Onderdeel A Het landschap en het ontstaan van terpen en wierden

Save this PDF as:
Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderdeel A Het landschap en het ontstaan van terpen en wierden"

Transcriptie

1 opdrachtvel naam Onderdeel A Het landschap en het ontstaan van terpen en wierden Ben je eerder klaar met de vragen? Dan mag je beginnen met de woordzoeker op de laatste pagina. 1. Welk antwoord is goed? Het noorden van Groningen en Friesland is heel oud cultuurlandschap. Een cultuurlandschap is Een landschap dat door mensen is ingericht om er te kunnen wonen en werken. Een landschap waar mensen wonen met een rijke culturele geschiedenis. Een landschap dat heel geschikt is om te wonen en te werken. 2. De eerste bewoners kwamen rond 00 voor Christus hier in het noorden wonen. De kwelderweilanden waren namelijk heel vruchtbaar en er kon meer vee grazen dan in het binnenland. De koeien van deze boeren waren wel kleiner dan onze koeien. Toch was dit vee belangrijk bezit voor mensen. Waar denk je dat het vee voor gebruikt werd? antwoord Terpen- en Wierdenland opdrachtvel pagina 1

2 Filmpje Terpenland is kwelderland De volgende vragen horen bij het filmpje Terpenland is kwelderland. Tip: kijk eerst het hele filmpje uit, daarna is er nog voldoende tijd om de vragen te beantwoorden.. De eerste bewoners kozen ervoor om op de hoger gelegen delen te gaan wonen, deze hogere delen noemen we kwelderwallen. Een logische keuze! Daar bleven je voeten langer droog. > Kleur op de kaart de hoger gelegen gebieden rood. > Kleur het gebied tot waar de zee kon komen bij hoog water blauw. In welk gebied ligt het dorp waar jij woont? 2 1 GRONINGEN FRIESLAND DRENTHE 1 2 WIJNALDUM FIRDGUM HALLUM ULRUM WARFFUM GODLINZE Terpen- en Wierdenland opdrachtvel pagina 2

3 . De zwarte stipjes op de kaart zijn allemaal terpen en wierden. In het filmpje is uitgelegd waarom de terpen en wierden zijn ontstaan. Kun je in je eigen woorden vertellen waarom en hoe deze terpen en wierden zijn ontstaan? antwoord Ontwikkeling terpen en wierden Deze tekening laat zien hoe de terpen en wierden zich ontwikkelden. De eerste bewoners bouwden rond 00 voor Christus hun dorpjes op de vlakke bodem. Maar toen de zee begon te stijgen was het nodig om de grond op te hogen, zo ontstonden woonpodia (platform op de tekening) die langzaam aan elkaar groeiden tot terpjes/wierden (de bovenste laag). Het ophogen ging door tot in de 11de eeuw. Daarna hielden de dijken het water meestal op een afstand. Na 1200 zijn de terpen en wierden niet meer opgehoogd, maar de dorpen groeiden nog wel. Veel dorpen zijn nu groter dan de terp/wierde. wonen op de bovenste laag woonstal op een platform wonen op de vlakke bodem Wist je dat een terp en een wierde eigenlijk precies hetzelfde zijn? In Friesland worden de woonheuvels terpen genoemd en in Groningen wierden. Ook in Noord-Duitsland zijn zulke woonheuvels te vinden, daar worden ze warft, wurt of wierde genoemd. En in Denemarken hebben ze het over værft, varft of verft. Terpen- en Wierdenland opdrachtvel pagina

4 Onderdeel B Archeologie: het woonstalhuis en de radiaire terp Woonstalhuis Door sporen in de grond en houtresten van bijvoorbeeld palen te onderzoeken hebben archeologen een plattegrond van een woonstalhuis kunnen tekenen. Hieronder zie je een doorsnede van een woonstalhuis. Zo kun je goed zien hoe het in elkaar zit. Terpen- en Wierdenland opdrachtvel pagina

5 . Kijk naar de foto op het digibord. Welke voorwerpen horen niet thuis in een woonstalhuis? antwoord. Bekijk eerst de plattegrond en de dwarsdoorsnede van het woonstalhuis op bladzijde goed. Wat valt je op? Zet een kruisje voor de zinnen die volgens jou goed zijn. Let op: er kunnen meerdere zinnen goed zijn. Mensen en dieren woonden onder hetzelfde dak Er werd al met stenen gebouwd Het hele bouwwerk bestaat uit hout, riet en leem Het vee heeft een eigen ingang 7. De kleine huisterpjes groeiden aan elkaar tot een grote terp/wierde met meerdere woonstalhuizen. De grond op zo n grote terp/wierde moest dan eerlijk verdeeld worden zodat iedereen veilig kon wonen. Veel terpen/wierden waren rond. Dit noemen we een radiaire terp. Een ronde terp/wierde werd verdeeld in een soort pizzapunten. Maar er waren ook rechthoekige terpen, zoals Hallum en Warffum. Door opgravingen weten we hoe een radiaire terp ongeveer was ingericht. Op de volgende bladzijde zie je een plattegrond, bekijk deze goed. Vul daarna deze woorden in achter het juiste cijfer: - dobbe - wei- en hooilanden - woonstalhuis - akker - erf - ossengang - slootjes Terpen- en Wierdenland opdrachtvel pagina

6 Uitleg van de woorden: Woonstalhuis: grote boerderij in de vorm van een stal waar mensen en dieren woonden. Dobbe: bewaarplaats voor zoet drinkwater, bijvoorbeeld hoog op de terp zodat het zoute zeewater er niet bij kon komen. Ossengang: een pad rondom de terp, waarover men met het vee naar huis kon lopen. Slootjes: voor het afvoeren van bijvoorbeeld regenwater. Akker: aan de zijkant van de terp, alleen als de zee heel hoog kwam liepen deze onder water. Wei- en hooilanden: hier kon het vee grazen en werd hooi verzameld voor de winter. Deze stukken land konden onder water lopen. Erf: de terp werd verdeeld tussen de bewoners. Iedere boerderij had zijn eigen erf in de vorm van een pizzapunt Terpen- en Wierdenland opdrachtvel pagina

7 Onderdeel C Het leven op de terp 8. In het filmpje heb je gezien wat de terpbewoners aten. Kijk nu naar de foto op het digibord. Welke dingen werden wel of niet door de terpbewoners gegeten of gedronken? Schrijf ze hieronder in de juiste kolom. Wel Niet 9. De fibula van Wijnaldum werd in 19 op een akker gevonden. Dit is een hele bijzondere vondst! De rode almandijn was in de vroege Middeleeuwen heel populair voor sieraden. Almandijn wordt gevonden in bijvoorbeeld India en in Pakistan. Weet je ook in welk werelddeel deze landen liggen? Azië Afrika Europa Amerika 10. En nog een gokvraag. Hoeveel kilometer denk je dat het almandijn gereisd heeft om in Wijnaldum te komen? Toch zeker wel.000 km.700 km 7.00 km Terpen- en Wierdenland opdrachtvel pagina 7

8 Onderdeel D Schrijf een kaartje over ons erfgoed! 11. Tegenwoordig worden wij tegen de zee beschermd door dijken. We hoeven dus niet meer op een terp of wierde te wonen om droge voeten te houden. Deze bedijking begon rond Mensen konden nu ook op de lager gelegen delen gaan wonen. De terpen groeiden niet meer. Maar ze zijn er nog steeds! De oudste boerderijen zijn verdwenen. Mensen hebben gebouwen gesloopt en andere gebouwd. Rond 1100 begon men ook met het bouwen van stenen kerken boven op de terp. Daarvoor stonden er vaak houten kerkjes. Zo n oud kerkgebouw noemen we erfgoed. Erfgoed is iets wat oud en bijzonder is en dat je wilt bewaren voor de toekomst. Bijvoorbeeld omdat het iets vertelt over de geschiedenis. Of omdat we het heel mooi vinden. Maar niet alleen gebouwen zijn erfgoed. De terpen/wierden zijn dat ook! Stel je voor dat je een kaart schrijft naar een vriend(in) die in het buitenland woont. En je wilt graag iets vertellen over de bijzondere geschiedenis van jouw dorp. Wat zou je dan schrijven over de terpen/wierden? Schrijf je verhaaltje op het kaartje hieronder. Terpen- en Wierdenland opdrachtvel pagina 8

9 Woordzoeker Kun jij alle verborgen woorden vinden? 12. Terpen en wierden Naam Datum Kun jij alle verborgen woorden vinden in deze woordzoeker? F P C N C I Y Q Z U F R Y B D M R Q S R C B U C L W E Y D D F Q A H E F R O H O L S K O E I E N W T X A T E F D O D T A W A K D S P C E L L A M K L O E U I I J R K I G T R A L W M L O I M U U E V A K U N T P W U J L H T L A R L R Y A O H E M O R M G H R S A R L R D W L P L K R B E Y O C O O N C A U E E N G A J G Y D L O J J P D H N M J I G R T I N O L Y L U E H U I D F V L E A S D A O E G O S B O Q E S N F A Y V N U G U W S E N B G I F C H P N O I O U N H K W H E O E P Q H F D D T N O B E T S X C D D N O L A Z L T G G W S S G H L R R P K K R P O K I B E J Y S Z P L A O R J W X C S L I B Y L Q O L K T D O X L X T W T B Y E K W E L D E R W N ARCHEOLOOG BODEMARCHIEF CULTUURLANDSCHAP ARCHEOLOOG BODEMARCHIEF CULTUURLANDSCHAP DIJKEN DOBBE DORP HALLUM HOOILAND KOEIEN DIJKEN DOBBE DORP KWELDER KWELDERWAL NOORDEN HALLUM HOOILAND KOEIEN OPGRAVING OPHOGEN OSSENGANG SLIB TERP ULRUM KWELDER KWELDERWAL NOORDEN WATER WEILAND WIERDE OPGRAVING ZEEKRAAL OPHOGEN OSSENGANG WOONSTALHUIS SLIB TERP ULRUM WATER WEILAND WIERDE WOONSTALHUIS ZEEKRAAL Deze woordzoeker is uitgeprint op WoordzoekerMaken.nl Terpen- en Wierdenland opdrachtvel pagina 9

lesbrief Terpen- en Wierdenland lesbrief pagina 1

lesbrief Terpen- en Wierdenland lesbrief pagina 1 lesbrief Terpen- en Wierdenland lesbrief pagina 1 Inhoud Voorwoord 3 Inleiding 4 Kennismaking en introductie 5 A. Het landschap en het ontstaan van terpen en wierden 6 B. Archeologie: het woonstalhuis

Nadere informatie

Extra: Terpen hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/79565

Extra: Terpen hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/79565 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 03 oktober 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/79565 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

lesbrief vervolgles Ulrum

lesbrief vervolgles Ulrum lesbrief vervolgles Ulrum Terpen- en Wierdenland lesbrief Ulrum Inhoud Inleiding 3 Lesoverzicht 4 Introductie 5 Kerndoelen 6 Aansluiting bij de canon 7 Deze lesbrief is ontwikkeld door erfgoedjuf Dineke

Nadere informatie

Jullie groepje gaat onderzoek doen naar de Grote of Sint Maartenkerk bij jullie in het dorp. Deze kerk staat bovenop de terp.

Jullie groepje gaat onderzoek doen naar de Grote of Sint Maartenkerk bij jullie in het dorp. Deze kerk staat bovenop de terp. namen 1 a OPDRACHTKAART HALLUM - ONDERZOEK Sint Maartenkerk Jullie groepje gaat onderzoek doen naar de Grote of Sint Maartenkerk bij jullie in het dorp. Deze kerk staat bovenop de terp. Op deze kaart staan

Nadere informatie

naam WERKBLAD in de buurt van de school Bekijk de buurt waar de school staat. Probeer de vragen te beantwoorden.

naam WERKBLAD in de buurt van de school Bekijk de buurt waar de school staat. Probeer de vragen te beantwoorden. WERKBLAD in de buurt van de school Bekijk de buurt waar de school staat. Probeer de vragen te beantwoorden. Ga het vragen. Zoek in boeken en op internet. Schrijf de antwoorden op. Zoek er plaatjes bij.

Nadere informatie

Terpen- en wierdenland. Een verhaal in ontwikkeling. Ulrum

Terpen- en wierdenland. Een verhaal in ontwikkeling. Ulrum Terpen- en wierdenland Een verhaal in ontwikkeling Ulrum Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland Met steun van de provincies Groningen en Fryslân en de

Nadere informatie

De eerste boeren Het dorp

De eerste boeren Het dorp De eerste boeren Later gaan de mensen zelf eten verbouwen. Wortels en bonen, en graan om brood van te bakken. De mensen hebben ook schapen en koeien. De jagers zijn boeren geworden. Het dorp Boeren trekken

Nadere informatie

LEZEN. Terpentijd - 1500

LEZEN. Terpentijd - 1500 1 LEZEN Terpentijd - 1500 Friesland bestaat eigenlijk uit drie delen: de klei, het veen en het zand. De eerste boeren woonden op het zand (De Wouden en Gaasterland). Hun aardewerk in de vorm van trechters

Nadere informatie

Aardewerken pot Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het voorwerp is?... Munten Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het voorwerp is?...

Aardewerken pot Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het voorwerp is?... Munten Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het voorwerp is?... WERKBLAD 1 HET WERK VAN DE ARCHEOLOOG Kruis aan welk materiaal jij met je groepje onderzoekt. Bekijk de film en zoek het antwoord op de vraag. Aardewerken pot Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het

Nadere informatie

WERKBLAD mijn landschap

WERKBLAD mijn landschap WERKBLAD mijn landschap Hoe zie jij het landschap? Wat vind je mooi of belangrijk? Ga alleen of in groepjes aan de slag en maak - een presentatie op papier of digitaal - een gedicht, een verhaal of een

Nadere informatie

Middeleeuws Oldenzaal

Middeleeuws Oldenzaal D S T R K C N T Opdracht 1 Bekijk de kaart op de volgende bladzijde. 1. Waar kun je aan zien dat dit een oude kaart is? 2. Wat valt je op aan de manier waarop Oldenzaal vroeger gespeld werd? 3. Welke vorm

Nadere informatie

WERKBLAD pingo. naam. Heel lang geleden was het hier erg koud. Dat noemen we de ijstijd. Er waren heuvels, heel bijzondere heuvels.

WERKBLAD pingo. naam. Heel lang geleden was het hier erg koud. Dat noemen we de ijstijd. Er waren heuvels, heel bijzondere heuvels. WERKBLAD pingo Heb je wel eens gehoord van een pingo? Pingo betekent heuvel die groeit. Het is een woord uit de taal van de Eskimo s of Inuït. Dat lijkt ver weg, maar pingo s zijn heel dichtbij geweest!

Nadere informatie

een zee Rendierjagers De rendierjagers leefden in de prehistorie in ons land. Dat is de tijd voordat de van tijd een zee van tijd

een zee Rendierjagers De rendierjagers leefden in de prehistorie in ons land. Dat is de tijd voordat de van tijd een zee van tijd Werkblad Ω Een tijd geleden... Ω Les : Rendierjagers Rendierjagers De rendierjagers leefden in de prehistorie in ons land. Dat is de tijd voordat de mensen konden schrijven. Ze woonden niet op een vaste

Nadere informatie

Jullie groepje gaat onderzoek doen naar de Catharinakerk bij jullie in het dorp. Deze kerk staat bovenop de westelijke wierde.

Jullie groepje gaat onderzoek doen naar de Catharinakerk bij jullie in het dorp. Deze kerk staat bovenop de westelijke wierde. namen 1 a OPDRACHTKAART ULRUM - ONDERZOEK Catharinakerk Jullie groepje gaat onderzoek doen naar de Catharinakerk bij jullie in het dorp. Deze kerk staat bovenop de westelijke wierde. Op deze kaart staan

Nadere informatie

Zoekopdrachten bij Het water komt. **

Zoekopdrachten bij Het water komt. ** Module 1 De geschiedenis van de Delta. 1 Strijd tussen land en water 2 Overstromingen door de eeuwen heen 3 Oorzaken van overstromingen: de mens zelf 4 Waterbeheer. Blz. 4 Achter de duinen had je veengronden

Nadere informatie

Wat weet jij over wonen? Dat ga je met je groepje opschrijven in een woordspin.

Wat weet jij over wonen? Dat ga je met je groepje opschrijven in een woordspin. Opdracht 1 Deze opdracht maak je in een groepje van vier. Nodig: 1 vel A3-papier, zwarte en een rode stift Wat weet jij over wonen? Dat ga je met je groepje opschrijven in een woordspin. Je doet het zo:

Nadere informatie

Schokland Werelderfgoed Kijktocht basis onderwijs

Schokland Werelderfgoed Kijktocht basis onderwijs Schokland Werelderfgoed Kijktocht basis onderwijs Opdracht 1 Bij de tekst Schokland Werelderfgoed op de grond. 1a. De grote foto op de grond is gemaakt in 1930. Toen was Schokland nog een eiland. Waarom

Nadere informatie

De presentatie rond de trap

De presentatie rond de trap Kijktocht OER! Plus 6000 jaar geleden woonden er al mensen in dit gebied. Het is de prehistorie; de tijd van de jagers en boeren. De mensen noemen we Swifterbantmensen. Deze kijktocht helpt je ontdekken

Nadere informatie

3. Van wie is de kreet? 4. Wat wil Albor met het zwijntje doen?

3. Van wie is de kreet? 4. Wat wil Albor met het zwijntje doen? Lees het verhaal over de Albor de jager. Albor is de jongste van de 5 jagers. De speer van Albor is van vuursteen. De jagers vinden een spoor van een hert Het spoor is vers, het hert is dichtbij. De jagers

Nadere informatie

OPDRACHTEN bij de FIETSEXCURSIE van het project MOOI HOOGLAND-WEST!

OPDRACHTEN bij de FIETSEXCURSIE van het project MOOI HOOGLAND-WEST! ietsroute Hoogland West OPDRACHTEN bij de FIETSEXCURSIE van het project MOOI HOOGLAND-WEST! 5 4 6 3 2 1 Let op het verkeer en zet je fiets goed aan de kant! Mooi Hoogland-West! 1 Bolle akker locatie 1

Nadere informatie

BIJLAGE 1 BEELD BEZOEK DE KERK in Ede

BIJLAGE 1 BEELD BEZOEK DE KERK in Ede BIJLAGE 1 BEELD BEZOEK DE KERK in Ede voor groep 5 t/m 8 1.1 DE OUDE KERK IN EDE IN 1910 Toelichting bij de praatplaten bij het thema ARCHEOLOGISCHE VONDSTEN 1.1 DE OUDE KERK IN EDE IN 1910 1.2 EEN KERK

Nadere informatie

Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is

Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is rcheobode Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is archeoloog. Hij hoort bij de groep archeologen die nu aan het opgraven is in Oosterhout in het gebied Vrachelen. Daar wordt over een jaar

Nadere informatie

LEZEN. Terpentijd - 1500

LEZEN. Terpentijd - 1500 1 LEZEN Terpentijd - 1500 Oorspronkelijk bood een terp plaats aan één of enkele boerderijen. Sommige van deze huisterpen groeiden later aan elkaar vast tot een grote woonheuvel. Door de geïsoleerde ligging,

Nadere informatie

5,1. Samenvatting door Anoniem 686 woorden 2 maart keer beoordeeld. Geschiedenis. Hoofdstuk 3 De tijd van monniken en ridders.

5,1. Samenvatting door Anoniem 686 woorden 2 maart keer beoordeeld. Geschiedenis. Hoofdstuk 3 De tijd van monniken en ridders. Samenvatting door Anoniem 686 woorden 2 maart 2013 5,1 27 keer beoordeeld Vak Methode Geschiedenis Memo Hoofdstuk 3 De tijd van monniken en ridders. Paragraaf 1 De Romeinen trekken zich terug. 1. Welke

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID?

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID? Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM BOUWEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 1 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis Toelatingstoets Pabo. Tijdvak 1 Toetsvragen Tijdvak 1 Toetsvragen 1 De meeste kennis over de periode waarin de eerste mensen leefden, komt van archeologen. Wat houdt het werk van archeologen in? A Zij bestuderen de verschillende theorieën over de

Nadere informatie

Geschiedenis jagers en boeren

Geschiedenis jagers en boeren Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Rijken 03 January 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/48588 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet. Wikiwijs

Nadere informatie

b. Bekijk het laatste deel van de maquette, de kwelders. Waarom staat daar geen dorpje, denk je?

b. Bekijk het laatste deel van de maquette, de kwelders. Waarom staat daar geen dorpje, denk je? Kijktocht OER! basis 6000 jaar geleden woonden er al mensen in dit gebied. Het is de tijd van de jagers en verzamelaars. De mensen noemen we Swifterbantmensen. Hoe ze leefden en hoe hun gebied eruitzag,

Nadere informatie

Op zoek naar Dorestad

Op zoek naar Dorestad Dit speurboekje is van 1 2 Inhoudsopgave 2 Colofon Samenstelling: Marjolein den Ouden, Marieke Peters, in samenwerking met Bureau Nebti, Hilversum Redactie: Annemarieke Willemsen, Tanja van der Zon Illustraties:

Nadere informatie

THIS IS HOLLAND IN DE KLAS / LES 1 - WERKBLAD 1

THIS IS HOLLAND IN DE KLAS / LES 1 - WERKBLAD 1 THIS IS HOLLAND IN DE KLAS / LES 1 - WERKBLAD 1 Naam: Groep: ONTSTAAN VAN & LEVEN IN DE DELTA (1000 VOOR CHRISTUS TOT 1599 NA CHRISTUS) Een moeras waar de Romeinen hun neus voor ophaalden is een van de

Nadere informatie

Schokland Werelderfgoed Kijktocht voortgezet onderwijs

Schokland Werelderfgoed Kijktocht voortgezet onderwijs Schokland Werelderfgoed Kijktocht voortgezet onderwijs Opdracht 1 Bij de tekst Schokland Werelderfgoed op de grond. 1a. Deze luchtfoto is gemaakt rond 1930. Toen was Schokland nog echt een eiland. Waarom

Nadere informatie

BIJLAGE 2 IJZERTIJDLESBRIEF voor Binnen BOEREN IN DE IJZERTIJD

BIJLAGE 2 IJZERTIJDLESBRIEF voor Binnen BOEREN IN DE IJZERTIJD EDE VROEGER EN NU Geldersch Landschap & Kasteelen BIJLAGE 2 IJZERTIJDLESBRIEF voor Binnen BOEREN IN DE IJZERTIJD voor groep 5 t/m 8 www.glk.nl GELDERSCH LANDSCHAP & KASTEELEN BOEREN IN DE IJZERTIJD IJzertijdlesrief

Nadere informatie

Museumexpeditie. g r o e p 7 e n 8. Jouw naam:

Museumexpeditie. g r o e p 7 e n 8. Jouw naam: Museumexpeditie g r o e p 7 e n 8 Jouw naam: Welkom in het Natuurmuseum Fryslân. Het thema van het Natuurmuseum is de natuur van Fryslân. Drie verdiepingen vol informatie, bijzondere dieren en planten,

Nadere informatie

3000 v. Chr v. Chr v. Chr v. Chr.

3000 v. Chr v. Chr v. Chr v. Chr. 6 prehistorie oudheid 3000 v. Chr. 2500 v. Chr. 2000 v. Chr. 1500 v. Chr. Jagers en Boeren De oudste bewoners Jos en Mirthe fietsen in de zomervakantie op de Elspeetse heide. Ze maken met hun ouders een

Nadere informatie

inhoud 1. Graven naar vroeger 2. Oude sporen 3. De archeoloog 4. De ontdekking 5. Aan de slag 6. In de werkkamer 7. Vondsten in Nederland 8.

inhoud 1. Graven naar vroeger 2. Oude sporen 3. De archeoloog 4. De ontdekking 5. Aan de slag 6. In de werkkamer 7. Vondsten in Nederland 8. Graven naar vroeger inhoud. Graven naar vroeger 3 2. Oude sporen 4 3. De archeoloog 5 4. De ontdekking 6 5. Aan de slag 8 6. In de werkkamer 7. Vondsten in Nederland 3 8. Filmpje 5 Pluskaarten 6 Colofon

Nadere informatie

Leembouw en vakwerkbouw

Leembouw en vakwerkbouw Leembouw en vakwerkbouw 1. Leem? Leem! Deze gebouwen zien er alle vijf heel verschillend uit. Ze zijn dan ook gebouwd op vier verschillende continenten, in verschillende tijdperken en met verschillende

Nadere informatie

Boerderij Binnenwijzend 102

Boerderij Binnenwijzend 102 Boerderij Binnenwijzend 102 Hoogkarspel De stolpboerderij Binnenwijzend 102 is in 2015 gesloopt vanwege de aanleg van de doorsteek van de N23 (Alkmaar- Zwolle). Het betreft een karakteristieke Noord- Hollandse

Nadere informatie

TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN

TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN WERKBLAD Tijdlaag tot 1000 Thema: verdwenen rivieren en de Limes 1. Ligt landgoed De Haar binnen het projectgebied? o ja o nee 2. Wat is zavel? 3. Zet de woorden zand, zavel

Nadere informatie

1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed.

1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed. D S K C N L gemeente Olst-Wijhe Opdracht 1 Deze opdracht doe je in een groepje van vier. Nodig: papier, lijm. 1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed. 2. Zoek nu een klasgenoot

Nadere informatie

De Noordzee HET ONTSTAAN

De Noordzee HET ONTSTAAN De Noordzee De Noordzee is de zee tussen Noorwegen, Groot-Brittannië, Frankrijk, België, Nederland, Duitsland en Denemarken. De Noordzee is een ondiepe (30-200 m) randzee van de Atlantische oceaan met

Nadere informatie

8 4 Streken en klimaten

8 4 Streken en klimaten Lees het verhaal van de woestijnen en maak de opdracht. Een woestijn is droog, heel droog. Er valt heel weinig regen. De grond is droog. Het is te droog voor veel planten. Er wonen weinig mensen. Soms

Nadere informatie

DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6. Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum. 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te:

DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6. Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum. 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te: DE ROMEINEN KOMEN!! Groep 5 en 6 Vragenlijst Museumzaal Thermenmuseum 1. Namen leerlingen: Naam van de school: Te: 1 In de museumzaal hangen banieren met tekst. Een banier is een soort vlag. Er staan ook

Nadere informatie

Tekst lezen en een tekstschema invullen

Tekst lezen en een tekstschema invullen Tekst lezen en een tekstschema invullen Je gaat straks bij opdracht 2 de tekst samenvatten. In een samenvatting vertel je in het kort waar de tekst over gaat. 1. Lees eerst de tekst en onderstreep de woorden

Nadere informatie

Handleiding. Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Handleiding. Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Handleiding Naam opdracht De horizon in je eigen omgeving Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec zeer geschikt ongeschikt Benodigde materialen Pen en papier Opdrachtbladen

Nadere informatie

Oerboeren in de Friese Wouden.

Oerboeren in de Friese Wouden. Stichting IJstijdenmuseum Buitenpost. www.ijstijdenmuseum.nl. Oerboeren in de Friese Wouden. Het grootste deel van de geschiedenis van ons mensen ligt in de prehistorie. Met prehistorie duiden we een tijd

Nadere informatie

Staatsbosbeheer T Anloërdiep. Wandelen tussen de houtwallen - 11 km

Staatsbosbeheer T Anloërdiep. Wandelen tussen de houtwallen - 11 km Staatsbosbeheer T 0592 248 984 www.staatsbosbeheer.nl Anloërdiep Wandelen tussen de houtwallen - 11 km Beekdal met groene kamers Voor een beleving van de intieme sfeer van het Drentse Beek- en esdorpenlandschap

Nadere informatie

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - GESCHIEDENIS OPDRACHTEN OPDRACHT 1 - SCHATGRAVEN IN DE NOORDZEE

LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - GESCHIEDENIS OPDRACHTEN OPDRACHT 1 - SCHATGRAVEN IN DE NOORDZEE BIJZONDERE SCHATTEN LESBRIEF ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS - VMBO - GESCHIEDENIS De haven van Rotterdam wordt te klein. Voor de in- en uitvoer van goederen is meer ruimte nodig in de haven. Daarom is

Nadere informatie

Een gedeelte van een stad of een groter dorp. Een wijk bestaat uit meerdere buurten.

Een gedeelte van een stad of een groter dorp. Een wijk bestaat uit meerdere buurten. Meander groep 5 Thema 1 Onderweg Aardrijkskunde Waarom is een nieuwe wijk hier gebouwd en niet daar? Wat voor gebouwen staan er? Waarom staan ze juist op die plek? Huizen, boerderijen, fabrieken en kantoren

Nadere informatie

Opdrachten voor groep 5 en 6. Museum schatjes. Kies je eigen museumschat

Opdrachten voor groep 5 en 6. Museum schatjes. Kies je eigen museumschat Opdrachten voor groep 5 en 6 Museum schatjes Kies je eigen museumschat Jouw speciale schat Opdracht Kijk goed om je heen in het klaslokaal. Welk voorwerp valt jou op? Probeer 5 dingen op te schrijven die

Nadere informatie

Inhoud. Thema 5.1 Jagers en boeren 3. Thema 5.2 Grieken en Romeinen 6. Thema 5.3 Monniken en ridders 9. Thema 5.4 Steden en staten 12.

Inhoud. Thema 5.1 Jagers en boeren 3. Thema 5.2 Grieken en Romeinen 6. Thema 5.3 Monniken en ridders 9. Thema 5.4 Steden en staten 12. Inhoud Thema 5.1 Jagers en boeren 3 Thema 5.2 Grieken en Romeinen 6 Thema 5.3 Monniken en ridders 9 Thema 5.4 Steden en staten 12 Eigentijds Eigentijds Toets Thema 5.1 Jagers en boeren 1. Rondtrekken 3.

Nadere informatie

Het huis had een houten skelet, daartussen fistelstek besmeerd met leem.

Het huis had een houten skelet, daartussen fistelstek besmeerd met leem. Alle huizen zonder steen. In de Middeleeuwen is het dorp Boxtel ontstaan. Het dorp was klein. Rond 1100 lag er een motteheuvel met daarnaast een paar voorraadschuren. Beiden werden door water omsloten.

Nadere informatie

Inleiding. Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland Symbolen in deze tijd

Inleiding. Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland Symbolen in deze tijd Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland 2016 Lesbrief voor de groepen 7 van de basisscholen in Midden-Delfland Deze les is de voorbereiding voor de Kindermonumentendag op

Nadere informatie

BIJLAGE 1 BEELD met toelichting BOEREN IN DE IJZERTIJD

BIJLAGE 1 BEELD met toelichting BOEREN IN DE IJZERTIJD EDE VROEGER EN NU Geldersch Landschap & Kasteelen BIJLAGE 1 BEELD met toelichting voor groep 5 t/m 8 www.glk.nl 1.1 LEVEN ALS BOER IN DE IJZERTIJD Toelichting bij de praatplaten bij het lesprogramma 1.1

Nadere informatie

Mentor Datum Groep Aantal lln

Mentor Datum Groep Aantal lln Lesvoorbereidingsformulier Fontys Hogeschool Kind en Educatie, Pabo Eindhoven Bron: Didactisch model van Gelder Student(e) Klas Stageschool Plaats Rachel van der Pijl P14EhvADT De Springplank. Eindhoven

Nadere informatie

Lesbrief BIJZONDERE SCHATTEN OPDRACHT 1 - SCHATGRAVEN IN DE NOORDZEE

Lesbrief BIJZONDERE SCHATTEN OPDRACHT 1 - SCHATGRAVEN IN DE NOORDZEE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO BIJZONDERE SCHATTEN De haven van Rotterdam wordt te klein. Voor de in- en uitvoer van goederen is meer ruimte nodig in de haven. Daarom komt er een uitbreiding

Nadere informatie

Nederland Waterland Basisonderwijs

Nederland Waterland Basisonderwijs Nederland Waterland Basisonderwijs Introductie Nederland is een land vol met water. Water in rivieren en meren. De zee klotst tegen onze duinen. En de zachte bodem van Nederland zit ook vol met water.

Nadere informatie

ZAND BOVEN WATER LESBRIEF PRIMAIR ONDERWIJS BOVENBOUW ANTWOORDEN

ZAND BOVEN WATER LESBRIEF PRIMAIR ONDERWIJS BOVENBOUW ANTWOORDEN ZAND BOVEN WATER LESBRIEF PRIMAIR ONDERWIJS BOVENBOUW Rotterdam is de belangrijkste haven van Europa. Steeds meer spullen reizen via Rotterdam. Sinds 2008 is de haven uitgebreid met Maasvlakte 2. Zodat

Nadere informatie

LESINSTRUCTIE GROEP 5/6

LESINSTRUCTIE GROEP 5/6 LESINSTRUCTIE GROEP 5/6 Bij Samsam nr. 5 2017 De zee Burgerschap Samsam komt 5 x per jaar uit met een magazine, en een werkblad. Daarbij hoort een website met filmpjes en aanvullende informatie: samsam.net

Nadere informatie

Leerlijn erfgoededucatie Hengelo. Lesbladen groep 7

Leerlijn erfgoededucatie Hengelo. Lesbladen groep 7 Leerlijn erfgoededucatie Hengelo Lesbladen groep 7 De beken in Hengelo Naam: School: Groep: Les 1: Hengelo is ontstaan bij de drie beken De Beken. Wie reisde in vergangen tijd door deze Twentse streken

Nadere informatie

Opdracht 1 Hoe werden mensen vroeger begraven? Je krijgt een fotoblad met oude grafmonumenten, zoals een piramide en een hunebed.

Opdracht 1 Hoe werden mensen vroeger begraven? Je krijgt een fotoblad met oude grafmonumenten, zoals een piramide en een hunebed. D S T R K C N T Opdracht 1 Hoe werden mensen vroeger begraven? Je krijgt een fotoblad met oude grafmonumenten, zoals een piramide en een hunebed. 1. Welk grafmonument staat op welke foto? Schrijf de goede

Nadere informatie

OPGRAVING BEST-AARLE AFGEROND

OPGRAVING BEST-AARLE AFGEROND OPGRAVING BEST-AARLE AFGEROND In het najaar van 2011 en de lente van 2012 deed een team archeologen van Archeologisch Onderzoek Leiden (Archol bv) en Diachron UvA bv opgravingen in Aarle in de gemeente

Nadere informatie

Werkbladen basisonderwijs. Naam leerling:

Werkbladen basisonderwijs. Naam leerling: Werkbladen basisonderwijs Naam leerling: Inhoud: Uitleg werkbladen Deze werkbladen horen bij de film Jerusalem. Een film die gaat over Jeruzalem, een van de oudste steden ter wereld. Ontdek waarom Jeruzalem

Nadere informatie

De koe. De geschiedenis van de koe. Kenmerken van de koe

De koe. De geschiedenis van de koe. Kenmerken van de koe De koe Waar je ook bent in Nederland, bijna overal buiten de stad zie je ze: koeien. De zwart- of bruin-wit gevlekte runderen grazen in de weilanden. Ook zien we ze vaak terug op melkpakken die we op onze

Nadere informatie

Atlas. Mens en Maatschappij GG. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Atlas. Mens en Maatschappij GG. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Mens en Maatschappij GG Laatst gewijzigd 05 October 2015 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/66448 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

BIJLAGE 2 LESBRIEF BEZOEK DE KERK!

BIJLAGE 2 LESBRIEF BEZOEK DE KERK! EDE VROEGER EN NU Erfgoedleerlijn Ede BIJLAGE 2 LESBRIEF BEZOEK DE KERK! voor groep 5 t/m 8 EDE VROEGER EN NU Erfgoedleerlijn Ede MONUMENTEN bezoek de kerk Lesbrief Tijdens je bezoek aan de kerk onderzoek

Nadere informatie

Wat denken de jongens? Trek een lijn naar het denk-wolkje. Het is niet eerlijk, ik ben arm en hij is rijk. Ik wil graag vrienden blijven

Wat denken de jongens? Trek een lijn naar het denk-wolkje. Het is niet eerlijk, ik ben arm en hij is rijk. Ik wil graag vrienden blijven Lees het verhaal Een onmogelijke vriendschap. Zie jij de blanke jongen? Hij heet Olivier. Olivier komt uit Nederland. Olivier woont op Sumatra. Zijn vader is de baas van een plantage. Olivier en zijn familie

Nadere informatie

Hunebedden de steentijd

Hunebedden de steentijd Deze les hoort bij het prentenboek Het grote bouwwerk, geschreven door Rian Visser in de serie Terugblikken van Uitgeverij Delubas. Met tekeningen van Irene Goede. Doel: leerlingen bekend maken met hunebedden

Nadere informatie

Het museum museum mu

Het museum museum mu Het museum museum inhoud. Het museum 3 2. Schilderijen 4 3. Schepen van vroeger 5 4. Natuur 6 5. Het kasteel 7 6. Treinen van vroeger 8 7. Water 9 8. Leven in vroeger tijd 0 9. Reis door je lichaam 0.

Nadere informatie

Streekproducten en eten uit de buurt

Streekproducten en eten uit de buurt Spreekbeurt of werkstuk Streekproducten en eten uit de buurt Inhoud Stap 1. Ga zelf op onderzoek uit Stap 2. Streekproducten of gewoon producten uit de buurt Stap 3. Waarom zijn streekproducten zo bijzonder?

Nadere informatie

VAN DRAPENIERLAAN TOT HANDJESGRAS. Thema: verhalen

VAN DRAPENIERLAAN TOT HANDJESGRAS. Thema: verhalen DOCENT Binnen het thema verhalen houden zich bezig met de straatnamen in. Waar komen deze straatnamen vandaan? En wat betekenen ze? En waar komt de naam zelf vandaan? Bij een bezoek aan het Historisch

Nadere informatie

Schatten van Vroeger. Lage Zwaluwe in beeld. Concept

Schatten van Vroeger. Lage Zwaluwe in beeld. Concept Schatten van Vroeger Lage Zwaluwe in beeld Concept Nieuwstraat Hier begint onze wandeling vanaf nr.8 bs de Grienden. Deze school is gebouwd in. Links naast de deur van de kamer van de leraren is een gedenksteen.

Nadere informatie

De steentijd Jagers en verzamelaars

De steentijd Jagers en verzamelaars De steentijd Jagers en verzamelaars De prehistorie is de geschiedenis van de mensheid voordat mensen konden lezen en schrijven. We hebben uit de prehistorie daarom geen boeken, dagboeken of andere geschreven

Nadere informatie

Fenomena. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1

Fenomena. Jouw werkbladen. In NEMO. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Mijn naam: Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1 Fenomena Jouw werkbladen In NEMO Mijn naam: Mijn school: Ik zit in groep: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Fenomena Groep 7-8 Leerlingen In NEMO versie 01-2016 1 Fenomena Welkom bij Fenomena! Deze hele

Nadere informatie

1-Kennismaking met archeologie

1-Kennismaking met archeologie UITLEG VOOR DE LEERKRACHT Deze opdracht is de start van de lessenserie. Met deze opdracht introduceert u bij de leerlingen het onderwerp op een leuke manier. U kunt het onderwerp op verschillende manieren

Nadere informatie

Werkbladen Voortgezet onderwijs. Naam leerling:

Werkbladen Voortgezet onderwijs. Naam leerling: Werkbladen Voortgezet onderwijs Naam leerling: Inhoud: Uitleg werkbladen Deze werkbladen horen bij de film Jerusalem. Een film die gaat over Jeruzalem, een van de oudste steden ter wereld. Ontdek waarom

Nadere informatie

Aanwijzing: Lees de verhalen op de borden boven de kist goed; er staan aanwijzingen op. Kijk goed in de kist. Valt je daar iets bijzonders op?

Aanwijzing: Lees de verhalen op de borden boven de kist goed; er staan aanwijzingen op. Kijk goed in de kist. Valt je daar iets bijzonders op? Ondergronds Opdrachten groepen 5, 6 en 7 In Ondergronds gaan kinderen aan de slag als een echte archeoloog. Ondergronds is een reconstructie van een archeologische opgraving. De leerlingen werken met echte

Nadere informatie

Hoe maak ik in groep 6 een werkstuk?

Hoe maak ik in groep 6 een werkstuk? Hoe maak ik in groep 6 een werkstuk? Je gaat de komende weken thuis een werkstuk maken. Een werkstuk is een lange weettekst. Het wordt geschreven om iemand iets te leren of te laten weten. Net als in een

Nadere informatie

junior dijkdenkers Dit werkboek is van:... Groep:... School:...

junior dijkdenkers Dit werkboek is van:... Groep:... School:... junior dijkdenkers Dit werkboek is van:... Groep:... School:... De Grebbedijk Waar ligt op de kaart hieronder de Grebbedijk? Markeer die met een opvallende kleur. Waar staat jouw huis? Zet een kruisje

Nadere informatie

Begrippen. mammoet Een dier uit de prehistorie. Een mammoet leek op een grote harige olifant. jagers

Begrippen. mammoet Een dier uit de prehistorie. Een mammoet leek op een grote harige olifant. jagers ijstijd De tijd dat Nederland onder een laag ijs lag. mammoet Een dier uit de prehistorie. Een mammoet leek op een grote harige olifant. jagers Mensen die zochten naar dieren om ze te vangen en op te eten.

Nadere informatie

Bolle akker. locatie 1. Coelhorsterweg

Bolle akker. locatie 1. Coelhorsterweg IE S R CU X E ETS I F e d T j S i E b t EN an he AND-W T H C L v A G R O D O H OP I OO M ct e j o pr Bolle akker locatie 1 Coelhorsterweg Een bolle akker is een stuk landbouwgrond dat, voordat er kunstmest

Nadere informatie

Archeologie uit je achtertuin. Lesbrief over archeologie voor groep 7 en 8 van de basisschool

Archeologie uit je achtertuin. Lesbrief over archeologie voor groep 7 en 8 van de basisschool Archeologie uit je achtertuin Lesbrief over archeologie voor groep 7 en 8 van de basisschool Archeologie uit je achtertuin Wat is archeologie eigenlijk? En wat doet een archeoloog? Zoek het uit op internet.

Nadere informatie

5.1 De kaart van Nederland

5.1 De kaart van Nederland LB 0-5. De kaart van Nederland Wat betekent dit bord, denk je? Welke zin hoort bij welk woord? Trek lijnen. Een schaalstok...... geeft de vier windrichtingen op de kaart aan. Een legenda...... geeft aan

Nadere informatie

BIJLAGE 3 IJZERTIJDLESBRIEF voor Buiten BOEREN IN DE IJZERTIJD

BIJLAGE 3 IJZERTIJDLESBRIEF voor Buiten BOEREN IN DE IJZERTIJD EDE VROEGER EN NU Geldersch Landschap & Kasteelen BIJLAGE 3 IJZERTIJDLESBRIEF voor Buiten BOEREN IN DE IJZERTIJD voor groep 5 t/m 8 www.glk.nl GELDERSCH LANDSCHAP & KASTEELEN BOEREN IN DE IJZERTIJD Welkom

Nadere informatie

Bijlage 3a: Leerlingenwerkblad Bij les 1

Bijlage 3a: Leerlingenwerkblad Bij les 1 15 Leerlingenwerkblad Bij les 1 Wat kun je vertellen bij de volgende vragen: Succes!! Naam: 1) Je hebt nu een heleboel gehoord en gezien over grafheuvels. Wat komt er als eerste in je op als jij iets over

Nadere informatie

1 De tropische regenwouden liggen.. de evenaar. 2 Nederland ligt.de evenaar. 3 Het Amazone gebied ligt. de evenaar.

1 De tropische regenwouden liggen.. de evenaar. 2 Nederland ligt.de evenaar. 3 Het Amazone gebied ligt. de evenaar. Lees de uitleg over het regenwoud. Ik ga op bezoek in het Amazone gebied, dat is een groot tropisch regenwoud. Zie je de rode lijn? Dat is de evenaar. Zie je de donker-groene kleur? Dat zijn tropische

Nadere informatie

Mentor Datum Groep Aantal lln

Mentor Datum Groep Aantal lln Lesvoorbereidingsformulier Fontys Hogeschool Kind en Educatie, Pabo Eindhoven Bron: Didactisch model van Gelder Student(e) Klas Stageschool Plaats Rachel van der Pijl P14EhvADT De Springplank. Eindhoven

Nadere informatie

Tekst lezen en moeilijke woorden

Tekst lezen en moeilijke woorden Tekst lezen en moeilijke woorden 1. Lees de tekst met het stappenplan. Zet tijdens het lezen een lijn onder de woorden die jij moeilijk vindt. 2. Lees de uitleg. In een tekst staan soms woorden die je

Nadere informatie

HET TRECHTERBEKERVOLK. het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei. het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei

HET TRECHTERBEKERVOLK. het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei. het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei HET TRECHTERBEKERVOLK HET TRECHTERBEKERVOLK het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei het hunebed de trechterbeker de provincie Drenthe de zwerfkei Vraag: Waar werd een hunebed in de

Nadere informatie

MOERASBOS IN STADSHAGEN. Thema: natuur

MOERASBOS IN STADSHAGEN. Thema: natuur DOCENT In het thema Natuur ontdekken de leerlingen van groep 7 en 8 dat er rond de jaartelling een bijzonder bos op de plek stond waar zij nu wonen. Dit moerasbos is in 2000 opgegraven door archeologen.

Nadere informatie

Voorbereiding Heilig Avondmaal

Voorbereiding Heilig Avondmaal Voorbereiding Heilig Avondmaal Delen (bijlage) MAANDAG: voor de jongere kinderen MAANDAG: voor de oudere kinderen Stel je bent in het buitenland op vakantie en je bezoekt daar een kerk. Bij binnenkomst

Nadere informatie

Publiekssamenvatting. Archeologisch onderzoek Groene Rivier Pannerden

Publiekssamenvatting. Archeologisch onderzoek Groene Rivier Pannerden Publiekssamenvatting Archeologisch onderzoek Groene Rivier Pannerden Catastrofale overstromingen kwamen vaak voor in de geschiedenis van Pannerden, wat met de ligging in de driehoek tussen de rivieren

Nadere informatie

De bouw van een smidse vuurplaats.

De bouw van een smidse vuurplaats. De bouw van een smidse vuurplaats. Anneke Boonstra Inhoud: a. - bouw smidse vuurplaats b. - blaasbalgen c. - aambeelden Men gaat er van uit, dat in de ijzertijd de vuurplaats van de smid op de grond was,

Nadere informatie

Jouw werkstuk lever je uiterlijk in op donderdag 20 maart 2014!!

Jouw werkstuk lever je uiterlijk in op donderdag 20 maart 2014!! Hoe maak ik in groep 8 een werkstuk? Jij gaat de komende weken thuis een werkstuk maken. Een werkstuk is een lange weettekst. Het wordt geschreven om iemand iets te leren of te laten weten. Net als in

Nadere informatie

Een goede voorbereiding is natuurlijk het halve werk. Daarom moeten jullie voor je naar de Woudse polder gaat eerst wat opzoeken op internet.

Een goede voorbereiding is natuurlijk het halve werk. Daarom moeten jullie voor je naar de Woudse polder gaat eerst wat opzoeken op internet. Wat is het geheim van de Woudse polder? t Woudt is een piepklein dorpje, in de Woudse polder. Al eeuwen staan hier op dezelfde plek een kerkje, een pastorie, een kosterswoning, een rijtje arbeidershuisjes

Nadere informatie

Laat uw leerlingen het artikel Tuinen van de toekomst lezen op pagina 12/13 van 7Days.

Laat uw leerlingen het artikel Tuinen van de toekomst lezen op pagina 12/13 van 7Days. 42 2017 NEDERLANDS INSTRUCTIE (20 MINUTEN) Introductie Laat uw leerlingen het artikel Tuinen van de toekomst lezen op pagina 12/13 van 7Days. Voorkennis activeren Vraag uw leerlingen wat zij al weten over

Nadere informatie

Waterrijk. 1. Aanzetten. 1.a Waterrijk

Waterrijk. 1. Aanzetten. 1.a Waterrijk 1. Aanzetten Waterrijk 1.a Waterrijk Jij gaat aan de slag met het dossier Waterrijk. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent. GA IK DOEN STAP ONDERDEEL TIJD BESCHRIJVING 2

Nadere informatie

3000 jaar historie van Best-Aarle opgegraven

3000 jaar historie van Best-Aarle opgegraven Locatie: Best en Aarle Periode: NEO, BRONS, IJZ, ROM, XME, NT Complextype: ELA, GC, GVX, IX, IPER, NX, NHP, XXX. Soort onderzoek: opgraving Jaartal onderzoek:2011 en 2012 Datum vondst:2011 en 2012 Uitvoerder:

Nadere informatie

TIJDREIZIGERS speelbos nieuw wulven Houten

TIJDREIZIGERS speelbos nieuw wulven Houten TIJDREIZIGERS speelbos nieuw wulven Houten Eén van de twee granieten loopstenen van 2 x 3m, met plattegrond van de omgeving. tijdreizigers Eric Klarenbeek en Maartje Dros hebben een serie ontwerpen gerealiseerd

Nadere informatie