opbrengen tijdens de weekend- en nachtelijke uren van schrijven en studeren gedurende de afgelopen twee jaar. Bart Hoevers Spaarndam juli 2002 SBV Wsterproqfi Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

4 I. 1 PROBLEEMSIGNALERING 1.2 NAAR EEN CENTRALE VRAAGSTELLING Traditionele projectontwikkeling De ontwikkeling van een hotel 1.3 PROBLEEMSTELLING 1.4 ONDERZOEKSOPZET 1.5 VOORBEELDHOTEL 2 EIGENDOMSVERNOUDIINGEN VAN EEN HOTEL 3 MARKTONDERZOEK INLEIDING ECONOMISCHE EN DEMOGRAFISCHE TRENDS SEGMENTATIE ANALYSE VAN DE HOTELMARKT Vraag naar hotelaccommodatie Aanbod van hotelaccommodatie Bezettingsgraad (occupancy) Gemiddelde kamerprijs (Average Room Rate) CONCLUSIE VOORBEELDHOTEL Methodologie Economisch en algemeerz overzicht Economische trends Amsterdam Luchthaven Schiphol Toerisme De Amsterdamse kantorenmarkt Conclusies Analyse van de hotelmarkt in regio Schiphol Huidige aanbod van hotelaccommodatie in de regio Schiphol Ontwikkeling van het aanbod van hotelaccommodatie in de afgelopen jaren, regio Schiphol Toekomstige toevoegingen aan het aanbod van hotelaccommodatie, regio Schiphol Conclusies Vraag nuar hotela( commodatie Vraag naar hotelaccommodatie Seitoensinvloeden Conclusies Schattingen van hp:ettingsgraden en gemiddelde kamerprijzen Bezettingsgraad Segmentatie Gemiddelde kamerprijs 38 SBV Masterproot: Met ontwikkekrz van een hotel - juli 2002

5 4 WINST- EN VERLIESREKENING 4.1 1NLHDiìqG 4.2 CONCLUSIE 4.3 VOORBEELDHOTEL Schattingen van inkomsten en ziitgaven 5 MANAGEMENTCONTRACTEN VERSUS HUURCONTRACTEN 5.1 INLEIDING 5.2 MANAGEMENTCONTRACT 5.3 HUURCONTRACT 5.4 INHOUD CONTRACTEN 5.5 CONCLUSIE 6 WAARDERINGEN 6.1 INLEIDING 6.2 WAARDERINGSBENADERINGEN De comparatieve benadering De kostenbenadering De inkomstenbenadering Draagkrachthuurmethode (winstmethode) Bruto AanvangsRendements-methode1Netto AanvangsRendementsmethode Discounted Cash Flow-methode 6.3 WAARDERINGEN VOLGENS RUSHMORE Band of investment - stabilized year Bancl of investment - Three-year buildup O- Year Discounted Cash Flow Year Discounted Cash Flow with overall discountrate Sales comparison approach Market derived capitalization rate Room rate multiplier 6.4 VASTGOEDWAARDERING VERSUS EXPLOITATIEWAARDERING 6.5 WAARDECREATIE DOOR SPLITSING OF SAMENVOEGING VAN VASTGOED EN EXPLOITATIE 6.6 RIsIco's EN 'YIELDS' 6.7 CONCLUSIE 6.8 VOORBEELDHOTEL 7 EINDCONCLUSIE I. BENODIGDE DATA 11. GLOBAAL OVERZICHT VAN DE BENELUX-HOTELCLASSIFICATIE 111. LITERATUURLIJST SRV Masterproof: Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

6 1.1 Probleemsignalering Projectontwikkelaars onderschatten in belangrijke mate de complexiteit en daarmee de risico's van het ontwikkelen van hotels. In veel gevallen wordt er teruggegrepen naar een aanpak waar projectontwikkelaars bekend mee zijn, zoals in de woningontwikkeling of bij de ontwikkeling van kantoorgebouwen. De vraag is of dit terecht is, hotels worden in de regel niet seriematig ontwikkeld waardoor er nauwelijks op basis van ervaringscijfers kan worden ontwikkeld. Verder is de markt niet transparant, de kopers van hotels zijn andere partijen dan de traditionele beleggers en er vinden veel minder transacties plaats in de hotelmarkt. Projectontwikkelaars zien de ontwikkeling van hotels als een 'bijproduct' in hun ontwikkelportefeuille. In de planvorming bij een gebiedsontwikkeling vindt men dit vaak terug in de omschrijving van een project. Veelal wordt een dergelijk multifunctioneel project als volgt omschreven: "Project X bestaat uit m2 winkels gericht op de ketens ABC waarbij de trekkers X, Y, Z al bekend zijn. Daarnaast worden 150 appartementen ontwikkeld tussen de en V.O.N., m2 kantoorruimte welke al voor 60% is verhuurd en een hotel van 200 kamers." Navraag leert dat over het hotel vaak nog niet is nagedacht, hooguit dat de gemeente deze ontwikkeling graag ziet. De exploitant is onbekend, marktonderzoek is nog niet gedaan, de wijze van exploiteren onduidelijk alleen dat er een hotel komt van 200 kamers. De ontwikkelaar richt zich op de segmenten waar zijn kennis ligt en waar de markt meer transparant is. In de (inter)nationale markt zijn geen projectontwikkelaars actief die zich hebben gespecialiseerd in de ontwikkeling van hotels. Dit is te verklaren vanuit het feit dat er te weinig hotels worden ontwikkeld om een specialisatie in dit segment lucratief te maken. Daarnaast zijn de afnemers van het product, de hotelketens, vaak internationaal opererende bedrijven. De schaal van deze activiteiten (wereldwijd) is vaak veel groter dan de schaal van activiteiten van de internationaal opererende ontwikkelaars (hooguit een deel van een continent). De kennis voorsprong van de internationaal opererende hotelketens in een niet transparante markt leidt ertoe dat deze partijen in de onderhandelingen bij de koop van het hotel bovengemiddelde rendementen kunnen realiseren. Het huidige "ontwikkelings" model dat momenteel vaak gebruikt wordt bij de ontwikkeling van een hotel is het opdrachtgeversmodell. De hotelketen is de opdrachtgever en een projectmanagementbureau voert de ontwikkeling uit. De manager als bouwheer. P.P Kohnstamm/ L.J. Regterschot SBV Masterproof: Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

7 In deze masterproof wordt een "plan van aanpak" voor de ontwikkeling van hotels beschreven. Door het ontbreken van gespecialiseerde hotelontwikkelaars en de beperkte kennis van bestaande projectontwikkelaars is er behoefte aan een meer gestructureerde aanpak voor de ontwikkeling van hotels. Deze meer gestructureerde aanpak moet leiden tot een risicoreductie (door de onderkenning van de hotelontwikkelingsvraagstukken bij aanvang en gedurende de ontwikkeling) en een rendementsverbetering (door een betere kennis over de kopers van het product) Traditionele projectontwikkeling De afwegingen bij projectontwikkeling van bijvoorbeeld kantoren vindt plaats via het volgende model (sterk vereenvoudigd): l. Via een marktonderzoek wordt de behoefte aan bijv. kantoorruimte vastgesteld (Verhuurbaar Vloeroppervlak). 2. De huidige markthuur en het Bruto Aanvangs Rendement worden in kaart gebracht 3. Via de BAR methodiek kan een indicatie worden gevonden van de waarde (verkoopprijs) van het kantoor. De belegger koopt een vaste cashflow bestaande uit de jaarlijkse huur. 4. Van de berekende waarde worden investeringskosten zoals de grondkosten, de bouwkosten, de bijkomende kosten en de financieringskosten afgetrokken en de ontwikkelwinct voor de ontwikkelaar is het resultaat. Een marktonderzoek voor een kantoorgebouw is een vrij eenvoudig onderzoek omdat de kantorenmarkt in Nederland relatief transparant is en er veel onderzoek naar wordt verricht. De behoefte aan verhuurbaar vloeroppervlak wordt regelmatig in kaart gebracht door diverse bedrijven en instanties evenals aanvangshuren en -rendementen. Beleggers in dit segment vastgoed hebben in de regel slecht? te maken met vaste huurovereenkomsten op basis waarvan inkomsten uit de belegging met een redelijke zekerheid zijn te voorspellen. SBV Masterproof: Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

8 1.2.2 De ontwikkeling van een hotel Bij exploitatiegebonden vastgoed, zoals een hotel, is de waarde van het vastgoed afhankelijk van de exploitatie resultaten van de onderneming die het vastgoed op de meest efficiënte wijze kan aanwenden. Kennis van exploitatiemogelijkheden is essentieel voor de beoordeling van de waarde van het vastgoed en de onderneming. De afwegingen bij projectontwikkeling van een hotel vindt plaats via het volgende model (sterk vereenvoudigd) : Het bovenstaande model wijkt sterk af van het standaard model voor de ontwikkeling van een kantoor. In het navolgende onderzoek worden de stappen verder toegelicht. SBV MasterprooJ Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

9 In deze masterproof staat de haalbaarheidsstudie naar een hotel centraal: Welke stappen dient een projectontwikkelaar te doorlopen bij het ontwikkelen van een hotel, op welke wijze dient een projectontwikkelaar de informatie uit het onderzoek te interpreteren en hoe bepaalt de ontwikkelaar de uiteindelijke winst van een hotelontwikkeling? Na het lezen van deze masterproof moet het een ontwikkelaar duidelijk zijn dat het maken van winst bij het ontwikkelen van een hotel een andere materie is dan het maken van winst bij het ontwikkelen van niet-exploitatie gebonden vastgoed en moet het dezelfde ontwikkelaar duidelijk zijn met welke factoren hij in zijn haalbaarheidsstudie rekening dient te houden. Een beperking van deze masterproof is dat voor de haalbaarheid alleen de markt en het totale investeringsbudget worden onderzocht. De volgende elementen worden buiten beschouwing gelaten: grondverwerving; bouwkosten (incl. ontwerpkosten); bijkomende kosten; financieringskosten; F, F and E kosten (Fumiture, Fixture and Equipment) en de preopeningkosten. SBV n/lasterproo$ Het ontwiklïelen van een hotel - juli 2002

10 i.4 ûncierzoeksopzet In hoofdstuk 2 wordt begonnen met het uiteen zetten van de eigendomsverhoudingen van een hotel. Hierdoor wordt inzicht verschaft in de verschillende partijen die betrokken zullen zijn bij een hotelontwikkeling. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 een uitleg gegeven van een hotelmarktonderzoek. Bij een hotel kan de jaarlijkse huur (of andere jaarlijkse cashflows voor de belegger) afhankelijk zijn van de exploitatie van het hotel. Om de exploitatie resultaten van een hotel te kunnen bepalen is inzicht in de winst- en verliesrekening nodig. Dit wordt in hoofdstuk 4 beschreven. In hoofdstuk 5 zal worden ingegaan op de relatie tussen het resultaat van de hotelexploitatie en het type "management" en de daarbij behorende contracten. Hoofdstuk 6 zal uiteindelijk aangeven hoe een hotel gewaardeerd zou kunnen worden mede gebaseerd op de contracten van hoofdstuk 5 en hoe een ontwikkelaar zijn winst vooraf zou kunnen berekenen. Er zullen in deze masterproof vele Engelstalige begrippen naar voren komen. De reden hiervan is het Angelsaksische karakter van de hotelbranche. SBV MasterprooJ Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

11 Ter illustratie van een uitwerking naar de haalbaarheid van een hotelontwikkeling, worden de stappen in het onderzoek verder uitgewerkt aan de hand van een voorbeeldhotel. Het betreft een voorbeeld van een voorgenomen hotelontwikkeling in de regio Schiphol. Het fictieve hotel krijgt een omvang van 200 kamers en zal worden uitgevoerd als 4-sterren hotel. De getallen (gevonden en/of geanalyseerde waarden) die worden behandeld in deze mastevproof zijn daar waar nodig aangepast om de vertrouwelijkheid naar de klanten van Deloitte & Touche te waarborgen. Mede orn deze reden kunnen berekeningen en waarden uit deze masterproof niet worden gebruikt voor andere doeleinden dan voor de illustratieve doeleirzderz van deze masterproof Het voorbeeldhotel wordt gesitueerd op Schiphol (zie onderstaande kaart A, project site) De huidige onderzoeksdatum: Het 4-sterren hotel krijgt een omvang van 200 kamers. De openingsdatum staat gepland op: SBV Masterprooj5 Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

12 2 Eigend~msverhoudingen van een hotel 2.1 Inleiding Een ontwikkelaar zal doorgaans het door hem ontwikkelde project verkopen aan een "vastgoedbelegger" of aan een eigenaarlgebmiker van het vastgoed. Om bij deze verkoop een zo hoog mogelijk rendement te realiseren, moet de ontwikkelaar in een vroeg stadium overwegen aan wie hij wat gaat verkopen. Zo kan bij de verkoop van een hotel worden gedacht aan de verkoop van de totale business, de verkoop van alleen het vastgoed enlof alleen de exploitatie. In dit hoofdstuk zullen verschillende eigendomsverhoudingen worden besproken, om zo inzicht te verkrijgen in de verschillende partijen die betrokken zullen zijn bij een hotelontwikkeling en die betrokken zullen zijn bij de mogelijke verkoop van een hotel (vastgoed enlof exploitatie). SBV ~Wasterproof: Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

13 Bij de eigendomsverhouding van een hotel zijn de volgende drie hoofdpartijen betrokken; 1) De exploitant "eigenaar van de exploitatie" van het hotel. De exploitant runt de dagelijkse business van het hotel. Hij is verantwoordelijk voor de winst- en verliesrekening welke in hoofdstuk 4 wordt besproken. Met deze eigenaar wordt dus niet bedoeld de vastgoedbelegger. 2) De juridische eigenaar van "de stenen" wordt in deze masterproof de vastgoedbelegger genoemd. De stenen worden door de exploitant "gehuurd" van de vastgoedbelegger d.m.v. een jaarlijks vaste huur of door een omzet afhankelijke vergoeding, zie hoofdstuk 5. 3) De derde hoofdpartij is de manager van het hotel. De manager van het hotel kan via drie contracten, management-, franchise- en licentiecontract, verbonden zijn met de exploitant van het hotel; zie hiervoor hoofdstuk 5. De manager is verantwoordelijk voor het management van het hotel. Vastgoed Exploitant Management SBV Masterproof: Het ontwikkelen van een h,otel- juli 2002

14 Wereldwijd bestaat er een duidelijk onderscheid tussen het Amerikaanse en het Angelsaksische model in de eiyendomsverhoudingen. Volgens het Amerikaance model krijgt de manager, via een managementcontract, een jaarlijkse vergoeding voor zijn verleende diensten en een resultaatafhankelijke opslag. De vastgoedbelegger en de exploitant zijn meestal in handen van Vastgoed Exploitant Management Amerikaanse model dezelfde partij. De risico's liggen voornamelijk bij de vastgoedbelegger/exploitant. Mocht het geprognotiseerde exploitatieresultaat niet worden gehaald, dan ontvangt de manager in dat geval nog altijd de jaarlijkse vergoeding. Volgens het Angelsaksische model huurt de exploitant, via een huurcontract, het hotel van de vastgoedbelegger. Hij betaalt hiervoor een jaarlijkse huur. De risico's liggen in eerste instantie bij de exploitant. Naast de twee bovenstaande modellen zijn natuurlijk vele andere modellen denkbaar, maar voor de duidelijkheid en de eenvoud beperken we ons in deze masterproof tot de bovenstaande modellen. Vastgoed Exploitant Management Angelsaksische model Op basis van de twee bovengenoemde modellen zal het duidelijk zijn, dat niet in iedere hotelorganisatie alle drie de hoofdvormen worden ingevuld door verschillende entiteiten. SBV Masterprooj1 Hel ontwikkelen van een hotel - juli 2002

15 Het is van belang voor een ontwikkelaar een duidelijk beeld te hebben van de mogelijke eigendomsverhoudingen van zijn te ontwikkelen hotel. Uiteindelijk kan de ontwikkelaar de "stenen" verkopen aan een vastgoedbelegger maar hij moet er tevens voor zorgen dat de exploitatie, waar de cashflows voor de vastgoedbelegger worden gegenereerd, in goede handen terechtkomt. De ontwikkelaar zal immers eveneens kunnen verdienen aan de verkoop van de exploitatie (zie hoofdstuk 5). Daarnaast is het voor de ontwikkelaar van belang de exploitant/manager in een vroeg stadium van de ontwikkeling te betrekken daar deze partij uiteindelijk het ontwikkelde moet gebruiken om de voorgenoemde cashflow te genereren. SBV Masterproofi Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

16 3.1 Inleiding Voor het uitvoeren van een haalbaarheidsstudie is de eerste stap die een ontwikkelaar van een hotel moet maken het uitvoeren van een marktonderzoek. Waar een marktonderzoek in de regel door de ontwikkelaar zelf wordt uitgevoerd, zal bij een hotel in het algemeen, een gespecialiseerde consultant dit onderzoek verrichten en wordt het later verfijnd door de uiteindelijke exploitant. Een marktonderzoek kan om diverse redenen uitgevoerd worden: 0 Om het vertrouwen te winnen van mogelijke investeerders1 financiers; r Om een exploitant of franchiser te selecteren die het bedrijf gaat runnen; 0 Om een gemeente te overtuigen een bestemming te wijzigen ten gunste van de wensen van de ontwikkelaar en; Om als ontwikkelaar de input te verkrijgen om in een later stadium te kunnen bepalen of een hotelontwikkeling winstgevend zal zijn. Het doel van een marktonderzoek is te komen tot een analyse van de haalbaarheid van een nader te bepalen hotel (segment) op een nader te bepalen 1ocatie.Een goed uitgevoerd marktonderzoek identificeert en evalueert de economische factoren en indicatoren die de vraag naar hotelkamers op de lokale markt beïnvloeden. Een hotelmarktonderzoek zal moeten beginnen met een onderzoek naar de vitaliteit van het land, de regio en de plaats waar het hotelproject zal kunnen worden ontwikkeld. Veel critici beschouwen dit soort high-level onderzoeken als papiervulling, maar deze informatie is zeer waardevol in een traject met een financier c.q. belegger en vaak ook met gemeenten en andere overheden. Een financier c.q. belegger wil op basis van gegevens uit het verleden en verwachtingen voor de toekomst een inschatting kunnen maken van de betrouwbaarheid van omzetgegevens welke in hoofdstuk 4 ter sprake komen. Een marktonderzoek bestaat in hoofdzaak uit drie onderdelen: 1. Een algemene analyse van de economische en demografische trends in de regio (paragraaf 3.2); 2. Een analyse van de omgeving van de ontwikkelingslocatie, om zodoende het beste product voor de locatie te formuleren (segmentatie, paragraaf 3.3) en; 3. Een analyse van de hotelmarkt in de regio, door middel van een vraag- en aanbodsanalyse, om tot een cijfermatige onderbouwing van de haalbaarheidsstudie te komen (paragraaf 3.4). SBV Masterproojl Net ontwikkelen van een hotel - juli 2002

17 Economische en demografische trends refereren aan statistische gegevens welke een relatie hebben met historische en toekomstige trends in de economie en populatie. Dit soort gegevens is op te vragen via overheidsinstellingen, het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Bureau voor onderzoek en statistiek en het Centraal Plan Bureau (CPB). Inzicht in de economische en demografische trends is van belang om de risico's op macroniveau bij een hotelontwikkeling te onderkennen. Burgers en Kensel zeggen hierover: "Aangezien de vraag op industriële markten afgeleid is van de primaire vraag die de consumenten uitoefenen, beïnvloeden veranderingen in de economische omgeving de afzetmogelijkheden van industriële leveranciers. Een dalende rentestand leidt bijvoorbeeld via lagere hypotheeklasten tot een hoger discretionair, dat wil zeggen vrij besteedbaar, inkomen van consumenten, wat de vraag naar consumentengoederen en daarvan afgeleid de afzet van industriële producten positief beïnvloedt". En over de demografische trends: "Vooral met het oog op de middellange en lange termijn is het ook voor industriële ondernemingen vaak zaak zich af te vragen, welke de belangrijkste demografische ontwikkelingen zijn die in de toekomst zichtbaar zullen worden en wat daarvan de gevolgen zijn voor de afgeleide vraag op de markten die wij nu bewerken. Daarbij kunnen wij denken aan de consequenties van de nog immer onstuimig groeiende wereldbevolking, als aan de in een aantal Westerse landen voorspelde vergrijzing en ontgroening van de bevolking". Trends welke van belang kunnen zijn om op te nemen in een marktonderzoek zijn o.a.: bevolltingsgroei, koopkrachtontwikkeling, inflatie, oiltwikkeling in werkgelegenheid, inkomen, belastingen, etc. Drs. J.A.H. Burgers, Drs. ing. F.A. Kense, 1992, Industriële Marketing, Acquisitie en relatiebeheer SBV Masterproof: Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

18 3.3 Segmentatie Na een analyse van de economische en demografische trends in de regio volgt een segmentatie van de omgeving van de ontwikkelingslocatie, om te komen tot de keuze van het meest geschikte product voor de locatie. Over deze segmentatie zeggen Burgers en Kense: "De noodzaak tot segmentatie, dat wil zeggen het splitsen van de markt in gelijksoortige kopersgroepen (segmenten), ontstaat direct al door het hanteren van het marketingconcept. Daarbij staan immers de behoefte en wensen van de afnemers centraal. En omdat het nauwelijks denkbaar is, dat alle potentiële afnemers in een markt dezelfde behoefte hebben en op dezelfde wijze reageren op onze benaderingswijze, ligt het voor de hand op zoek te gaan naar segmenten: groepen potentiële afnemers, waarvan verwacht wordt dat zij een zelfde reactie, oftewel een homogene respons vertonen1". In de hotelmarkt kan de vraag naar kamers worden ingedeeld in vier segmenten: 1. Conferentiegroepen (Conference and convention groups); 2. Zakelijke reizigers (Business travel); 3. Toeristen (Vacation); 4. Lokaal dagtoerisme (Transient and local visitors). Soms worden ook andere segmenten gedefinieerd zoals: overheid, geloof, sportteams, defensie, vrachtwagenchauffeurs, ziekenhuizen, etc. In dit deel van het marktonderzoek is de ligging van de mogelijke ontwikkelingslocatie van groot belang om een segment te bepalen en een product te formuleren. Er dient gekeken te worden naar het soort gebied waarin het project zich bevindt. Bevindt het project zich op een bedrijventerrein, in de buurt van kantoorontwikkelingen, bij conferentiecentra, in de buurt van toeristische attracties etc? Uiteraard zal een hotelproduct gericht op toerisme een andere invulling verdienen dan een hotelproduct gericht op het zakelijk segment. Voorts moet men onderzoeken of er in de naaste omgeving grote financiële, commerciële, culturele, dienstverlenende en logistieke centra zijn. Zo zal bijvoorbeeld bij een locatie in de buurt van een universiteit, ziekenhuis of een conferentiecentrum rekening moeten worden gehouden met specifieke vraag naar trainings- en vergaderfaciliteiten in het nieuwe product. SBV Masterproof: Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

19 Voorbeeld: Conferentiecentra Conferentiecentra brengen een zeer grote vraag naar hotelaccommodatie met zich mee. In een marktonderzoek dient onderzocht te worden hoeveel conferenties jaarlijks plaatsvinden van hoeveel dagen. Ook is het van belang te weten of deze conferenties gedurende de week of in het weekend gehouden worden en het soort publiek dat deze conferenties aantrekken. Voorbeeld van beschikbare marktinformatie: = r P Jaar "-p- Internationale ----pp-- Deelnemers Conferenties Jaarlijkse groei 7% 6% Bron: Amsterdam Convention Bureau (ACB) NCB(Neder1aiids Convention Bureau)/ De bovenstaande tabel kan nog op een hoger detailniveau worden uitgewerkt per specifieke locatie. Dit kan door een inschatting te maken van specifieke congressen, beurzen die rond de specifieke locatie worden gehouden. Daarnaast dient een locatie zelf te worden onderzocht op een aantal van de volgende aspecten; geografische ligging, overheidsbepalingen, bereikbaarheid, zichtbaarheid, openbaar vervoer, etc. Deze aspecten zijn van invloed op de exploitatie van het hotel. Is een goed hotel niet duidelijk zichtbaar enlof slecht bereikbaar dan zullen de verwachtingen t.a.v. het exploitatieresultaat moeilijk waargemaakt kunnen worden.voor een compleet overzicht van alle aspecten die van invloed kunnen zijn op de performance van een locatie wordt verwezen naar bijlage I (Bron: Hotels & Resorts Planning, Design and Refurbishment Fred Lawson 1995). Uit de locatiestudie moet uiteindelijk duidelijk worden op welk segment van de markt het hotel zich gaat richten. Het mag duidelijk zijn dat een hotel in de omgeving van Amsterdam met luchthaven Schiphol en het RA1 conferentiecentrum, in de nabijheid, zich op een ander segment zal richten dan een hotel in Friesland aan het Sneekmeer. BV Masterproofi Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

20 3.4 Ânaiyse van de hoteimarkt Als laatste en belangrijkste onderdeel van een marktonderzoek moet de huidige en toekomstig geplande hotelmarkt in kaart worden gebracht door middel van een vraag- en aanbodanalyse. Hieruit volgen de financiële projecties, een indicatie van de geprojecteerde performance (operating income and expenses voor de l0 jaar na opening) van een te ontwikkelen hotel op een bepaalde locatie. Een dergelijke studie zal onder meer een verloop van vraag en aanbod van hotelkamers naar de toekomst aangeven. Het grootste deel van de marktstudie bestaat uit een analyse van de concrete vraag naar hotelfaciliteiten en ander soort overnachtingfaciliteiten in het gebied. Daarmee wordt uiteindelijk de basis gevormd voor de beslissing over het al dan niet slagen van een hotelontwikkeling. De analyse van de hotelmarkt dient de volgende indicatoren te genereren: e Het optimale aantal kamers (paragraaf vraag naar hotelaccommodatie en paragraaf aanbod van hotelaccommodatie); e De bezettingsgraad (paragraaf Occupancy) en; e De gemiddelde kamerprijs (paragraaf Average Room Rate) voor een nieuw te ontwikkelen hotel. Het aantal kamers * de bezettingsgraad * de gemiddelde kamerprijs vormen de belangrijkste inkomsten van een bepaald hotel op een bepaalde locatie. Daarnaast zullen hotels andere inkomsten kunnen genereren uit food & beverage, vergader- en congreszalen, recreatie, verhuur, etc. Het verkrijgen van de juiste informatie, in deze fase van de studie, is moeilijk vanwege het feit dat deze gegevens door de exploitant als zeer vertrouwelijk beschouwd worden. De cijfers zijn voor een ontwikkelaar van cruciaal belang. Een goed alternatief is deze cijfers in te kopen bij bijvoorbeeld de Deloitte & Touche Hotel Branchemarket survey of Horwath Consulting. Horwath publiceert deze cijfers ieder jaar en Deloitte & Touche heeft een up to date database van deze gegevens. SBV Masterproof: Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

21 3.4. i Vraag naar hoteiaccommodatie In het onderzoek, meestal een deskstudie, naar de vraag naar hotelaccommodatie moet een overzicht worden opgesteld van de grootte van de vraag naar 2, 3,4 en 5-sterren hotels en de verwachte groei in de vraag naar 2, 3,4 en 5-sterren hotels in de regio. De grootte van de vraag naar overnachtingen kan op drie manieren in kaart gebracht worden: 1. Door middel van interviews met lokale marktpartijen uit diverse segmenten: concurrerende hotels, industrie, overheid, toerisme, universiteiten etc; 2. Door het inkopen van marktgegevens omtrent de jaarlijkse bezettingsgraden van vergelijkbare hotels. Het nadeel van het inkopen van jaargemiddelden is het afvlakkende gedrag ten opzichte van weekend- en seizoensinvloeden; 3. Ook kan door een eenvoudige berekening de totale vraag van een onderzoeksgebied bepaald worden. Deze berekening ziet er als volgt uit: Het aantal kamers"gemidde1de bezettingsgraad"365 dagen geeft de totale vraag weer. Het nadeel van deze methode is dat seizoensinvloeden en het "nee" verkopen van hotels omdat zij een 100% bezettingsgraad hebben, niet worden meegenomen. De eerste methode is een moeilijke en tijdrovende methode maar genereert cijfers voor de toekomst, de tweede en derde methode genereren cijfers gebaseerd op het verleden. Een indicatie van de jaarlijkse groei van de vraag naar hotelaccommodatie ontstaat op basis van positieve of negatieve economische trends, historische gegevens van een betreffende hotellocatie, toeristische voorspellingen, kantooropname nu en in de toekomst en geplande hotelontwikkelingen in de regio Aanbod van hotelaccommodatie In het onderzoek, meestal een deskstudie, naar het aanbod van hotelaccommodatie dient een overzicht van het huidige aantal 2, 3,4 en 5-sterren hotels en de verwachte aanwas in het aantal 2, 3, 4 en 5-sterren hotels in de regio opgenomen te zijn, met het daarbij behorende aantal kamers. Het onderzoek zal daarom bestaan uit: Het huidige aanbod van hotelaccommodatie in de regio; s Ontwikkeling in aanbod van hotelaccommodatie in de afgelopen jaren; e Toekomstige toevoegingen aan het aanbod van hotelaccommodatie Bezettingsgraad (occupancy) De te verwachten bezettingsgraad voor een specifieke hotelontwikkeling kan worden bepaald door analyse van de kamervraag en -aanbod in het verleden. Behaalde resultaten in het verleden geven geen garantie voor de toekomst maar kunnen wel een bepaalde trend weergeven Gemiddelde kamerprijs (Average Room Rate) De gemiddelde kamerprijs voor het openingsjaar van het te ontwikkelen hotel kan worden bepaald door te kijken naar gepubliceerde tarieven (rack rates) door concurrerende hotels en de verwachtingen met betrekking tot een toekomstige business mix. Dit kan vervolgens worden getoetst aan de performance van vergelijkbare hotels in de markt. SBV MasterprooJ1 Het ontwikkelen van een hotel - juli 2002

HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry

HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry Ewout Hoogendoorn 5 juni 2013 HOSTA 2013 Resultaten 2012 Verwachtingen 2013 & 2014 Omzet, kosten en resultaat Vraag en aanbod Hotelvastgoed en contracten 2 Houdt het

Nadere informatie

Horwath HTL Hotel Event 2014

Horwath HTL Hotel Event 2014 Horwath HTL Hotel Event 2014 Investeren in hotels Ewout Hoogendoorn Programma Opening door Ralph Lange, ING Presentatie Ewout Hoogendoorn, Horwath HTL Presentatie Casper Banz, Houthoff Buruma Presentatie

Nadere informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie Hotels Hotels hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van logies. Logiesverstrekkers zonder sterclassificatie (dit loopt van één ster tot vijf sterren) mogen zich geen hotel noemen. Dit geldt bijvoorbeeld

Nadere informatie

Horwath HTL Hotel Event 2013. De Kunst van Hotels

Horwath HTL Hotel Event 2013. De Kunst van Hotels Horwath HTL Hotel Event 2013 De Kunst van Hotels Programma Opening door Karin van Gilst, Stedelijk Museum Presentatie Ewout Hoogendoorn, Horwath HTL Presentatie Bart Lukaszewicz, Houthoff Buruma Presentatie

Nadere informatie

HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde

HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde Technische Universiteit Delft Architecture, Urbanism & Building sciences Real Estate & Housing Joris Tensen 1560387

Nadere informatie

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT Kantorenmarkt Weert Tot 2020 zeer beperkte behoefte aan nieuwe kantoorruimte in Weert, er is al meer dan voldoende aanbod van kantoorruimte, toevoegen van

Nadere informatie

Mogelijkheden zorgkapitaal vanuit een hotelperspectief

Mogelijkheden zorgkapitaal vanuit een hotelperspectief Mogelijkheden zorgkapitaal vanuit een hotelperspectief Agenda 1) Verschillen en gelijkenissen van hotels en zorginstellingen 2) Introductie hotelvastgoed 3) Investeerders in hotelvastgoed 4) Contractvormen

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp. Lichte stijging opnameniveau 2010

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp. Lichte stijging opnameniveau 2010 Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2011 Beukenhorst, Hoofddorp Lichte stijging opnameniveau De totale opname van kantoorruimte in de regio Amsterdam in bedraagt 268.317 m², hetgeen een lichte

Nadere informatie

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management Finance Avenue, 14 november 2015 Christophe Palumbo, Senior Business Development Manager Benelux Aberdeen Asset Management

Nadere informatie

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T. update Statistics. Market Analysis. Research. Trends. 35,0% 30,0% Ontwikkeling musea, attracties & schiphol 2012, 2013 tm ytd december 2014 2012 2013 2014 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% Nov Dec

Nadere informatie

TRENDRAPPORT KUST 2013-2014

TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 Inhoudsopgave Kerncijfers kusttoerisme... 1 Deel 1: Aanbod Logiescapaciteit in bedden... 9 Hotels... 10 Gastenkamers... 12 Jeugdlogies en vakantiecentra... 13 Kampeerbedrijven

Nadere informatie

Woningmarktcijfers 4e kwartaal 2012

Woningmarktcijfers 4e kwartaal 2012 7 januari 2013 NVM Data & Research Niveau (t.o.v.) 2012-3 (t.o.v.) 2011-4 Opmerking Aantal transacties 25.031 + 31,8% +13,9% Gemiddelde verandering t.o.v. 3 e kwartaal: +3,1%. Totale markt naar schatting

Nadere informatie

Provada 2015 Hotelmarkt Nederland / Den Haag

Provada 2015 Hotelmarkt Nederland / Den Haag Provada 2015 Hotelmarkt Nederland / Den Haag Ewout Hoogendoorn 3 juni 2015 Hotelmarkt Resultaten Prognoses Vraag en aanbod Transacties Hotelmarkt Den Haag 2 Bezettingsgraad: 69% 90 85 80 78 75 72,5 70

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. 1 & 2 sterrenhotels in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006

Bedrijfsprofiel. 1 & 2 sterrenhotels in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006 Bedrijfsprofiel 1 & 2 sterrenhotels in beeld Van Spronsen & Partners horeca-advies December 26 In dit profiel: Aanbod - - - - - - - - - - - - - - - -2 Ontwikkeling - - - - - - - - - - - - 3 Branche onder

Nadere informatie

HOSTA 2012. The Benelux Hotel Industry. 5 juni 2012

HOSTA 2012. The Benelux Hotel Industry. 5 juni 2012 HOSTA 2012 The Benelux Hotel Industry 5 juni 2012 Programma Opening door Ralph Lange, ING Inleiding Jan van der Doelen, ING Presentatie Ewout Hoogendoorn, Horwath HTL Presentatie Michel Geurts, Inntel

Nadere informatie

Woningmarktcijfers 1e kwartaal 2013

Woningmarktcijfers 1e kwartaal 2013 8 april 2013 NVM Data & Research Niveau (t.o.v.) 2012-4 (t.o.v.) Opmerking Aantal transacties 17.577-30,3% - 6,4% Gemiddelde verandering t.o.v. 4 e kwartaal: -8,5%. Totale markt naar schatting 23.750 woningen.

Nadere informatie

Inspelen op authenticiteit en beleving: het creatieve aanbod wint het van de massa;

Inspelen op authenticiteit en beleving: het creatieve aanbod wint het van de massa; Hotels Hotels hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van logies. Logiesverstrekkers zonder sterclassificatie (dit loopt van één ster tot vijf sterren) mogen zich geen hotel noemen. Dit geldt bijvoorbeeld

Nadere informatie

EUROPESE ZORGVASTGOED MARKT Strategie en haalbaarheid zorgvastgoedfonds

EUROPESE ZORGVASTGOED MARKT Strategie en haalbaarheid zorgvastgoedfonds EUROPESE ZORGVASTGOED MARKT Strategie en haalbaarheid zorgvastgoedfonds 4 juni 2008 Ingrid Hulshoff Portfolio Manager Healthcare ING Real Estate Investment Management 1. AGENDA EN INTRODUCTIE 1. AGENDA

Nadere informatie

Reactienota zienswijzen. met betrekking tot het bestemmingsplan Oostwold Huningaweg 11

Reactienota zienswijzen. met betrekking tot het bestemmingsplan Oostwold Huningaweg 11 Reactienota zienswijzen met betrekking tot het bestemmingsplan Oostwold Huningaweg 11 1. Inleiding Deze nota behandelt de ingekomen zienswijzen op het ontwerp bestemmingsplan Oostwold Huningaweg 11. 2.

Nadere informatie

Inspelen op authenticiteit en beleving: het creatieve aanbod wint het van de massa;

Inspelen op authenticiteit en beleving: het creatieve aanbod wint het van de massa; Hotels Hotels hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van logies. Logiesverstrekkers zonder sterclassificatie (dit loopt van één ster tot vijf sterren) mogen zich geen hotel noemen. Dit geldt bijvoorbeeld

Nadere informatie

Investeren in winkelvastgoed en studentenvastgoed

Investeren in winkelvastgoed en studentenvastgoed Investeren in winkelvastgoed en studentenvastgoed Beleggen FINANCE AVENUE 2012 Herman Du Bois Wie zijn wij? Naam: Quality in Real Estate Services Dienstverlening in vastgoed 4 afdelingen WONEN Residential

Nadere informatie

ISBN:978-90-812462-1-7 NUR-code: 160

ISBN:978-90-812462-1-7 NUR-code: 160 ISBN:978-90-812462-1-7 NUR-code: 160 Drs. Bastiaan M. Driessen mre Carla M.C. Kempen September 2007 In opdracht van Invast B.V. te Den Haag. ISBN: 978-90-812462-1-7 NUR-code: 160 Voorwoord Welke rol speelt

Nadere informatie

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T. update Statistics. Market Analysis. Research. Trends. Ontwikkeling musea, attracties & schiphol 2013, 2014 tm ytd april 2015 35,0% 30,0% 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 2013 2014 2015 0,0% -5,0%

Nadere informatie

Onderzoek naar vakantiewoningen aan de Belgische Kust

Onderzoek naar vakantiewoningen aan de Belgische Kust Onderzoek naar vakantiewoningen aan de Belgische Kust SusTRIP Sustainable Tourism Research and Intelligence Partnership Juli 2012 Contact Details Darline Vandaele Department for Knowledge Management Westtoer

Nadere informatie

Horwath HTL Hotel Event HOSTA 2015 rapport. Ewout Hoogendoorn

Horwath HTL Hotel Event HOSTA 2015 rapport. Ewout Hoogendoorn Horwath HTL Hotel Event HOSTA 2015 rapport Ewout Hoogendoorn 8 september 2015 HOSTA 2015 rapport Cijfers hotellerie Disruptors / Sharing economy 2 Cijfers hotellerie 3 Aanbod blijft groeien 100,000 90,000

Nadere informatie

Vermogensfondsen Bijeenkomst 25 november 2015

Vermogensfondsen Bijeenkomst 25 november 2015 Vermogensfondsen Bijeenkomst 25 november 2015 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van

Nadere informatie

Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam. Februari 2007

Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam. Februari 2007 Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam Februari 2007 1. Inleiding Op 12 december 2006 is het onderzoek naar Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam aan

Nadere informatie

Op 20 september wordt Square, het nieuwe Congrespaleis in Brussel, ingehuldigd. Dit conferentiecentrum kan tot 2.000 congresgangers ontvangen.

Op 20 september wordt Square, het nieuwe Congrespaleis in Brussel, ingehuldigd. Dit conferentiecentrum kan tot 2.000 congresgangers ontvangen. Persbericht 10 september 2009 De komende inhuldiging van het nieuwe Congrespaleis (Square) stelt eens te meer de vraag omtrent de noodzaak van de BTW-verlaging in de Horeca, vooral voor het zakentoerisme

Nadere informatie

2008 2012 % Groei verblijf locaties 11% Groei aantal hotel kamers 4% Groei van marktaandeel in de logies verstrekkende markt -6%

2008 2012 % Groei verblijf locaties 11% Groei aantal hotel kamers 4% Groei van marktaandeel in de logies verstrekkende markt -6% Inleiding Hieronder zult u een opsomming zien van trends in de Nederlandse hotel markt. Ook geeft het een beknopt verslag van de verschillende ontwikkelingen in deze markt. Ook de regio waar het hotel

Nadere informatie

Bedrijfsverzamelgebouwen

Bedrijfsverzamelgebouwen Bedrijfsverzamelgebouwen Een onderzoek naar de toegevoegde waarde van bedrijfsverzamelgebouwen P5 presentatie 2 juli 2014 Student: Jeroen Ketting, 4168860 Faculteit TU Delft, Bouwkunde Afdeling: Real Estate

Nadere informatie

Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management. OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille. Delft, 17 maart 2010

Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management. OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille. Delft, 17 maart 2010 Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille Delft, 17 maart 2010 ING Real Estate Investment Management ING REIM verzorgt asset management

Nadere informatie

NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management

NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management Onderdeel van NN Group N.V. Hoofdkantoor: Den Haag AuM: EUR 180 miljard (per 30 sept. 2015) 1.100 medewerkers Actief in 16 landen in Europa, het

Nadere informatie

SCHATTING BBO OPBRENGSTEN

SCHATTING BBO OPBRENGSTEN SCHATTING BBO OPBRENGSTEN 1. Opbrengsten BBO aan overheidsinkomsten Voordat wordt ingegaan op de opbrengsten die de BBO aan Lands kas zal bijdragen, wordt stilgestaan bij het gegeven dat het BBO-stelsel

Nadere informatie

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noordwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noordwest- Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noordwest- (*1. m²) 38.116 11.59 Overig In Noordwest- ligt circa 23% van de landelijke kantorenvoorraad.

Nadere informatie

TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING

TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING Hotelgasten en overnachtingen Het aantal hotelovernachtingen blijft toenemen in Amsterdam: in de eerste tien maanden van is % meer overnachtingen geregistreerd dan

Nadere informatie

Reclame-investeringen Juli 2012

Reclame-investeringen Juli 2012 (keur) (keur) 14 september 2012 Reclame-investeringen Juli 2012 De totale reclame-investeringen voor de periode januari - juli bedroegen bijna 2 miljard Euro ofwel meer dan vorig jaar. Evolutie van de

Nadere informatie

Persbericht. Netto omzet van EUR 545 miljoen en nettoresultaat van EUR 69,2 miljoen. Business area Aviation lijdt een operationeel verlies o o

Persbericht. Netto omzet van EUR 545 miljoen en nettoresultaat van EUR 69,2 miljoen. Business area Aviation lijdt een operationeel verlies o o Halfjaarresultaten 2010 Schiphol, 30 augustus 2010 Persbericht Hoofdpunten Netto omzet van EUR 545 miljoen en nettoresultaat van EUR 69,2 miljoen. Business area Aviation lijdt een operationeel verlies

Nadere informatie

ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011

ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011 ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011 Markt, trends en ontwikkelingen Amsterdam, april 2012 Ir. L. van Graafeiland Dr. P. van Gelderen Baken Adviesgroep BV info@bakenadviesgroep.nl

Nadere informatie

Vakantiegedrag. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Factoren die van invloed zijn op vakantiegedrag. Wat is vakantiegedrag?

Vakantiegedrag. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van jou verwacht? Factoren die van invloed zijn op vakantiegedrag. Wat is vakantiegedrag? Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over vakantiegedrag van mensen. Het maakt je duidelijk waarom mensen met vakantie gaan en hoe de keuze voor een vakantie tot stand komt. Wat wordt er van jou

Nadere informatie

PERSBERICHT GROOTHANDELSGEBOUWEN N.V.

PERSBERICHT GROOTHANDELSGEBOUWEN N.V. PERSBERICHT GROOTHANDELSGEBOUWEN N.V. 2007: VERDER HERSTEL RESULTATEN. - Huuropbrengst + 19,6 % (van 9,1 naar 10,8 miljoen) - Bezetting gebouw van 63% naar 81,5% - Resultaat van 8.276.000 naar 12.643.000

Nadere informatie

Te huur Gebouw Overstag. Douglassingel 35-69, Schiphol-Rijk

Te huur Gebouw Overstag. Douglassingel 35-69, Schiphol-Rijk Te huur Gebouw Overstag Douglassingel 35-69, Schiphol-Rijk Circa 922 m² kantoorruimte Diverse kantoorunits vanaf 134 m² 88 parkeerplaatsen op het parkeerdek Uitstekende bereikbaarheid www.dtz.nl Gebouw

Nadere informatie

CIJFERS & TRENDS IN DE NEDERLANDSE FUSIE- EN OVERNAMEMARKT VOOR MKB-BEDRIJVEN

CIJFERS & TRENDS IN DE NEDERLANDSE FUSIE- EN OVERNAMEMARKT VOOR MKB-BEDRIJVEN CIJFERS & TRENDS IN DE NEDERLANDSE FUSIE- EN OVERNAMEMARKT VOOR MKB-BEDRIJVEN Q2 2015 Q2 2015 1 Voorwoord Dit is de tweede van 2015, het kwartaalonderzoek van Brookz, platform voor bedrijfsovername. Hierin

Nadere informatie

downloadbaar document, behorende bij bijlage I

downloadbaar document, behorende bij bijlage I Monitor Uitvoeringsstrategie Plabeka Voortgangsrapportage 2009-2010 downloadbaar document, behorende bij bijlage I Definities monitor B.V. en verschillen met andere bronnen Om een foute interpretatie van

Nadere informatie

INVESTEREN IN UW REGIO

INVESTEREN IN UW REGIO INVESTEREN IN UW REGIO HEEFT DE TOEKOMST AIRPORTHOLLAND O B L I G A T I E S - O N T W I K K E L I N G - V A S T G O E D Looptijd 3 jaar Vast rendement van 8% Rente per 4 weken uitgekeerd Inhoudsopgave

Nadere informatie

TRENDRAPPORT KiTS KUST 2007-2012

TRENDRAPPORT KiTS KUST 2007-2012 TRENDRAPPORT KiTS KUST 2007-2012 Inhoudsopgave Deel 1: Toeristisch aanbod De gegevens over het logiesaanbod in dit rapport (2007-2012) houden reeds rekening met het nieuwe toeristische logiesdecreet van

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De problemen op de wereldwijde financiële markten hebben de economie inmiddels meer dan twee jaar in haar greep. Vanaf oktober 28 zijn de gevolgen

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2014 AM WERK REÏNTEGRATIE BV

JAARVERSLAG 2014 AM WERK REÏNTEGRATIE BV JAARVERSLAG 2014 AM WERK REÏNTEGRATIE BV 1 AM Werk Reïntegratie BV Hoofdweg 583 2131 MT Hoofddorp Telefoon 023 566 15 66 www.amgroep.nl 2 Inhoud 03 AM Werk Reïntegratie BV 04 Voorwoord 05 Medewerkers 05

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Jaarverslag 2013 AM werk Reïntegratie BV

Jaarverslag 2013 AM werk Reïntegratie BV Jaarverslag 2013 AM werk Reïntegratie BV 1 AM Werk Reïntegratie BV Hoofdweg 583 2131 MT Hoofddorp Telefoon 023 566 15 66 www.amgroep.nl 2 Inhoud 03 AM Werk Reïntegratie BV 04 Voorwoord 05 Medewerkers 05

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

PROJECTINFORMATIE Gebouw Euro Offices Beechavenue 121-139 Schiphol Rijk

PROJECTINFORMATIE Gebouw Euro Offices Beechavenue 121-139 Schiphol Rijk PROJECTINFORMATIE Gebouw Euro Offices Beechavenue 121-139 Schiphol Rijk Te huur Kantoorruimte in gebouw "Euro Offices" op Park Rijk. Beechavenue 121-139, Schiphol-Rijk. Projectomschrijving Het betreft

Nadere informatie

Voorbeeldstraat 1 17-12-2014

Voorbeeldstraat 1 17-12-2014 Voorbeeldstraat 1 17-12-2014 Pagina 1/11 Inhoudsopgave 1. Huidige situatie 2. Rendementsverloop 3. Toelichting Box 3 heffing 3.1 Oude methode: Box 3 heffing 3.2 Nieuwe methode: Box 3 heffing 4. Uw huidige

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Inkoopprijs 100% + marge 10% = verkoopprijs 110% Stel de inkoopprijs bedraagt 800 en de winstmarge 10% van de

Inkoopprijs 100% + marge 10% = verkoopprijs 110% Stel de inkoopprijs bedraagt 800 en de winstmarge 10% van de Marge berekeningen Inkoopprijs + marge = verkoopprijs Een voorbeeld marge van de inkoopprijs Inkoopprijs 100% + marge 10% = verkoopprijs 110% marge van de verkoopprijs Inkoopprijs 90% + marge 10% = verkoopprijs

Nadere informatie

Activiteiten Resco Partners

Activiteiten Resco Partners Activiteiten Resco Partners 2011 Wie zijn wij: Resco Partners is een onafhankelijk team van vastgoeddeskundigen met jarenlange ervaring en een veelzijdige kennis van zaken. Resco Partners adviseert over

Nadere informatie

PROJECTINFORMATIE Gebouw Euro Offices Beechavenue 121-139 1119 RP te Schiphol Rijk

PROJECTINFORMATIE Gebouw Euro Offices Beechavenue 121-139 1119 RP te Schiphol Rijk PROJECTINFORMATIE Gebouw Euro Offices Beechavenue 121-139 1119 RP te Schiphol Rijk Loggia/boardroom 4e verdieping Te huur Kantoorruimte in gebouw "Euro Offices" op Park Rijk. Beechavenue 121-139, 1119

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Prestatieafspraken opbrengst toeristenbelasting 2014

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Prestatieafspraken opbrengst toeristenbelasting 2014 RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4541230 Aan : Gemeenteraad Datum : 15 november 2013 Portefeuillehouder : Wethouder G.J. van der Werff Programma : 10. Economie en wonen TITEL

Nadere informatie

HAALBAARHEIDSSTUDIE Nieuwbouw basisschool St. Jan te Leenderstrijp. Opdrachtgever Gemeente Heeze-Leende Jan Deckersstraat 2 5590 GA HEEZE

HAALBAARHEIDSSTUDIE Nieuwbouw basisschool St. Jan te Leenderstrijp. Opdrachtgever Gemeente Heeze-Leende Jan Deckersstraat 2 5590 GA HEEZE HAALBAARHEIDSSTUDIE Nieuwbouw basisschool St. Jan te Leenderstrijp Opdrachtgever Gemeente Heeze-Leende Jan Deckersstraat 2 5590 GA HEEZE Huisvestingsconsultancy Laride, Hart voor huisvesting Bastion 58

Nadere informatie

Factsheet. Nieuwbouw kantoorruimte Nederland

Factsheet. Nieuwbouw kantoorruimte Nederland Factsheet Nieuwbouw kantoorruimte Nederland 2013 1 Nieuwbouw kantoren neemt verder af De bouw van nieuwe kantoren in Nederland is in 2013 sterk afgenomen. De matige economische ontwikkeling en vooruitzichten,

Nadere informatie

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur.

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur. JJuunni i 22 Uitkomsten Ruimtebehoefteonderzoek Gemeente Etten-Leur Samenvatting De provincie Noord-Brabant en de gemeente Etten-Leur zijn een onderzoek gestart naar de meest geschikte locatie voor een

Nadere informatie

KANTORENVISIE REGIO AMSTERDAM JANUARI 2012

KANTORENVISIE REGIO AMSTERDAM JANUARI 2012 Amsterdam Zuidoost Daling opnameniveau 2011 Aanbod en leegstand Huurprijzen verder onder druk Beleggingsmarkt; Afname transactievolume Toekomstverwachting Deelgebieden Regio Amsterdam Onze jaarlijkse kantorenvisie

Nadere informatie

De herontwikkelingswaarde van leegstand vastgoed

De herontwikkelingswaarde van leegstand vastgoed De herontwikkelingswaarde van leegstand vastgoed Een methode voor de financiële haalbaarheidsanalyse van herontwikkelingsprojecten van kantoor naar woningen Afstudeer onderzoek Arlette Mensing Doel Maak

Nadere informatie

Het starten van een gezondheidscentrum. Sector Specialisten Medische & Vrije Beroepen

Het starten van een gezondheidscentrum. Sector Specialisten Medische & Vrije Beroepen Het starten van een gezondheidscentrum Sector Specialisten Medische & Vrije Beroepen Van puzzelstukjes tot een functioneel Gezondheidscentrum (GHC) 2 Agenda Wie zijn wij Wat is een gezondheidscentrum?

Nadere informatie

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan?

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan? HET PROJECTPLAN a) Wat is een projectplan? Vrijwel elk nieuw initiatief krijgt de vorm van een project. In het begin zijn het wellicht vooral uw visie, ideeën en enthousiasme die ervoor zorgen dat de start

Nadere informatie

Voorstel Nieuwbouw ten behoeve van de ALV d.d. 16 juni 2008

Voorstel Nieuwbouw ten behoeve van de ALV d.d. 16 juni 2008 Voorstel Nieuwbouw ten behoeve van de ALV d.d. 16 juni 2008 I. Inleiding Tijdens de Algemene Ledenvergadering van 21 mei 2007 zijn de plannen voor het realiseren van een nieuw clubhuis voor Graaf Willem

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Samenvatting De potentiële beroepsbevolking wordt gedefinieerd als alle inwoners van 15-64 jaar en bestaat uit ruim 86.000 Leidenaren. Van hen verricht ruim zeven op de tien

Nadere informatie

PROJECTINFORMATIE Gebouw Beukenhaghe Neptunusstraat 15-37 2132 JA te Hoofddorp

PROJECTINFORMATIE Gebouw Beukenhaghe Neptunusstraat 15-37 2132 JA te Hoofddorp PROJECTINFORMATIE Gebouw Beukenhaghe Neptunusstraat 15-37 2132 JA te Hoofddorp Te huur Kantoorruimte in kantoorgebouw Beukenhaghe gelegen op kantorenterrein Beukenhorst West te Hoofddorp. Neptunusstraat

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Wellnesscentra en sauna's Een wellnesscentrum of sauna beschikt over verschillende voorzieningen die alles te maken hebben met ontspanning en welbevinden. Het gaat hierbij om sauna, zwembad, stoombad,

Nadere informatie

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte

Regio Amsterdam. Kantorenvisie. Januari 2010. Amstelveen. 40% minder opname kantoorruimte. Grootste transacties. 40% minder opname kantoorruimte Research Kantorenvisie Regio Amsterdam Januari 2010 40% minder opname kantoorruimte De negatieve economische ontwikkelingen in Nederland in 2009 hebben bijgedragen aan een terugval in de opname van kantoorruimte

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014 Kerncijfers toerisme Zeeland 214 Oriëntatiefase Informatiebronnen tijdens de oriëntatiefase van de se toerist in Zeeland (aantallen zijn gebaseerd op toeristische vakanties) 3 Rechtstreeks bij accommodatieverschaffer

Nadere informatie

BESLUIT. file://e:\archief1998\besluiten\bcm\bcm0808-9807.htm

BESLUIT. file://e:\archief1998\besluiten\bcm\bcm0808-9807.htm pagina 1 van 6 BESLUIT Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet. Nummer: 808 / Krasnapolsky - Golden Tulip

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed

Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie Macro-economische Statistieken en Publicaties 3 november 24 Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed Drs. J.L. Gebraad De Stichting Leerstoel

Nadere informatie

Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed

Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 18 januari 25 Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed Drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Breguetlaan 2 Oude Meer BUILDING INFORMATION

Breguetlaan 2 Oude Meer BUILDING INFORMATION Breguetlaan 2 Oude Meer Een bedrijvencomplex bestaande uit een kantoor met drie bouwlagen en een bedrijfshal met twee bouwlagen. Het bedrijvencomplex is nagenoeg verhuurdechter kan er 480 m² kantoorruimte

Nadere informatie

New Yorkstraat 21-23 Lijnden BUILDING INFORMATION

New Yorkstraat 21-23 Lijnden BUILDING INFORMATION New Yorkstraat 21-23 Lijnden BUILDING INFORMATION Stena Realty BV Burgemeester Haspelslaan 61 Tel +31 20 426 16 16 Chamber of Commerce Amsterdam 1181 NB Amstelveen Fax +31 20 426 16 20 Trade register No

Nadere informatie

Raadsvoorstel 86L. Gemeenteraad. Vergadering 6 november 2014. Onderwerp : Grondprijzen woningen en bedrijventerreinen Helmond 2015

Raadsvoorstel 86L. Gemeenteraad. Vergadering 6 november 2014. Onderwerp : Grondprijzen woningen en bedrijventerreinen Helmond 2015 Raadsvoorstel 86L Vergadering 6 november 2014 Gemeenteraad Onderwerp : Grondprijzen woningen en bedrijventerreinen Helmond 2015 B&W vergadering : 16 september 2014 Dienst / afdeling : FC.BLV Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

Rendements Analyse voor Vastgoed Portefeuilles

Rendements Analyse voor Vastgoed Portefeuilles Rendements Analyse voor Vastgoed Portefeuilles Portefeuilleanalyse en Objectanalyse Direct Rendement per Object trademark Vastgoed drs. Ernst RADEMA MSc Real Estate Finance 020 67 37 937 RADEMA@tRADEMArk-Vastgoed.nl

Nadere informatie

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Inlichtingen Dagmar.Germonprez@toerismevlaanderen.be Tel +32 (0)2 504 25 15 Verantwoordelijke uitgever: Peter De Wilde - Toerisme Vlaanderen

Nadere informatie

Marktonderzoek Uurtarieven Externe inhuur binnen het IT domein

Marktonderzoek Uurtarieven Externe inhuur binnen het IT domein Marktonderzoek Uurtarieven Externe inhuur binnen het IT domein 31 oktober 2013 2 Inhoud 1. Introductie & Onderzoeksopzet 3 2. Conclusies 6 3. Resultaten Uurtarieven 10 4. Resultaten Algemene Vragen 16

Nadere informatie

Voor een efficiënt planning & control proces FINANCIAL MONITOR A PLANNING COMPANY B.V. BUSINESS SOLUTION

Voor een efficiënt planning & control proces FINANCIAL MONITOR A PLANNING COMPANY B.V. BUSINESS SOLUTION Voor een efficiënt planning & control proces FINANCIAL MONITOR A PLANNING COMPANY B.V. BUSINESS SOLUTION 1. De Controllers (en adviseurs) van MKB-ondernemingen en organisaties gebruiken de om een volledig

Nadere informatie

HOSTA 2013. The Benelux Hotel Industry. 4 juni 2013

HOSTA 2013. The Benelux Hotel Industry. 4 juni 2013 HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry 4 juni 2013 Programma Opening door Geert van de Guchte, ING Inleiding Jan van der Doelen, ING Presentatie Ewout Hoogendoorn, Horwath HTL Presentatie Kim van den Wijngaard,

Nadere informatie

Haarlemmermeer 2009. marktleider in de cosmeticamarkt hebben, waarbij we de milieubelasting zo veel mogelijk terug willen dringen.

Haarlemmermeer 2009. marktleider in de cosmeticamarkt hebben, waarbij we de milieubelasting zo veel mogelijk terug willen dringen. kantorenmonitor Haarlemmermeer L Oréal Nederland heeft haar hoofdkantoor verplaatst van verschillende locaties in Alphen aan de Rijn en Weesp naar een modern en representatief pand in Beukenhorst-Zuid

Nadere informatie

Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt

Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt Hoofdstuk 12. Arbeidsmarkt Samenvatting De potentiële beroepsbevolking wordt gedefinieerd als alle inwoners van 15-64 jaar en bestaat uit ruim 86.000 Leidenaren. Van hen verricht 7-74% betaald werk voor

Nadere informatie

Commercial catering 2010-2012. Horeca-Leisure-Transport. Structural member of

Commercial catering 2010-2012. Horeca-Leisure-Transport. Structural member of Commercial catering 2010-2012 Horeca-Leisure-Transport Structural member of 1 P a g e Geachte Foodservice professional, Brussel 3/12/2009 Als eerste brengt Food in Mind het researchdocument: Het toenemend

Nadere informatie

advies, management, verhuur, (her)ontwikkeling, taxaties en bemiddeling SAMEN MEER WAARDE

advies, management, verhuur, (her)ontwikkeling, taxaties en bemiddeling SAMEN MEER WAARDE advies, management, verhuur, (her)ontwikkeling, taxaties en bemiddeling SAMEN MEER WAARDE SAMENMEERWAARDE WPM Groep staat voor ruim 20 jaar visie, kennis en ervaring op het gebied van advies, ontwikkeling

Nadere informatie

1 Inleiding. 2 Uitgangspunten. Ontwikkeling Winthonlaan 4-6 4. te Utrecht. 2.1 Toelichting programma. BJZ.nu bestemmingsplannen

1 Inleiding. 2 Uitgangspunten. Ontwikkeling Winthonlaan 4-6 4. te Utrecht. 2.1 Toelichting programma. BJZ.nu bestemmingsplannen Deventer Den Haag Eindhoven Snipperlingsdijk 4 Verheeskade 197 Flight Forum 92-94 7417 BJ Deventer 2521 DD Den Haag 5657 DC Eindhoven T +31 (0)570 666 222 F +31 (0)570 666 888 Leeuwarden Amsterdam Postbus

Nadere informatie

Ondernemershypotheek & SBF. De Haagsche Business Club

Ondernemershypotheek & SBF. De Haagsche Business Club Ondernemershypotheek & SBF De Haagsche Business Club 9 april 2008 Welkom Ronald Dalebout Directeur ING Den Haag ING ING Bank = Ondernemersbank Hypotheken voor ondernemers is een specialisatie. Wij doen

Nadere informatie

Toerisme in perspectief

Toerisme in perspectief Toerisme in perspectief NBTC afdeling Research Leidschendam 10-7-2012 Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en

Nadere informatie