Eindtermen Opleiding Informatica

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Eindtermen Opleiding Informatica"

Transcriptie

1 Eindtermen Opleiding Informatica Universiteit Antwerpen Faculteit Wetenschappen Versie maandag, 10 juni, 2002 Aangepaste versie, na bespreking Bachelor/Master werkgroep informatica. Te bespreken op de Onderwijscommissie informatica 19 juni 2002 Dit is een 'levend' document en wordt aangepast op basis van discussie en feedback. Het document is te vinden op Samenvatting De Informatica opleiding aan de Universiteit Antwerpen wordt net zoals alle andere hogere opleidingen gevraagd zich te reorganiseren naar het komende Bachelor/Master model. Liever dan enkele minimale aanpassingen door te voeren aan de huidige opleiding heeft de Onderwijscommissie Informatica ervoor gekozen om de opleiding grondig te hervormen, mede op basis van de aanbevelingen geformuleerd tijdens de net afgelopen visitatieronde. Daarom poogt dit document de competenties op te sommen die een student dient te verwerven tijdens zijn opleiding Informatica. Het is de expliciete bedoeling op basis van die opsomming ons onderwijs te reorganiseren in functie van een 3-jarige Bachelor gevolgd door een 2-jarige Master opleiding. Inleiding Informatica is vandaag de dag alomtegenwoordig. Bij elke administratie fungeert informatica als een essentieel element van de organisatie, ongeveer alle elektronische apparaten worden gestuurd door software en via het internet heeft de computer zijn opmars naar de huiskamer ingezet. Als gevolg daarvan is de vraag naar professionele informatici enorm gestegen, in zoverre zelfs dat het aanbod de vraag niet kan bijhouden. Anderzijds impliceert dit groeiend maatschappelijk belang een verhoogde eis naar kwaliteit, wat belangrijke consequenties heeft voor het opleidingsniveau van de informatici. Geconfronteerd met de vraag naar hooggekwalificeerde informatici, kiest de onderwijscommissie Informatica resoluut voor een opleiding van hoogwaardig wetenschappelijk niveau. Daartoe wil de onderwijscommissie de opleiding Informatica reorganiseren in functie van een 3-jarige Bachelor gevolgd door een 2-jarige Master opleiding. Deze reorganisatie zal tevens gebeuren op basis van de visitatieronde, die bij de informatica net achter de rug is [1]. Als eerste stap van deze reorganisatie is een discussietekst opgesteld waarin een aantal toekomstscenerio's werden uitgetekend [2]. Als tweede stap willen we een consensus bereiken rond de eindtermen die moeten gelden voor een komende Bachelor/Master informatica. Dit document maakt daartoe een eerste inventaris op van alle competenties (kennis & vaardigheden) die een student tijdens zijn opleiding dient te verwerven. Deze competenties werden geidentificeerd op basis van een aantal typische beroepsprofielen en bijhorende kerntaken. De lijst competenties is doelbewust zo breed mogelijk opgesteld, om ze achteraf te kunnen reduceren tot redelijke proporties. Dat laatste zal de hoofdopdracht vormen van de onderwijscommissie in haar bespreking van 19 juni 2002.

2 Eindtermen Opleiding Informatica (versie 0.0) 2/9 Doelstelling Het ultieme doel van de opleiding Informatica aan de Universiteit is bekwame informatici af te leveren die in staat zijn om (a) op leidinggevend niveau te functioneren, (b) bij te dragen tot de nieuwe ontwikkelingen in de informatica, en (c) deze waar nodig te exploiteren binnen hun beroepscontext. DISCUSSIE: Bovenstaande ultieme doel is een licht aangepaste versie van wat we in ons zelfstudierapport hebben neergeschreven. Blijven we daarachter staan? Beroepsprofielen Zoals bevestigd in het zelfstudierapport informatica [1] is de beroepscontext waarin onze studenten moeten functioneren enorm gevarieerd. Hij wordt in hoofdzaak bepaald door de sector waar de informatica wordt toegepast; zo is er bijvoorbeeld een hemelsbreed verschil tussen transactieverwerking in banksystemen en controlesystemen voor geautomatiseerde fabricageprocessen. Ook de soort organisatie heeft een niet te verwaarlozen invloed, aangezien KMO's en multinationals nu eenmaal verschillende eisen aan hun informatica afdeling stellen. Tenslotte is er ook een aanzienlijke jobmigratie, waardoor pas afgestudeerden zeker in het begin van hun carrière vaak in verschillende omgevingen zullen terechtkomen. Ondanks die grote variëteit is het toch nuttig enkele typische beroepsprofielen te definiëren. Het weze duidelijk dat die alleen als leidraad dienen, en dat de situatie op de werkvloer vaak een combinatie van de verschillende beroepsprofielen zal inhouden. Een Bachelor moet in principe kunnen uitstromen naar de arbeidsmarkt, vandaar dat er daar een expliciet beroepsprofiel (dat van Ontwikkelaar) is voorzien. Toch is een Bachelor Informatica in hoofdzaak iemand die verondersteld wordt verder te studeren als Master Informatica. Bachelor Analist-programmeur. Analyseert problemen en creëert software oplossingen. Functioneert in teamverband (5-tal personen). Duivel-doe-al. Functioneert als eerste-lijnshelper in een kleine onderneming, waarin hij een brede waaier aan problemen oplost. Master Projectleider. Draagt de verantwoordelijkheid over een (onderdeel van) een groot softwareproject (groter dan 10 manjaar). Analyseert problemen en creëert software oplossingen. Is in staat een kleine ploeg (5-tal personen) te leiden. Consulent. Wordt ingehuurd om specifieke kennis en vaardigheden over te dragen; zowel aan andere informatici als aan managers. Vorser. Draagt bij tot de ontwikkeling van spitstechnologie, zowel in een academische als industriële context. Lange termijn Een master Informatica moet in staat zijn om op termijn door te groeien naar een verantwoordelijke positie binnen een grote organisatie. De meest voor de hand liggende functie is die van Beleidsadviseur Informatica (EDP-Manager). Adviseert de top van een groot bedrijf (directeur, manager) over strategische keuzes betreffende informatica infrastructuur. Zet die strategische keuzes om in actieplannen en zorgt voor de nodige opvolging ervan. Uit de enquêtes afgenomen ter voorbereiding van het zelfstudierapport [1], bleek dat het leeuwenaandeel van onze pas afgestudeerden tijdens hun eerste vier jaar van hun professionele carrière

3 Eindtermen Opleiding Informatica (versie 0.0) 3/9 functioneren als ontwikkelaar of consulent. Maar de categorie "andere" was de op twee na grootste, wat een indicatie is voor de variatie aan beroepssituaties waarin onze afgestudeerden terechtkomen. DISCUSSIE: Zijn bovenstaande beroepsprofielen een adequate opsomming? Zijn de namen goed (vb. ontwikkelaar i.p.v. analist-programmeur)? Wat moet er toegevoegd worden (vb. analist)? Wat is er teveel? Kerntaken Los van de variërende beroepssituaties zijn er een aantal kerntaken die steeds terugkeren en waar we onze studenten op willen voorbereiden. Bachelor implementatie van nieuwe systemen: al dan niet als deel van een team, een gegeven basisontwerp omzetten in een werkend programma. Verfijnen van het basisontwerp (vb., geschikte interface ontwerpen), selecteren van te gebruiken software. Integratie van verschillende componenten. onderhoud van bestaande systemen: aanpassing van computersystemen aan veranderingen in mogelijkheden van zowel hardware als software (upgrades). In beperkte mate, aanpassing van bestaande systemen aan veranderde behoeften. support en advies: oplossen van problemen, helpdesk functie. In kleinere organisaties (KMO) advies over nieuwe automatiseringsprojecten (haalbaarheid, nut, benodigde apparatuur,...). opvolgen technologische ontwikkelingen: de vakliteratuur volgen om op de hoogte te blijven van recente ontwikkelingen. eigen maken nieuwe technologie: in staat zijn om heel efficient nieuwe technologie te leren gebruiken. Master Ontwerp en planning van grootschalige informaticaprojecten. Identificeren van taken die voor automatisering in aanmerking komen, inschatten van de benodigde middelen (tijd, budget, apparatuur, mankracht). Selectie van technieken, methodes, talen, architecturen, technologieën. Het nemen van strategische beslissingen in dit verband: vb. Unix, Linux of Windows? welk type DB? welke rol voor formele methoden?... Leiden van een groep informatici, met inbegrip van (a) de selectie van medewerkers, (b) het inschatten van de benodigde mankracht en vaardigheden en (c) het plannen in de tijd van wanneer welke taken worden uitgevoerd. Wetenschappelijk onderzoek in de informatica. Een master informatica moet (a) experimenten kunnen opzetten om vast te stellen of bepaalde technologie bruikbaar is voor zijn bedrijf, (b) een bijdrage maken tot spitstechnologie om een strategisch voordeel op de concurrentie te creëeren, (c) doorstromen naar doctoraatsonderzoek. DISCUSSIE: Gaan we akkoord dat bovenstaande kerntaken steeds terugkeren in de hoger vermelde beroepsprofielen? Zijn er teveel? Ontbreken er? Is de naamgeving goed? Kerncompetenties Op basis van bovenstaande kerntaken is het mogelijk de competenties te identificeren die nodig zijn om die taken te vervullen.

4 Eindtermen Opleiding Informatica (versie 0.0) 4/9 Technische kennis en inzicht, om informaticaproblemen op een abstracte manier te analyseren en vervolgens een oplossingen te kunnen realiseren in een concreet systeem. Wetenschappelijke methodiek, om nieuwe ontwikkelingen kritisch te kunnen evalueren en als basis voor een permanente vorming. Communicatievaardigheden zowel schriftelijk als mondeling spelen een centrale rol in de contacten met collega's en opdrachtgevers. Originaliteit en creativiteit om autonoom een complex probleem aan te pakken Ploeggeest om grootschalige informaticasystemen te kunnen bouwen. Flexibiliteit, om in een steeds wisselende context te kunnen functioneren. DISCUSSIE: Is er een consensus over bovenstaande kerncompetenties?? Kunnen we aantonen dat een student via onze opleiding die kerncompetenties zal verwerven? Wat is er teveel? Wat ontbreekt er? Is de naamgeving goed? Modulair Overzicht Om bovenstaande competenties te verwerven splitsen we het curriculum op in 7 modules: vier opties en drie basispijlers (zie Figuur 1) De vier opties (gegevens en informatiebeheer, software ontwikkeling, telecommunicatie, computationele wetenschappen) staan in voor de kennis en inzichten specifiek voor de informatica, terwijl de drie basispijlers (formeel denken, wetenschappelijke basis en maatschappelijke vorming) zorgen voor de noodzakelijke wetenschappelijke fundering. gegevens-en informatiebeheer software ontwikkeling telecommunicatie computationele wetenschappen formeel denken wetenschappelijke basis maatschappelijke vorming Figuur 1: Modulair overzicht van het curriculum Informatica DISCUSSIE: Biedt het schema in Figuur 1 een goed overzicht van de "architectuur" van onze opleiding? Zijn er alternatieven? Los van bovenstaande vragen, is de naamgeving voor de verschillende modules goed? Eindtermen DISCUSSIE: Hieronder zijn de verschillende bijdragen quasi onaangeroerd tussengevoegd? Zoals te verwachten was is er hier een te grote diversiteit en zullen we moeten reduceren. Volgens

5 Eindtermen Opleiding Informatica (versie 0.0) 5/9 mij kan dat best door onderstaande competentie op te delen in (a) essentieel i.e. zonder die kan een student zichzelf geen bachelor/master noemen; (b) belangrijk daaraan kunnen we een goede bachelor/master herkennen; (c) nuttig hier kan een bachelor/master zich differentiëren van zijn medestudenten Gegevens en informatiebeheer - Database Modeling, E-R diagrammen - Relational Database Model - Relational algebra - Structured Query Language (SQL) - SQL-omgeving - Constraints en triggers - Database toepassingen i.v.m. Internet Technologie - Design van een database - Fysische ondervraag modellen - Expressive kracht van ondervragingstalen - Transaction management - Concurrency - Transactie failures - Security - Optimization - XML - Database Modeleren - Database implementeren - SQL gebruiken - Transacties schrijven - Datalog - Missing information - Distributed databases - Temporal databases - Decision support systems - Datamining - Object georienteerde databases - Grafische interfaces - XQuery - datamining technieken gebruiken - Xquery gebruiken op XML documenten - GUI's ontwikkelen voor databases Software ontwikkeling - syntax en semantiek van een programmeertaal - basisconcepten van objectgericht programmeren (polimorfisme) - technieken om informaticaproblemen te specifiëren, analyseren, ontwerpen, programmeren - overzicht van testtechnieken en strategieën - software-product vs. proces - kwaliteitsattributen van een softwaresysteem - noties hebben van projectplanning - basiskennis van de structuur van computersystemen: structuur van de hardware, rol van besturingssytemen vs. applicaties, lagere en hogere programmeertalen. - basiskennis over de grote deelgebieden van het vakgebied, hun samenhang en evolutie: algorithmiek, programmeertalen, databases, arithmetiek, telecom, formele methoden - ontwerpen van eenvoudige algoritmen, - beroepsethiek - formele specificatietechnieken - ontwerpmethodes voor user-interfaces - computer laten tekenen - problematiek gedistribueerd programmeren

6 Eindtermen Opleiding Informatica (versie 0.0) 6/9 analyse van hun complexiteit. - één programmeertaal op industriëel niveau goed beheersen (vb. C++) - zich zelf op een minimum van tijd een nieuwe programmeertaal kunnen aanleren - de behoeftenspecificatie voor een informaticasysteem kunnen opstellen - een informaticaprobleem kunnen analyseren (wat is het probleem?) - een model van oplossing kunnen ontwerpen (hoe kan het opgelost worden?) - een gegegeven oplossingsmodel kunnen programmeren - aantonen dat een oplossing voldoet aan de specificaties (hoe testen we de oplossing?) Computationele wetenschappen - floating-point unit - integer arithmetic unit - IEEE 754/854 standaarden - semantiek floating-point uitdrukkingen (verschillend van semantiek wiskundige uitdrukkingen) - stabiliteit van een algoritme - conditionering van een probleemstelling - basiskennis in volgende probleemdomeinen: numerieke lineaire algebra, data fitting, data smoothing, functiebenadering, simulatie, oplossen niet-lineaire vergelijking, kwadratuur en cubatuur, gebruik en ontwikkeling van random number generators, optimalisatie - populaire Problem Solving Environments (PSE) (Matlab, computer algebra systemen zoals Maple,...) - grondige kennis programmeren - computer graphics - FFT (Fast Fourier Transform) - blinde zoekmethodes - heuristische zoekmethodes - niet-deterministische, iteratieve zoekmethodes (simulated annealing, GA,...) - spelspecifieke zoekmethodes - basiskennis kennisrepresentatie- en inferentie (eerste orde logica, frames, semantische netten) - kennissystemen (rule-based, case-based) - planning - basistechnieken machine learning (inclusief neurale netwerken) - voor een gegeven informaticaprobleem een goede oplossingsstrategie kiezen (welke technieken zijn het meest geschikt om het probleem te analyseren, specifiëren, ontwerpen, implementeren en te testen + argumentatie waarom) -b eginselen & basisbegrippen van systeemtheorie & syteemidentificatie - interval rekenen (cfr. SUN's meest recente compilers) en meer algemeen validatietools zoals gebruikt in robotica - complex rekenen - veeltermtechnieken, zowel in exacte als inexacte context - oplossen van gewone/partiele differentiaalvergelijkingen - parallel en gedistribueerd programmeren - computationele getaltheorie, om te komen tot cryptografie - gevorderde technieken in volgende probleemdomeinen: numerieke lineaire algebra, data fitting, data smoothing, functiebenadering, simulatie, oplossen stelsels niet-lineaire vergelijkingen, kwadratuur en cubatuur, optimalisatie - constraint programming - gevorderde machine learning technieken - gevorderde kennisrepresentatietechnieken (niet-monotone logica, vage, logica,...) - onzekerheid en kennisrepresentatie/- inferentie (inclusief Bayesiaanse netwerken) - visie - natuurlijke taalverwerking - intelligent agent toepassingen (informatieextractie, data mining,...)

7 Eindtermen Opleiding Informatica (versie 0.0) 7/9 Telecommunicatie - struktuur van het gelaagd OSI model voor telecommunicatiesystemen - belangrijke (generische) protocols en mechanismen uit de verschillende lagen: (a) fysische laag (signaal, bandbreedte,...); (b) medium access laag (LAN protocols; bv. Ethernet); (c) datalink laag (fouten en flow controle); (d) netwerk laag (IP); (e) transport laag (TCP); (f) applicatie laag (HTTP,...) - belangrijke specifieke kenmerken van moderne telecommunicatiesystemen (verschillende lagen worden per systeem besproken), teneinde inzicht te verwerven in de op te lossen problemen (bv. foutdetectie en verbetering in GSM) en de bijhorende oplossingen: digitale telefonie, ISDN, ATM, GSM, GPRS, ADSL, HFC netwerken (bv. Telenet), satellietcommunicatie, etc. - toekennen van een bepaalde functie van een telecomsysteem aan een laag van het OSI model. - ontwikkelen van een eenvoudig protocol: (a) specificatie; (b) ontwerp; (c) ontwikkelen (programmeren); (d) testen van de oplossing - een protocol kunnen analyzeren: (a) model opstellen en evaluatie; (b) bepalen voor welke omgeving protocol geschikt is; (c) complexiteit van protocol bepalen (implementatie)- identicatie van de basiseigenschappen waaraan een protocol moet voldoen in een bepaalde omgeving Formeel Denken - basiskennis wiskunde: discrete wiskunde, algebra, analyse, statistiek - basiskennis formele logica: syntax vs. semantiek, model en interpretatie, samenhang met de theorie van programmeertalen - gebruik van eenvoudige modellen voor de abstracte beschrijving van algoritmen bv eindige automaten voor herkennen van talen, of Turing machines. Analyse van algoritmen. - wiskundige vaardigheden: formeel redeneren (sluitend bewijs opstellen, niet-sluitende redenering herkennen), hanteren van wiskundig formalisme. - Grondige studie van belangrijke Internet protocols: (a) IP en gerelateerde protocols; (b) mobiliteit in IP netwerken; (c) quality of Service in IP netwerken; (d) TCP protocol en varianten; (e) applicatie programma's; (f) IP netwerk monitoring tools - Modeleren en bepalen van de prestaties van een telecommunicatiesysteem: (a) opstellen van een model; (b) evaluatie van de prestaties d.m.v. van analytische oplossingen of d.m.v. simulatie - grondige studie van basisprincipes van de fysische laag (signal processing) - complexe protocols in het Internet (gerelateerd met bv. beveiliging,mobiliteit, QoS, etc...) - het opzetten, beheren, monitoren en optimalizeren van een IP netwerk in een laboomgeving - het bepalen van bottlenecks (door metingen, analyse of simulatie) in netwerken en het bepalen van een oplossing voor het geidentificeerde probleem - het bepalen van de prestaties van een telecommunicatiesysteem (via modelering analytisch/simulatief) en suggeren van systeemwijzigingen die de prestaties verbeteren - Het ontwikkelen en inpassen in een bestaand systeem van complexe protocols (in een laboomgeving) - geavanceerde modellen voor de hoog-niveau beschrijving van software (UML, Coloured Petri nets,...) - Rule-based programmeren - Proces algebras - Wiskundige basis van cryptografie - opstellen van een design met behulp van geavanceerde SW modellen en gebruik van de bijbehorende tools.

8 Eindtermen Opleiding Informatica (versie 0.0) 8/9 Wetenschappelijke Basis - wetenschappelijke formuleringen begrijpen (hoe schrijft men het) - wetenschappelijke probleemstellingen begrijpen (hoe beschrijft men het) - wetenschappelijke beschrijvingen begrijpen (hoe wordt het formeel gemodelleerd: bv. differentiaalvgln + rand/begin voorwaarden; integraalformuleringen;...) - basisprincipes van de fysica beheersen (afkooksel van "algemene Natuurkunde") - overzicht hebben van scheikundige beginselen (anorganisch-organisch - analysetechnieken -...) - overzicht hebben van biologische beginselen (planten en dieren taxonomie) - standaard scalaire en vectorgrootheden kunnen gebruiken in een wetenschappelijke context, en buiten het formele karakter van de wiskundige definitie (grad, rot, div, laplaciaan,...) - oppervlakte- en volumeintegralen kunnen hanteren - elementaire differentiaalproblemen kunnen oplossen Maatschappelijke Vorming - wetenschapsfilosofie: de grondslagen van de wiskunde en de theoretische computerwetenschappen - algemene economie: basisbegrippen Macroeconomie (Geldmarkt, Betalingsbalans, Inflatie,...) en Micro-economie (Vraag en aanbod, elasticiteit, Marktvormen) - basisbegrippen elektronica: analoge en digitale basiscomponenten, basisschakellingen, algemene principes - softwarebeveiliging: cryptografie, technische protektie en juridische normen, de bescherming van soft- en firmeware - communicatievaardigheden: werken in groepen, communicatie- & vergaderentechnieken, onderhandelen, mondeling presenteren, schriftelijk rapporteren - probleemstellingen kunnen vertalen in een wetenschappelijke beschrijving (modelleren) - wetenschappelijke literatuur begrijpen - visualiseren, analyseren en interpreteren van (grote) wetenschappelijke datasets - wetenschappelijke literatuur zoeken en vinden - wetenschappelijke modellen computationeel implementeren - basisbegrippen informaticarecht: Intellectual Property, juridische vraagstukken ivm informatie- en communicatietechnologieën - basisbegrippen management: bedrijfskunde, technieken voor leiden van een onderneming of organisatie, strategische planning en organisatie, projectplanning - basisbegrippen systeemtheorie: lineaire sytemen, modelleren & simulatietechnieken, regeltheorie - software management: methodes, technieken en tools voor software management - gebruikersinterfaces: human-computer interaction - vakdidactiek informatica - methoden van wetenschappelijk onderzoek - bedrijfsstage + gastcolleges over actuele aspecten in de informatica - Diepgaande kennis van enkele deelgebieden van de informatica, met inbegrip van de gebruikte methoden, theorieen, recente evolutie, beschikbare toepassingen en tools.

9 Eindtermen Opleiding Informatica (versie 0.0) 9/9 Referenties - Zelfstandig opzoekingswerk kunnen verrichten over een gegeven onderwerp, zowel technisch als wetenschappelijk, op het net of in de literatuur. - Zelfstandig literatuur of ander materiaal over een complex informatica-onderwerp kunnen synthetiseren, en over deze synthese rapporteren. - De modellen en methoden uit de verschillende opleidingsonderdelen kunnen combineren by de oplossing van een probleem. Zelf een geschikt abstract model kunnen opstellen. [1] Zelfstudie Informatica ten behoeve van de onderwijsvisitatie. Onderwijscommissie Informatica, Universiteit Antwerpen, Juni 2001 [2] Toekomstscenario's Opleiding Informatica (versie 0.3). Onderwijscommissie Informatica, Universiteit Antwerpen, 6 februari 2002

Eindtermen Opleiding Informatica

Eindtermen Opleiding Informatica Eindtermen Opleiding Informatica Universiteit Antwerpen Faculteit Wetenschappen Versie 0.1 - dinsdag, juni 4, 2002 Preliminaire versie, inclusief gedetailleerde eindtermen per rode draad. Te bespreken

Nadere informatie

Eindtermen Opleiding Informatica

Eindtermen Opleiding Informatica Eindtermen Opleiding Informatica Universiteit Antwerpen Faculteit Wetenschappen Versie 0.4 - maandag, 25 november, 2002 (Samen met curriculumdefinitie). Te bespreken op de op de Bachelor/Master vergadering

Nadere informatie

Eindtermen Opleiding Informatica

Eindtermen Opleiding Informatica Eindtermen Opleiding Informatica Universiteit Antwerpen Faculteit Wetenschappen Versie 0.3 - zaterdag, 6 juli, 2002 (Na Onderwijscommissie 19 juni en e-mail feedback). Aanpassingen: (a) Sterkere opsplisting

Nadere informatie

Master in de toegepaste informatica

Master in de toegepaste informatica LEUVEN t Master in de toegepaste informatica + schakelprogramma Specialisaties: softwareontwikkeling en gedistribueerde systemen multimedia artificiële intelligentie Rubik s Cube used by permission of

Nadere informatie

Bachelor & Master Informatica

Bachelor & Master Informatica Bachelor & Master Informatica Universiteit Antwerpen Faculteit Wetenschappen Versie 1.2 - woensdag, 30 juni, 2004 Ter voorbereiding Onderwijscommissie 7 juli 2004 Dit is een 'levend' document en wordt

Nadere informatie

Omvorming naar de masteropleidingen

Omvorming naar de masteropleidingen Omvorming naar de masteropleidingen Datum van indiening van de ingevulde formulieren: F Uiterlijk op 18 december 2002 (Dien in elk geval een formulier in, ook wanneer een aantal gegevens nog ontbreekt

Nadere informatie

Beschrijving onderwijseenheden

Beschrijving onderwijseenheden Bachelorgids Wiskunde 2006 23-06-2006 15:28 Pagina 166 Bijlage C Beschrijving onderwijseenheden Deze bijlage behoort bij artikel 1.2, eerste lid, van de onderwijs- en examenregeling van de bacheloropleiding

Nadere informatie

Programma Bachelor- en Masteropleiding Informatica 2009-2010

Programma Bachelor- en Masteropleiding Informatica 2009-2010 Programma Bachelor- en Masteropleiding Informatica 2009-2010 Curriculumcommissie Redactie: Jos Roerdink Laatst herzien: 26 maart 2009 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 2 Bacheloropleiding 1 3 Masteropleiding

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling van de bacheloropleiding

Onderwijs- en examenregeling van de bacheloropleiding Faculteit der Exacte Wetenschappen Onderwijs- en examenregeling van de bacheloropleiding Bedrijfswiskunde en Informatica Deel B Preambule In dit document wordt een A en een B gedeelte onderscheiden. In

Nadere informatie

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes:

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes: ZER Informatica Resultaten programma-evaluatie Programma-evaluatie 5 enquêtes: - Overgang secundair onderwijs universiteit - Studenten die niet aan examens deelnamen / met hun opleiding stopten - Evaluatie

Nadere informatie

Curriculum 2015-2016 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting

Curriculum 2015-2016 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting Curriculum 2015-2016 Opleidingen Open Universiteit, faculteit Management, Science & Technology, wetenschapsgebied Informatica en informatiekunde, geldig vanaf 1-9-2015 Afkortingen European Credits (studiepunten)

Nadere informatie

slides2.pdf 2 nov 2001 1

slides2.pdf 2 nov 2001 1 Opbouw Inleiding Algemeen 2 Wetenschap Informatica Studeren Wetenschap en Techniek Informatica als wetenschap Informatica studie Wetenschappelijke aanpak Organisatie Universiteit Instituut Piet van Oostrum

Nadere informatie

Software Engineering. Universiteit Antwerpen. Opleiding Informatica Doel en Ambitie. 3de BAC Informatica (Computer Science) [Academic year 2014-2015]

Software Engineering. Universiteit Antwerpen. Opleiding Informatica Doel en Ambitie. 3de BAC Informatica (Computer Science) [Academic year 2014-2015] Opleiding Informatica Doel en Ambitie Software Engineering 3de BAC Informatica (Computer Science) [Academic year 21-2] Prof. Serge Demeyer Universiteit Antwerpen Doelstelling: Het doel van de opleiding

Nadere informatie

Software Engineering. Universiteit Antwerpen

Software Engineering. Universiteit Antwerpen Software Engineering 3de BAC Informatica (Computer Science) [Academic year 2014-2015] Prof. Serge Demeyer Universiteit Antwerpen Opleiding Informatica Doel en Ambitie Doelstelling: Het doel van de opleiding

Nadere informatie

Zelftest Informatica-terminologie

Zelftest Informatica-terminologie Zelftest Informatica-terminologie Document: n0947test.fm 01/07/2015 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE Deze test is een zelf-test, waarmee u

Nadere informatie

B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie

B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie Djoerd Hiemstra, Klaas Sikkel, Luís Ferreira Pires, Maurice van Keulen, en Jan Kamphuis 1 Inleiding Studenten hebben in modules 1 en 2 geleerd om moeilijke

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling van de masteropleiding

Onderwijs- en examenregeling van de masteropleiding vrije Universiteit amsterdam Faculteit der Exacte Wetenschappen Onderwijs- en examenregeling van de masteropleiding Computer Science Deel B Preambule In dit document wordt een A en een B gedeelte onderscheiden.

Nadere informatie

Formuleren van de onderwijsdoelen van de bacheloropleidingen aan de UA

Formuleren van de onderwijsdoelen van de bacheloropleidingen aan de UA Formuleren van de onderwijsdoelen van de bacheloropleidingen aan de UA Inleiding Tijdens de eerste studiedag van de BAMA-werkgroep op 10 oktober l.l. werd aan de BAMAcoördinatoren de opdracht gegeven om

Nadere informatie

Curriculum 2014-2015 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting

Curriculum 2014-2015 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting Curriculum 2014-2015 Opleidingen Open Universiteit, faculteit Management, Science & Technology, wetenschapsgebied Informatica en informatiekunde, geldig vanaf 1-9-2014 Afkortingen European Credits (studiepunten)

Nadere informatie

Bachelor & Master Informatica

Bachelor & Master Informatica Bachelor & Master Informatica Universiteit Antwerpen Faculteit Wetenschappen Versie 1.1 - donderdag, 6 mei, 2004 Ter voorbereiding Onderwijscommissie 12 mei 2004 Dit is een 'levend' document en wordt aangepast

Nadere informatie

DLR Domeinspecifieke Leerresultaten (DLR) van de Master in Industriële Wetenschappen: Elektronica ICT

DLR Domeinspecifieke Leerresultaten (DLR) van de Master in Industriële Wetenschappen: Elektronica ICT KULeuven Opleidingen : Master in Industriële Wetenschappen: Elektronica ICT Master in Industrial Sciences: Electronic Engineering DLR Domeinspecifieke Leerresultaten (DLR) van de Master in Industriële

Nadere informatie

Het vak informatica op de NSG

Het vak informatica op de NSG Het vak informatica op de NSG Algemeen Volgens Wikipedia (online encyclopedie) wordt informatica omschreven als de wetenschap die zich bezighoudt met de beheersing van complexiteit, o.a. op het vlak van

Nadere informatie

Functieomschrijving: hoofd systeemanalist/programmeur

Functieomschrijving: hoofd systeemanalist/programmeur 1. Graad/ Functietitel Functieomschrijving: hoofd systeemanalist/programmeur Hoofd systeemanalist/programmeur 2. Doel van de functie De functie van systeemanalist/programmeur voorziet aspecten van projectleiding

Nadere informatie

Bijlage bacheloropleiding Informatica 2012-2013

Bijlage bacheloropleiding Informatica 2012-2013 Bijlage bacheloropleiding Informatica 2012-2013 Bijlage I Eindtermen van de bacheloropleiding (artikel 1.3) De bachelor Informatica: a. kennis en inzicht a1. heeft kennis van en inzicht in de belangrijkste

Nadere informatie

Competentie-invullingsmatrix

Competentie-invullingsmatrix Competentie-invullingsmatrix algemene opleidingsonderdelen masterprf Master of Science in de industriële wetenschappen: landmeten Academiejaar 2015-2016 Legende: =didactische werkvormen =evaluatievormen

Nadere informatie

Omvorming naar de masteropleidingen

Omvorming naar de masteropleidingen Omvorming naar de masteropleidingen Data van indiening van de ingevulde formulieren: Dit beperkt formulier op 4 oktober 2002 Uitgebreider formulier (met o.m. de doelstellingen en eindtermen) uiterlijk

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren.

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren. Bijlage V Bij het advies van de Commissie NLQF EQF Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en. Tabel ter vergelijking NLQF niveaus 5 t/m 8 en Dublindescriptoren NLQF Niveau 5 Context Een onbekende, wisselende

Nadere informatie

Masterproeven 2012-2013 Wireless & Cable Research Group (WiCa)

Masterproeven 2012-2013 Wireless & Cable Research Group (WiCa) Masterproeven 2012-2013 Wireless & Cable Research Group (WiCa) Aanbevelingssystemen Vakgroep Informatietechnologie Onderzoeksgroep WiCa WiCa Wireless 13 onderzoekers Cable 3 onderzoekers Fysische laag

Nadere informatie

Software Engineering. Universiteit Antwerpen

Software Engineering. Universiteit Antwerpen Software Engineering 3de BAC Informatica (Computer Science) [Academic year 2010-2011] Prof. Serge Demeyer Universiteit Antwerpen HOOFDSTUK 0 Praktische Zaken Doel Professionele Informaticus Plaats in het

Nadere informatie

Curriculumherziening. Bacheloropleiding Informatiekunde. Eindtermen. Informatiekunde. Het eerste jaar. Bacheloropleiding 4/27/2010

Curriculumherziening. Bacheloropleiding Informatiekunde. Eindtermen. Informatiekunde. Het eerste jaar. Bacheloropleiding 4/27/2010 Bacheloropleiding Curriculum 2010-2011 Curriculumherziening Departement ß-faculteit Universiteit Utrecht onderwijs visitatie zelfevaluatie masteropleidingen bachelor informatiekunde vakgebied docenten

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure INFORMATICABEHEER (3de graad TSO) Leerlingprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Informaticabeheer iets voor

Nadere informatie

Jaarproject programmeren bij LORE

Jaarproject programmeren bij LORE Jaarproject programmeren bij LORE Elke onderzoeksgroep heeft een eigen karakter en vereisten. Zo ook met LORE. Opdat je zou weten wat we van je verwachten maar ook wat je van ons mag verwachten, hebben

Nadere informatie

Ik ben onder andere inzetbaar als:

Ik ben onder andere inzetbaar als: Curriculum vitae Maint Berkenbosch Algemeen Ik ben gepromoveerd wiskundige en ervaren software ontwikkelaar. Daarnaast ben ik communicatief vaardig, spreek ik goed Engels, Duits Frans en een beetje Russisch.

Nadere informatie

behoefte COMPETENTIEPROFIELEN PER FASE TECHNOLOGISCH PROCES EN PER ASPECT ASPECTEN onderzoeken innoveren beheren instrumenteren

behoefte COMPETENTIEPROFIELEN PER FASE TECHNOLOGISCH PROCES EN PER ASPECT ASPECTEN onderzoeken innoveren beheren instrumenteren behoefte Over sociale, communicatieve, marketings- en onderzoeksvaardigheden beschikken Creatief denken, analyseren, synthetiseren, kritisch reflecteren, omgaan met wetmatigheden 1 2 3 4 Creatief denken,

Nadere informatie

THEME Competence Matrix - Mechatronics

THEME Competence Matrix - Mechatronics COMPETENTIEGEGIED COMPETENTIE ONTWIKKELINGSSTAPPEN 1. Onderhouden van systemen en borgen van de betrouwbaarheid Hij/zij kan het elementaire onderhoud van machines en systemen, volgens planning uitvoeren.

Nadere informatie

Overzicht modulefiches opleiding graduaat informatica optie programmeren

Overzicht modulefiches opleiding graduaat informatica optie programmeren Overzicht modulefiches opleiding graduaat informatica optie programmeren Inhoud Analyse TV... 2 Basiskennis TV... 3 Besturingssystemen TV... 4 Communicatie- en organisatietech. TV... 5 Databanken TV...

Nadere informatie

High Performance Computing

High Performance Computing High Performance Computing Kristian Rietveld (krietvel@liacs.nl, kamer 138) Groep Computer Systems High-Performance Computing Optimizing compilers (generieke codes, maar ook specifieke rekenkernels). Parallel

Nadere informatie

Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk?

Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk? Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk? 01000111101001110111001100110110011001 Hoeveelheid 10x Toename van de hoeveelheid data elke vijf jaar Big Data Snelheid 4.3 Aantal verbonden apparaten

Nadere informatie

Het SEESCOA project; jouw user interface, altijd en overal

Het SEESCOA project; jouw user interface, altijd en overal Het SEESCOA project; jouw user interface, altijd en overal Kris Luyten Karin coninx 17 januari 2002 Samenvatting De informatica kende een ware revolutie voordat men tot de desktop PC gekomen is. 20 jaar

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend.

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend. Naam student: Studentnummer: Evaluatieformulier meewerkstage CE In te vullen door de bedrijfsbegeleider van de stage biedende organisatie voorafgaand aan het eindgesprek met de stagedocent. De stagiair

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren Maart 2015 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 2 December 2014 Yannick Verschueren

Nadere informatie

Examenprogramma natuurkunde havo

Examenprogramma natuurkunde havo Bijlage 1 Examenprogramma natuurkunde havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING studiejaar 2010-2011. Deel B. HOOFDSTUK 1 - Doelstellingen en eindtermen van de opleiding

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING studiejaar 2010-2011. Deel B. HOOFDSTUK 1 - Doelstellingen en eindtermen van de opleiding UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING studiejaar 2010-2011 Deel B MASTEROPLEIDING SOFTWARE ENGINEERING 1 september 2010 HOOFDSTUK

Nadere informatie

Examenprogramma scheikunde vwo

Examenprogramma scheikunde vwo Examenprogramma scheikunde vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Stoffen

Nadere informatie

Bijlage D Nadere uitwerking van de onderwijseenheden van het Associate degree-programma:

Bijlage D Nadere uitwerking van de onderwijseenheden van het Associate degree-programma: Bijlage D Nadere uitwerking van de onderwijseenheden van het Associate degree-programma: 2 E JAAR (HOOFDFASE)... 2 ONDERZOEK... 2 IT SERVICE MANAGEMENT... 3 TESTEN... 4 CONNECTED DEVICES... FOUT! BLADWIJZER

Nadere informatie

Examenprogramma natuur, leven en technologie havo

Examenprogramma natuur, leven en technologie havo Examenprogramma natuur, leven en technologie havo Het eindexamen (februari 2007) Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Software Mobiliteit. UAMS - 6 maart 2001. Theo D'Hondt Lab voor Pogrammeerkunde Vrije Universiteit Brussel http://prog.vub.ac.

Software Mobiliteit. UAMS - 6 maart 2001. Theo D'Hondt Lab voor Pogrammeerkunde Vrije Universiteit Brussel http://prog.vub.ac. Software Mobiliteit Theo D'Hondt Lab voor Pogrammeerkunde Vrije Universiteit Brussel http://prog.vub.ac.be/~tjdhondt p. 1 Overzicht Stelling Objecttechnologie Distributie Mobiliteit Evolutie Besluit p.

Nadere informatie

Business Process Management

Business Process Management Business Process Management Prof. dr. Manu De Backer Universiteit Antwerpen Katholieke Universiteit Leuven Hogeschool Gent Wat is een bedrijfsproces? Een verzameling van (logisch) gerelateerde taken die

Nadere informatie

Vacature voor een Systems Application Engineer. Systems Application Engineer

Vacature voor een Systems Application Engineer. Systems Application Engineer Vacature voor een Systems Application Engineer Het Maintenance & Engineering Solutions departement van Yokogawa Belgium staat in voor de technische en applicatie-ondersteuning van industriële Yokogawa

Nadere informatie

Proces to model en model to execute

Proces to model en model to execute Proces to model en model to execute Een end-to-end (bedrijfs)proces (figuur 1) is het geheel van activiteiten die zich, op een bepaalde plaats door een bepaalde rol, in bepaalde volgorde opvolgen en waarvan

Nadere informatie

Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling 2014-2015 wo bacheloropleiding Informatica

Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling 2014-2015 wo bacheloropleiding Informatica 1 Faculteit Management, Science and Technology Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling 2014-2015 wo bacheloropleiding Informatica U2014/02462 De uitvoeringsregeling treedt in werking per

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING COMBINEER MANAGEMENT- KENNIS MET PRAKTISCHE MANAGEMENTVAARDIGHEDEN Deze Master in het Management

Nadere informatie

Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038

Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038 Real Time Monitoring & Adaptive Cyber Intelligence SBIR13C038 Opgericht 2010 Ervaring >10 jaar Expertise Forensisch gegevensonderzoek Anomalie detectie Behavioral profiling SBIR Partners TNO Texar Data

Nadere informatie

Vernieuwing Bacheloropleidingen Informatica en Informatiekunde

Vernieuwing Bacheloropleidingen Informatica en Informatiekunde Vernieuwing Bacheloropleidingen Informatica en Informatiekunde Marko van Eekelen, Remko Helms, Evert van de Vrie TouW Informatica symposium 21 november 2015 Aanleiding vernieuwing Open Universiteit Ministerie

Nadere informatie

Juridische kennis en professionele vaardigheden

Juridische kennis en professionele vaardigheden Eindtermen Bachelor Rechtsgeleerdheid master rechtsgeleerdheid De bachelor heeft kennis van en inzicht in het geldende recht alsmede recht met elkaar verbonden zijn. De bachelor is in staat om vanuit het

Nadere informatie

Inhoud: Inleiding tot Taak 1.1.14 1 Omschrijving van vacatures 2 Matrix van benodigde 5 Bronvermeldingen 7

Inhoud: Inleiding tot Taak 1.1.14 1 Omschrijving van vacatures 2 Matrix van benodigde 5 Bronvermeldingen 7 Inleiding Taak 10 gaat over het oriënteren op het vakgebied van onze toekomst. Als we straks afgestudeerd zijn zullen we automatisch werk moeten gaan zoeken. Maar welk werk of in welke sector? Dat gaan

Nadere informatie

Zelftest Java EE Architectuur

Zelftest Java EE Architectuur Zelftest Java EE Architectuur Document: n1218test.fm 22/03/2012 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST JAVA EE ARCHITECTUUR Nota:

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie HBO5. Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. 100% Ingeschatte totale 160 studiebelasting

ECTS-fiche. 1. Identificatie HBO5. Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. 100% Ingeschatte totale 160 studiebelasting ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Elektro-mechanica HBO5 Module Pneumatica Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling Vereiste 100% aanwezigheid Ingeschatte

Nadere informatie

Informatica kiezen. Informatica: iets met computers? Informatie over het vak informatica in de Tweede Fase van havo en vwo

Informatica kiezen. Informatica: iets met computers? Informatie over het vak informatica in de Tweede Fase van havo en vwo Informatica kiezen Informatica: iets met computers? Informatie over het vak informatica in de Tweede Fase van havo en vwo Voorlichtingsmateriaal voor leerlingen in havo en vwo Het vak informatica Waarom

Nadere informatie

Bijlagen bacheloropleiding Kunstmatige Intelligentie 2012-2013

Bijlagen bacheloropleiding Kunstmatige Intelligentie 2012-2013 Bijlagen bacheloropleiding Kunstmatige Intelligentie 2012-2013 Bijlage I Eindtermen van de bacheloropleiding Met de opleiding wordt beoogd: - inhoudelijke kennis, vaardigheid en inzicht op het gebied van

Nadere informatie

Software Engineering Introductie in Software Engineering

Software Engineering Introductie in Software Engineering Software Engineering 1 Introductie in Software Engineering 1 Academische Integriteit Software Engineering is een activiteit waar samenwerking voorop staat. Je wordt aangemoedigd om samen te werken, maar...

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Master in de ingenieurs weten schappen: computerwetenschappen

Master in de ingenieurs weten schappen: computerwetenschappen LEUVEN t Master in de ingenieurs weten schappen: computerwetenschappen Specialisaties : Gedistribueerde systemen Veilige software Artificiële intelligentie Software engineering Mens-machinecommunicatie

Nadere informatie

Aansluiting op het actuele curriculum (2014)

Aansluiting op het actuele curriculum (2014) Aansluiting op het actuele curriculum (2014) De verschillende modules van GLOBE lenen zich uitstekend om de leerlingen de verschillende eindtermen en kerndoelen aan te leren zoals die zijn opgesteld door

Nadere informatie

T Titel stage/afstudeeropdracht : Toekomstvaste Applicatie Integratie - Interconnectiviteit

T Titel stage/afstudeeropdracht : Toekomstvaste Applicatie Integratie - Interconnectiviteit Titel stage/afstudeeropdracht : Toekomstvaste Applicatie Integratie - Interconnectiviteit Duur van stage/afstuderen Manager Begeleider Locatie : 6 à 9 Maanden : dr. ir. J.J. Aue : dr. ir. H.J.M. Bastiaansen

Nadere informatie

Introductie tot de cursus

Introductie tot de cursus Inhoud introductietalen en ontleders Introductie tot de cursus 1 Plaats en functie van de cursus 7 2 Inhoud van de cursus 7 2.1 Voorkennis 7 2.2 Leerdoelen 8 2.3 Opbouw van de cursus 8 3 Leermiddelen en

Nadere informatie

Nieuw Curriculum Bachelor Technische Informatica 2013

Nieuw Curriculum Bachelor Technische Informatica 2013 Nieuw Curriculum Bachelor Technische Informatica 2013 Emile Hendriks Opleidingsdirecteur TI/CS Waarom? TU-breed project Studiesucces omdat Rendement te laag Studieduur te lang In 2011: slechts 22% haalde

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Management & Organisatie Code C2 Lestijden 60 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

Toetsplan Bachelor CIW 2014-2015

Toetsplan Bachelor CIW 2014-2015 Toetsplan Bachelor CIW 2014-2015 BA 1 CIW Blok 1 Blok 2 Blok 3 Blok 4 7 collegewekeweken blok 1 weken blok 2 weken blok 3 3 toetsweken 7 college- hertoetsweek 2 toetsweken 7 college- hertoetsweek 2 toetsweken

Nadere informatie

ICT-DESKUNDIGE B. Functiefamilie: Niveau: Doel van de functiefamilie

ICT-DESKUNDIGE B. Functiefamilie: Niveau: Doel van de functiefamilie Functiefamilie: Niveau: ICT-DESKUNDIGE B Doel van de functiefamilie Is verantwoordelijk voor de ontwikkeling, het testen, de implementatie, het documenteren en het onderhoud van programma s, systemen databanken

Nadere informatie

Talen en wetenschappen

Talen en wetenschappen Talen en Grieks- Industriële Latijn-moderne talen Latijn- Moderne talen-wiskunde Wetenschappen-wiskunde Techniek- Studieaanbod derde graad 1 Grieks Aardrijkskunde 1 2 Esthetica 1 0 Grieks 4 4 Biologie 2 1

Nadere informatie

Toetsplan Bacheloropleiding Informatiekunde 2014-2015

Toetsplan Bacheloropleiding Informatiekunde 2014-2015 Toetsplan Bacheloropleiding 2014-2015 BA 1 IK Blok 1 Blok 2 Blok 3 Blok 4 7 collegewekeweken 3 toetsweken 7 college- 2 blok 1 weken blok 2 weken blok 3 toetsweken blok 4 opdrachten schr. tent. schr. tent.

Nadere informatie

MODULEBESCHRIJVING Databases DBS1

MODULEBESCHRIJVING Databases DBS1 MODULEBESCHRIJVING Databases DBS1 Samensteller(s): Richard van den Ham Datum: 30-08-2012 Versie: 1.0 Module: Databases Identificatie Progresscode: DBS1 Semester: 1 Omvang: 140 SBUs/ 5 ECTS-punten Lestijd:

Nadere informatie

Niveau 2 Medewerker ICT

Niveau 2 Medewerker ICT Wat kunt u van onze studenten verwachten Niveau 2 Medewerker ICT Schooljaar 2012-2013 Semester 2 Klas 2 (20 weken); deze klas is aan het begin van vorig schooljaar begonnen: Voor deze studenten is het

Nadere informatie

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 STUDIEGEBIED ICT. Modulaire opleiding Informatica: Programmeren AO IC 002

Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2007 STUDIEGEBIED ICT. Modulaire opleiding Informatica: Programmeren AO IC 002 STUDIEGEBIED ICT Modulaire opleiding Informatica: AO IC 002 Versie 2.0 BVR Pagina 1 van 21 Inhoud 1 Deel 1 Opleiding... 4 1.1 Korte beschrijving... 4 1.1.1 Inhoud... 4 1.1.2 Modules... 4 1.1.3 Niveau en

Nadere informatie

Zelftest Java concepten

Zelftest Java concepten Zelftest Java concepten Document: n0838test.fm 22/03/2012 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST JAVA CONCEPTEN Om de voorkennis nodig

Nadere informatie

Examenprogramma scheikunde havo

Examenprogramma scheikunde havo Examenprogramma scheikunde havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Kennis

Nadere informatie

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Uitleg Start De workshop start met een echte, herkenbare en uitdagende situatie. (v.b. het is een probleem, een prestatie, het heeft

Nadere informatie

De Taxonomie van Bloom Toelichting

De Taxonomie van Bloom Toelichting De Taxonomie van Bloom Toelichting Een van de meest gebruikte manier om verschillende kennisniveaus in te delen, is op basis van de taxonomie van Bloom. Deze is tussen 1948 en 1956 ontwikkeld door de onderwijspsycholoog

Nadere informatie

Medewerker mobiliteit

Medewerker mobiliteit Medewerker mobiliteit Doel (Mede)ontwikkelen van mobiliteitsbeleid, uitvoeren van mobiliteitstrajecten en geven van individueel loopbaanadvies, uitgaande van het mobiliteits-/ personeelsbeleid op instellings-

Nadere informatie

Equivalentie tussen: vormingen georganiseerd door het ministerie van Defensie en opleidingen van het volwassenenonderwijs

Equivalentie tussen: vormingen georganiseerd door het ministerie van Defensie en opleidingen van het volwassenenonderwijs - 1 - Equivalentie tussen: vormingen georganiseerd door het ministerie van Defensie en opleidingen van het volwassenenonderwijs 1. Vorming officier Informaticus niveau Korps Technische fiche van de vorming

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Algemene Marketing Code A5 Lestijden 160 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Omvorming naar de masteropleidingen

Omvorming naar de masteropleidingen Omvorming naar de masteropleidingen Data van indiening van de ingevulde formulieren: Dit beperkt formulier op 4 oktober 2002 Uitgebreider formulier (met o.m. de doelstellingen en eindtermen) uiterlijk

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Universiteit van Amsterdam FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA

Universiteit van Amsterdam FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA Universiteit van Amsterdam FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Voor de Bacheloropleidingen Bio-exact Natuurkunde en Sterrenkunde, Scheikunde, Wiskunde

Nadere informatie

schakel TW ELO curriculum master industriële wetenschappen.xls

schakel TW ELO curriculum master industriële wetenschappen.xls schakel TW ELO sem 1 sem 2 Schakel ELO Algemene vakken Fysica (schakelprogramma) 1,5 0,5 0 5 Fysica 1,5 2 2 Fysica oef. 0,5 Wiskunde (schakelprogramma) 1 2 0 6 Wiskunde 1 1 1 Wiskunde oef. 2 2 2 Wiskunde

Nadere informatie

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie.

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie. FUNCTIE: Directeur POC AFKORTING: DIR AFDELING: Management 1. DOELSTELLINGEN INSTELLING De doelstellingen staan omschreven in het beleidsplan POC. Vermits de directie de eindverantwoordelijkheid heeft

Nadere informatie

DIENSTHOOFD. Netinfradiensten Domeindiensten/Technische diensten Asse, Brugge, Gent, Ronse

DIENSTHOOFD. Netinfradiensten Domeindiensten/Technische diensten Asse, Brugge, Gent, Ronse 1/7 1. SITUERING VAN DE FUNCTIE Operationele entiteit Standplaats Dienstchef Weddenschaal Netinfradiensten Domeindiensten/Technische diensten Asse, Brugge, Gent, Ronse A4a - A4b (of indien van toepassing

Nadere informatie

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Onderdeel van de eindrapportage

Nadere informatie

Master in de ingenieurs - wetenschappen: wiskundige ingenieurstechnieken

Master in de ingenieurs - wetenschappen: wiskundige ingenieurstechnieken LEUVEN t Master in de ingenieurs - wetenschappen: wiskundige ingenieurstechnieken Faculteit Ingenieurswetenschappen De steeds toenemende computercapaciteit voor de verwerking van metingen, de opslag van

Nadere informatie

Examenprogramma natuur, leven en technologie vwo vanaf schooljaar 2014-2015

Examenprogramma natuur, leven en technologie vwo vanaf schooljaar 2014-2015 Examenprogramma NLT vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Exacte wetenschappen en technologie

Nadere informatie

Informaticawetenschappen in. het leerplichtonderwijs Waarom?

Informaticawetenschappen in. het leerplichtonderwijs Waarom? Informaticawetenschappen in Giovanni Samaey het leerplichtonderwijs Waarom? co-voorzitter werkgroep KVAB en Jonge Academie Docent Wiskundige Ingenieurstechnieken, Departement Computerwetenschappen, KU

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Medewerker onderwijsontwikkeling

Medewerker onderwijsontwikkeling Medewerker onderwijsontwikkeling Doel Ontwikkelen van en adviseren over het onderwijsbeleid en ondersteunen bij de implementatie en toepassing ervan, uitgaande van de geformuleerde strategie van de instelling/faculteit

Nadere informatie

ECTS fiche. Module info. Evaluatie. Gespreide evaluatie OPLEIDING. Handelswetenschappen en bedrijfskunde HBO Informatica

ECTS fiche. Module info. Evaluatie. Gespreide evaluatie OPLEIDING. Handelswetenschappen en bedrijfskunde HBO Informatica ECTS fiche Module info OPLEIDING STUDIEGEBIED AFDELING MODULE MODULENAAM Programmeren 5 MODULECODE B STUDIEPUNTEN 10 VRIJSTELLING MOGELIJK ja Handelswetenschappen en bedrijfskunde HBO Informatica Evaluatie

Nadere informatie