1 Zwerven en wonen. blok

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1 Zwerven en wonen. blok"

Transcriptie

1 1 Zwerven en wonen 1 Feest-eten De eerste mensen in ons land leven in de prehistorie. Het zijn jagers/verzamelaars. Ze verzamelen voedsel van planten, zoals wortels, noten en bessen. Vlees krijgen ze door te jagen op wild en te vissen. Ze reizen rond in groepen. Om voor iedereen voldoende voedsel te vinden trekken ze van plek naar plek. Als ergens niet genoeg voedsel meer is, zwerven ze verder. Ze slapen in tenten van takken en dierenhuiden. Ze hebben werktuigen zoals vuistbijlen. Ze hebben wapens, zoals speren en pijl en boog. Die maken ze van materiaal uit de natuur: van bot, dierenhuid (leer), vuursteen en hout. Vuur is heel belangrijk. Met vuur kun je eten bereiden, je warmen, licht maken in het donker en dieren afschrikken. In de herfst verzamelen ze een voedselvoorraad voor de winter. Want in de winter is er weinig voedsel in de natuur. Als medicijn gebruiken ze geneeskrachtige kruiden. Naar de prehistorie Wanda ging naar het Prehistorisch Openluchtmuseum. Daar zijn boerenhuizen nagebouwd uit de prehistorie. Met palen, met muren van klei en stro en met daken van riet. In de prehistorie woonden in zulke huizen boeren. Die boeren verbouwden graan op een akker. Daarvan bakten ze brood in een zelfgemaakte oven. Ze hadden ook vee: geiten, schapen, varkens en koeien. Ze gebruikten de schapenwol, de huiden, de melk en het vlees. Ze bakten potten van klei om het graan in te bewaren. Ze sponnen garens van de wol en weefden daar kleren van. Ze maakten schoffel van steen om het onkruid te wieden. Al wat ze nodig hadden moesten ze zelf maken. Darda het wolvenjong De eerste dieren die bij de mensen kwamen wonen waren jonge wolfjes. Zij waren de eerste huisdieren. Ze konden jagers/verzamelaars goed helpen bij de jacht. Een wolf is echter gevaarlijk. Door met de liefste wolven te fokken werden de jongen steeds tammer en gehoorzamer. Zo is na een hele tijd de hond ontstaan. Al duizenden jaren lang is de hond de beste kameraad van de mens. Later in de prehistorie gingen jagers/verzamelaars op een vaste plek wonen. Ze werden boeren. Ze woonden niet langer in tenten, maar in boerenhuizen. Er werden ook andere dieren tam gemaakt. Zoals wilde geiten, wilde schapen, wilde zwijnen en wilde runderen. Zo kregen de boeren vee. De tijdlijn Een jaar bestaat uit twaalf maanden. Die namen staan op iedere kalender. De maand is verdeeld in dagen. Iedere dag heeft een datum. Bijvoorbeeld mei, april, juni. In een agenda of op een kalender kun je dingen schrijven die je in de toekomst gaat doen. In een dagboek kun je dingen noteren van het verleden. Ook een fotoalbum gaat over het verleden. Als er een datum bij de foto staat, dan weet je wanneer het was. Op een tijdlijn kun je gebeurtenissen laten zien in volgorde van vroeger naar nu. Bij geschiedenis wordt vaak een tijdlijn gebruikt. Bij de tijd groep 5, kopieerblad samenvatting blok 1

2 1 Zwerven en wonen 1 vragen 1 Wanneer leven de eerste mensen in ons land? Hoe noemen we de eerste mensen in ons land? Wat voor plantenvoedsel eten ze bijvoorbeeld? Hoe komen ze aan vlees? 5 Waarom trekken ze van plek naar plek? 6 Waar slapen ze? 7 Wat voor spullen gebruiken ze? Wat voor wapens gebruiken ze? Waarvan maken ze hun spullen bijvoorbeeld? Vuur is belangrijk. Wat kun je ermee doen? De herfst erg belangrijk. Wat moeten ze dan doen? In welk museum kun je zien hoe de mensen in de prehistorie leefden? Wie woonden in de prehistorie in huizen? Wat verbouwden de boeren toen vooral? Wat voor vee hadden de boeren in de prehistorie? Wat gebruikten ze van de dieren? Hoe kwamen de mensen aan hun spullen? Welke dieren woonden als eerste bij de mensen in huis? Hoe heten dieren die bij mensen wonen? Waarbij konden tamme wolven de mensen goed helpen? Waarom was een wolf toch niet zo geschikt als huisdier? Welk dier is door fokken met tamme wolven ontstaan? Later in de prehistorie leefden er geen jagers/verzamelaars meer. Welk beroep hadden de mensen toen? Behalve de hond werden ook andere dieren door boeren tam gemaakt. Welke? Hoeveel maanden heeft een jaar? De namen van de maanden staan op een Iedere dag van de maand heeft een nummer. Hoe heet zo n nummer? Waar noteer je dingen die je in de toekomst kunt doen? Waar schrijf je elke dag dingen in die je gedaan hebt? Waarop kun je gebeurtenissen laten zien van vroeger naar nu? antwoorden 1 In de prehistorie. Jagers/verzamelaars. Wortels, noten en bessen. Door te jagen en te vissen. 5 Om genoeg voedsel te vinden. 6 In tenten (of hutjes). 7 Vuistbijlen, waterzakken. Speren en pijl en boog. Van bot, leer, vuursteen, hout. Eten koken, je warmen, licht maken, dieren afschrikken. Zorgen voor een voedselvoorraad voor de winter. In het Prehistorisch Openluchtmuseum. 1 Boeren. 1 Graan. Geiten, schapen, varkens, koeien. Schapenwol, huiden, melk, vlees. Ze moesten al zelf maken. Jonge wolfjes. 0 Huisdieren. Bij de jacht. Hij blijft gevaarlijk voor mensen. De hond. Boer. Wilde geiten, wilde schapen, wilde zwijnen en wilde runderen. Twaalf. kalender. Datum. In een agenda of op een kalender. In een dagboek. Op een tijdlijn. Bij de tijd groep 5, kopieerblad samenvatting blok 1 50

3 Een Germaans dorp 1 Een nieuw huis Boeren in de prehistorie bouwen samen hun huizen. Van boomstammen maken ze palen. Met de palen bouwen ze de constructie van het huis. Voor het maken van de muren vlechten ze eerst takken tussen de palen. De gaten smeren ze dicht met klei. Het dak wordt van riet. Heel lang gebruiken ze bijlen en messen van steen, hout en bot. Gereedschap van ijzer is een nieuwe uitvinding. Je kunt ijzer smeden in het vuur. IJzer is sterker dan hout, steen of bot. Een nadeel is dat het roest. Handelaren reizen in de prehistorie van dorp naar dorp. Ze ruilen ijzeren dingen voor andere spullen. Op de boerderij Boeren van nu gebruiken veel machines. Er zijn machines om koeien te melken en te voeren, om de akkers te ploegen, om te zaaien en te oogsten en het graan te dorsen. Boeren gebruiken ook computers bij het werk. Kunstmest maakt de grond vruchtbaar. Dan krijgt de boer een goede oogst. Er blijven in de dorpen steeds minder boeren over. Er komen in de dorpen steeds meer mensen uit de stad.voor hen worden nieuwe huizen in het dorp gebouwd. Zij wonen dan in het dorp, maar ze werken in de stad. Met de auto reizen ze heen en weer. In hun dorp vinden ze meer rust en ruimte dan in de stad. Nieuwe akkers Boeren in de prehistorie werken met eenvoudig gereedschap. Ze zaaien en wieden met de hand. Ze oogsten met een sikkel. Ze dorsen graan met een dorsvlegel. Ossen helpen de boer. Ze trekken het eergetouw. Met het eergetouw kan de boer de grond ploegen. Boeren branden struiken plat. Zo maken ze een vruchtbare akker. De as is goed voor de grond. Voor een goede oogst heeft de boer goed weer nodig. Het mag niet te veel of te weinig regenen. Ook moeten muizen de oogst niet opeten. Als de oogst mislukt ontstaat hongersnood.voor een goede oogst offeren ze aan de goden. Familie en stambomen Van het gezin van Jasmijn kun je een stamboom tekenen. Een kruisje in een stamboom betekent: is getrouwd met. Een pijltje dat naar beneden wijst, betekent: is een kind van. Vader Jan Bax heeft ook een vader en een moeder. Moeder Els van Beek heeft ook een vader en een moeder. Daarom heeft Jasmijn twee opa s en twee oma s. Broers en zussen van je moeder of je vader noem je oom en tante. De mensen met wie je oom en tante getrouwd zijn, noem je ook oom en tante. Kinderen van ooms en tantes zijn je neven en nichten. Bij de tijd groep 5, kopieerblad samenvatting blok 51

4 Een Germaans dorp 1 vragen 1 Wie bouwen in de prehistorie de huizen? Waar gebruiken ze palen voor? Waar maakten ze die palen van? Hoe maken ze de muren? Waarmee bedekken ze het dak? Waar maakten de eerste boeren hun bijlen en messen van? Waarvan maakten ze later bijlen en messen? Hoe noem je het als je dingen maakt van ijzer? Waarom hadden boeren vaak liever ijzeren bijlen? Wat is een nadeel van ijzer? Via wie kon je in de prehistorie aan ijzeren dingen komen? Je kon ze niet kopen, want geld bestond nog niet. Hoe ging dat? Boeren doen nu weinig meer met de hand. Wat gebruiken ze? Waarmee maakt de boer de grond vruchtbaar? Waarom moet de grond vruchtbaar zijn? Komen er in ons land steeds meer of steeds minder boeren? Waarom worden veel boerendorpen toch groter? Waarom willen veel mensen graag in een dorp wonen? Waarmee maaien de boeren in de prehistorie het graan? Waarmee dorsen de boeren het graan? Wie helpen de boer bij het trekken van ploegen? Hoe noem je een prehistorische ploeg zonder wielen? Waarom steken boeren soms struiken in brand? Waardoor kan de oogst mislukken? Wat gebeurt er als de oogst mislukt? Hoe proberen de boeren bij de goden een goede oogst te vragen? Hoe noem je een schema met al je familieleden? Wat betekent een X in een stamboom? Wat betekent een pijltje dat naar beneden wijst? Hoe noem je de ouders van je vader of moeder? Hoe noem je de broer of zus van je vader of moeder? Hoe noem je de kinderen van je oom en tante? Bij de tijd groep 5, kopieerblad samenvatting blok antwoorden 1 Dat doen de boeren samen. Voor de constructie van het huis. Van boomstammen. Ze vlechten takken tussen de palen en smeren de gaten dicht met klei. 5 Met riet. 6 Van bot, steen en hout IJzer. Smeden. Bijlen van ijzer zijn sterker. IJzer kan roesten. Via handelaren. Je kon dingen ruilen. Machines en computers. Met mest of kunstmest. Voor een goede oogst. Steeds minder boeren. Mensen uit de stad komen er wonen. Vanwege de rust en de ruimte. Met een sikkel. Met een dorsvlegel. Ossen. Een eergetouw. Om een vruchtbare akker te krijgen. Door te veel of te weinig regen of door muizen. Dan komt er hongersnood. Door te offeren. Een stamboom. Is getrouwd met. De onderste is kind van de bovenste. Opa en oma. Oom of tante. Neven en nichten. 5

5 Samen sterk 1 Rovers Vroeger zochten mensen bescherming in een kasteel. In een kasteel was je veilig. Dieven en rovers konden niet over de hoge muren. Ze konden ook niet over de brede gracht rondom het kasteel. De ophaalbrug over de gracht werd omhooggehaald. Als er gevaar dreigde, vluchtten de mensen naar het kasteel in de buurt. Ze namen hun dieren en spullen mee. De kasteelheer vond het goed dat iedereen kwam. Maar het mocht niet voor niets. In ruil voor zijn hulp moesten de boeren in de buurt een deel van hun oogst geven. Ook moesten ze af en toe helpen bij het werk op het kasteel. Inbrekers Nu zoeken mensen bescherming bij de politie. Bij inbraak in hun huis bellen mensen de politie. De politie zoekt naar vingerafdrukken en vraagt mensen in de buurt of ze iets ongewoons gezien hebben. Als de dieven opgespoord zijn, moeten ze eerst in een cel in het politiebureau. De politie onderzoekt dan of ze nog meer kwaad hebben gedaan. Dan moeten ze naar de rechtbank. De rechter beslist hoelang ze voor straf naar de gevangenis moeten. Leven in een kasteel Wonen in een kasteel was niet altijd prettig. In de kleine vensters zat geen glas. In de meeste kamers was het donker, vochtig en koud. Alleen in de woonkamer en de keuken brandde een open haard. De kasteelheer en zijn vrouw sliepen in een bed. De andere bewoners sliepen op de grond tussen stro en hooi. Overal waren vlooien en luizen. Af en toe kwam er een minstreel op bezoek die liederen zong en verhalen vertelde. Bij de tijd groep 5, kopieerblad samenvatting blok De kasteelheer was de baas in de buurt. Hij had een harnas en wapens zoals een zwaard en een lans. Hij was de baas van een klein legertje. Hij zorgde voor orde en rust in de buurt. Hij strafte mensen die iets verkeerds hadden gedaan. De kasteelvrouwe verzorgde de kinderen. In de vrije tijd ging de vrouwe wel op valkenjacht. Er werkten veel mensen op een kasteel. Zoals koks, stalknechten en dienstmeisjes. De smid zorgde voor de wapens. In de boerenhuizen rondom het kasteel woonden horigen. Dat waren boeren die hoorden bij de grond van het kasteel. Als ze vluchtten, haalde de kasteelheer ze terug. Logisch, want zonder hardwerkende boeren zou er een tekort aan voedsel zijn voor iedereen. Waar of niet waar? Geschiedenis bestaat uit verhalen van vroeger. In die verhalen mag geen onwaarheid staan of iets wat niet kan. Daarom moet de waarheid over vroeger steeds goed onderzocht worden. Dat kan door overblijfselen van vroeger te zoeken. Dat kan ook door boeken en brieven te lezen van mensen die opschreven wat er in hun tijd gebeurde. Je moet dan de verhalen wel goed met elkaar vergelijken omdat veel mensen vroeger ook wel eens fantaseerden. Sprookjes kunnen niet echt gebeurd zijn. 5

6 Samen sterk 1 vragen 1 Waar konden boerenmensen vroeger bescherming zoeken tegen rovers? Waardoor konden rovers niet in een kasteel komen? Hoe konden de mensen het kasteel binnenkomen? Wat namen vluchtende mensen mee naar het kasteel? 5 Wie was de baas van het kasteel? 6 Wat moesten de boeren betalen in ruil voor bescherming? 7 Bij wie kunnen de mensen nu bescherming zoeken tegen dieven? Wanneer komt de politie thuis om sporen te zoeken? Waar zoekt de politie naar bij een inbraak? Waar komen de gepakte inbrekers terecht? Wie beslist welke straf ze krijgen? Waar moeten inbrekers hun straf uitzitten? 1 Een kasteel was geen prettige woning. Waarom niet? 1 Wat was de enige plek waar je je kon warmen? Waarom hadden de mensen in een kasteel vaak jeuk? Wie kwam soms op bezoek om liedjes te zingen en verhalen te vertellen? Wie was de baas in de omgeving van een kasteel? Wie hielpen hem bij het vechten? Waar had hij dat legertje voor nodig? Hoe zorgde de kasteelheer voor orde en rust? Wat deden kasteelvrouwen graag in hun vrije tijd? Wie woonden en werkten allemaal op een kasteel? Hoe heten boeren die horen bij de grond van het kasteel? Waarom mochten de boeren niet weg van hun land? Waaruit bestaat geschiedenis? Wat is het verschil tussen een geschiedenisverhaal en een sprookje? Hoe kun je de waarheid van verhalen controleren? antwoorden 1 In een kasteel Door de hoge muren en de brede gracht. Over de ophaalbrug. Hun dieren en hun spullen. De kasteelheer. Een deel van de oogst. Bij de politie. Na een inbraak. Naar vingerafdrukken. In een cel op het politiebureau. De rechter. In de gevangenis. Het was er donker, vochtig en koud. Bij de open haard. Vanwege de vlooien en luizen. Een minstreel. De kasteelheer. Een legertje van sterke mannen uit de buurt. Om te zorgen voor orde en rust. Door rovers en dieven te straffen. Jagen met een valk: valkenjacht. Een smid, koks, stalknechten en dienstmeisjes. Horigen. Anders zou er een tekort aan voedsel komen. Uit verhalen van vroeger. Een geschiedenisverhaal moet echt gebeurd zijn; een sprookje is fantasie. Door overblijfselen te zoeken van vroeger. Door boeken en brieven te lezen van vroeger. Bij de tijd groep 5, kopieerblad samenvatting blok 5

7 Nederland, waterland 1 Linkeroever, rechteroever Nederland is een laag land aan de zee. Er stromen veel grote rivieren. Daarom waren er vroeger veel overstromingen. Zolang hier mensen wonen willen ze het water tegenhouden. Langs de rivieren hebben ze dijken gebouwd. Bij heel hoog water moeten ze de dijken verhogen met zandzakken. Dat moest vroeger; dat moet nu soms nog. Om het water tegen te houden, moeten de mensen goed samenwerken. Ze moeten ervoor zorgen dat iedereen droog blijft. Ze moeten niet alleen zelf droog willen blijven. Tweemaal uit logeren In onze tijd werken Nederlanders goed samen tegen het water. De mensen overleggen met elkaar wat er gebeuren moet bij gevaar. De baas van dat overleg is de dijkgraaf. Soms laat men een stuk land expres overstromen. Dat is altijd land waar weinig schade zal zijn. Maar eerst halen ze daar alle mensen en dieren weg. Ze mogen niemand vergeten. Door overstroming van het ene gebied kunnen ze andere gebieden redden. Daarom doen ze dat. Bij de tijd groep 5, kopieerblad samenvatting blok Nieuw land In Nederland was vroeger veel veengrond. Gedroogde veengrond heet turf. Dat gebruikten de mensen als brandstof in de kachel. Daarom waren er veel turfgraverijen. Het veen werd hier afgegraven. Op de plek waar al het veen was afgegraven, ontstond een groot meer. Rijke kooplieden wilden die meren droogmalen en de grond verkopen. Vissers vonden dat een slecht plan. Een bekende droogmakersbaas was Jan Adriaanszoon Leeghwater. Hij leefde 00 jaar geleden. Hij deed het zo: eerst groeven zijn dijkwerkers een ringvaart rondom het meer. Van die grond werd een ringdijk om het meer gemaakt. Op de ringdijk bouwde Leeghwater molens. Met behulp van deze molens pompte hij het water uit het meer. Na een paar jaar was al het water uit het meer gepompt. De bodem was dan goede weidegrond. Oude molens Met een windmolen gebruikten mensen windkracht om zwaar werk te doen. De wind liet de wieken draaien. Via tandwielen en assen konden dan ook andere dingen bewegen. Draaiende molenstenen maalden meel uit graan en persten olie uit zaden. Boomstammen werden verzaagd tot planken. Vijzels maalden water uit een polder. Tweehonderd jaar geleden kwamen er stoommachines en later elektromotoren. Die konden zulk werk nog sneller en beter dan molens. Toen waren molens niet meer nodig. Molens werden verlaten en gingen kapot. Later richtten mensen molenclubs op. Ze repareerden de molens en lieten ze weer draaien. Als een herinnering aan vroeger. Nu worden er moderne molens gebouwd. Zij maken van windkracht elektrische stroom. 55

8 Nederland, waterland 1 vragen 1 Waarom waren er vroeger veel overstromingen in Nederland? Hoe proberen mensen het water tegen te houden? Wat doen de mensen als de dijken dreigen te overstromen? Wat doen mensen tegenwoordig als er overstromingen dreigen? 5 Wie is de baas van dit overleg? 6 Wat doet een dijkgraaf soms om veel schade te voorkomen? 7 Wat gebeurt er eerst in het gebied dat expres overstroomt? Waarom laat de dijkgraaf soms een gebied expres overstromen? Hoe heet gedroogde veengrond? Waar gebruikten mensen turf voor? Hoe noem je een plek waar men veengrond afgraaft om turf te maken? Wat ontstond er later op die plek? 1 Wat wilden rijke kooplieden met die meren doen? 1 Wie vonden het een slecht plan om de meren droog te malen? Wie was 00 jaar geleden een beroemde molenbouwer? Wat groef hij rondom het meer? Wat deed Leeghwater met de grond die uit de ringvaart kwam? Wat bouwde Leeghwater op de ringdijk en waarom? Waarvoor diende een windmolen? Welke kracht werd gebruikt om de molen te laten draaien? Welke onderdelen zijn nodig om met windkracht een molensteen te laten draaien? Welke producten werden in een molen gemaakt? Waarmee maalt een poldermolen water uit de polder? Welke apparaten konden het werk sneller en beter dan molens? Waarom worden er tegenwoordig weer windmolens gebouwd? antwoorden 1 Nederland is een laag land aan de zee met brede rivieren. Door dijken te bouwen. Ze verhogen dan de dijken met zandzakken. Ze overleggen met elkaar wat er het best gebeuren kan. 5 De dijkgraaf. 6 Hij laat expres een gebied overstromen waar weinig schade zal zijn. 7 Men haalt er mensen en dieren weg. 1 1 Om een ander gebied te redden waar meer mensen wonen. Turf. Als brandstof in de kachel. Een turfgraverij. Een groot meer. Ze wilden die meren droogmalen en de grond verkopen. Vissers. Jan Adriaanszoon Leeghwater. Een ringvaart. Daarmee bouwde hij een ringdijk om het meer. Molens om het water uit het meer te pompen. Om zwaar werk te doen. Windkracht. Wieken, tandwielen en assen. Bijvoorbeeld meel, olie en planken. Met een vijzel. Stoommachines en elektromotoren. Om elektriciteit te maken. Bij de tijd groep 5, kopieerblad samenvatting blok 56

9 5 Naar de fabriek 1 Vanavond is het feest De eerste machines stonden in textielfabrieken. De machines maakten een enorm lawaai en waren onveilig. De lucht in de fabriek was stoffig en ongezond. Er werkten veel arbeiders. Mannen en vrouwen kregen heel weinig loon. Kinderen vanaf zes jaar werkten ook. Ze verdienden nog minder. Toch was kinderarbeid nodig om genoeg eten te kopen voor het hele gezin. Arbeiders moesten lange dagen werken. Het werk begon zodra het licht was en duurde tot het donker werd. Iedereen was alleen op zondag vrij. Ze aten iedere dag aardappelen met mosterd en bijna nooit groenten en vlees. Ze woonden in piepkleine en vochtige huizen. Door het ongezonde werk, het slechte eten en de vochtige huizen waren kinderen vaak ziek. Met vader mee In een moderne textielfabriek gaat veel werk automatisch. Daarom werken er weinig mensen. Er staan machines en computers en robots. Een robot is een machine die door een computer wordt bestuurd. Er is schone lucht. De machines maken nauwelijks lawaai. Ze zijn ook veilig. Kinderen mogen niet werken. Ze moeten naar school. De mensen verdienen een goed loon en hebben veel vrije tijd. Naar school Vroeger moesten kinderen van arme ouders werken in een fabriek of op het land. Ze konden dus niet naar school. Kinderen van rijkere ouders konden wel naar school. Zij hoefden niet te werken. Vaak zaten er meer dan zestig kinderen in één klas. In zo n grote klas waren twee leraren: de meester en de ondermeester. Ze verdienden weinig geld. Ze hadden daarom vaak allerlei bijbaantjes. Ze waren bijvoorbeeld koster van de kerk of hadden een winkeltje bij school. Pen en papier waren duur. Daarom schreven de kinderen met een griffel op een lei. Kinderen kregen vaak strenge straffen. Ze kregen tikken met de roede of de plak.wie zijn best niet deed, moest ezelsoren opzetten of een ezelsbord omhangen. Ongeveer honderd jaar geleden kwam de leerplicht.toen moesten alle kinderen naar school. Ze mochten toen niet meer in de fabriek werken. Het museum Wie iets verzamelt, heeft een verzameling. Wie van zijn verzameling een tentoonstelling maakt, kan een museum beginnen. In Nederland zijn veel museums. In historische museums zijn dingen van vroeger verzameld. Bij de voorwerpen in een museum staan kaartjes. Daarop staat wat het is, hoe oud het is, hoe het gebruikt is. Suppoosten houden er toezicht. Restaurateurs repareren oude spullen. Er werken ook mensen die leuke dingen bedenken voor de bezoekers. Op internet maken museums reclame. Bij de tijd groep 5, kopieerblad samenvatting blok 5 57

10 5 Naar de fabriek 1 vragen 1 Waar stonden vroeger de eerste machines? Waarom was het ongezond om in zo n fabriek te werken? Hoe noemde je de mensen die in een fabriek werkten? Verdienden arbeiders veel of weinig loon? Waarom werkten er ook vaak kinderen in de fabriek? Hoe waren de werktijden van de arbeiders? Hadden de arbeiders wel eens vrij? Wat aten de arbeiders vroeger iedere dag? In wat voor huizen woonden ze? Waren de arbeiderskinderen gezond? Noem vier verschillen tussen een textielfabriek nu en een textielfabriek vroeger. Wat is een robot? Waarom hebben mensen in de fabriek het nu veel beter dan vroeger? Geef twee voorbeelden. Waarom gingen kinderen van arme ouders vroeger niet naar school? Welke kinderen gingen vroeger wel naar school? Hoeveel kinderen zaten er vaak in een klas? In de klas werkten vaak twee mensen tegelijk Hoe noemde je die? Waarom hadden meesters vaak ook nog een bijbaan? Wat gebruikten de kinderen vroeger om te schrijven? Wat voor straffen kregen de kinderen soms? Waarom moesten de kinderen honderd jaar geleden allemaal naar school? Wat krijg je als je een tijdlang iets spaart? Hoe heet een gebouw dat speciaal is ingericht om een verzameling te laten zien? Wat doet een suppoost in een museum? Wat doet een restaurateur in een museum? Wat doen museums om meer bezoekers te krijgen? Waar maken museums vaak reclame? antwoorden 1 In textielfabrieken. Er was een stoffige lucht en de machines maakten veel lawaai en waren onveilig. Arbeiders Weinig loon. Hun loon was nodig in het gezin om genoeg eten te kopen. Ze werkten lange dagen en ze hadden alleen op zondag vrij. Aardappelen (met mosterd). In piepkleine, vochtige huizen. Nee, ze waren vaak ziek. Vroeger: veel arbeiders, vieze lucht, lawaai, veel kinderen. Nu: computers en robots, schone lucht, stil, geen kinderen. Een machine die door een computer wordt bestuurd. Mensen verdienen nu veel meer. Mensen hebben nu veel vrije tijd. Omdat ze moesten werken. Kinderen van rijkere ouders. Zestig kinderen. De meester en de ondermeester. Ze verdienden als meester heel weinig geld. Een griffel en een lei. Tikken met roede of plak, ezelsoren of ezelsbord. Toen kwam er leerplicht. Een verzameling. Een museum. Hij houdt toezicht. Hij repareert oude voorwerpen. Ze bedenken leuke dingen die de bezoekers kunnen doen. Op internet. Bij de tijd groep 5, kopieerblad samenvatting blok 5 5

11 6 Techniek en vrije tijd 1 Naar Zandvoort Honderd jaar geleden reden er stoomtreinen. De wagons worden voortgetrokken door een stoomlocomotief. In de stoomlocomotief brandt een vuur. Telkens gooit de stoker steenkool op het vuur. Het vuur maakt het water in de stoommachine kokend heet. Wolken stoom komen uit de schoorsteen van de locomotief. De wagons van de eerste klas zijn heel mooi. Daar zitten rijke mensen met deftige kleren. De wagons in de derde klas hebben eenvoudige houten banken. Daar zitten de mensen met eenvoudige kleren en goedkope kaartjes. Er is ook nog een tweede klas. Zo zit soort bij soort. Kruiers dragen de koffers van de rijke mensen. Op het strand is het bijna altijd rustig. Alleen rijke mensen hebben genoeg vrije tijd om op het strand te zitten. Iedereen houdt op het strand zijn kleren aan; zelfs bij heel warm weer. Andere mensen mogen je blote benen of blote armen niet zien. Bloot is niet netjes.wie wil zwemmen gaat dus in een lange jurk in zee. Iedereen zit rechtop in de schaduw van een hoge rieten strandstoel, of van een parasol. De huid mag niet bruin worden. Wit is de mode. Aan het strand is het op warme dagen heel druk. Mensen hebben genoeg vrije tijd om naar het strand te gaan. Iedereen zit in de zon om mooi bruin te worden. Bruin is de mode. Het leven van een dienstbode Honderd jaar geleden hadden veel mensen een dienstmeisje in huis. Rijke mensen hadden soms wel twee of drie dienstmeisjes. Het werk in huis kostte veel tijd, want al moest met de hand. Dienstmeisjes moesten hard werken. Ze verdienden een laag loon. Ze hadden maar één vrije middag in de twee weken. Ze hadden geen keus. Ze moesten wel werken om in leven te blijven. Na 00 kwam er elektriciteit in de huizen. Daardoor kwamen er elektrische lampen. De petroleumlampen verdwenen. Er kwamen toen ook elektrische apparaten in huis, zoals de wasmachine en de stofzuiger. Hierdoor werd het werk minder zwaar. Ook kwam er waterleiding. Daardoor kwamen er kranen en wastafels in de huizen. De waterpomp en de waskom waren niet langer nodig. Er kwam ook een wc. De tonnetjes konden verdwijnen. Een dagje naar het strand Nu zijn er elektrische treinen. De trein maakt contact met de bovenleiding. Daar loopt een elektrische stroom doorheen. De elektrische stroom gaat naar de elektromotor. Die zorgt ervoor dat de trein hard kan rijden. In de trein is een tweede klas en een eerste klas. De kaartjes voor de eerste klas zijn duurder. De bankjes in de eerste klas zijn iets mooier. Veel verschil is er niet. De verschillen tussen rijk en arm zijn nu veel kleiner dan vroeger. Oude foto s en films Foto s bestaan ongeveer 0 jaar. De eerste fototoestellen waren grote houten kasten. Rond 00 kwamen er kleinere fototoestellen. Die kon je meenemen en buiten foto s maken. Rond 00 kwamen ook de eerste zwart-witfilms met schokkerige beelden. Je kon ze bekijken in de eerste bioscopen. Bij de tijd groep 5, kopieerblad samenvatting blok 6 5

12 6 Techniek en vrije tijd 1 vragen 1 Wat voor treinen reden er 0 jaar geleden? Waardoor werden de wagons voortgetrokken? Waar in de trein zitten de rijke mensen? Waar in de trein zitten de mensen met weinig geld? 5 Wie dragen de koffers van de rijke mensen? 6 Welke mensen hadden vroeger genoeg tijd om op het strand te zitten? 7 Waarom zaten de mensen vroeger met lange kleren aan op het strand? Waarom zaten mensen altijd in de schaduw? Wat voor soort treinen rijden er tegenwoordig? Wat is er nodig om een elektrische trein te laten rijden? Wat loopt er door de bovenleiding? Wat voor soort motor zit er in een elektrische trein? 1 In welke klas reizen de meeste mensen in de trein? 1 Waar mag je zitten in de trein met een duurder kaartje? Noem drie verschillen tussen een mooie dag op het strand 0 jaar geleden en nu. Wat hadden de rijkere huisvrouwen vaak als hulp? Waarom waren dienstmeisjes vroeger meer nodig dan nu? Noem drie dingen waarom het vaak niet leuk was om een dienstmeisje te zijn. Welke belangrijke uitvinding kwam 0 jaar geleden in de huizen? Welke lampen waren er voordat er elektrisch licht kwam? Welke elektrische apparaten kwamen er in huis? Wat verdween er in huis door de waterleiding? Hoelang bestaan er al foto s? Waren er in 00 al foto s? Hoe zag een fototoestel er 0 jaar geleden uit? Wanneer kwamen er kleinere fototoestellen? Wat kon je met die kleine toestellen beter? Wat kon je rond 00 ook voor het eerst bekijken? antwoorden 1 Stoomtreinen. Door een stoomlocomotief. In de eerste klas. In de derde klas Kruiers. Alleen rijke mensen. Ze vonden bloot niet netjes. Ze wilden niet bruin worden. Elektrische treinen. Een bovenleiding. Een elektrische stroom. Een elektromotor. In de tweede klas. In de eerste klas. Vroeger: rustig, iedereen aangekleed, iedereen in de schaduw. Nu: heel druk, veel bloot, zonnebadende mensen. Een dienstmeisje. Vroeger moest alle werk met de hand. Nu zijn er allemaal apparaten. Dienstmeisjes moesten hard werken. Ze verdienden weinig geld. Ze hadden maar één vrije middag per twee weken. Elektriciteit. Petroleumlampen en gaslampen. Stofzuiger, wasmachine. De waskom, pomp en het tonnetje. 0 jaar. Nee, want 00 is meer dan 0 jaar geleden. Het was een grote houten kast. Rond 00. Meenemen om buiten foto s te maken. Zwart-witfilms in de eerste bioscopen. Bij de tijd groep 5, kopieerblad samenvatting blok 6 60

HET TRECHTERBEKERVOLK. het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei. het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei

HET TRECHTERBEKERVOLK. het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei. het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei HET TRECHTERBEKERVOLK HET TRECHTERBEKERVOLK het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei Vraag: Waar werd een hunebed in de

Nadere informatie

De eerste boeren Het dorp

De eerste boeren Het dorp De eerste boeren Later gaan de mensen zelf eten verbouwen. Wortels en bonen, en graan om brood van te bakken. De mensen hebben ook schapen en koeien. De jagers zijn boeren geworden. Het dorp Boeren trekken

Nadere informatie

De steentijd Jagers en verzamelaars

De steentijd Jagers en verzamelaars De steentijd Jagers en verzamelaars De prehistorie is de geschiedenis van de mensheid voordat mensen konden lezen en schrijven. We hebben uit de prehistorie daarom geen boeken, dagboeken of andere geschreven

Nadere informatie

Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet. Hallo! Ik ben Oek.

Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet. Hallo! Ik ben Oek. Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet Hallo! Ik ben Oek. Welkom 1. - Hallo! - Oek - Museum - Kwartet Op deze kaarten kun je plaatjes vinden van mijn wereld. De wereld van Oek Welkom 1. - Hallo! -

Nadere informatie

Voorleesverhaal. Het leven in een kasteel. Voorleesverhaal voor groep 1 t/m 4 van het basisonderwijs

Voorleesverhaal. Het leven in een kasteel. Voorleesverhaal voor groep 1 t/m 4 van het basisonderwijs Voorleesverhaal Het leven in een kasteel Voorleesverhaal voor groep 1 t/m 4 van het basisonderwijs Beste leerkracht, Kinderen vinden kastelen vaak heel spannend. En terecht, want een kasteel is meestal

Nadere informatie

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Week 1ABC: Algemeen Info: Prehistorie De geschiedenis in Nederland begint al heel lang geleden. Lang voordat de Romeinen in Nederland kwamen, waren er al mensen.

Nadere informatie

Lei en griffel: Kinderen schreven met een griffel op een lei. Soms leerden ze lezen met een ABC-boekje.

Lei en griffel: Kinderen schreven met een griffel op een lei. Soms leerden ze lezen met een ABC-boekje. Onderwijs Schooltje Lhee in het Openluchtmuseum Het schoolgebouwtje dat in het Openluchtmuseum staat, is een dorpsschooltje uit Lhee (Drenthe). De inwoners van Lhee hadden die speciaal gebouwd in de 18e

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Oerboeren in de Friese Wouden.

Oerboeren in de Friese Wouden. Stichting IJstijdenmuseum Buitenpost. www.ijstijdenmuseum.nl. Oerboeren in de Friese Wouden. Het grootste deel van de geschiedenis van ons mensen ligt in de prehistorie. Met prehistorie duiden we een tijd

Nadere informatie

Hunebedden de steentijd

Hunebedden de steentijd Deze les hoort bij het prentenboek Het grote bouwwerk, geschreven door Rian Visser in de serie Terugblikken van Uitgeverij Delubas. Met tekeningen van Irene Goede. Doel: leerlingen bekend maken met hunebedden

Nadere informatie

een zee Rendierjagers De rendierjagers leefden in de prehistorie in ons land. Dat is de tijd voordat de van tijd een zee van tijd

een zee Rendierjagers De rendierjagers leefden in de prehistorie in ons land. Dat is de tijd voordat de van tijd een zee van tijd Werkblad Ω Een tijd geleden... Ω Les : Rendierjagers Rendierjagers De rendierjagers leefden in de prehistorie in ons land. Dat is de tijd voordat de mensen konden schrijven. Ze woonden niet op een vaste

Nadere informatie

Wat een vreemde bromfiets!

Wat een vreemde bromfiets! Wat een vreemde bromfiets! Waarom rijden er nu geen paarden meer met karren? Reed er vroeger een tram in ons dorp?! Met die bus zou ik ook wel eens willen rijden! 1. Voetgangers baas! Opdracht Lees het

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is

Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is rcheobode Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is archeoloog. Hij hoort bij de groep archeologen die nu aan het opgraven is in Oosterhout in het gebied Vrachelen. Daar wordt over een jaar

Nadere informatie

Kastelen. Dit werkboekje is van: www.lesidee.web-log.nl

Kastelen. Dit werkboekje is van: www.lesidee.web-log.nl Kastelen Dit werkboekje is van: Naam: Hoi! Super leuk dat je dit boekje hebt open gedaan. Wanneer je dit boekje helemaal hebt uitgewerkt weet je een heleboel over kastelen! Lees straks eerst de teksten

Nadere informatie

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje.

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje. Opdracht 1 Ongeveer 150 jaar geleden stonden er veel steenfabrieken langs de IJssel. De stenen werden van klei gemaakt. Dat kon je langs de IJssel vinden. Als de rivier overstroomde, bleef er een laagje

Nadere informatie

Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 1874 is dat anders. Kinderen. Waarom vinden mensen het goed dat kinderen werken?

Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 1874 is dat anders. Kinderen. Waarom vinden mensen het goed dat kinderen werken? Werkblad Ω Een halve eeuw vooruitgang Werkblad Ω Les : Kinderarbeid Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 874 is dat anders. Kinderen Kinderarbeid moeten hun ouders helpen om geld te verdienen.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Routekaarten voor het museumbezoek 17 Handleiding 17 Molenzaal 18 Ketelhuis 19 Waterschapszaal 20 Machinekamer 21

Inhoudsopgave. Routekaarten voor het museumbezoek 17 Handleiding 17 Molenzaal 18 Ketelhuis 19 Waterschapszaal 20 Machinekamer 21 Inhoudsopgave Blz. Educatief rollenspel in Museum De Cruquius 3 Inhoud 3 Materiaal 3 Doelgroep en groepsgrootte 3 Aansluiting op het onderwijs 3 Voorbereiding in de klas 4 Inhoud 4 De strijd tegen de Waterwolf

Nadere informatie

Activiteitenschema Archeologie

Activiteitenschema Archeologie Activiteitenschema Archeologie Soort activiteit: Spullen opgraven uit de zandbak. Tijdsindeling: 5 Minuten de plaatjes in de zandbak verstoppen. 5 Minuten vertellen over hoe de mensen vroeger wat zochten

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Les 1: Kinderarbeid. Bedelende jongen

Les 1: Kinderarbeid. Bedelende jongen Les 1: Kinderarbeid Les 1: Kinderarbeid Het fenomeen kinderarbeid Kinderarbeid bestaat al net zolang als de mensheid bestaat. In de prehistorie gingen kinderen vaak mee op jacht of hielpen ze bij het verzamelen

Nadere informatie

Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 1874 is dat anders. Kinderen. Waarom vinden mensen het goed dat kinderen werken?

Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 1874 is dat anders. Kinderen. Waarom vinden mensen het goed dat kinderen werken? Werkblad Ω Een halve eeuw vooruitgang Werkblad Ω Les : Kinderarbeid Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 874 is dat anders. Kinderen Kinderarbeid moeten hun ouders helpen om geld te verdienen.

Nadere informatie

Doelgroep: groep 5 t/m 8 (vraag 9 is vooral geschikt voor groep 7/8. Groep 5/6 kan deze vraag overslaan)

Doelgroep: groep 5 t/m 8 (vraag 9 is vooral geschikt voor groep 7/8. Groep 5/6 kan deze vraag overslaan) UITLEG VOOR DE LEERKRACHT In deze lessenserie hebben leerlingen van alles geleerd over archeologie en het leven van vroeger. Met deze quiz kunnen ze hun kennis testen. Opmerking: De leerlingen hebben tot

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 1 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 1 Toetsvragen Tijdvak 1 Toetsvragen 1 De meeste kennis over de periode waarin de eerste mensen leefden, komt van archeologen. Wat houdt het werk van archeologen in? A Zij bestuderen de verschillende theorieën over de

Nadere informatie

een zee van tijd Werkblad 31 Ω De riddertijd Ω Les 1: De bouw van een kasteel Naam:

een zee van tijd Werkblad 31 Ω De riddertijd Ω Les 1: De bouw van een kasteel Naam: Werkblad 3 Ω De riddertijd Ω Les : De bouw van een kasteel een Burcht In het begin van de middeleeuwen woont een ridder in een burcht. Dat is een houten huis in de vorm van een toren. Als bescherming staat

Nadere informatie

b. Bekijk het laatste deel van de maquette, de kwelders. Waarom staat daar geen dorpje, denk je?

b. Bekijk het laatste deel van de maquette, de kwelders. Waarom staat daar geen dorpje, denk je? Kijktocht OER! basis 6000 jaar geleden woonden er al mensen in dit gebied. Het is de tijd van de jagers en verzamelaars. De mensen noemen we Swifterbantmensen. Hoe ze leefden en hoe hun gebied eruitzag,

Nadere informatie

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff Spreekbeurt en werkstuk over Ridders Door: Oscar Zuethoff Mei 2007 Inleiding Waarom houd ik een spreekbeurt over de ridders en de riddertijd? Toen ik klein was wilde ik altijd al een ridder zijn. Ik vind

Nadere informatie

= iemand die vertelt of schrijft over het nieuws. = de politie zorgt ervoor dat het veilig is.

= iemand die vertelt of schrijft over het nieuws. = de politie zorgt ervoor dat het veilig is. Woordenschat blok 1 gr5 Les 1 De journalist De politie De acteur De chirurg De soldaat De receptionist De portier Het personeel Het bedrijf De werkloze De werknemer = iemand die vertelt of schrijft over

Nadere informatie

De Middeleeuwen het leven in de middeleeuwen

De Middeleeuwen het leven in de middeleeuwen De Middeleeuwen het leven in de middeleeuwen Na de val van het Romeinse rijk begonnen de Middeleeuwen. Ze noemde deze periode de Middeleeuwen, omdat het de periode was van 1000 jaren tussen het beschaafde

Nadere informatie

Het leven van vroeger

Het leven van vroeger Dit schooljaar gingen we samen met het vijfde leerjaar een hele dag naar Bokrijk. Hieronder lees je de verslagjes door de leerlingen geschreven. Het leven van vroeger Ze aten vaak stroop op hun brood en

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 1 Ω Steden Ω Les 1: De middeleeuwse steden Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 1 Ω Steden Ω Les 1: De middeleeuwse steden Naam: Werkblad Ω Steden Ω Les : De middeleeuwse steden De middeleeuwse steden Aan het eind van de middeleeuwen is de adel de baas. De adel is rijk en heeft alle grond. De kasteelheer woont met zijn vrouw, kinderen

Nadere informatie

Zand en klei 1. Van veen tot weiland 2. Blad 1. Heide Een lage plant met paarse bloemen.

Zand en klei 1. Van veen tot weiland 2. Blad 1. Heide Een lage plant met paarse bloemen. 5 Lastige woorden Blad Zand en klei Heide Een lage plant met paarse bloemen. Voedingsstoffen Voedsel dat planten nodig hebben om te groeien. Boomgaard Een stuk land met fruitbomen. Greppel Een kleine droge

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA Hotel Hallo - Thema 4 Hallo opdrachten OPA EN OMA 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en

Nadere informatie

Naam: KASTELEN. Vraag 1a. Waarvoor moeten we onze huizen tegenwoordig beschermen? ... pagina 1 van 6

Naam: KASTELEN. Vraag 1a. Waarvoor moeten we onze huizen tegenwoordig beschermen? ... pagina 1 van 6 Naam: KASTELEN Heb jij je wel eens afgevraagd hoe je jouw huis zou verdedigen als anderen het probeerden te veroveren? Nou, vroeger dachten de mensen daarr dus echt wel over na. Ze bouwden hun huis zelfs

Nadere informatie

De zolder van opa Groepen 3-4-5

De zolder van opa Groepen 3-4-5 De zolder van opa Groepen 3-4-53 Inhoud 1 Kinderboekenweek 3 2 Op de zolder 4 3 De stoof 5 4 Het leesplankje 6 5 De Keulse pot 7 6 De tol 8 7 De foto 9 8 De koffiemolen 10 9 De schaatsen 11 10 Nog een

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Kastelen De eerste kastelen De eerste kastelen werden tussen 800 en 1000 na Christus gebouwd. In die tijd maakten de Noormannen de kusten van Europa onveilig: ze plunderden dorpen en boerderijen. De mensen

Nadere informatie

WERKBOEK VOOR DE DALTON-VERSIE. Dit werkboek is van:. Ik zit in groep:.

WERKBOEK VOOR DE DALTON-VERSIE. Dit werkboek is van:. Ik zit in groep:. WERKBOEK VOOR DE DALTON-VERSIE De Middeleeuwen Dit werkboek is van:. Ik zit in groep:. 1 Hoi! Ik ben Tim de Wekker! Ik wil graag weten hoe vaak en hoe lang je bezig bent met een taak. Daarom heb ik een

Nadere informatie

Inhoud Slaapkamer 6 Opwarming 8 Een jaar later 10 Genoeg 12 Terrorist 14 Geheim 16 Olie 20 R.O.A. 23 Betty 26 Vertrouwen 29 Feiten 32 G.O.F. 35 Protest 38 Warm 42 Reuzenmachine 44 Een bewaker! 47 Terrorist?

Nadere informatie

www.praktischtechniek.nl

www.praktischtechniek.nl D. Bekijk nu de andere zaklampen. Vul de tabel in. Werken alle zaklampen? Ja / nee Omdat: Welke zaklamp schijnt het langst? Techniekkit: Noord Nederland Domein: Energie omzetting Competentie: Ontwerpen

Nadere informatie

De familie Mak en het oude Spijkenisse. Lesbrief stadswandeling en bezoek museum/groentewinkel MAK

De familie Mak en het oude Spijkenisse. Lesbrief stadswandeling en bezoek museum/groentewinkel MAK De familie Mak en het oude Spijkenisse Lesbrief stadswandeling en bezoek museum/groentewinkel MAK Aan het einde van de Boezem zie je het gemaal, toen nog met grote schoorsteen ernaast, en korenmolen Nooitgedacht,

Nadere informatie

VAN VUISTBIJL TOT TRECHTERBEKER

VAN VUISTBIJL TOT TRECHTERBEKER VAN VUISTBIJL TOT TRECHTERBEKER Van vuistbijl tot trechterbeker Thema: Archeologie en prehistorie Doelgroep: groep 5 t/m 8 Duur: 1,5 uur Voorbereiding: 1,5 uur Kosten: 1,50 per leerling Leskoffer: 15,00

Nadere informatie

1 Monnikenwerk KLOOSTER MONNIKEN. Jorik is bang dat hij straf krijgt van de broeder, omdat hij een appel van het klooster wilde stelen.

1 Monnikenwerk KLOOSTER MONNIKEN. Jorik is bang dat hij straf krijgt van de broeder, omdat hij een appel van het klooster wilde stelen. les 1 Monnikenwerk 4 Waar of niet waar? Zet een kring om de goede letters. waar niet waar K O In de ziekenzaal werken verpleegsters. R E Jorik weet eerst niet waar hij is. T N De vader van Jorik is een

Nadere informatie

Naam: DE MIDDELEEUWEN Ridders en kastelen

Naam: DE MIDDELEEUWEN Ridders en kastelen Naam: DE MIDDELEEUWEN Ridders en kastelen De eerste ridders De eerste ridders waren vroeger gewoon soldaten te paard. Pas vanaf de 12de eeuw moesten deze soldaten zich aan strenge voorschriften en regels

Nadere informatie

De poldermolen Lesbrief van Stichting Molen De Vlieger te Voorburg Lesbrief bestemd voor leerlingen uit groep 7 van het basisonderwijs

De poldermolen Lesbrief van Stichting Molen De Vlieger te Voorburg Lesbrief bestemd voor leerlingen uit groep 7 van het basisonderwijs De poldermolen Lesbrief van Stichting Molen De Vlieger te Voorburg Lesbrief bestemd voor leerlingen uit groep 7 van het basisonderwijs De poldermolen 1. Geschiedenis van ons land Het westen van ons land

Nadere informatie

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ...

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ... Naam: DE WATERSNOOD- RAMP Het is 31 januari 1953. Het stormde vreselijk In Zeeland. Toch waren de meeste mensen gewoon rustig naar bed gegaan. Zij werden in hun slaap overvallen door een zware stormvloed.

Nadere informatie

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij?

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij? Naam: Waar woon jij? Wonen over de hele wereld Heb jij wel eens in een tent gewoond? Waarschijnlijk niet. In de vakantie is het leuk. Maar voor altijd? Toch zijn er mensen op de wereld die altijd in een

Nadere informatie

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen DEF

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen DEF Project Prehistorie, Grieken en Romeinen DEF Week 1DEF: Algemeen Info: Prehistorie De geschiedenis in Nederland begint al heel lang geleden. Lang voordat de Romeinen in Nederland kwamen, waren er al mensen.

Nadere informatie

De presentatie rond de trap

De presentatie rond de trap Kijktocht OER! Plus 6000 jaar geleden woonden er al mensen in dit gebied. Het is de prehistorie; de tijd van de jagers en boeren. De mensen noemen we Swifterbantmensen. Deze kijktocht helpt je ontdekken

Nadere informatie

Het leven op en om een kasteel

Het leven op en om een kasteel Hoe zijn kastelen ontstaan? De eerste kastelen werden gebouwd tussen 800 en 1000 na Christus. Dit kwam omdat in die tijd de Noormannen de kusten van Europa onveilig maakten met hun plunderingen. De mensen

Nadere informatie

Lesbrief Iedereen betaalt belasting

Lesbrief Iedereen betaalt belasting Lesbrief Iedereen betaalt belasting inleiding Iedereen betaalt belasting» waar komt het geld vandaan?» waar gaat het geld naar toe?» nederland, europa en de wereld» Iedereen betaalt belasting 1 Iedereen

Nadere informatie

DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6. Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum. 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te:

DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6. Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum. 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te: DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6 Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te: 1 In de museumzaal hangen banieren met tekst. Een banier is een soort vlag. Er staan ook

Nadere informatie

leerwerkboek leerwerkboek Naam ISBN 978-90-01-84110-2

leerwerkboek leerwerkboek Naam ISBN 978-90-01-84110-2 leerwerkboek 5 leerwerkboek 5 ISBN 978-90-01-84110-2 Naam 9 789001 841102 255534 Wijzer Geschiedenis 5 LWB.indd 1 25-09-14 22:13 Wijzer! Geschiedenis Groep 5 Auteurs Marja Baeten Bo Buijs Celeste Snoek

Nadere informatie

Dit verslag is van Ylaine en Ryanne Mulder 29-10-'03. Verslag van het oude Egypte Ylaine en Ryanne Mulder 29-10- 03

Dit verslag is van Ylaine en Ryanne Mulder 29-10-'03. Verslag van het oude Egypte Ylaine en Ryanne Mulder 29-10- 03 Dit verslag is van Ylaine en Ryanne Mulder 29-10-'03 blz.0 Inhoudsopgave Inleiding blz. 2 De Egyptenaren jagen en oogsten blz. 3 De Farao blz. 4 Doden blz. 5 Arm of welvarend blz. 6 Ik ben de Farao blz.

Nadere informatie

Groenten onder glas 1. Op het land 2. Blad 1. Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten.

Groenten onder glas 1. Op het land 2. Blad 1. Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten. 5 Lastige woorden Blad Groenten onder glas Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten. Ziektekiem Een bacterie of virus waar je ziek van kunt worden. Stapelbed Bedden

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

Project Energie. Week 1ABC: Mens en dier

Project Energie. Week 1ABC: Mens en dier Project Energie. Week 1ABC: Mens en dier Info: Wat is energie? Energie geeft kracht, licht, warmte en beweging. De zon geeft ons licht en warmte. Voedsel is de brandstof van mensen en dieren. Door te eten

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

Korte inhoud. De prehistorie

Korte inhoud. De prehistorie Naam :. Datum :... Korte inhoud 1. Ontstaan van de mens...2 2. Evolutie van de mens...4 3. Jagers en verzamelaars...5 4. De eerste boeren...6 5. Kleding...8 6. Werktuigen...9 7. Vuur maken... 10 8. Eerste

Nadere informatie

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3!

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3! Voor het welzijn van kind en school Klas 3! Wat is energie Energie heb je nodig om iets te doen. Je hebt het nodig om een auto mee te kunnen laten rijden, een huis mee te verwarmen of een fabriek mee te

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

In het oude Rome De stad Rome

In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome is héél oud. De stad bestaat al meer dan tweeduizend jaar. Rome was de hoofdstad van het grote Romeinse rijk. De mensen die naar Rome kwamen,

Nadere informatie

WERKBLAD pingo. naam. Heel lang geleden was het hier erg koud. Dat noemen we de ijstijd. Er waren heuvels, heel bijzondere heuvels.

WERKBLAD pingo. naam. Heel lang geleden was het hier erg koud. Dat noemen we de ijstijd. Er waren heuvels, heel bijzondere heuvels. WERKBLAD pingo Heb je wel eens gehoord van een pingo? Pingo betekent heuvel die groeit. Het is een woord uit de taal van de Eskimo s of Inuït. Dat lijkt ver weg, maar pingo s zijn heel dichtbij geweest!

Nadere informatie

Hilversum van vroeger naar nu

Hilversum van vroeger naar nu Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres DigilessenPO 20 March 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/41038 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Werkblad 1 Vroeger en nu

Werkblad 1 Vroeger en nu Werken en school. Lees en vul in: Werkblad 1 Vroeger en nu Vroeger werkten de kinderen mee op het land of thuis (helpen met thuisweven of thuisspinnen bijvoorbeeld), de meisjes hielpen ook nog in het huishouden.

Nadere informatie

= een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een hoge lamp die langs de weg staat.

= een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een hoge lamp die langs de weg staat. Woordenschat blok 1 gr4 Les 1 De heg De lantaarn De plant Het tuinhek Het terras De garage Het dorp De stad De zwerver De stoep De woonwijk = een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een

Nadere informatie

Zoekopdrachten bij Het water komt. **

Zoekopdrachten bij Het water komt. ** Module 1 De geschiedenis van de Delta. 1 Strijd tussen land en water 2 Overstromingen door de eeuwen heen 3 Oorzaken van overstromingen: de mens zelf 4 Waterbeheer. Blz. 4 Achter de duinen had je veengronden

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

Lieve vrienden van El Manguaré,

Lieve vrienden van El Manguaré, Lieve vrienden van El Manguaré, Vanuit een overstroomd Iquitos de tweede tamtam van 2012. Twee dagen geleden schreef ik onderstaand stukje: Manguaré kampt met wateroverlast! Zoals Yolanthe in de vorige

Nadere informatie

Een film opnemen met een filmcamera.

Een film opnemen met een filmcamera. Les 1 Een film over Willem Adriaensz. filmen Een film opnemen met een filmcamera. Regisseur Iemand die de leiding heeft over het opnemen van de film. Hij zegt hoe er gespeeld moet worden, waar de camera

Nadere informatie

Route door Museum De Cruquius

Route door Museum De Cruquius Route door Museum De Cruquius 1 Aankomst in het museum De jassen worden opgehangen aan de kapstok. Tassen kunnen hier ook blijven staan. Leerlingen nemen eventueel hun beroepskaart mee, zodat ze in het

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

molenaarsles Opdracht 1 Welkom in één van de Schatkamers van de wereld. In deze lessen leer je meer over de molens van Kinderdijk. Wat gebeurt daar?

molenaarsles Opdracht 1 Welkom in één van de Schatkamers van de wereld. In deze lessen leer je meer over de molens van Kinderdijk. Wat gebeurt daar? Naam: Klas: Datum: Welkom in één van de Schatkamers van de wereld. In deze lessen leer je meer over de molens van Kinderdijk. Wat gebeurt daar? Rik is 16 jaar en woont in een van de molens van Kinderdijk.

Nadere informatie

Ik houd mijn spreekbeurt over de eerste mensen en mensachtigen op aarde, zoals de Neanderthalers.

Ik houd mijn spreekbeurt over de eerste mensen en mensachtigen op aarde, zoals de Neanderthalers. Ik houd mijn spreekbeurt over de eerste mensen en mensachtigen op aarde, zoals de Neanderthalers. Ik vind het zelf erg leuk om hier meer over te weten, heb hier veel over opgezocht en wil jullie daar nu

Nadere informatie

De bodemverontreiniging

De bodemverontreiniging Les 8.1 Vervuilde grond? 1.Graven : een gat in de grond maken. 5. Boren: met een boor ergens een gat in maken. Dat kan in de grond, maar ook in metaal, hout of gesteente. 2. Afgraven: grond of aarde weghalen

Nadere informatie

Antwoorden. 1 herkennen. 3 goed fout. 4 Vanuit de luchtballon had ik een goed. 2 de buis. 5 eigen antwoord. kopieerblad woordenschat 5.

Antwoorden. 1 herkennen. 3 goed fout. 4 Vanuit de luchtballon had ik een goed. 2 de buis. 5 eigen antwoord. kopieerblad woordenschat 5. kopieerblad woordenschat 5.2 1 Kan de regen opraken? 1 herkennen als je iets herkent, zie je wat het is de wortels stengels aan de onderkant van een plant de regenton een hoge, ronde bak waarin het regenwater

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie

Schokland Werelderfgoed Kijktocht basis onderwijs

Schokland Werelderfgoed Kijktocht basis onderwijs Schokland Werelderfgoed Kijktocht basis onderwijs Opdracht 1 Bij de tekst Schokland Werelderfgoed op de grond. 1a. De grote foto op de grond is gemaakt in 1930. Toen was Schokland nog een eiland. Waarom

Nadere informatie

Verlichting 3de graad Lager Onderwijs

Verlichting 3de graad Lager Onderwijs Werkmap Verlichting 3de graad Lager Onderwijs 1 Inleiding Nu gaat met één druk op de schakelaar het licht aan en uit. Niet veel inspanning! We staan er dan ook niet bij stil dat elektriciteit in huis voor

Nadere informatie

Voor/na het bezoek. Museum voor Natuurwetenschappen.be Vautierstraat, 29 1000 Brussel info@natuurwetenschappen.be

Voor/na het bezoek. Museum voor Natuurwetenschappen.be Vautierstraat, 29 1000 Brussel info@natuurwetenschappen.be Voor/na het bezoek Museum voor Natuurwetenschappen.be Vautierstraat, 29 1000 Brussel info@natuurwetenschappen.be Wat is de prehistorie? Prehistorie betekent letterlijk voorgeschiedenis, het tijdperk voor

Nadere informatie

Leergebied: Zuid Nederland. Constructies

Leergebied: Zuid Nederland. Constructies Techniekkit: Domein: Competentie: Leergebied: Zuid Nederland Constructies Toepassen Geschiedenis Mensen bouwen al duizenden jaren huizen om in te wonen. In de prehistorie woonden de mensen in Limburg al

Nadere informatie

Film en. Een boerendorp. Thema 2 Vergelijken. Les 2.1 Een film over Willem Adriaensz. WOORDWEB: Een boerendorp. Woordweb : filmen

Film en. Een boerendorp. Thema 2 Vergelijken. Les 2.1 Een film over Willem Adriaensz. WOORDWEB: Een boerendorp. Woordweb : filmen Les 2.1 Een film over Willem Adriaensz WOORDWEB: Een boerendorp 1. Een boerendorp : een dorp met boerderijen 2. Leem: een soort grond die op klei lijkt. Leem wordt tussen het hout gesmeerd, waarna het

Nadere informatie

Antwoorden kopieerblad Woordenschat 6.2

Antwoorden kopieerblad Woordenschat 6.2 Antwoorden kopieerblad Woordenschat 6. 1 Kan jouw school overstromen? 1 beschermen ervoor zorgen dat iets of iemand veilig is of ergens geen last van heeft 3 Enkele voorbeelden: kniebeschermers (skeeleren),

Nadere informatie

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water.

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water. Water Zonder water kun niet Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te plassen

Nadere informatie

De middeleeuwen. Isabel Vogelezang 10 jaar OBS De Vogelenzang Leonardo Middenbouw Groep 6.

De middeleeuwen. Isabel Vogelezang 10 jaar OBS De Vogelenzang Leonardo Middenbouw Groep 6. De middeleeuwen. Isabel Vogelezang 10 jaar OBS De Vogelenzang Leonardo Middenbouw Groep 6. Inhoud 1.De pest 6. Het kasteel 2. Waarom middeleeuwen? 7.Straffen 3.Belegeringswapens 8.Karel de Grote 4. Kinderen

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 1 2 Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 3 In het afvoerputje van de keuken, het bad of de douche. In het gat van

Nadere informatie

De eekhoorn. œ œ œ œ œ. Ó Œ œ œ. œ œ œ œ. œ j. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ J. - hoorn, de eek - hoorn eet.

De eekhoorn. œ œ œ œ œ. Ó Œ œ œ. œ œ œ œ. œ j. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ J. - hoorn, de eek - hoorn eet. oktober 2010 tekst: Joke de Klerck muziek: Ton Kerkhof De eekhoorn Refrein Intro Ó Œ œ œ J œ œ œ œ eek stapelen: œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ Al - hoorn, de eek - hoorn eet zich vol en rond. œ œ œ œ

Nadere informatie

Dagboek 5 27-31 juli 2015

Dagboek 5 27-31 juli 2015 Dagboek 5 27-31 juli 2015 s Morgens gaat rond een uur of 6 de wekker. Eigenlijk is dat niet nodig. We worden al vroeg in de morgen gewekt door de kraaiende hanen, blaffende honden, zingende monniken en

Nadere informatie

Jouw idealen in de provincie Basisverkiezingsprogramma. Provinciale Staten 2015 in eenvoudige taal

Jouw idealen in de provincie Basisverkiezingsprogramma. Provinciale Staten 2015 in eenvoudige taal Jouw idealen in de provincie Basisverkiezingsprogramma Provinciale Staten 2015 in eenvoudige taal Verkiezingen in de provincie Op 18 maart 2015 zijn er verkiezingen in de provincies van Nederland. Iedereen

Nadere informatie

Moshi gaat met het vliegtuig naar Malawi

Moshi gaat met het vliegtuig naar Malawi Malawi Auditieve analyse: 1.2 Eén en twee lettergrepen 1.3 Drie of meer lettergrepen Auditieve synthese 4.1 Lettergrepen samenvoegen tot een woord 4.2 Letters samenvoegen tot een woord Zon varken Malawi

Nadere informatie

Vollenhove Wonen op een havezate

Vollenhove Wonen op een havezate D S T R K C N T Opdracht 1 Nodig: foto van jezelf als klein kind, fotoblad opdracht 1 In Vollenhove staat de havezate Oldruitenborgh. De havezate is al heel oud. Bijna 250 jaar geleden, rond 1770, woonden

Nadere informatie

Lesbrief. Droge Voeten

Lesbrief. Droge Voeten Lesbrief Droge Voeten Secr.: Postbus 136-2900 AC Capelle aan den IJssel - K.v.K.Rotterdam 40343139 - Postbank 4395118 website: www.hvc-capelle.nl e-mail: hvc-capelle@hetnet.nl 1. DROGE VOETEN... Droge

Nadere informatie

Werkblad Mijn huis staat in...

Werkblad Mijn huis staat in... Werkblad Mijn huis staat in... Mijn huis staat in: Ga naar kaart.cc. Je ziet twee kaarten. In de menubalk bovenin vul je rechts je woonplaats in. Kies in het linkervak de Bonnebladen 1901-1925. Kies in

Nadere informatie