Bouwmaterialen en Milieu

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bouwmaterialen en Milieu"

Transcriptie

1 Verantwoord gevelonderhoud 22/11/2012 Bouwmaterialen en Milieu prof.dr.ir. Michiel Haas 1

2 DUBOkeur en Milieuclassificaties 2

3 Wat is DUBOkeur? IS GOED VOOR JE HUMEUR 3

4 Wat is DUBOkeur? DUBOkeur is het enige milieukeurmerk speciaal voor bouwproducten Het wil de markt stimuleren om uitsluitend milieuvriendelijke producten te ontwikkelen Slechts de beste producten, dat is de top 20% van de markt, komen in aanmerking voor DUBOkeur Om dat te bepalen heeft het NIBE milieuklassen ontwikkeld Alle producten die gebruikt kunnen worden als bijvoorbeeld een raamkozijn, zoals hout, aluminium, kunststof, enz. worden met elkaar vergeleken op milieugebied Daar komt een volgorde uit, de beste is klasse 1a, de rest wordt ermee vergeleken 4

5 Wat zijn milieuklasses? 5

6 Wat zijn milieuklasses? 6

7 Wat zijn milieuklasses? 7

8 Wat zijn milieuklasses? 8

9 Wat zijn milieuklasses? 9

10 NIBE s Milieuclassificaties 10

11 NIBE s Milieuclassificaties 11

12 Raamkozijnen 12

13 Raamkozijnen 13

14 Raamkozijnen 14

15 Milieuproblemen door 15

16 > 1950 substances LCA maken van producten Environmental Agregation Monetarisation Main categories CO 2 global warming (GWP100) CH 4 ozone layer depletion (ODP) etc. human toxicity aquatic tox. fresh water aquatic tox. sea water Polution SO 2 terrestrial toxicity NO x photochemical oxidation etc. acidification eutrophication mbp exhaus biotic mbp exhaus abiotic exhaustion mbp exhaus Energy PDF m 2.y Eco99 EQ Landuse Landuse Total OTV malodorous air Daly Roadnoise mbp disturbance by sound disturbance mbp disturbance by light mbp disturbance by calamities 16 16

17 Procesboom van een LCA 17 17

18 TWIN database/ Nationale Milieudatabase 18

19 Nationale Milieudatabase 19

20 Monetariseren 20

21 Monetariseren heeft de toekomst Nog niet alle milieukosten zijn even hard te maken omdat kennis nog ontbreekt Groot aantal milieukosten is redelijk hard De totale milieukosten worden voor > 85% bepaald door harde kosten Monetariseren haalt de angel uit de discussie inzake weegfactoren 21

22 NIBE Michiel Haas 22

23 Introductie NIBE Opgericht in 1990 Consulting en research instituut inzake sustainable and healthy buildings Belangrijkste opdrachtgevers: Ministeries, provincies, gemeenten, ontwikkelaars, aannemers, architecten, wbv, etc. (mede)-ontwikkelaar van GreenCalc, DuboCalc en DuMo Gevestigd in de Watertoren Bussum, het duurzaamste gebouw (2011) in Nederland op dit moment MIG1028 Uitgever van Standaard werken inzake materialen en milieu/gezondheid 23

24 Korte introductie Opleiding in Nederland en Zwitserland Architect, 10 jaar eigen bureau Arnhem Oprichter Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie (NIBE) Sinds 1990 adviseur en onderzoeker inzake gezond en duurzaam bouwen bij NIBE Uitgever Basiswerken Milieuclassificaties Werkzaam op databases en materialen Ontwikkelaar van LCA-programma s voor gebouwen en omgeving (GC / DC) Mede-initiatiefnemer DuMo PL Nationale Milieudatabase project Nauw betrokken bij duurzaam inkopen Sinds 2008 professor in Delft, CiTG Materials & Sustainability 24

25 25

26 Praktijkwijzer verantwoord gevelonderhoud 26

27 Praktijkwijzer 27

28 Praktijkwijzer schema 28

29 Praktijkwijzer 29

30 Bouwmaterialen steeds belangrijker 30

31 Bouwmaterialen worden belangrijker Milieu Index Gebouw - Bouwbesluit niveau 1% 16% MIG % Materiaal Water Energie 31

32 Bouwmaterialen worden belangrijker Moduleaandeel - Milieu Index Gebouw "High Tech" 2% MIG % 48% Materiaal Water Energie 32

33 Bouwmaterialen worden belangrijker MIG

34 De zon geeft x meer energie dan wij jaarlijks verbruiken 34

35 De zon geeft x meer energie dan wij jaarlijks verbruiken we hebben dus geen energie probleem 35

36 We hebben een conversie probleem 36

37 We hebben een conversie probleem en dat lossen we op er zijn vele mogelijkheden: nulpunt energie, zon, wind, zoet-zout water, geothermie, etc. 37

38 Volgens Jacobson/Delucci kunnen we in 2030 helemaal zijn overgegaan op duurzame energie zonder fossiele brandstoffen 38

39 Het is niet alleen mogelijk 50% via wind energie windmolens 5 MW 40% via zon daken met PV solar power plants / thermic PV cells centrals 10% overige 900 water power plants geothermic plants tidal turbines golf plants 39

40 het is ook goedkoper dan fossiele of kernenergie, maar dan is een deltaplan nodig en dat kunnen we, weten we: auto s/jaar In 4 jaar vechten WO II vliegtuigen gebouwd Dus in 18 jaar kunnen we nog heel veel 40

41 Dat rekende de heren uit in 2010, nu in 2012 is de techniek al anders 41

42 PV-folie ca. 8%, hele dunne 3% Silicium PV ca % Silicium PV + nanodeeltjes ca. 70% Stapelen PV 20x meer opbrengst per m2 42

43 Dat rekende de heren uit in 2010, nu in 2012 is de techniek al anders dat is positief, die grote rendementsverhoging. 43

44 Maar we hebben toch nog een probleempje 44

45 Maar we hebben toch nog een probleempje de Rare Earth Elements (REE) 45

46 46

47 47

48 Voorbeeld In een elektrische auto zitten 6800 laptop batterijen, totaal 450 kg Daarin zit 7 kg lithium en 60 kg kobalt verwerkt Met de huidige jaarproductie kunnen we ca elektrische auto s maken of 2 miljard laptops Maar dan kunnen we geen enkele batterij voor mobieltjes maken 48

49 97% van de zeldzame aardmetalen is in handen van China en die hebben stevige exportbeperkingen doorgevoerd 49

50 Lanta an Ceriu m Europiu m Terbium 50

51 Het is duidelijk: we hebben geen energie, maar een materiaal probleem 51

52 Dat betekent dat we andere materiaal oplossingen moeten vinden om gebouwen milieuvriendelijker te maken Pantheon Rome 52

53 0-Materialen 53

54 In analogie met 0-Energie gebouwen, die hun eigen energie opwekken, kunnen we denken aan 0-Materiaal gebouwen 54

55 0-Materialen zijn materialen zonder milieulast 55

56 Van nagroeibare bronnen 56

57 of bulk materialen 57

58 hergebruik of recycling 58

59 en altijd geproduceerd met duurzame energie 59

60 zodat we een hele geringe milieulast hebben voor de 0-materialen. 60

61 Maar we kunnen slechts spreken van potentiele 0-Materialen 61

62 62

63 Het resterende kleine aandeel milieulast kunnen we misschien compenseren door materialen aan het gebouw te groeien. 63

64 64

65 65

66 66

67 67

68 0-Materialen building MIG

69 Factor 20 building MIG

70 0-Materialen building MIG

71 Voorbeeld 0-materiaal Cement groeien 71

72 Uit afval van de tomaten 72

73 biomassa verstoken 73

74 cement uit de as van tomatenplanten 74

75 met recht bio-cement. 75

76 Hoe lossen we toekomstige probleem op? 76

77 Door te werken aan/met 0-materialen 77

78 door verstandig om te gaan met onze bestaande voorraad 78

79 Verstandig hergebruik 79

80 door hergebruik van producten 80

81 door urban mining 81

82 door recycling 82

83 83

84 Metalen schaarste De metalen zijn niet allemaal schaars in de aardkorst, maar er wordt zo weinig van gewonnen, omdat het bijproducten zijn uit mijnbouw Op korte termijn kunnen we de schaarste niet vermijden, op lange termijn weer wel Lange termijn is 10 jaar en verder Dit betekent dat we op korte termijn de metalen niet hebben om bij de energie de overstap te maken naar duurzame energie, om zoveel windmolens en zonnecentrales te bouwen 84

85 Recycling Bijna alle metalen kunnen 100% gerecycled worden Uit beeldschermen en computers worden metalen teruggewonnen Uit een mobieltje kunnen 17 metalen worden teruggewonnen Maar nog veel verlies door diffuse bronnen, bijvoorbeeld: Slechts 1 op 16 mobieltje wordt gerecycled Platina uit katalysator verdwijnt in het fijnstof van de weg Veel sterkere recycling nodig, denk aan urban mining : Op de TU halen we rendabel goud uit de as van het huisvuil In Birmingham wordt platina teruggewonnen bij het straat vegen Mobieltjes inzamelen en metalen terug winnen 85

86 Reduce, Reuse, Recycling 86

87 Conclusies Om extreem duurzame gebouwen te maken, moeten we ons gaan richten op de oplossing van de milieubelastende materialen Je kunt denken aan 0-materialen in dat kader We hebben geen energieschaarste, maar een materialen probleem om de energie te winnen Op korte termijn krijgen we een metalen schaarste, die ons belemmert om het energieprobleem op te lossen Recycling en urban mining worden belangrijke aspecten 87

88 isc SsIE 88

Duurzaam energie en materiaal gebruik

Duurzaam energie en materiaal gebruik SBRCURnet symposium DUURZAAM BOUWEN EN HET GEBRUIK VAN (REKEN)TOOLS Duurzaam energie en materiaal gebruik prof.dr.ir. Michiel Haas 12-06-2013 1 Inhoud Bouwindustrie is belangrijk Geen energieprobleem Materialen

Nadere informatie

Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs

Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs DUURZAAMGEBOUWD CONGRES Workshop 2E Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs Inhoud Materialen worden belangrijker Life Cycle Assessment (LCA) DUBOkeur prof.dr.ir. Michiel Haas Faculty CiTG

Nadere informatie

Waarom scoort aluminium niet beter?

Waarom scoort aluminium niet beter? Aluminiummiddag 27.04.2010 Waarom scoort aluminium niet beter? In het hol van de leeuw te gast? prof.dr.ir. Michiel Haas 1 Inhoudsopgave Voorstellen Materiaal prestatie instrumenten Nederlandse Nationale

Nadere informatie

GreenCalc+ een LCA programma voor gebouwen. 14 april 2010 prof.dr.ir. Michiel Haas. Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie

GreenCalc+ een LCA programma voor gebouwen. 14 april 2010 prof.dr.ir. Michiel Haas. Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie GreenCalc+ een LCA programma voor gebouwen 14 april 2010 prof.dr.ir. Michiel Haas Inhoud presentatie Wat is GreenCalc+? Hoe werkt het? Wat kun je er mee? Index scenario s Wat is GreenCalc+? LCA-programma

Nadere informatie

Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf

Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf Vergelijkende milieustudie bruggen Onderzoek Brede studie met meerdere sectoren Specificatie, berekeningsmethode, data Niet-materiaal gebonden specificaties

Nadere informatie

Haal meer uit de MAT 1 credit

Haal meer uit de MAT 1 credit Haal meer uit de MAT 1 credit Gert Jan van Beijnum 05-10-2016 g.j.v.beijnum@nibe.org www.nibe.org www.nibe.info 1 1 NIBE 1 m2 Photovoltaic panel, multi-si, at plant/rer/i U 100% 0,932 m2 2,63 kg 10,1 kg

Nadere informatie

F2.1 Monetarisering (verborgen milieukosten)

F2.1 Monetarisering (verborgen milieukosten) F2.1 (verborgen milieukosten) Samenvatting De verborgen milieukosten in GreenCalc en het TWIN-model 2002 zijn duurzaamheidindicatoren op bouwdeel en gebouwniveau. GreenCalc geeft een maat voor de milieubelasting,

Nadere informatie

Bouwmaterialen Toekomst

Bouwmaterialen Toekomst Bouwmaterialen Toekomst Stichting Agrodome Informatie centrum Hergroeibare producten Bio based products Fred van der Burgh Impact op het milieu door de bouw industrie 35% Wegtransport 35% Afvalproductie

Nadere informatie

BEDRIJFSINFORMATIE. VOOR PLUS groen beton. MRPI-code DATUM AFGIFTE 20 september 2012

BEDRIJFSINFORMATIE. VOOR PLUS groen beton. MRPI-code DATUM AFGIFTE 20 september 2012 BEDRIJFSINFORMATIE VOOR PLUS groen beton MRPI-code 20.1.00026.004 Van Nieuwpoort Betonmortel B.V. Postbus 167 2800 DA Gouda Tel.: +31 (0)182 597 400 Fax: +31 (0)182 597 410 E-mail: betonmortel@van-nieuwpoort.nl

Nadere informatie

REFERENTIE BETONMORTELS Aan: Daaf de Kok (De betonketen)

REFERENTIE BETONMORTELS Aan: Daaf de Kok (De betonketen) REFERENTIE BETONMORTELS Aan: Daaf de Kok (De betonketen) Van: 16-maart- 2016 Betreft: Referentie betonmortels 1. Inleiding In opdracht van het Netwerk Betonketen zijn er referentiebetonmengsels voor het

Nadere informatie

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Bij de keuze van producten voor bestratingen gelden verschillende afwegingsfactoren. De impact van een bepaalde keuze op het milieu is daar één van, een factor

Nadere informatie

Fire Seminar 2015 Kingspan Group Tiel DUURZAAM BOUWEN. Hoe doen we dat ook alweer? Gert Jan van Beijnum

Fire Seminar 2015 Kingspan Group Tiel DUURZAAM BOUWEN. Hoe doen we dat ook alweer? Gert Jan van Beijnum Fire Seminar 2015 Kingspan Group Tiel DUURZAAM BOUWEN Hoe doen we dat ook alweer? Gert Jan van Beijnum 1 1 Relevantie voor de bouwsector Bouwactiviteiten en gebouwen hebben een aanzienlijk aandeel in milieulast

Nadere informatie

LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden

LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden Management samenvatting Inleiding Damwanden zijn een belangrijke markt voor duurzaam geproduceerd tropisch hout,

Nadere informatie

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Agnes Schuurmans Voorzitter NEN 351 281 (CEN TC350) Rockwool International 1 Bouwbesluit - 1 april 2012 Milieuparagraaf Artikel

Nadere informatie

Duurzaamste kantoor van Nederland bouw gestart

Duurzaamste kantoor van Nederland bouw gestart BWC Sustainable Development BV Postbus 107 1400 AC BUSSUM Duurzaamste kantoor van Nederland bouw gestart Bussum, 4 maart 2009 - De bouw is gestart van het meest duurzame kantoorgebouw van Nederland: de

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse van grassportvelden. 22 november Jasper Scholten

Levenscyclusanalyse van grassportvelden. 22 november Jasper Scholten Levenscyclusanalyse van grassportvelden 22 november 2012 Jasper Scholten Inhoud 1. Introductie Blonk Consultants 2. De levenscyclusanalyse (LCA) in 4 stappen 3. Resultaten 4. Advisering over duurzaam sportveldonderhoud

Nadere informatie

MATERIAAL-MILIEUPRESTATIE EN DE CIRCULAIRE ECONOMIE

MATERIAAL-MILIEUPRESTATIE EN DE CIRCULAIRE ECONOMIE MATERIAAL-MILIEUPRESTATIE EN DE CIRCULAIRE ECONOMIE Wat zit er achter instrumenten zoals GPR Gebouw, MRPI-MPG en BREEAM-NL / DGBC Materialentool? Harry van Ewijk (SGS) NVBV-Kennisdag, 14 juni 2017 1 HARRY

Nadere informatie

lezing door Dolf Hali voor de Probusclub Santpoort op 1 mei 2013 (de uitgesproken tekst volgt na dia 5)

lezing door Dolf Hali voor de Probusclub Santpoort op 1 mei 2013 (de uitgesproken tekst volgt na dia 5) lezing door Dolf Hali voor de Probusclub Santpoort op 1 mei 2013 (de uitgesproken tekst volgt na dia 5) 1. Politiek (nimby mentaliteit) 2. Onze heilige koe 3. Windturbines 4. Kernenergie Heilige koe Windturbines

Nadere informatie

SI Energy (ENG.) SI Smart Systems. Luca Badea SI Energy ENG. Year 2

SI Energy (ENG.) SI Smart Systems. Luca Badea SI Energy ENG. Year 2 SI Energy (ENG.) SI Smart Systems Luca Badea SI Energy ENG. Year 2 Energy Track? Started with the Smart Systems track Switched to the Energy Track What s the Energy track all about? Courses? Mathematics

Nadere informatie

Methode en data in Europees perspectief

Methode en data in Europees perspectief Methode en data in Europees perspectief SBK-symposium Nationale Milieudatabase 24 februari 2011 Agnes Schuurmans (vz normcie 351 281 / lid SBK-TIC / Rockwool) Europese ontwikkelingen waarvoor milieu-informatie

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Pieter Van Laere - Sustainable Development Manager Saint-Gobain Construction Products - ISOVER De kers

Nadere informatie

Aluminium en duurzaamheid

Aluminium en duurzaamheid Aluminium en duurzaamheid samenvatting van het rapport Duurzaamheidsaspecten van aluminium geschreven in opdracht van het Aluminium Centrum. Niels Jonkers, Lieke Dreijerink Amsterdam, april 2011 IVAM research

Nadere informatie

Overleven met energie

Overleven met energie Overleven met energie Jo Hermans Universiteit Leiden Nationaal Congres Energie & Ruimte, TU Delft, 22 september 2011 Overleven met energie Een blijma in 5 bedrijven 1. Meest onderschatte wet 2. Meest onderschatte

Nadere informatie

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011 Relevantie van (carbon) footprinting voor telers Jasper Scholten 23 juni 2011 Inhoud 1. Blonk Milieu Advies 2. Levenscyclusanalyse (LCA) 3. Carbon Footprinting 4. Footprint van brouwgerst 5. Footprint

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Materials and Ecological Engineering

Materials and Ecological Engineering Werkcollege -09 14 oktober 2011 Materials and Ecological Engineering Opdracht 3 - milieubelasting prof.dr.ir. Michiel Haas 1 Collegedictaat bestuderen Hfdst 1-4 hebben jullie al geleerd voor kennistest

Nadere informatie

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Monitoring 2013 Datum: 6-5-2014 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1039 In opdracht van: Hendrik Bijker, Wecycle. Uitgevoerd door: Jorrit Leijting,

Nadere informatie

Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten

Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten Frank De Troyer Prof. Dr. Ir. Arch. Departement Architectuur Stedenbouw en Ruimtelijke Ordening (ASRO) KULeuven Frank.DeTroyer@asro.kuleuven.be BREEAM + meten FDT

Nadere informatie

Bouwen aan Duurzaamheid. 27 juni 2013 Louis de Quelerij

Bouwen aan Duurzaamheid. 27 juni 2013 Louis de Quelerij Bouwen aan Duurzaamheid 27 juni 2013 Louis de Quelerij Rijkswaterstaat O l.dequelerij@tudelft.nl KI quelerij@gmail.com VVV-team Bouwcampus B l.dquelerij@fugro.nl Inhoud Duurzame ontwikkeling in vogelvlucht

Nadere informatie

Een tool in ontwikkeling op basis van de MMG berekeningswijze

Een tool in ontwikkeling op basis van de MMG berekeningswijze Een tool in ontwikkeling op basis van de MMG berekeningswijze Seminaries Duurzaam Bouwen, Leefmilieu Brussel 29 januari 2016 Evi Rossi, AMB, dienst Databeheer & Statistiek Roos Servaes, AMB, dienst Beleidsinnovatie

Nadere informatie

Naar een veerkrachtig energiesysteem voor Den Haag

Naar een veerkrachtig energiesysteem voor Den Haag Naar een veerkrachtig energiesysteem voor Den Haag Expertbijeenkomst Den Haag, 05-03-2014 Ir. Siebe Broersma (mede namens prof.dr.ir. Andy van den Dobbelsteen) Chair of Climate Design & Sustainability,

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

SuFiQuaD. Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types. Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009.

SuFiQuaD. Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types. Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009. SuFiQuaD Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009 1 Doel Presentatie Wat kunnen we uit SuFiQuaD project leren voor een toekomstgericht

Nadere informatie

De derde 5 jaar 2001-2005 projecten worden groter

De derde 5 jaar 2001-2005 projecten worden groter 82 De derde 5 jaar 2001-2005 projecten worden groter 82 25 jaar NIBE - Projecten 2001-2005 83 Een kwart eeuw NIBE, Michiel Haas blikt terug op de derde 5 jaar. De projecten worden groter en duren langer.

Nadere informatie

D Duurzaamheid. Watertoren - Vocus. : Michiel Haas : Vocus Architecten, Bas van der Horst : 14 mei 2009 : 26

D Duurzaamheid. Watertoren - Vocus. : Michiel Haas : Vocus Architecten, Bas van der Horst : 14 mei 2009 : 26 D Duurzaamheid Watertoren - Vocus door fotografie publicatiedatum AWM editie : Michiel Haas : Vocus Architecten, Bas van der Horst : 14 mei 2009 : 26 de architectuur voorbij nummer 26 4e jaargang mei 2009

Nadere informatie

MKI score van wegen aanleg en onderhoud

MKI score van wegen aanleg en onderhoud MKI score van wegen aanleg en onderhoud Inleiding Duurzaam gebruik van materialen & grondstoffen is onder te verdelen in twee hoofdonderwerpen: Keuze voor materialen & grondstoffen. Hierbij spelen aspecten

Nadere informatie

dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid

dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid Seminar duurzaam bouwen met staal dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid Inhoud Inleiding ontwikkelingen duurzaam

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration MOSO International BV Adam Smithweg 2 1689 ZW Zwaag, the Netherlands Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode SBK 2.0, november 2014 Productnaam: MOSO

Nadere informatie

De Exergetische Gebouwschil

De Exergetische Gebouwschil De Exergetische Gebouwschil Promotieonderzoek Michiel Ritzen NWO presentatie Michiel Ritzen - afgestudeerd aan de TU Delft, 2004 - architectuur, specialisatie Technologie in Duurzame Ontwikkeling - docent

Nadere informatie

EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, Korte uitleg over de bijeenkomsten. KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16

EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, Korte uitleg over de bijeenkomsten. KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16 EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, 2016-2017 Korte uitleg over de bijeenkomsten KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16 EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, 2016-2017 (1) Organisatie: KIVI

Nadere informatie

Watertoren Bussum duurzaamste kantoor van Nederland

Watertoren Bussum duurzaamste kantoor van Nederland Watertoren Bussum duurzaamste kantoor van Nederland Vanaf 1967 een blinde aluminium kap, in 2010 een kantoor met panoramisch uitzicht. Gebouw heeft eigen afslag watertoren op kruispunt. Watertoren en paviljoen

Nadere informatie

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Presentatie Achtergronden duurzaam bouwen Bepalingsmethoden milieuprestatie gebouw LCA Nationale Milieudatabase Duurzaamheid en verf -> een

Nadere informatie

Circular Economy Lab: Recycling. bouw- en sloopafval

Circular Economy Lab: Recycling. bouw- en sloopafval Duurzaamheidswinst door ketensamenwerking! Circular Economy Lab: Deze bijeenkomst is de tweede in een serie van vijf debatavonden, welke zijn bedoeld om de circulaire economie in een aantal belangrijke

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Hogeschool van Amsterdam College Duurzaam Bouwen. Tjerk Reijenga BEAR Architecten www.bear.nl

Hogeschool van Amsterdam College Duurzaam Bouwen. Tjerk Reijenga BEAR Architecten www.bear.nl Hogeschool van Amsterdam College Duurzaam Bouwen Tjerk Reijenga BEAR Architecten www.bear.nl Introductie Architect / directeur BEAR Architecten Bureau voor Ecologie, Architectuur en Renovatie (BEAR) Redacteur

Nadere informatie

Reeks A DUURZAAMHEID & PRODUCTIE

Reeks A DUURZAAMHEID & PRODUCTIE Reeks A DUURZAAMHEID & PRODUCTIE DUURZAAM- HEID A1-3 REcoEP Duurzaamheid If you think you are too small to have an impact, try to go to bed with a mosquito in the room A1-4 REcoEP Duurzaamheid Wat is duurzaamheid?

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Van kleuterschool tot Gooische villa

Van kleuterschool tot Gooische villa Van kleuterschool tot Gooische villa Michiel Haas Prof. dr. ir. Michiel Haas is oprichter en directeur van het Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie (NIBE) dat gehuisvest is in het meest duurzame

Nadere informatie

In het hol van de leeuw?

In het hol van de leeuw? In het hol van de leeuw? Ing. Ruud Brunst Manager Applications 5-10-2016 remeha.nl We horen vaak Gas raakt op of fosiele brandstoffen worden schaars maar is dat wel zo? remeha.nl Gas zal nog lang beschikbaar

Nadere informatie

LCA Wapeningsstaal. Branchestudie VWN

LCA Wapeningsstaal. Branchestudie VWN LCA Wapeningsstaal Branchestudie VWN Opdrachtgever Koninklijke Metaalunie Contactpersoon de heer P. van der Mars Kenmerk R076390af.00001.tdr Versie 01_001 Datum 9 Juni 2015 Auteur T.E. (Thom) de Rijk MSc.

Nadere informatie

Urban Mining. Onderdeel 1 - Grondstoffen. Afgedankte mobieltjes. Spaarlampen. Inleiding. Wecycle lesbrief Onderbouw Voortgezet onderwijs

Urban Mining. Onderdeel 1 - Grondstoffen. Afgedankte mobieltjes. Spaarlampen. Inleiding. Wecycle lesbrief Onderbouw Voortgezet onderwijs Urban Mining Wecycle lesbrief Onderbouw Voortgezet onderwijs Inleiding Een mobiele telefoon hebben we allemaal. En verlichting in huis natuurlijk ook. We kunnen niet meer zonder. Maar weet je eigenlijk

Nadere informatie

Curaçao Carbon Footprint 2015

Curaçao Carbon Footprint 2015 Willemstad, March 2017 Inhoudsopgave Inleiding 2 Methode 2 Dataverzameling 3 Uitstoot CO2 in 2010 3 Uitstoot CO2 in 2015 4 Vergelijking met andere landen 5 Central Bureau of Statistics Curaçao 1 Inleiding

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma Masterclass LCA Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma CE Delft sinds 1978 Onafhankelijk onderzoek en advies Milieu, economie, techniek en beleid Energie, transport, afval, biomassa, voedsel,

Nadere informatie

CONCEPT Environmental Product Declaration

CONCEPT Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl CONCEPT Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint

Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint M. Nods Nods Consultancy www.nods-consultancy.com m.nods@nods-consultancy.com Principes circulaire economie 2 NGO: algemene introductie 1 De Life Cycle

Nadere informatie

BouwLokalen Thema 3 Klimaatneutraal bouwen

BouwLokalen Thema 3 Klimaatneutraal bouwen Rabobank-Booosting, 1 BouwLokalen Thema 3 Klimaatneutraal bouwen De rol van energiebesparing in de bouwsector 7 oktober 2008: Leeuwarden 8 oktober 2008: Doetinchem John Veeken DGMR Rabobank Westland Duurzaam

Nadere informatie

Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen

Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen Inleiding De complexiteit van ons afvalwatersysteem is, naast de lange levensduur,

Nadere informatie

Waterstofstroom - Agenda

Waterstofstroom - Agenda Rol van waterstof bij energietransitie Rob van der Sluis Waterstofstroom - Agenda Introductie MTSA Brandstofcel principe Waterstof en Energietransitie Het 2 MW project een fotoreportage 1 MTSA Technopower

Nadere informatie

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk AGENDA Houtcafé 25 september 2014 16.00 uur Inleiding Milieuaspecten van hout Eric D. de Munck, projectleider en secretaris Centrum Hout/VVNH

Nadere informatie

Workshop: Building a sustainable home. Congres Circulaire economie

Workshop: Building a sustainable home. Congres Circulaire economie Workshop: Building a sustainable home Congres Circulaire economie 1. Deceuninck in een notedop 2. Onze producten 3. Onze missie: Bouwen aan een duurzaam (t)huis 4. Innovation - Design - Ecology 2 Deeuninck

Nadere informatie

Maarten Timmerman. Offshore Windenergie. Staalbouwdag / 2 oktober 2014

Maarten Timmerman. Offshore Windenergie. Staalbouwdag / 2 oktober 2014 Maarten Timmerman Offshore Windenergie Staalbouwdag / 2 oktober 2014 Wat doet TKI Wind op Zee? SEmuleert en faciliteert de ontwikkeling en implementaee van offshore windtechnologie voor de industrie (MKB)

Nadere informatie

D OE P E L S T R I J K E RS

D OE P E L S T R I J K E RS D OE P E L S T R I J K E RS RECYCLINGSYMPOSIUM 04 NOVEMBER 2015 RESOURCE EFFICIENT DESIGN RESOURCE EFFICIENT DESIGN HERBESTEMING SLEM DESIGN FOR REUSE AND RECOVERY DOEPEL STRIJKERS DESIGN FOR RESOURCE

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

TB141-E Introductie in Energie & Industriesystemen

TB141-E Introductie in Energie & Industriesystemen TB141-E Introductie in Energie & Industriesystemen Oefententamen 1 Aanwijzingen: Lees de vragen vooraf door en deel de beschikbare tijd in voor beantwoording van de vragen. Dit tentamen beslaat 20 meerkeuzevragen

Nadere informatie

Het verschil tussen de huidige situatie en de situatie 10 jaar geleden

Het verschil tussen de huidige situatie en de situatie 10 jaar geleden Klimaatimpact van de 0,5 liter PET-fles Het verschil tussen de huidige situatie en de situatie 10 jaar geleden Openbare notitie Delft, april 2011 Opgesteld door: M.M. (Marijn) Bijleveld G.C. (Geert) Bergsma

Nadere informatie

Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL

Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Doelstellingen - Mondiaal Parijs-akkoord: Well below 2 degrees. Mondiaal circa 50% emissiereductie nodig in

Nadere informatie

CASESTUDY DUURZAME NIEUWBOUW DINTELOORD

CASESTUDY DUURZAME NIEUWBOUW DINTELOORD CASESTUDY DUURZAME NIEUWBOUW DINTELOORD PROJECTTEAM Opdrachtgever: Bouwmanagement: Aannemer: E-installateur: W-installateur: Koeling: Adviseurs: Van Oers United B.V. Van Vliet Bouwmanagement B.V. Bouwonderneming

Nadere informatie

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de belangrijke aandachtspunten van het bedrijfsleven. Deze brochure is een initiatief van EMPAC, de organisatie van de

Nadere informatie

Zonnecellen 2.0. Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013

Zonnecellen 2.0. Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013 Zonnecellen 2.0 Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013 Innovatiereis 0-energieomgeving De toekomst van zonne-energie Oktober 2013 3 Inhoud Commerciële haalbaarheid Zonne-cellen 2.0 Smart grid Rexel Nederland

Nadere informatie

Energierapport Brugge andere BT 2008-2010

Energierapport Brugge andere BT 2008-2010 Energierapport Brugge andere BT 2008-2010 1. Informatie over het bedrijventerrein Ligging, oppervlakte (Brugge 8000 en 8200; 309,6 ha; 81,0 ha dakoppervlak) Figuur 1: Luchtfoto van de vier bedrijventerrein

Nadere informatie

Energierapport Bedrijventerrein Haven Oostende

Energierapport Bedrijventerrein Haven Oostende Energierapport Bedrijventerrein Haven Oostende 2008-2010 1. Informatie over het bedrijventerrein Ligging, oppervlakte (Oostende 8400; 151,9 ha grondoppervlakte, 69,5 wateroppervlakte en 29,5 ha dakoppervlakte)

Nadere informatie

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)?

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? In een Environmental Product Declaration of EPD wordt in een 11-tal impactcategoriën de milieu-impact van een product uitgedrukt in getallen. Het is een

Nadere informatie

25% 57% NOx 25% PM. Strong foundations 24/06/2016. E-mobility. The transition towards sustainable mobility

25% 57% NOx 25% PM. Strong foundations 24/06/2016. E-mobility. The transition towards sustainable mobility E-mobility 25% The transition towards sustainable mobility Prof. Dr. ir. Joeri Van Mierlo Director of Mobility, Logistics and Automotive Technology Research Centre 57% NOx 25% PM 2 1 Billion Euro s per

Nadere informatie

Materiaal Schaarste: Productie en prijzen van metalen 1900-2008 HISTORISCH BESEF. Primaire productie ijzererts. Primaire productie aluminium 24-5-2012

Materiaal Schaarste: Productie en prijzen van metalen 1900-2008 HISTORISCH BESEF. Primaire productie ijzererts. Primaire productie aluminium 24-5-2012 Iron-ore mine production (kg/cap) or (g/real$) Iron-ore mine production (Million ton) Aluminium primary production (kg/cap) or (g/real$) 4-5- Aluminium primary production (Million ton) Materiaal Schaarste:

Nadere informatie

Circulaire economie. Over hergebruik van meubilair en grondstoffen

Circulaire economie. Over hergebruik van meubilair en grondstoffen Circulaire economie Over hergebruik van meubilair en grondstoffen Circulaire economie 1. Grondstoffen Circulaire economie is een economie die functioneert vanuit een Bij meubilair hebben we de keuze uit

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF)

Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF) 10/05/2011 Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF) VITO An Vercalsteren Inhoud» Wat is een LCA algemene principes» Hoe is een LCA opgebouwd relatie met ISO Globale opbouw en aanpak Fase

Nadere informatie

Heating the Flowers. A Cooperation of FloraHolland, HVC and Westland Infra

Heating the Flowers. A Cooperation of FloraHolland, HVC and Westland Infra Heating the Flowers A Cooperation of FloraHolland, HVC and Westland Infra Agenda 2 FloraHolland Shareholders Project in a nutshell Coöperatie 3 Kwekerscoöperatie met als doel: Krachtenbundeling en versterking

Nadere informatie

TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse

TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse Carolin Spirinckx Workshop Innovatie in Kunststoffen 17 November 2010 Stadhuis Gent Agenda 1. Inleiding 2. TEPPFA

Nadere informatie

Groene ICT en Duurzame ontwikkeling: Meters maken in het HO. 31-1-2013 Groene ICT en Duurzame ontwikkeling

Groene ICT en Duurzame ontwikkeling: Meters maken in het HO. 31-1-2013 Groene ICT en Duurzame ontwikkeling : Meters maken in het HO Visie ICT groeit, ongecontroleerd, in een ijzingwekkend tempo. In hetzelfde tempo groeit onze afhankelijkheid, ongecontroleerd. Dit levert een enorm spanningsveld waarvan weinig

Nadere informatie

dwrdwrdw Dwars Visiestuk circulaire economie Commissie Energie en grondstoffen zomercongres 2017

dwrdwrdw Dwars Visiestuk circulaire economie Commissie Energie en grondstoffen zomercongres 2017 dwrdwrdw Dwars z Visiestuk circulaire economie Commissie Energie en grondstoffen zomercongres 2017 1. Inleiding Duurzame ontwikkeling is ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het

Nadere informatie

Kingspan Geïsoleerde Panelen. Toekomstbestendig bouwen begint met duurzaamheid

Kingspan Geïsoleerde Panelen. Toekomstbestendig bouwen begint met duurzaamheid Kingspan Geïsoleerde Panelen Toekomstbestendig bouwen begint met duurzaamheid TOEKOMSTBESTENDIG BOUWEN Wie bouwt voor de toekomst weet ook dat je verder moet denken dan de gewenste levenscyclus van een

Nadere informatie

Gijs Jansen (CEO Alucha)

Gijs Jansen (CEO Alucha) Gijs Jansen (CEO Alucha) December 2012 INDEX Alucha Technologie Toepassingen in de papierindustrie Drankenkartons Mixed plastics Papierslib Conclusies ALUCA istorie: Ons doel: Referentie installatie: Opgericht

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!?

Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!? Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!? Kansen en Uitdagingen! ZLTO 22 september 2011 Hans van den Boom sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank

Nadere informatie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie Ecodesign Leen Van Aken Groep Design & Technologie Wat is ecodesign? Eco - design Ecologisch > esthetisch, ergonomisch, economisch, functioneel, Levenscyclus > ontwerp, productie, distributie, gebruik

Nadere informatie

Windenergie in Steenbergen

Windenergie in Steenbergen Windenergie in Steenbergen J.H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) www.nkpw.nl Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen noemenswaardige

Nadere informatie

Fornature vindt van wel!

Fornature vindt van wel! Fornature vindt van wel! Fornature filosofie Over Fornature Als we met onze huidige manier van produceren en afwaarderen doorgaan, zal de voorraad ruwe materialen in de toekomst uitgeput raken. Deze schaarste

Nadere informatie

Duurzame oplossing door houtreparatie!

Duurzame oplossing door houtreparatie! Duurzame oplossing door houtreparatie! Het systeem om meerpalen te repareren in plaats van vervanging door nieuwe palen, is niet alleen goedkoper maar blijkt ook minder belastend te zijn voor het milieu.

Nadere informatie

AVR in de Energietransitie en Circulaire Economie

AVR in de Energietransitie en Circulaire Economie AVR in de Energietransitie en Circulaire Economie INTRODUCTIE AVR TERUGWINNEN VAN ENERGIE EN RESTSTOFFEN 3 AVR VERWERKT DE REST AVR is the largest Energy-from-Waste (EfW) company in the Netherlands with

Nadere informatie

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen Duurzaam construeren met Frans van Herwijnen 1 Duurzaam construeren 1. Ontwerpen op levensduur (flexibel, aanpasbaar, demontabel) 2. Inzet massa als warmteaccumulator (BKA) 3. Hergebruik van bestaande

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration MOSO International BV Adam Smithweg 2 1689 ZW Zwaag, the Netherlands Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode SBK 2.0, november 2014 Productnaam: MOSO

Nadere informatie

Biobased Tandartspraktijk

Biobased Tandartspraktijk Biobased Tandartspraktijk Ontwerp: Opdrachtgever: Oplevering: Ir. Daan Bruggink Mondzorg Middenmeer December 2013 Moderne ecologische architectuur in de nieuwe economie Healing environment De biobased

Nadere informatie