Horwath HTL Hotel Event HOSTA 2015 rapport. Ewout Hoogendoorn

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Horwath HTL Hotel Event HOSTA 2015 rapport. Ewout Hoogendoorn"

Transcriptie

1 Horwath HTL Hotel Event HOSTA 2015 rapport Ewout Hoogendoorn 8 september 2015

2 HOSTA 2015 rapport Cijfers hotellerie Disruptors / Sharing economy 2

3 Cijfers hotellerie 3

4 Aanbod blijft groeien 100,000 90,000 80,000 70,000 60,000 50,000 Aantal kamers drie-, vier- en vijfsterrenhotels Nederland (x 1.000) hotelkamers in ,3% t.o.v % t.o.v ,000 30,000 20,000 10, driesterren viersterren vijfsterren Bron: CBS 4

5 Overnachtingen stijgen sneller dan aanbod Overnachtingen drie-, vier- en vijfsterrenhotels Nederland (x 1.000) 32,2 miljoen overnachtingen in ,2% t.o.v % t.o.v driesterren viersterren vijfsterren Bron: CBS 5

6 Aanbod per stad ,545 hotelkamers ,584 3,997 1,676 2,269 hotelkamers 0 Bron: Horwath HTL 6

7 Aanbod per stad , ,000 hotelkamers ,545 4,584 3,997 1,676 2,269 hotelkamers Bron: Horwath HTL 7

8 Overnachtingen per stad (x 1.000) , ,458 1, Amsterdam Rotterdam Den Haag Utrecht Maastricht Bron: Horwath HTL 8

9 Prognose: gestage economische groei BNP BNP Bron: CBS / CPB 9

10 Bezettingsgraad Amsterdam: 81% Nederland: 70% Provinces: 63% , Nederland Amsterdam & Schiphol Provincies 10

11 Gemiddelde kamerprijs Amsterdam: 118 Nederland: 96 Provinces: Nederland Amsterdam & Schiphol Provincies 11

12 GOP: 39% % % Nederland 12

13 Prognose: opnieuw lichte stijgingen Bezettingsgraad Kamerprijs RevPAR Bron: Horwath HTL 13

14 Europese hotelmarkt: Toenemend optimisme Global Hotel Market Sentiment score (schaal van -150 tot 150) Nederland Europa Azië Amerika Wereldwijd

15 Amsterdam op internationale markt Resultaten YTD juli 2015 (bedragen in Euro s) Amsterdam Londen Parijs New York Occ ARR RevPAR Bron: STR Global 15

16 Disruptors in de hotellerie 16

17 Disruptors in de hotellerie Computer Internet Online Tour Operators Mobiele telefoon Smartphone/ social media En nu: Deeleconomie/ Sharing economy 17

18 Sharing economy 18

19 Sharing economy 19

20 Basis voor sharing economy What s mine, is yours Mi casa, su casa (Micazu) 26 miljard dollar peer to peer deelverhuur Grootste gebruikersgroep: millennials, jaar = 70%, digital natives User experience prevaleert boven eigendom en bottomline Balans: apps/technologie/menselijke interactie Komende 6 jaar: 3 miljard nieuwe gebruikers online 20

21 Uber, markt en waarde In juni 2014 taxeert een NYU professor Uber op max 5,9 miljard, gebaseerd op de historische omvang van de markt In juli 2014 beargumenteert een durfinvesteerder de waarde op 100 miljard dollar, gebaseerd op de te creëren toekomstige markt De vraag is dus: Wat is de Totale Potentiële Markt? 21

22 Uber, Wat is de Totale Potentiële Markt Pick-up tijd? < 5 minuten Dekkingsdichtheid - hoog Betaling geen cash nodig Beleefdheid verbetert door dual rating systeem Vertrouwen en veiligheid volledige traceerbaarheid Beschikbaarheid in buitengebied Alternatief voor rental car, openbaar vervoer Commodity gebruik Vervoer van kinderen, oudere ouders Bezorgdienst GAME CHANGER: geen concurrent voor taxi, maar alternatief voor eigen auto 22

23 Uber doet ook echt zijn best AFP Uber gaat vuurwapens in de taxi verbieden Autoservice Uber heeft de regels over vuurwapens aangescherpt. Zowel chauffeurs als passagiers mogen geen pistolen meer bij zich dragen. 23

24 De Uber van de hotellerie: Airbnb HomeAway Roomorama FlipKey Wimdu 9flats onefinestay Micazu 24

25 Positie Airbnb in vergelijking met hotelketens 1,200,000 1,000, , , , ,000 0 aantal kamers 25

26 airbnb: noodzaak is gelijk speelveld 26

27 airbnb: Veiligheid en belasting betalen! 27

28 Hoe groot is de Totale Potentiële Markt voor accommodatieverschaffing Zakelijke gasten Leisure gasten MICE gasten Toergroepen

29 Effect sharing economy op hotellerie Effect op bezettingsgraad Effect op gem. kamerprijs 13% 9% 37% positief 38% positief neutraal neutraal 50% negatief 53% negatief Bron: Horwath HTL, HOSTA

30 Gewenst beleid t.a.v. particuliere verhuur Gewenst beleid volgens hoteliers 6% 1% faciliterend; 15% 21% stimulerend faciliterend neutraal/geen restrictief verbod restrictief; 56% Bron: Horwath HTL, HOSTA

31 Hoe groot is de Totale Potentiële Markt voor accommodatieverschaffing Zakelijke gasten Leisure gasten MICE gasten Toergroepen Aircrew Backpackers Revaliderende patiënten Expats Studenten Foreign Exchange Students Recent gescheiden Familiebezoek Huis verkocht Projectwerkers Evenementbezoekers Etc Etc Wat is de Game-Changer in deze markt?

32 Dank u voor uw aandacht!

Provada 2014 Hotelmarkt Nederland en Den Haag

Provada 2014 Hotelmarkt Nederland en Den Haag Provada 2014 Hotelmarkt Nederland en Den Haag Ewout Hoogendoorn 4 juni 2014 Programma Resultaten 2013 Verwachtingen 2014 & 2015 Omzet, kosten en resultaat Vraag en aanbod Hotelmarkt Den Haag 2 The New

Nadere informatie

Horwath HTL Hotel Event 2014

Horwath HTL Hotel Event 2014 Horwath HTL Hotel Event 2014 Investeren in hotels Ewout Hoogendoorn Programma Opening door Ralph Lange, ING Presentatie Ewout Hoogendoorn, Horwath HTL Presentatie Casper Banz, Houthoff Buruma Presentatie

Nadere informatie

HOSTA 2013. The Benelux Hotel Industry. 4 juni 2013

HOSTA 2013. The Benelux Hotel Industry. 4 juni 2013 HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry 4 juni 2013 Programma Opening door Geert van de Guchte, ING Inleiding Jan van der Doelen, ING Presentatie Ewout Hoogendoorn, Horwath HTL Presentatie Kim van den Wijngaard,

Nadere informatie

Horwath HTL Hotel Event 2013. De Kunst van Hotels

Horwath HTL Hotel Event 2013. De Kunst van Hotels Horwath HTL Hotel Event 2013 De Kunst van Hotels Programma Opening door Karin van Gilst, Stedelijk Museum Presentatie Ewout Hoogendoorn, Horwath HTL Presentatie Bart Lukaszewicz, Houthoff Buruma Presentatie

Nadere informatie

Provada 2015 Hotelmarkt Nederland / Den Haag

Provada 2015 Hotelmarkt Nederland / Den Haag Provada 2015 Hotelmarkt Nederland / Den Haag Ewout Hoogendoorn 3 juni 2015 Hotelmarkt Resultaten Prognoses Vraag en aanbod Transacties Hotelmarkt Den Haag 2 Bezettingsgraad: 69% 90 85 80 78 75 72,5 70

Nadere informatie

HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry

HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry HOSTA 2013 The Benelux Hotel Industry Ewout Hoogendoorn 5 juni 2013 HOSTA 2013 Resultaten 2012 Verwachtingen 2013 & 2014 Omzet, kosten en resultaat Vraag en aanbod Hotelvastgoed en contracten 2 Houdt het

Nadere informatie

HOSTA 2012. The Benelux Hotel Industry. 5 juni 2012

HOSTA 2012. The Benelux Hotel Industry. 5 juni 2012 HOSTA 2012 The Benelux Hotel Industry 5 juni 2012 Programma Opening door Ralph Lange, ING Inleiding Jan van der Doelen, ING Presentatie Ewout Hoogendoorn, Horwath HTL Presentatie Michel Geurts, Inntel

Nadere informatie

Inspelen op authenticiteit en beleving: het creatieve aanbod wint het van de massa;

Inspelen op authenticiteit en beleving: het creatieve aanbod wint het van de massa; Hotels Hotels hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van logies. Logiesverstrekkers zonder sterclassificatie (dit loopt van één ster tot vijf sterren) mogen zich geen hotel noemen. Dit geldt bijvoorbeeld

Nadere informatie

2008 2012 % Groei verblijf locaties 11% Groei aantal hotel kamers 4% Groei van marktaandeel in de logies verstrekkende markt -6%

2008 2012 % Groei verblijf locaties 11% Groei aantal hotel kamers 4% Groei van marktaandeel in de logies verstrekkende markt -6% Inleiding Hieronder zult u een opsomming zien van trends in de Nederlandse hotel markt. Ook geeft het een beknopt verslag van de verschillende ontwikkelingen in deze markt. Ook de regio waar het hotel

Nadere informatie

Haarlem en Zandvoort zetten in op hotels

Haarlem en Zandvoort zetten in op hotels U kunt de nieuwsbrief ook downloaden als pdf op www.horwathhtl.nl. Horwath HTL Nieuwsbrief - oktober 2011 In deze editie van de Horwath HTL Nieuwsbrief: Haarlem en Zandvoort zetten in op hotels HOSTA 2011

Nadere informatie

Programma. Economie en toerisme Aanbodzijde Vraagzijde Marktpotentie Trends Concepten Conclusie. 11 november 2010

Programma. Economie en toerisme Aanbodzijde Vraagzijde Marktpotentie Trends Concepten Conclusie. 11 november 2010 Hotelsector Provincie Zeeland Programma Economie en toerisme Aanbodzijde Vraagzijde Marktpotentie Trends Concepten Conclusie 2 Horwath HTL 3 Horwath HTL Hotel, Tourism & Leisure Markt studies, haalbaarheid

Nadere informatie

Inspelen op authenticiteit en beleving: het creatieve aanbod wint het van de massa;

Inspelen op authenticiteit en beleving: het creatieve aanbod wint het van de massa; Hotels Hotels hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van logies. Logiesverstrekkers zonder sterclassificatie (dit loopt van één ster tot vijf sterren) mogen zich geen hotel noemen. Dit geldt bijvoorbeeld

Nadere informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie Hotels Hotels hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van logies. Logiesverstrekkers zonder sterclassificatie (dit loopt van één ster tot vijf sterren) mogen zich geen hotel noemen. Dit geldt bijvoorbeeld

Nadere informatie

Eindhovense Gemeenteraad. meets Eindhovens Hoteliers Overleg

Eindhovense Gemeenteraad. meets Eindhovens Hoteliers Overleg { Eindhovense Gemeenteraad { meets Eindhovens Hoteliers Overleg Werkbezoek i.h.k.v. de ontwikkelingen van de (regionale) hotelmarkt d.d. 30 september 2014 Agenda Welkom Eindhovens Hoteliers Overleg, wie

Nadere informatie

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT Kantorenmarkt Weert Tot 2020 zeer beperkte behoefte aan nieuwe kantoorruimte in Weert, er is al meer dan voldoende aanbod van kantoorruimte, toevoegen van

Nadere informatie

Verdere groei in het verschiet

Verdere groei in het verschiet Vooruitzicht Horeca Verdere groei in het verschiet De horeca kan in 2016 rekenen op verdere groei van de omzet... ondernemers zijn steeds positiever... en vooral in Amsterdam stijgen de hotelkamerprijzen

Nadere informatie

Horeca herstelt laat

Horeca herstelt laat Kwartaalbericht Horeca NG Economisch Bureau Horeca herstelt laat Omzetgroei in 2010 dankzij prijsstijgingen De verwachte omzetontwikkeling voor de horeca zal in 2010 achterblijven bij die van de Nederlandse

Nadere informatie

Fact sheet. Groei toerisme Amsterdam hapert. nummer 8 december 2003

Fact sheet. Groei toerisme Amsterdam hapert. nummer 8 december 2003 Fact sheet nummer 8 december 23 Groei toerisme Amsterdam hapert Voor het eerst sinds 1993 is het aantal hotelgasten dat in Amsterdam overnacht gedaald. Het totale aantal nachten dat de gasten in Amsterdamse

Nadere informatie

Situatie Hotelmarkt MRA www.shjarkgroup.com

Situatie Hotelmarkt MRA www.shjarkgroup.com JULI 2013 Situatie Hotelmarkt MRA www.shjarkgroup.com Opdracht: De analyse beschrijft de situatie van de hotelmarkt in de komende jaren in de Metropool Regio Amsterdam, en specifiek de regio Haarlemmermeer/

Nadere informatie

South Holland. AngloINFO. 2015 (Dutch) Media Pack AngloINFO. Angloinfo.com

South Holland. AngloINFO. 2015 (Dutch) Media Pack AngloINFO. Angloinfo.com Angloinfo.com AngloINFO Media Pack AngloINFO Media 2015 (Dutch) Pack 2013 Over AngloINFO AngloINFO is a global expat network: 90+ regional websites 45+ countries 20 million monthly page views Over 3 million

Nadere informatie

Drs. Joyce Langenacker wethouder Werk, Economische Zaken, Sociale Zaken (Participatiewet), Wonen, Coördinatie Sociaal Domein

Drs. Joyce Langenacker wethouder Werk, Economische Zaken, Sociale Zaken (Participatiewet), Wonen, Coördinatie Sociaal Domein Gemeente Haarlem Drs. Joyce Langenacker wethouder Werk, Economische Zaken, Sociale Zaken (Participatiewet), Wonen, Coördinatie Sociaal Domein Retouradres Postbus 511 2003 PB Haarlem Aan de leden van de

Nadere informatie

Frontofficemedewerker in de hotelbranche

Frontofficemedewerker in de hotelbranche Frontofficemedewerker in de hotelbranche Recreatief Frontoffice Frontofficemedewerker in de hotelbranche Theorieboek Uitgeverij: Edu Actief b.v. Auteur: Hans Veelers Redactie: Edu Actief b.v. Eindredactie:

Nadere informatie

Fact sheet. Voorzichtig herstel toeristische sector. nummer 1 januari 2005

Fact sheet. Voorzichtig herstel toeristische sector. nummer 1 januari 2005 Fact sheet nummer 1 januari 2005 Voorzichtig herstel toeristische sector De Amsterdamse toeristensector ontwikkelde zich in 2003, na een recordaantal bezoekers in 2001, minder goed. De dalende trend die

Nadere informatie

S.M.A.R.T Update Statistics. Market. Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T Update Statistics. Market. Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T Update Statistics. Market. Analysis. Research. Trends. Overzicht overnachtingen Metropool Amsterdam Overnachtingen Metropool (INCL Adam) % verandering 2013, 2014 tm ytd oktober 2015 20% 2013

Nadere informatie

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T. update Statistics. Market Analysis. Research. Trends. Ontwikkeling musea, attracties & schiphol 2013, 2014 tm ytd april 2015 35,0% 30,0% 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 2013 2014 2015 0,0% -5,0%

Nadere informatie

Evaluatie hotelnota Maastricht

Evaluatie hotelnota Maastricht Evaluatie hotelnota Maastricht Rapportage in opdracht van de Gemeente Maastricht Oktober 2013 Projectnummer P.13.021 ZKA Consultants & Planners Biesbosweg 16C 5145 PZ Waalwijk tel.: 088-2100 250 fax: 088-2100

Nadere informatie

Hotelontwikkeling aan de Horst

Hotelontwikkeling aan de Horst Hotelontwikkeling aan de Horst (hotelproject te Kaatsheuvel) M.A. Klaassen N.J. Oreel RAB BV Klaassen Horecamakelaardij BV Rosmalen, 9 maart 2016 Inhoudsopgave Verantwoording 3 1. Algemeen 5 2. Het hotelproject

Nadere informatie

Gemeente Maastricht Domein Stadsontwikkeling, Economie en Beheer. Hotelnota 2009 2013

Gemeente Maastricht Domein Stadsontwikkeling, Economie en Beheer. Hotelnota 2009 2013 Gemeente Maastricht Domein Stadsontwikkeling, Economie en Beheer Hotelnota 2009 2013 Datum: juni 2009 1 2 INHOUDSOPGAVE 1. Aanleiding... 5 2. Uitgangspunten van beleid... 5 3. Nieuw beleid... 5 PLANOLOGISCH

Nadere informatie

ADVIES ten behoeve van de Hotelvisie Gemeente Leiden. 2014-R-097/1019 23 juni 2015

ADVIES ten behoeve van de Hotelvisie Gemeente Leiden. 2014-R-097/1019 23 juni 2015 ADVIES ten behoeve van de Hotelvisie Gemeente Leiden 2014-R-097/1019 23 juni 2015 Inleiding en inhoudsopgave 2 Inleiding In de gemeente Leiden is de afgelopen jaren het aantal hotelkamers fors gestegn

Nadere informatie

Memorandum Toetsingskader HIDDEN Maastricht

Memorandum Toetsingskader HIDDEN Maastricht Memorandum Toetsingskader HIDDEN Maastricht MAART 2014 Memorandum toetsingskader HIDDEN Maastricht maart 2014 Amsterdam, 5 maart 2014 Drs. E.G. Hoogendoorn Drs. R. Lardenoye MBA Horwath Consulting B.V.

Nadere informatie

Old Holland 27 januari Volendam

Old Holland 27 januari Volendam Old Holland 27 januari Volendam Wim Rijkenberg Wethouder gemeente Edam-Volendam Frans van der Avert Algemeen directeur Amsterdam Marketing 3 4 Voor wie? Beslissers Internationale bedrijven (zakelijke)

Nadere informatie

Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel

Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel 2 3 Waarom een interactief netwerk? Outdoor gaat mobiel Het nieuw gelanceerde netwerk maakt outdoor interactief. Het maakt het

Nadere informatie

DELHAIZE GROEP, EEN VOORAANSTAAND VOEDINGSDISTRIBUTEUR

DELHAIZE GROEP, EEN VOORAANSTAAND VOEDINGSDISTRIBUTEUR DELHAIZE GROEP, EEN VOORAANSTAAND VOEDINGSDISTRIBUTEUR Delhaize Groep bekleedt leidende posities in de voedingsdistributie in belangrijke markten. Onze operationele ondernemingen hebben hun leidende positie

Nadere informatie

When it comes to technology, horticulture is. JanPaul Landman, CIO FloraHolland

When it comes to technology, horticulture is. JanPaul Landman, CIO FloraHolland When it comes to technology, horticulture is JanPaul Landman, CIO FloraHolland 1 more and more becoming an ICT platform. 2 Mijn boodschap voor vandaag, in een paar woorden Samen innoveren en continu verbeteren

Nadere informatie

N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH M A A R T 2 0 1 1 TOERISME IN PERSPECTIEF

N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH M A A R T 2 0 1 1 TOERISME IN PERSPECTIEF N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH M A A R T 2 0 1 1 TOERISME IN PERSPECTIEF 2011 ONTWIKKELINGEN MBT T OT INKOMEND EN BINNENLANDS TOERISM E NADER BEKEKEN Toerisme in perspectief 2011 Ontwikkelingen

Nadere informatie

Hotelrapport Vlaamse Kunststeden 2014

Hotelrapport Vlaamse Kunststeden 2014 02 07 15 Hotelrapport Vlaamse Kunststeden 2014 Het 'Hotelrapport Vlaamse Kunststeden 2014' is vandaag in Antwerpen voorgesteld. Deze studie onderzoekt onder andere de graad van bezetting en de toenemende

Nadere informatie

www.marktonderzoek.be

www.marktonderzoek.be Wij zetten het jaar vol inspiratie en enthousiasme in met een overzicht van enkele trends waar we als ondernemer in 2015 niet omheen kunnen. Op de hoogte zijn van deze trends en erop inspelen kan uw activiteiten

Nadere informatie

Disruptors in de hotelbranche

Disruptors in de hotelbranche Disruptors in de hotelbranche Horwath HTL Hotel Event 8 September 2015 Amsterdam Cynthia S. de Witt Wijnen Baker & McKenzie Amsterdam N.V. is a member firm of Baker & McKenzie International, a Swiss Verein

Nadere informatie

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T. update Statistics. Market Analysis. Research. Trends. 35,0% 30,0% Ontwikkeling musea, attracties & schiphol 2012, 2013 tm ytd december 2014 2012 2013 2014 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% Nov Dec

Nadere informatie

Amsterdam Beach. 3 maart 2015

Amsterdam Beach. 3 maart 2015 Amsterdam Beach 3 maart 2015 Annette Baerveldt Wethouder gemeente Velsen Frans van der Avert Algemeen Directeur Amsterdam Marketing 4 Voor wie? Beslissers Internationale bedrijven (zakelijke) bezoekers

Nadere informatie

open mind sharp business

open mind sharp business open mind sharp business De kracht van Amsterdam als (inter)nationale congresstad foto Siebe Swart Investeren in congresmarketing is goed voor de economische en maatschappelijke waarde van de metropool

Nadere informatie

LEIDT DELEN TOT VERMENIGVULDIGEN? Koos Hussem X-CAGO B.V.

LEIDT DELEN TOT VERMENIGVULDIGEN? Koos Hussem X-CAGO B.V. LEIDT DELEN TOT VERMENIGVULDIGEN? Koos Hussem X-CAGO B.V. Is 2015 een mijlpaal in de geschiedenis? 1. Apple News 2. Facebook Instant Articles 3. Google Accelerated Mobile Pages (AMP) 4. Twitter Moments

Nadere informatie

Hospitality Benchmark 2014

Hospitality Benchmark 2014 2014 KPMG Accountants N.V., alle rechten voorbehouden. TRAVEL, LEISURE & TOURISM Hospitality Benchmark 2014 Cijfers maken het duidelijk! kpmg.nl Jos Sweers Ilse de Graaff 2 Hospitality Benchmark 2014 2014

Nadere informatie

Buytaert: Traditionele bedrijven kunnen niet meer mee'

Buytaert: Traditionele bedrijven kunnen niet meer mee' Buytaert: Traditionele bedrijven kunnen niet meer mee' Buytaert: Traditionele bedrijven kunnen niet meer mee' Dries Buytaert, de 37-jarige Belgische oprichter van software-project Drupal, is dit jaar voor

Nadere informatie

S.M.A.R.T Update Statistics. Market. Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T Update Statistics. Market. Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T Update Statistics. Market. Analysis. Research. Trends. Overzicht overnachtingen Metropool Amsterdam 2 Overnachtingen Metropool (INCL Adam) % verandering 2014, 2015 tm ytd mei 2016 2016 2014 2015

Nadere informatie

Herstel horeca in 2011

Herstel horeca in 2011 Kwartaalbericht Horeca ING Economisch Bureau Herstel horeca in 2011 De verwachte omzetontwikkeling voor de horeca is in 2010 nog negatief. Hiermee blijft de sector achter bij de Nederlandse economie als

Nadere informatie

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T. update Statistics. Market Analysis. Research. Trends. Jan Feb Mrt Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Dec Jan Feb Mrt Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Dec Jan Feb Mrt Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt

Nadere informatie

Actualisatie marktruimte hotelnota Room With A View ( d.d. februari 2015)

Actualisatie marktruimte hotelnota Room With A View ( d.d. februari 2015) Actualisatie marktruimte hotelnota Room With A View ( d.d. februari 2015) Eind 2010 heeft de gemeenteraad de Nota A Room With A View. Beleidsnota Hotels Utrecht 2010-2020 vastgesteld. Hiermee is ingezet

Nadere informatie

Project CARMATOP: succesvolle samenwerking met Nederlandse reisbranche

Project CARMATOP: succesvolle samenwerking met Nederlandse reisbranche Changes in Tourism Vakantiebeurs 2015 Project CARMATOP: succesvolle samenwerking met Nederlandse reisbranche Eke Eijgelaar, Rob Bongaerts, Christa Barten, Harald Buijtendijk, Jeroen Klijs, Jeroen Nawijn,

Nadere informatie

FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE

FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE 1 Lies Spruit Burgemeester gemeente Lisse 2 Frans van der Avert Algemeen directeur Amsterdam Marketing 3 Fusie tot Amsterdam Marketing Congressen Cultuur marketing

Nadere informatie

Onderzoek Hotelmarkt Utrecht

Onderzoek Hotelmarkt Utrecht Onderzoek Hotelmarkt Utrecht 26 september 2014 Onderzoek Hotelmarkt Utrecht september 2014 Amsterdam, 26 september 2014 Drs. E.G. Hoogendoorn M.C. van Bruggen Samenvatting, conclusie en advies Achtergrond

Nadere informatie

Wij vinden het belangrijk om te investeren in een up-to-date en pro-actief gemeentelijk hotelbeleid omdat:

Wij vinden het belangrijk om te investeren in een up-to-date en pro-actief gemeentelijk hotelbeleid omdat: gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W Onderwerp Actualisatie Hotelbeleid Portefeuillehouder mr. A.Th.H. vaq Dijk Collegevergadering L W 7 2 @b Inlichtingen Michiel van Staveren (023 567 61 24) Registratienummer

Nadere informatie

DE REVOLUTIONAIRE KRACHT VAN DE EXPERIENCE ECONOMIE

DE REVOLUTIONAIRE KRACHT VAN DE EXPERIENCE ECONOMIE DE REVOLUTIONAIRE KRACHT VAN DE EXPERIENCE ECONOMIE ALBERT BOSWIJK The European Center for the Experience Economy JEROEN OSKAM Hotelschool den Haag Hospitality Business School Networked Hospitality businesses

Nadere informatie

Bedrijfsuitjes, teambuilding & City Events FRANCHISE 2011

Bedrijfsuitjes, teambuilding & City Events FRANCHISE 2011 Bedrijfsuitjes, teambuilding & City Events FRANCHISE 2011 MISTER ROTTERDAM FRANCHISE 2011 Dit verhaal gaat over: en Lees verder over wie wij zijn, wat we doen, waar we naar toe willen, hoe we dat gaan

Nadere informatie

Mbo opleiding Manager/ondernemer hospitality. Arjen Appel Hans Veelers. Bronnenboek Meewerken in de conference & banqueting en rooms division

Mbo opleiding Manager/ondernemer hospitality. Arjen Appel Hans Veelers. Bronnenboek Meewerken in de conference & banqueting en rooms division Bronnenboek Meewerken in de conference & banqueting en rooms division Mbo opleiding Manager/ondernemer hospitality Arjen Appel Hans Veelers Uitgeverij, training en diensten Uitgeverij: Auteurs: Eindredactie:

Nadere informatie

HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde

HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde Technische Universiteit Delft Architecture, Urbanism & Building sciences Real Estate & Housing Joris Tensen 1560387

Nadere informatie

17.000.000 m². 15 m². OfficeRank. Kansrijk - Kansloos. Schatting structureel overschot 2015. Ruimte/werknemer - 2015. Aantal kantoorwerknemers

17.000.000 m². 15 m². OfficeRank. Kansrijk - Kansloos. Schatting structureel overschot 2015. Ruimte/werknemer - 2015. Aantal kantoorwerknemers In dit onderzoek analyseren we de levensvatbaarheid van de kantoren in Nederland op basis van een verdeling per gebouwen van kansrijk via kansarm naar kansloos. Ons eerdere onderzoek gaf, vanuit de vraag

Nadere informatie

FACTS & FIGURES

FACTS & FIGURES FACTS & FIGURES - 2016 Toerisme in de stad TOERISTISCH DAGBEZOEK DAGBEZOEK VAN NEDERLANDSE BEZOEKERS AAN UTRECHT 2015 NBTC NIPO TOERISTISCH BEZOEK AAN STEDEN 2013 aantal bezoeken: 4.528.000 (positie 4

Nadere informatie

Gemeente Den Haag. rv 132. Voorstel van het college inzake hotelstrategie Den Haag. Dienst Stedelijke Ontwikkeling DSO/2013.125 RIS 260889_131015

Gemeente Den Haag. rv 132. Voorstel van het college inzake hotelstrategie Den Haag. Dienst Stedelijke Ontwikkeling DSO/2013.125 RIS 260889_131015 rv 132 Dienst Stedelijke Ontwikkeling DSO/2013.125 RIS 260889_131015 Gemeente Den Haag GEWIJZIGD VOORSTEL Voorstel van het college inzake hotelstrategie Den Haag. Check in The Hague: Roomservice 2.0 Hotelstrategie

Nadere informatie

DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020

DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020 DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020 Doclogic Full Service Partner Digitaal Werken Richard Dobbe Senior Sales Consultant Even voorstellen Doclogic 1999-2009 Decos Richard Dobbe Senior Sales Consultant Autonomy

Nadere informatie

VISIE OP BINNENSTAD MAASTRICHT. Tweede Stadsavond 25 november 2013

VISIE OP BINNENSTAD MAASTRICHT. Tweede Stadsavond 25 november 2013 Advies van de jeugd VISIE OP BINNENSTAD MAASTRICHT Tweede Stadsavond 25 november 2013 Terugblik Droomlijnen 1. Harmonieuze samenleving 2. Benutten van talent 3. Onderscheidend, kwalitatief en vernieuwend

Nadere informatie

Toekomstperspectief Zorgmarkt. Piet Eichholtz

Toekomstperspectief Zorgmarkt. Piet Eichholtz Toekomstperspectief Zorgmarkt Piet Eichholtz Amsterdam, 6 februari 2013 Bancair krediet blijft mogelijk, alleen met goed businessplan en sterke financiële uitgangspositie Lot Rode Kruis Ziekenhuis in handen

Nadere informatie

Patrick Venendaal 1553805. Creative Industries

Patrick Venendaal 1553805. Creative Industries Naam: Cursus: Coördinator: Docent: Patrick Venendaal 1553805 Entrepreneurship Creative Industries Aljan de boer Mark Nutzel Inhoudsopgave Het idee... 3 De doelgroep... 3 Introductie... 3 Wat wordt er getest...

Nadere informatie

Bitcoin voor iedereen

Bitcoin voor iedereen Bitcoin voor iedereen Jouke Hofman Shared economy (information&technology) Openstreet Map - januari 2010 Voorbeeld Haïti Opensource software - decentraal & iedereen draagt bij Linux Mozilla Firefox Wikipedia

Nadere informatie

Promotiebijeenkomst Oost. Amsterdam, 5 oktober 2015

Promotiebijeenkomst Oost. Amsterdam, 5 oktober 2015 Promotiebijeenkomst Oost Amsterdam, 5 oktober 2015 Welkom bij Lloyd Hotel Piet Boogert, directeur Lloyd Hotel Visie op citymarketing Geerte Udo, marketing director Bezoekers Amsterdam 2014 Bezoekers Bezoekdagen

Nadere informatie

Gemeente Den Haag. De gemeenteraad. Rm 2015.024 - BSD/2015.25 RIS 280302. 20 januari 2015. onderzoek Airbnb

Gemeente Den Haag. De gemeenteraad. Rm 2015.024 - BSD/2015.25 RIS 280302. 20 januari 2015. onderzoek Airbnb Wethouder Financiën, Verkeer, Vervoer en Milieu Tom de Bruijn Gemeente Den Haag De gemeenteraad Rm 2015.024 - BSD/2015.25 RIS 280302 32383 20 januari 2015 onderzoek Airbnb Naar aanleiding van een toezegging

Nadere informatie

Hospitality Benchmark 2010

Hospitality Benchmark 2010 Hospitality Benchmark 2010 Cijfers maken het duidelijk! travel, leisure & tourism Hospitality Benchmark 2010 1 Inhoudsopgave Voorwoord 2 Over de auteurs 2 Inleiding 3 Methodologische verantwoording 4 Deel

Nadere informatie

Nota van B&W. Inleiding. Context. Regionaal Hotelbeleid

Nota van B&W. Inleiding. Context. Regionaal Hotelbeleid gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W Onderwerp Regionaal Hotelbeleid Portefeuillehouder mr. A.Th.H. van Dijk Collegevergadering 19 maart 2013 Inlichtingen Maaike van Buuren (6305) Registratienummer 2013.0016869

Nadere informatie

Amsterdam Rotterdam UTRECHT

Amsterdam Rotterdam UTRECHT Amsterdam Rotterdam UTRECHT Inleiding Clipit onderzoekt regelmatig de berichtgeving rondom de grootste steden van Nederland. We vergelijken de steden op punten als aantal berichten, PR-waarde en sentiment,

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Onderzoek Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

T.a.v.: Gemeenteraad van de Gemeente Waalwijk. Tilburg, 14 januari 2014.

T.a.v.: Gemeenteraad van de Gemeente Waalwijk. Tilburg, 14 januari 2014. Aan: Het algemeen bestuur van Regio Hart van Brabant Alle colleges van Burgemeesters en Wethouders en Alle gemeenteraden van gemeentes welke deel uitmaken van Regio Hart van Brabant. Stichting belangenbehartiging

Nadere informatie

Toekomstperspectief Destinatie Holland Presentatie voor Landelijk Kustdag Kees van der Most 13 november 2013

Toekomstperspectief Destinatie Holland Presentatie voor Landelijk Kustdag Kees van der Most 13 november 2013 Toekomstperspectief Destinatie Holland 2025 Presentatie voor Landelijk Kustdag Kees van der Most 13 november 2013 Vooraf Afbakening: perspectief betreft alleen inkomend verblijfstoerisme Aanpak: deskresearch,

Nadere informatie

Van informatie naar actie. Business Intelligence voor Hospitality & Hotellerie

Van informatie naar actie. Business Intelligence voor Hospitality & Hotellerie Van informatie naar actie Business Intelligence voor Hospitality & Hotellerie Het gebeurt regelmatig: een klant heeft geboekt bij een hotel en bij het inchecken vraagt de receptiemedewerker: Bent u deelnemer

Nadere informatie

IT Job market report. IT Job Board, Januari 2013

IT Job market report. IT Job Board, Januari 2013 IT Job market report 2013 IT Job Board, Januari 2013 De Nederlandse IT kandidaat Freelance 39% Werkzaam in 85% 15% Man Vrouw 61% Vaste dienst 74% Private sector 26% Publieke sector Top 15 Skills 1 Helpdesk

Nadere informatie

Marktwerking in de zorg. Prof Ruud ter Meulen Director Centre for Ethics in Medicine

Marktwerking in de zorg. Prof Ruud ter Meulen Director Centre for Ethics in Medicine Marktwerking in de zorg Prof Ruud ter Meulen Director Centre for Ethics in Medicine Inhoud Wat is marktwerking? Gezondheidszorg: een imperfecte markt Privatisering van de zorg Zorgen over de markt What

Nadere informatie

Eindrapport. Studie terugloop hotelfunctie Vlaamse kust. In opdracht van: 27 juni 2008 drs. E.G. Hoogendoorn M.C. van Bruggen

Eindrapport. Studie terugloop hotelfunctie Vlaamse kust. In opdracht van: 27 juni 2008 drs. E.G. Hoogendoorn M.C. van Bruggen Eindrapport Studie terugloop hotelfunctie Vlaamse kust Hotel, Tourism and Leisure In opdracht van: 27 juni 2008 drs. E.G. Hoogendoorn M.C. van Bruggen Studie naar de terugloop hotelfunctie Vlaamse Kust

Nadere informatie

Versie: Definitief - dinsdag 6 oktober Hotelstudie Lochem

Versie: Definitief - dinsdag 6 oktober Hotelstudie Lochem Versie: Definitief - dinsdag 6 oktober 2015 Hotelstudie Lochem Inhoud 1 Aanleiding... 3 1.1 Achtergrond... 3 1.2 Vraagstelling... 3 1.3 Locatie... 3 2 Hotelmarktontwikkeling... 4 2.1 Algemeen... 4 2.2

Nadere informatie

SUCCES IN DE PRAKTIJK

SUCCES IN DE PRAKTIJK SUCCES IN DE PRAKTIJK Wat u kunt leren van uw klant en concullega s Jonneke Heins - GfK GfK 2013 Succes in de praktijk Textilia Mode Experience 2013 1 Inhoud Markt Koper Toekomst Kansen Jonneke Heins Consultant

Nadere informatie

Big Data en het CBS. Enkele voorbeelden. Piet Daas, May Offermans, Martijn Tennekes, Alex Priem, Paul van den Hurk

Big Data en het CBS. Enkele voorbeelden. Piet Daas, May Offermans, Martijn Tennekes, Alex Priem, Paul van den Hurk Big Data en het CBS Enkele voorbeelden Piet Daas, May Offermans, Martijn Tennekes, Alex Priem, Paul van den Hurk Overzicht Wat is Big Data? Definitie en eigenschappen Relatie tot de statistiek Waarom?

Nadere informatie

Vrijetijdseconomie Nu en in de toekomst

Vrijetijdseconomie Nu en in de toekomst Vrijetijdseconomie Nu en in de toekomst Vrijetijdseconomie? Alle (concentraties van) publieksverzorgende, commerciële vrijetijdsvoorzieningen met een (boven-) stedelijke verzorgingsfunctie. Hierbij gaat

Nadere informatie

Big Data en de officiële statistiek Enkele voorbeelden

Big Data en de officiële statistiek Enkele voorbeelden Big Data en de officiële statistiek Enkele voorbeelden Piet Daas, May Offermans, Martijn Tennekes, Alex Priem, Paul van den Hurk Overzicht Het CBS Data en bronnen Waarom Big Data? 3V s en mogelijk gebruik

Nadere informatie

Verhoudingen - Voorbeeldtoets bij 'Handig met getallen, 2', hoofdstuk 1

Verhoudingen - Voorbeeldtoets bij 'Handig met getallen, 2', hoofdstuk 1 Verhoudingen - Voorbeeldtoets bij 'Handig met getallen, 2', hoofdstuk 1 Deze toets bestaat uit 20 opgaven. Voor elke goede oplossing krijg je 2 punten; vanaf 28 punten is de toets voldoende. Je kunt de

Nadere informatie

Nieuwe schatting van de omvang van de Nederlandse Gig Economie

Nieuwe schatting van de omvang van de Nederlandse Gig Economie Nieuwe schatting van de omvang van de Nederlandse Gig Economie Onderzoek uitgevoerd door de University of Hertfordshire en Ipsos MORI, in samenwerking met de Foundation for European Progressive Studies

Nadere informatie

Ruimtelijke patronen rond vrije tijd en recreatie in Flevoland

Ruimtelijke patronen rond vrije tijd en recreatie in Flevoland Ruimtelijke patronen rond vrije tijd en in Flevoland Dr. Roel Rutten (Universiteit van Tilburg) Nienke van Boom MSc. (NHTV Academy for Leisure) Ateliersessie Flevoperspectieven Recreatie en Vrije Tijd

Nadere informatie

Toerisme in MRA - Overnachtingen, hotelmarktontwikkelingen en werkgelegenheid in toeristische sector

Toerisme in MRA - Overnachtingen, hotelmarktontwikkelingen en werkgelegenheid in toeristische sector Toerisme in MRA - Overnachtingen, hotelmarktontwikkelingen en werkgelegenheid in toeristische sector Toerisme in MRA - In opdracht van: RvE Economie Projectnummer: Tanja Fedorova Merel van der Wouden Bezoekadres:

Nadere informatie

Amsterdam, februari 2016 In opdracht van de gemeente Amsterdam. Hotels on hold. Economische effecten van nieuw hotelbeleid in de gemeente Amsterdam

Amsterdam, februari 2016 In opdracht van de gemeente Amsterdam. Hotels on hold. Economische effecten van nieuw hotelbeleid in de gemeente Amsterdam Hotels on hold Amsterdam, februari 2016 In opdracht van de gemeente Amsterdam Hotels on hold Economische effecten van nieuw hotelbeleid in de gemeente Amsterdam Bert Tieben Eelco Buunk SEO Economisch

Nadere informatie

HollandCity. Recreatiecongres Recreatieschap Drenthe, 1 december Max Schreuder, Partnership Development Manager

HollandCity. Recreatiecongres Recreatieschap Drenthe, 1 december Max Schreuder, Partnership Development Manager HollandCity Recreatiecongres Recreatieschap Drenthe, 1 december 2016 Max Schreuder, Partnership Development Manager Agenda 1. Ontwikkelingen toerisme (wereldwijd / Nederland) 2. HollandCity strategie 3.

Nadere informatie

Meewerken in logiesverstrekkende bedrijven. Theorieboek

Meewerken in logiesverstrekkende bedrijven. Theorieboek Meewerken in logiesverstrekkende bedrijven Theorieboek Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Arjen Appel, Hans Veelers Eindredactie: Esther van Andel

Nadere informatie

Nieuw relatiemanagement- SCRM. Bestaande communities. Doelstellingen en strategie

Nieuw relatiemanagement- SCRM. Bestaande communities. Doelstellingen en strategie Nieuw relatiemanagement- SCRM 1 Social media audit Bestaande communities Doelgroep Doelstellingen en strategie Bestaande online communities Op welke social Media is het bedrijf Proximus reeds aanwezig?

Nadere informatie

Haagsehoreca.nl. Nieuwsbrief. Strandpaviljoens eerder dicht. Tip: Plaats een hyperlink bij uw vermelding op www.haagsehoreca.nl

Haagsehoreca.nl. Nieuwsbrief. Strandpaviljoens eerder dicht. Tip: Plaats een hyperlink bij uw vermelding op www.haagsehoreca.nl digitale nieuwsbrief voor Haagse horecaondernemers 2e jaargang, oktober 2007 nummer 1 Strandpaviljoens eerder dicht 2 MKB Den Haag: Samen een sterker ondernemend Den Haag in 2008 3 Hotelresultaten naar

Nadere informatie

7 ontwikkelingen waar de horecaondernemer van kan profiteren

7 ontwikkelingen waar de horecaondernemer van kan profiteren 7 ontwikkelingen waar de horecaondernemer van kan profiteren European Merchant Services 2015 1. Zorg ervoor dat u met de smartphone gevonden wordt Ondanks dat de groei van de smartphone inmiddels stabiliseert

Nadere informatie

N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH N O V E M B E R 2 0 1 0 TOERISME IN PERSPECTIEF

N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH N O V E M B E R 2 0 1 0 TOERISME IN PERSPECTIEF N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH N O V E M B E R 2 0 1 0 TOERISME IN PERSPECTIEF 2010 ONTWIKKELINGEN MBT T OT INKOMEND EN BINNENLANDS TOERISM E NADER BEKEKEN Toerisme in perspectief 2010 Ontwikkelingen

Nadere informatie

Even kijken waar wij staan?

Even kijken waar wij staan? Even kijken waar wij staan? Het is nieuw omarmen of verwerpen? Het is wel een beetje eng! Ik heb geen zin om via Facebook te vernemen dat iemand een moeilijke stoelgang heeft. Privé is Privé en dat blijft

Nadere informatie

TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING

TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING TRENDANALYSE EN METHODEVERANTWOORDING Hotelgasten en overnachtingen Het aantal hotelovernachtingen blijft toenemen in Amsterdam: in de eerste tien maanden van is % meer overnachtingen geregistreerd dan

Nadere informatie

Syntens. emarketing Internationaal zakendoen via internet

Syntens. emarketing Internationaal zakendoen via internet Syntens emarketing Internationaal zakendoen via internet Dennis van den Broek Creative Director @ Creactiv inhoud Creactiv, wat is dat? De Creactiv visie E-mail Marketing Marketplaces (Social) Networking

Nadere informatie

MEDIA STRATEGIE. Om tot dit overzicht te komen hebben we een aantal onderzoeken gedaan door middel van de customer journey. De cijfers zijn als volgt:

MEDIA STRATEGIE. Om tot dit overzicht te komen hebben we een aantal onderzoeken gedaan door middel van de customer journey. De cijfers zijn als volgt: CONTENT STRATEGIE MEDIA STRATEGIE Voor DAF gaan wij een campagne maken waarbij vier tourende pop trucks stopt op verschillende truckstops. Hierbij hoort ook een online campagne op social media en een officiële

Nadere informatie

Actualisatie Hotelmarktonderzoek Den Haag. ZKA Consultants & planners Bijster 20 Postbus 4833 4803 EV BREDA www.zka.nl

Actualisatie Hotelmarktonderzoek Den Haag. ZKA Consultants & planners Bijster 20 Postbus 4833 4803 EV BREDA www.zka.nl Actualisatie Hotelmarktonderzoek Den Haag ZKA Consultants & planners Bijster 20 Postbus 4833 4803 EV BREDA www.zka.nl Actualisatie Hotelmarktonderzoek Den Haag 1 februari 2012 HOSP.11.077 RAPPORTAGE IN

Nadere informatie

VVV NL app Statistieken 2014 4-1 - 2

VVV NL app Statistieken 2014 4-1 - 2 VVV NL app Statistieken VVV NL app statistieken Uitgangspunten VVV NL app statistieken VVV NL app draait op het platform ios van Apple en Android van Google Statistieken o.b.v. alle mobiele apparaten (idevices,

Nadere informatie

FACTSHEET BEZOEK AAN ROTTERDAM 2013

FACTSHEET BEZOEK AAN ROTTERDAM 2013 213 UITGAVE: GEMEENTE ROTTERDAM ROTTERDAM MARKETING ONDERNEMERSFEDERATIE ROTTERDAM CITY DE ROTTERDAMSE VRIJETIJDSSECTOR Een sterke vrijetijdssector is voor Rotterdam heel belangrijk. Deze sector draagt

Nadere informatie

Hoorcollege. Crossmedia. Week 1, 31 augustus 2011

Hoorcollege. Crossmedia. Week 1, 31 augustus 2011 Hoorcollege Crossmedia Week 1, 31 augustus 2011 Agenda - Wat is crossmedia? - Waarom is crossmedia zo belangrijk? - 2 onderdelen/docenten Crossmedia - Uitleg tentamen en opbouw cijfer - Opbouw en inhoud

Nadere informatie