Van Welkom op de 250 e verjaardag van de Hazerswoudsche Droogmakerij. Vierheemkinderenweg 7 Hazerswoude

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Van Welkom op de 250 e verjaardag van de Hazerswoudsche Droogmakerij. Vierheemkinderenweg 7 Hazerswoude"

Transcriptie

1 Van Welkom op de 250 e verjaardag van de Hazerswoudsche Droogmakerij Vierheemkinderenweg 7 Hazerswoude september 2012

2 Vanaf dit punt had u voor 1759 uitzicht op de Hazerswoudse Plas, al het ingekleurde was water, Hazerswoude en Benthuizen lagen er als schiereilanden in

3 250 jaar geleden (1765) was dit het uitzicht Er zijn van deze geschiedenis in het weiland veel sporen terug te vinden. Een wandeling langs de oude boezems is zeker de moeite waard

4 De Rijn heeft dit land gevormd. Tot 1149 is het land overstroomd door afsluitingen van de Rijn slenken brengen klei naar het achterland de Westvaart was zo n slenk.

5 Op de randen van de klei stond een eikenbos door al die overstromingen waaide het om. Stronken van deze bomen zijn nog overal te vinden ze zijn zo n 1000 jaar oud.

6 Moer (veen) werd tussen dijkjes getrokken, zo ontstond er weidegrond. Gedroogd was het prima brandstof (turf).

7 Slagturf is veen dat werd gebaggerd, dan gedroogd en in stukken gesneden. De brandstof van de gouden eeuw. Men probeerde wegen, vaarten en dorpen te beschermen door middel van boetes, maar waar veen was werd gebaggerd.

8 De as van de turf wordt verzameld in asschuren o.a. stond er een op de hoek van de Rijn en de Westvaart De as werd gebruikt om zeep en glas van te maken.

9 Er ontstond een gigantisch meer, De Hazerswoudse Plas. De Westvaart loopt dwars door dat meer en laat het tomeloos gebagger goed zien.

10 Aan de Rijn bij Leiden ontstond er zo een groot meer. Met 3540 ha was de Hazerswoudse Plas de grootse.

11 In deze dwarsdoorsnede is de Hazerswoudse Plas een put in het landschap, één van de diepste van Nederland.

12 In de boven-westvaart was voor 1760 een sluis met een molen. De onder-westvaart en dwarsweteringen sloten op elkaar aan en door de sluis kon men naar de Rijn toe.

13 Een ringdijk werd aangelegd er werden weteringen gegraven in dorpen en langs wegen om deze te beschermen zodat ze niet zouden verzakken na het droogmalen. Er waren heel veel mensen nodig voor dit werk het aantal inwoners van de dorpen nam snel toe.

14 Op de uitlopers van de kleilaag worden de molens gebouwd. De noordelijke sluis en molen verdwijnen uit de boven-westvaart en er komen twee sluizen, één in de Westvaart en één in de Piswetering.

15 Het droog malen werd gedaan door 15 scheprad molens, hier aan de Westvaart stonden er 7, bij de Oostvaart stonden er 8.

16 Hoe werkte dat? Door een rad met schoepen wordt het water 150 tot 170 cm omhoog gebracht, vanuit de polder kwam het in een boezem, een volgende molen bracht het water weer hogerop.

17 Om het goed te kunnen doen waren 7 molens nodig.

18 Vergelijk het ontwerp met de google foto.

19 Dit was 250 jaar geleden de opgave, een 5 meter diep meer leeg malen. Bij de Westvaart met 7 molens.

20 Er zijn nu 7 palen geplaatst, elk ongeveer op de plek van een molen, een groep van 4(rood) en een groep van 3 (geel). De bovenkant staat telkens op NAP, zodat u kunt zien hoe diep de plas was.

21 Er waren meer manieren om water op te voeren, de schroef van Archimedes was ook een variant, in 1763 was deze al populair, nog uitgevoerd in hout.

22 Hier in de bocht op molen 5 is geëxperimenteerd met een houten drievoudige tonnen vijzel.

23 Dit was de oplossing, de vijzel kon wel meer dan 3 meter hoog het water opvoeren.

24 Door ondeskundig onderzoek en ongeduldige geldschieters mislukte het experiment.

25 Alsnog moest de tonnen vijzel vervangen worden door 3 scheprad molens. Op de foto molen 1, de eerste van de 7.

26 Er was een streng reglement voor de molenaar. De molenaar die de wachtstok had was ook verantwoordelijk voor het wel en wee van het malen.

27 Er was een wachtstok voor de Westvaart en een voor de Oostvaart.

28 Om de 6 jaar werd er onderhoud gepleegd aan de molens voor een bedrag van tot gulden.

29 Modernisering blijkt niet altijd een succes. De houten schepraderen en roeden (wikken) werden door ijzeren vervangen. De molens draaiden sneller, te snel om goed water op te kunnen opvoeren.

30 Ingelanden van de Hazerswoudse droogmakerij doen met zijn allen een verzoek aan het bestuur om onderzoek te doen naar het niet goed werken van de molens.

31 In een storm anno 1911 waaide molen 3 kapot, deze schade aan de molen van de familie De Gelder was het begin van het eind.

32 Het gemaal als vervanging van de molens.

33 Afbraak van molen 1 Wed. v.d.bosch en molen 5 Fam. Harkes 1914

34 Op de plaats van molen 1 moest een sluishuis komen. In het bestek voor de bouw staat dat de fundering moest blijven staan, daar werd het huis op gebouwd.

35 Een afsluitende muur werd op de molengang geplaatst. De kamer had dezelfde indeling als die van de molen. De watergang viel buiten het huis.

36 Er is getracht een vakantieoord van het sluishuis te maken, maar daar kwam niets van terecht.

37 Mijn vader kocht het sluishuis, als vakantiehuis voor ons. Het waren prachtige tijden.

38 Wij hebben opgravingen gedaan naar de molengang en de keerdeur van de molengang terug gevonden.

39 De ruilverkaveling was een uitkomst voor de boeren van de Rijndijk. De koeien hoefden niet meer over het spoor en plannen voor de N11 werden mogelijk. In het bestemmingsplan werden wij gedoogd, de eens zo belangrijke plek had zijn status verloren.

40 Ons vakantiehuis werd een woonhuis. Met een weg voor het huis, ook water en elektriciteit. Het interieur is wel verbouwd, maar aan de buitenzijde is niets veranderd.

41 Met dit verhaal in het achterhoofd gaan wij wandelen en vertellen onderweg meer., maar eerst muziek.

DE CACHE MEER POLDER. De volgende attributen zul je zeker nodig hebben: - natuurlijk een GPS (al dan niet in de vorm van een smartphone),

DE CACHE MEER POLDER. De volgende attributen zul je zeker nodig hebben: - natuurlijk een GPS (al dan niet in de vorm van een smartphone), Met de cache Meer Polder beleef je het heden en verleden van de Meerpolder. Het is een prachtige tocht van ca. 9 km die je lopend of met de fiets kunt doen. Bij Zoetermeer ligt een polder die is heel bijzonder

Nadere informatie

Benaming. Geschiedenis

Benaming. Geschiedenis Een poldermolen (ook wel watermolen genoemd, maar die naam geeft verwarring) is een windmolen die water van een lager niveau naar een hoger niveau verzet. Dit type molen komt vooral voor in de poldergebieden

Nadere informatie

Fietsroute langs de Rotte. Fietstocht langs de Rotte 16, 23, 30 km. Start: na de molenviergang

Fietsroute langs de Rotte. Fietstocht langs de Rotte 16, 23, 30 km. Start: na de molenviergang Fietstocht langs de Rotte 16, 23, 30 km Uitleg molengangen De droogmakerij bestond uit zeven molengangen. De A gang heeft drie molens nr. 1, nr. 2 en nr. 3 De B t/m G gang heeft vier molens nr. 1, nr.

Nadere informatie

Lesbrief. Droge Voeten

Lesbrief. Droge Voeten Lesbrief Droge Voeten Secr.: Postbus 136-2900 AC Capelle aan den IJssel - K.v.K.Rotterdam 40343139 - Postbank 4395118 website: www.hvc-capelle.nl e-mail: hvc-capelle@hetnet.nl 1. DROGE VOETEN... Droge

Nadere informatie

ROTZOOIEN. MET WATER Opdrachtbladen

ROTZOOIEN. MET WATER Opdrachtbladen Opdrachtbladen Naam Groep Datum Opdrachtblad Water in de polder Opdracht 1 De Nieuwe Hollandse Waterlinie moest de vijand tegen houden. Dit gebeurde door een brede strook land onder water te zetten. Dat

Nadere informatie

What s up Zuiderzeeland? Natuurkunde, theoretische opdracht

What s up Zuiderzeeland? Natuurkunde, theoretische opdracht What s up Zuiderzeeland? Natuurkunde theoretische opdracht kernmodule, 2HV Naam: Klas: Pompen of verzuipen Zoals de werktitel al doet vermoeden is het kernthema van deze module het afvoeren van overtollig

Nadere informatie

ROTZOOIEN MET WATER. Docentenhandleiding WATER ALS WAPEN

ROTZOOIEN MET WATER. Docentenhandleiding WATER ALS WAPEN E ROTZOOIEN MET Docentenhandleiding N N Lesdoelen - Leerlingen weten dat Nederland verschillende waterhoogtes heeft en dat je gemalen, dijken en sluizen nodig hebt om het water te kunnen managen. - Leerlingen

Nadere informatie

What s up Zuiderzeeland? Natuurkunde, theoretische opdracht

What s up Zuiderzeeland? Natuurkunde, theoretische opdracht What s up Zuiderzeeland? Natuurkunde theoretische opdracht kernmodule, 4vmbo Naam: Klas: Pompen of verzuipen Zoals je aan de titel al kunt zien is het onderwerp van deze module het afvoeren van overtollig

Nadere informatie

FIETSPUZZELTOCHT. Delfgauw Oude Leede

FIETSPUZZELTOCHT. Delfgauw Oude Leede Deze fietspuzzeltocht gaat door de kernen Delfgauw en Oude Leede van de gemeente Pijnacker-Nootdorp. Het puzzelen zit niet in het vinden van de juiste weg, die is duidelijk aangegeven, maar in het beantwoorden

Nadere informatie

ALBLASSERDAM Door menig voorbijganger zal de witgekalkte, wiekloze molen aan de rand van Alblasserdam de afgelopen jaren ten dode opgeschreven zijn.

ALBLASSERDAM Door menig voorbijganger zal de witgekalkte, wiekloze molen aan de rand van Alblasserdam de afgelopen jaren ten dode opgeschreven zijn. ALBLASSERDAM Door menig voorbijganger zal de witgekalkte, wiekloze molen aan de rand van Alblasserdam de afgelopen jaren ten dode opgeschreven zijn. Toch is de kans groot dat de Souburghse molen een nieuw,

Nadere informatie

GRASSENTUIN IN MOL. 36 nest

GRASSENTUIN IN MOL. 36 nest GRASSENTUIN IN MOL 36 nest ZANDMANNETJESLAND In de Kempen werden de afgelopen decennia putten gegraven om er het allerwitste zand uit te halen. Daardoor ontstond een soort van Vlaams Lake District. Aan

Nadere informatie

Het weer van 2 maart 2013

Het weer van 2 maart 2013 Het weer van Mooi weer met later op de middag bewolking en kans op een buitje. Vandaag is het eerst rustig weer. We zijn nog onder invloed van een hogedrukgebied op de Atlantische Oceaan, ten noordwesten

Nadere informatie

WERKBLAD mijn landschap

WERKBLAD mijn landschap WERKBLAD mijn landschap Hoe zie jij het landschap? Wat vind je mooi of belangrijk? Ga alleen of in groepjes aan de slag en maak - een presentatie op papier of digitaal - een gedicht, een verhaal of een

Nadere informatie

Vesting van Delden - bouwnummer 05 - A Delden 07 oktober 2017 Vraagprijs: ,-- v.o.n.

Vesting van Delden - bouwnummer 05 - A Delden 07 oktober 2017 Vraagprijs: ,-- v.o.n. Vesting van Delden - bouwnummer 05 - A Delden 07 oktober 2017 Vraagprijs: 329.500,-- v.o.n. Exterieur Makelaar Elles Ter Wee over het exterieur Muren alsof de tijd en geschiedenis ècht haar sporen hebben

Nadere informatie

Een film opnemen met een filmcamera.

Een film opnemen met een filmcamera. Les 1 Een film over Willem Adriaensz. filmen Een film opnemen met een filmcamera. Regisseur Iemand die de leiding heeft over het opnemen van de film. Hij zegt hoe er gespeeld moet worden, waar de camera

Nadere informatie

molenaarsles Opdracht 1 Welkom in één van de Schatkamers van de wereld. In deze lessen leer je meer over de molens van Kinderdijk. Wat gebeurt daar?

molenaarsles Opdracht 1 Welkom in één van de Schatkamers van de wereld. In deze lessen leer je meer over de molens van Kinderdijk. Wat gebeurt daar? Naam: Klas: Datum: Welkom in één van de Schatkamers van de wereld. In deze lessen leer je meer over de molens van Kinderdijk. Wat gebeurt daar? Rik is 16 jaar en woont in een van de molens van Kinderdijk.

Nadere informatie

Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is

Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is rcheobode Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is archeoloog. Hij hoort bij de groep archeologen die nu aan het opgraven is in Oosterhout in het gebied Vrachelen. Daar wordt over een jaar

Nadere informatie

Kollig Elztal Page 1 of 10

Kollig Elztal Page 1 of 10 Kollig Elztal 56751 1.100.000 Page 1 of 10 Kollig Elztal, 56751 Overzicht Te koop aangeboden: Kolliger Mühle. Uniek en idyllisch gelegen historisch middeleeuws watermolencomplex aan de rand van de Eifel,

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

Voorbereiding post 1. Mens en eik Groep 4

Voorbereiding post 1. Mens en eik Groep 4 Voorbereiding post 1 Mens en eik Groep 4 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 1: Mens en eik, voor groep 4. Inhoud: Algemeen Verhaal Spel Werkblad Opruimen Algemeen

Nadere informatie

sporen zoeken Opdracht 2 Sporen zoeken van 1000 jaar waterbeheer. Zoek de plekken en maak de vragen.

sporen zoeken Opdracht 2 Sporen zoeken van 1000 jaar waterbeheer. Zoek de plekken en maak de vragen. Sporen zoeken van 1000 jaar waterbeheer. Zoek de plekken en maak de vragen. Naam: Klas: Datum: Vul in dit vak je antwoorden in 1277 Graaf Floris V neemt een belangrijke beslissing tegen wateroverlast:

Nadere informatie

2017 versie 1 ( )

2017 versie 1 ( ) 2017 versie 1 (01-01-2017) WANDELEN DOOR NATIONAAL PARK WEERRIBBEN-WIEDEN Etappe A 12 km * = bezienswaardigheid (meer informatie vindt u achterin) Vertrek Het Doevehuis 0561 47 73 94 1. Met uw rug naar

Nadere informatie

De Googermolen in Oude Wetering

De Googermolen in Oude Wetering De Googermolen in Oude Wetering Lesbrief van de Rijnlandse Molenstichting, bestemd voor leerlingen uit groep 7 en 8 van het basisonderwijs - 1 - Foto: Jan van t Zelfde 1. Dijken en duinen zorgen voor droge

Nadere informatie

Onderdeel invloed van de mens of sporen van mensen

Onderdeel invloed van de mens of sporen van mensen Onderdeel invloed van de mens of sporen van mensen Onderbouw: Voetsporen Mensen lopen meestal over straten en paden die hard zijn. Ze maken dan geen voetafdrukken. Als je door het zand loopt, gebeurt dat

Nadere informatie

Kollig (kosten koper) Page 1 of 11

Kollig (kosten koper) Page 1 of 11 Kollig 56751 1.350.000 (kosten koper) Page 1 of 11 Kollig, 56751 Overzicht Te koop aangeboden: Kolliger Mühle. Uniek en idyllisch gelegen historisch middeleeuws watermolencomplex aan de rand van de Eifel,

Nadere informatie

Kustlijn van de Noordzee

Kustlijn van de Noordzee International Wadden Sea School www.iwss.org 150.000 jaar geleden - 150.000 jaar geleden was het hele Noordzeebekken bedekt met een dikke ijslaag: dit was de Saale ijstijd. - Alle zeewater was in gletsjers

Nadere informatie

Vesting van Delden - bouwnummer 03 Delden 25 september 2017 Vraagprijs: ,-- v.o.n.

Vesting van Delden - bouwnummer 03 Delden 25 september 2017 Vraagprijs: ,-- v.o.n. Vesting van Delden - bouwnummer 03 Delden 25 september 2017 Vraagprijs: 279.000,-- v.o.n. Exterieur Makelaar Elles Ter Wee over het exterieur Muren alsof de tijd en geschiedenis ècht haar sporen hebben

Nadere informatie

Bezoekers kunnen kennis maken met de rijke geschiedenis van de boerderij en de omgeving.

Bezoekers kunnen kennis maken met de rijke geschiedenis van de boerderij en de omgeving. Museumboerd Bezoekers kunnen kennis maken met de rijke geschiedenis van de boerderij en de omgeving. erij Den Tip Mensen kunnen hier genieten van datgene wat ze in hun hele leven nooit gekend hebben. Mevrouw

Nadere informatie

Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht. Op de kaart hierboven zie je het hele gebied.

Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht. Op de kaart hierboven zie je het hele gebied. Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht In deze les en tijdens de excursie gaat het over het gebied de Hooge Boezem achter Haastrecht en het gebied eromheen. In de omgeving van Haastrecht en

Nadere informatie

De geschiedenis van de Polder van Biesland

De geschiedenis van de Polder van Biesland De geschiedenis van de Polder van Biesland Deze extra editie van de Nieuwsbrief van de Vereniging Noitdorpsche Historiën is gemaakt ter gelegenheid van de Bieslanddagen september 2008. Zij biedt een interessant

Nadere informatie

Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van

Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van sloten, beken en rivieren. Het waterschap meet hoeveel meststoffen

Nadere informatie

Film en. Een boerendorp. Thema 2 Vergelijken. Les 2.1 Een film over Willem Adriaensz. WOORDWEB: Een boerendorp. Woordweb : filmen

Film en. Een boerendorp. Thema 2 Vergelijken. Les 2.1 Een film over Willem Adriaensz. WOORDWEB: Een boerendorp. Woordweb : filmen Les 2.1 Een film over Willem Adriaensz WOORDWEB: Een boerendorp 1. Een boerendorp : een dorp met boerderijen 2. Leem: een soort grond die op klei lijkt. Leem wordt tussen het hout gesmeerd, waarna het

Nadere informatie

Een gedeelte van een stad of een groter dorp. Een wijk bestaat uit meerdere buurten.

Een gedeelte van een stad of een groter dorp. Een wijk bestaat uit meerdere buurten. Meander groep 5 Thema 1 Onderweg Aardrijkskunde Waarom is een nieuwe wijk hier gebouwd en niet daar? Wat voor gebouwen staan er? Waarom staan ze juist op die plek? Huizen, boerderijen, fabrieken en kantoren

Nadere informatie

TE KOOP. Bombaij 8 a K.K TD Doezum. Makelaardij van der Wier O.G.

TE KOOP. Bombaij 8 a K.K TD Doezum. Makelaardij van der Wier O.G. TE KOOP 595.000 K.K. Makelaardij van der Wier O.G. Provincialeweg 124 9865 AL Opende 0594-657401 info@makelaardijvanderwier.nl Bombaij 8 a 9863 TD Doezum Bombaij 8 a 9863 TD Doezum Inleiding Deze bijzondere

Nadere informatie

Natuurherstel en ontwikkeling op de overgang van zoet naar zout

Natuurherstel en ontwikkeling op de overgang van zoet naar zout Verslag excursie Subgroep Realisatie, 24 september 2009. Natuurherstel en ontwikkeling op de overgang van zoet naar zout We waren deze keer met een relatief kleine groep. We werden begeleid door Jeroen

Nadere informatie

ACHTERGRONDINFORMATIE VOOR DE DOCENT OVER DE NOORDMOLEN

ACHTERGRONDINFORMATIE VOOR DE DOCENT OVER DE NOORDMOLEN ACHTERGRONDINFORMATIE VOOR DE DOCENT OVER DE NOORDMOLEN U leest meer informatie over de Noordmolen en slim gebruik van duurzame energie. Verder vindt u ook algemene informatie over molens: - Geschiedenis

Nadere informatie

Bijlage I: Raamplan Kern Pijnacker

Bijlage I: Raamplan Kern Pijnacker Bijlage I: Raamplan Kern Pijnacker Karakteristiek van het gebied De kern van Pijnacker ligt in twee polders, de Oude Polder van Pijnacker (inclusief Droogmaking) en de Nieuwe of Drooggemaakte Polder (noordelijk

Nadere informatie

TE VOET NAAR HET PAARD

TE VOET NAAR HET PAARD Wandelnetwerk Noord-Holland TE VOET NAAR HET PAARD Het Paard van Marken is vooral wereldberoemd om de foto's van het kruiende ijs in de winter. Tekst en foto s Joop Duijs Ze kunnen in 1957 wel een dijk

Nadere informatie

Een andere mogelijke betekenis is dat het zou gaan over een verheffing naast de Zenne

Een andere mogelijke betekenis is dat het zou gaan over een verheffing naast de Zenne Heffen: Verklaring naam Heffen: Eerste maal vermelding in 1088 Heffena = Heffe en A Wil zeggen bezinksel en water Mogelijke betekenis: modderbeek of moerasgebied Een andere mogelijke betekenis is dat het

Nadere informatie

Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 1 Les 1

Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 1 Les 1 Woordenschat Taal Actief groep 4 Thema 1 Les 1 een hark Een lange steel met een soort kam van ijzer eraan. de fontein Een bak waaruit water spuit. Het is voor de sier. Een wasbak in de badkamer wordt ook

Nadere informatie

LESBLAD WATERKRINGLOOP GROEP 5-6

LESBLAD WATERKRINGLOOP GROEP 5-6 1 NAAM GROEP De reis van een waterdruppel Het water op aarde maakt verre reizen. De reizen van het water verlopen altijd in een rondje: de waterkringloop. Het begint met de zon De zon verwarmt het zeewater

Nadere informatie

Funderingsherstelmethoden. Datum 1 juli 2006 Wijziging A. Aangevuld 16 april 2007

Funderingsherstelmethoden. Datum 1 juli 2006 Wijziging A. Aangevuld 16 april 2007 Funderingsherstelmethoden Datum 1 juli 2006 Wijziging A. Aangevuld 16 april 2007 1 Inleiding In deze publicatie vindt u een overzicht van mogelijke funderingsherstelmethoden voor een houten fundering of

Nadere informatie

Rondje Vecht. Waterschap Amstel, Gooi en Vecht

Rondje Vecht. Waterschap Amstel, Gooi en Vecht Fietsroute Waterschap Amstel, Gooi en Vecht Rondje Vecht Ontdek de Nieuwe Hollandse Waterlinie, langs sluizen, kanalen en forten in de prachtige Vechtstreek. Water was het wapen van de Hollandse Waterlinie:

Nadere informatie

De Veenvaart... Kanaal met een verhaal!

De Veenvaart... Kanaal met een verhaal! Nieuwe Vaarroute! Open vanaf juni 2013 De Veenvaart... Kanaal met een verhaal! Vanaf juni 2013 is Nederland een prachtige vaarverbinding rijker: De Veenvaart. Deze nieuwe route voert door de Drentse en

Nadere informatie

Molenaars Route. Struinen = rondlopen, om te zien of je er iets kunt vinden Vorsen = onderzoek doen, nasporen.

Molenaars Route. Struinen = rondlopen, om te zien of je er iets kunt vinden Vorsen = onderzoek doen, nasporen. Droge voeten, daar zorgden vroeger de molens voor, boezemmolens, maar ook kleinere zoals de mooie wipwatermolens. Je gaat ze allemaal zien tijdens deze fietstocht. Tegenwoordig hebben ze daar moderne machines

Nadere informatie

De polders van Nederland een geologisch succesverhaal

De polders van Nederland een geologisch succesverhaal De polders van Nederland een geologisch succesverhaal Kim Cohen Universiteit Utrecht KNAG Onderwijsdag 2016 - Ronde B - Lezing B09 Bing maps Fysische Geografie UU Instructieboren te Montfoort al meer dan

Nadere informatie

FRIESE VEENWEIDEGEBIED HISTORIE EN VEENWEIDEVISIE

FRIESE VEENWEIDEGEBIED HISTORIE EN VEENWEIDEVISIE FRIESE VEENWEIDEGEBIED HISTORIE EN VEENWEIDEVISIE 30-3-2015 1 INTRODUCTIE Andrea Suilen Planvormer bij Wetterskip Fryslân o.a. betrokken bij; Uitvoeringsplan Veenweidevisie Waterbeheersingsprojecten veenweidegebied

Nadere informatie

Struinen door De Stille Kern

Struinen door De Stille Kern 58 Horsterwold Struinen door De Stille Kern Een 900 hectare groot natuurgebied waar natuurlijke processen volop de ruimte krijgen. Het gebied wordt begraasd door een kudde konikpaarden, die zorgen voor

Nadere informatie

Buitengebied. Beeldkwaliteitsplan Schermer 26 augustus concept en inhoud: la4sale - Amsterdam

Buitengebied. Beeldkwaliteitsplan Schermer 26 augustus concept en inhoud: la4sale - Amsterdam Buitengebied Beeldkwaliteitsplan Schermer 26 augustus 2005 concept en inhoud: la4sale - Amsterdam structuurloze losse korrels in de mooie Eilandspolder korrelloos Schermereiland groene lijnen van stolpboerderijen

Nadere informatie

Buitenles THEMA-handleiding De hoorn van de Vikingkoning Groep 6, 7 en 8

Buitenles THEMA-handleiding De hoorn van de Vikingkoning Groep 6, 7 en 8 BuitenWijs samen sterk in NME BuitenWijs brengt mensen actief met het buiten in aanraking, zodat zij wijs omgaan met hun eigen leefomgeving Buitenles THEMA-handleiding De hoorn van de Vikingkoning Groep

Nadere informatie

kloosterhaar groep 5 & 6 Klooster Groot Galilea in Sibculo inhoud LES

kloosterhaar groep 5 & 6 Klooster Groot Galilea in Sibculo inhoud LES kloosterhaar Klooster Groot Galilea in Sibculo LES 2 < kloosterhaar Docentenhandreiking Klooster Groot Galilea in Sibculo < 1200 1860 1870 1880 1890 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1980 1990 2000

Nadere informatie

OOSTWOLD Goldhoorn 19

OOSTWOLD Goldhoorn 19 OOSTWOLD Goldhoorn 19 Vraagprijs: 389.500 Omschrijving OOSTWOLD - Goldhoorn 19 Een fraaie boerderij van het zogenaamde Oldambster type gelegen aan het dorp Oostwold. Dit oerdegelijke gebouw is oorspronkelijk

Nadere informatie

Aardewerken pot Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het voorwerp is?... Munten Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het voorwerp is?...

Aardewerken pot Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het voorwerp is?... Munten Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het voorwerp is?... WERKBLAD 1 HET WERK VAN DE ARCHEOLOOG Kruis aan welk materiaal jij met je groepje onderzoekt. Bekijk de film en zoek het antwoord op de vraag. Aardewerken pot Vraag: hoe weet de onderzoeker hoe oud het

Nadere informatie

Molencontactdag Noord-Holland 7 oktober 2017

Molencontactdag Noord-Holland 7 oktober 2017 Molencontactdag Noord-Holland 7 oktober 2017 Deze 19 e molencontactdag werd weer een geslaagde bijeenkomst voor vele molenaars, moleneigenaren en molenliefhebbers. De ochtend bood een gevarieerd programma,

Nadere informatie

Route door Museum De Cruquius

Route door Museum De Cruquius Route door Museum De Cruquius 1 Aankomst in het museum De jassen worden opgehangen aan de kapstok. Tassen kunnen hier ook blijven staan. Leerlingen nemen eventueel hun beroepskaart mee, zodat ze in het

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Routekaarten voor het museumbezoek 17 Handleiding 17 Molenzaal 18 Ketelhuis 19 Waterschapszaal 20 Machinekamer 21

Inhoudsopgave. Routekaarten voor het museumbezoek 17 Handleiding 17 Molenzaal 18 Ketelhuis 19 Waterschapszaal 20 Machinekamer 21 Inhoudsopgave Blz. Educatief rollenspel in Museum De Cruquius 3 Inhoud 3 Materiaal 3 Doelgroep en groepsgrootte 3 Aansluiting op het onderwijs 3 Voorbereiding in de klas 4 Inhoud 4 De strijd tegen de Waterwolf

Nadere informatie

Verkenning RV Rijnland van mogelijke vaarverbindingen Vlietland Rotte

Verkenning RV Rijnland van mogelijke vaarverbindingen Vlietland Rotte Bijlage 1 bij zienswijze RV Rijnland Verkenning RV Rijnland van mogelijke vaarverbindingen Vlietland Rotte 1. Historie De ontwikkeling van de vaarweg van Rotterdam via de Rotte noordwaarts en die via Delft

Nadere informatie

TE KOOP. West Kinderdijk K.K XV Alblasserdam

TE KOOP. West Kinderdijk K.K XV Alblasserdam West Kinderdijk 341 2953 XV Alblasserdam TE KOOP 750.000 K.K. West Kinderdijk 341 2953 XV Alblasserdam Inleiding Oude tijden herleven in deze statige, vrijstaande villa. Aan de voorzijde heeft u uitzicht

Nadere informatie

LEZEN. Terpentijd - 1500

LEZEN. Terpentijd - 1500 1 LEZEN Terpentijd - 1500 Friesland bestaat eigenlijk uit drie delen: de klei, het veen en het zand. De eerste boeren woonden op het zand (De Wouden en Gaasterland). Hun aardewerk in de vorm van trechters

Nadere informatie

Informatieavond. Verbetering dijken langs de Oude Rijn, Harmelen e.o.

Informatieavond. Verbetering dijken langs de Oude Rijn, Harmelen e.o. Informatieavond Verbetering dijken langs de Oude Rijn, Harmelen e.o. 30 juni 2015 Programma Programma van de avond 19:30 21:00 uur Welkom Aanleiding voor de dijkverbetering; Ontwerpopgave; Korte Pauze;

Nadere informatie

DE BEEMSTER: Nederland en het water (een venster in de Canon van Nederland)

DE BEEMSTER: Nederland en het water (een venster in de Canon van Nederland) DE BEEMSTER: Nederland en het water (een venster in de Canon van Nederland) Van Amsterdam naar de Beemster Ook het platteland is grotendeels door mensen gemaakt. Een goed voorbeeld is de Beemster, een

Nadere informatie

De Himpenser poldermole. poldermole. De Himpenser. Bouwjaar: 1863 Functie: Poldermolen

De Himpenser poldermole. poldermole. De Himpenser. Bouwjaar: 1863 Functie: Poldermolen De Himpenser poldermole De Himpenser poldermole Bouwjaar: 1863 Functie: Poldermolen Het Wetterskip Fryslan gebruikt deze molen om de Hempenser polder (elektrisch) te bemalen. Enige historie: De Hempensermeer

Nadere informatie

Houtaantasting onder water -stopt het ooit-

Houtaantasting onder water -stopt het ooit- Houtaantasting onder water - stopt het ooit - René Klaassen 17 januari 2012 7 de nationale houten heipalendag Inleiding-1, tekst Beste mensen, Op de nationale houten heipalendag is houtaantasting natuurlijk

Nadere informatie

Fietsroute door de Zuidplaspolder. Zuidplaspolder Routebeschrijving 33 km

Fietsroute door de Zuidplaspolder. Zuidplaspolder Routebeschrijving 33 km Zuidplaspolder Routebeschrijving 33 km Deze fietstocht laat u de mooie plekjes en locaties zien waar wij van het hoogheemraadschap en de vereniging Molenvrienden Rottemerengebied trots op zijn. De fietsroute

Nadere informatie

ALBLASSERDAM, Kortland 42

ALBLASSERDAM, Kortland 42 Oosteinde 32 3466 LB Waarder (ZH) T 0348 50 22 24 F 0348 50 13 34 info@koningwitzier.nl www.koningwitzier.nl ALBLASSERDAM, Kortland 42 Melkveehouderijbedrijf op ruim 16 hectare grond De Koning & Witzier

Nadere informatie

Een wal van zand, klei of steen die mensen beschermt tegen hoog water. De plek waar het rivierwater in de zee uitkomt.

Een wal van zand, klei of steen die mensen beschermt tegen hoog water. De plek waar het rivierwater in de zee uitkomt. Meander Samenvatting groep 5 Thema 3 Waterland Samenvatting Langs de kust Nederland ligt voor de helft onder de zeespiegel. Heel vroeger woonden mensen dicht bij zee op terpen. Langs de kust beschermen

Nadere informatie

Wordingsgeschiedenis van Noord-Holland 2000 v.chr zeegat Bergen / achtste eeuw n.chr strandwallen+dorpen

Wordingsgeschiedenis van Noord-Holland 2000 v.chr zeegat Bergen / achtste eeuw n.chr strandwallen+dorpen Wordingsgeschiedenis van Noord-Holland 2000 v.chr zeegat Bergen / achtste eeuw n.chr strandwallen+dorpen Wordingsgeschiedenis van Noord-Holland Rond 800! veenpakket / 1350! eilanden met duinenrij 3 Landwinning

Nadere informatie

In dit boekje vindt u de elf mooiste wandelroutes in de Utrechtse Venen en de Lopikerwaard.

In dit boekje vindt u de elf mooiste wandelroutes in de Utrechtse Venen en de Lopikerwaard. In dit boekje vindt u de elf mooiste wandelroutes in de Utrechtse Venen en de Lopikerwaard. Recreatie Midden-Nederland neemt u graag mee op deze wandelingen. Voor de Utrechtse Recreatieschappen en de andere

Nadere informatie

De ontginning van het woeste land

De ontginning van het woeste land De ontginning van het woeste land In een tijdsbestek van 2000 jaar is het onland van het huidige Nederlandse grondgebied door mensenhanden in cultuur gebracht. De serie kaarten toont de ontginning van

Nadere informatie

Midden-Delflandroute. Route. 47.1 km

Midden-Delflandroute. Route. 47.1 km Route 6 47.1 km Midden-Delflandroute Midden-Delfland is een mini-groen Hart, dat ingeklemd ligt tussen Den Haag, Rotterdam en Delft. Het is nog steeds verrassend rustig en landelijk in dit mooie polderland.

Nadere informatie

Woordenschat les 8.1. Vervuilde grond?

Woordenschat les 8.1. Vervuilde grond? Woordenschat les 8.1 Vervuilde grond? Afgraven en de afgraving Afgraven is de grond of aarde weghalen door te graven. De afgraving is de plaats waar de grond wordt weggenomen. Boren We boren een gat in

Nadere informatie

Een goede voorbereiding is natuurlijk het halve werk. Daarom moeten jullie voor je naar de Woudse polder gaat eerst wat opzoeken op internet.

Een goede voorbereiding is natuurlijk het halve werk. Daarom moeten jullie voor je naar de Woudse polder gaat eerst wat opzoeken op internet. Wat is het geheim van de Woudse polder? t Woudt is een piepklein dorpje, in de Woudse polder. Al eeuwen staan hier op dezelfde plek een kerkje, een pastorie, een kosterswoning, een rijtje arbeidershuisjes

Nadere informatie

(De Sterreberg in het Drentse Nijeveen).

(De Sterreberg in het Drentse Nijeveen). Molens in Nederland De wipmolen is het oudste type watermolen en ontwikkelde zich begin 15e eeuw uit de standerdmolen. De naam ontleent de molen aan het 'uitwippen' van water. De molen, die minder sterk

Nadere informatie

Het rivierklei-landschap

Het rivierklei-landschap Het rivierklei-landschap Kaart rivierlandschap in Het huidige rivierengebied omvat de stroomgebieden van de Maas en de Rijn. De Rijn vertakt vrijwel direct na binnenkomst in ons land bij Lobith in een

Nadere informatie

BODEMDALING DOOR DIEPE EN ONDIEPE OORZAKEN

BODEMDALING DOOR DIEPE EN ONDIEPE OORZAKEN BODEMDALING DOOR DIEPE EN ONDIEPE OORZAKEN PETER VAN BERGEN NOORDELIJKE NETWERKDAG BODEM 18 MEI 2017 Tel.: 050 3164689 Postbus 610, 9700 AP Groningen www.commissiebodemdaling.nl Email: p.vanbergen@commissiebodemdaling.nl

Nadere informatie

oorspronkelijk een waddengebied,

oorspronkelijk een waddengebied, H E T O N T S T A A N V A N DE Z I J P E Tussen Petten en Huisduinen lagen in de 13e eeuw vlakke stranden, waarop hier en daar duinen. Dwars door de zandvlakten liepen geulen, onder andere ten noorden

Nadere informatie

Aluminium Broeikas. extremshops.eu Grape 1.01 17-06-10. Model: Grape. Benodigd gereedschap

Aluminium Broeikas. extremshops.eu Grape 1.01 17-06-10. Model: Grape. Benodigd gereedschap Aluminium Broeikas Model: Grape Benodigd gereedschap extremshops.eu Grape.0 7-06-0 Instructies Voor het juiste gebruik, raden we u aan de opbouw van de structuur op basis van deze gids te maken en deze

Nadere informatie

O-KAARTJES EXP 8B.indd 1 20-06-2005 10:56:1

O-KAARTJES EXP 8B.indd 1 20-06-2005 10:56:1 O-KAARTJES EXP 8B.indd 1 20-06-2005 10:56:1 1 Schachten (Bovenkant van het bouwmodel. Je kunt niet alles zien) In het begin konden we de vuursteen zo uit het bos halen. Je hoefde maar even te graven en

Nadere informatie

Roestig land. De Wijstgronden

Roestig land. De Wijstgronden Roestig land De Wijstgronden Verslag van de lezing en excursie van Professor R. T. van Balen en Nico Ettema voor de Werkgroep Geologie en Landschap. Bedafse Bergen, Uden. 10.00-1600 uur. Een mooie herfstdag.

Nadere informatie

De poldermolen Lesbrief van Stichting Molen De Vlieger te Voorburg Lesbrief bestemd voor leerlingen uit groep 7 van het basisonderwijs

De poldermolen Lesbrief van Stichting Molen De Vlieger te Voorburg Lesbrief bestemd voor leerlingen uit groep 7 van het basisonderwijs De poldermolen Lesbrief van Stichting Molen De Vlieger te Voorburg Lesbrief bestemd voor leerlingen uit groep 7 van het basisonderwijs De poldermolen 1. Geschiedenis van ons land Het westen van ons land

Nadere informatie

naam WERKBLAD in de buurt van de school Bekijk de buurt waar de school staat. Probeer de vragen te beantwoorden.

naam WERKBLAD in de buurt van de school Bekijk de buurt waar de school staat. Probeer de vragen te beantwoorden. WERKBLAD in de buurt van de school Bekijk de buurt waar de school staat. Probeer de vragen te beantwoorden. Ga het vragen. Zoek in boeken en op internet. Schrijf de antwoorden op. Zoek er plaatjes bij.

Nadere informatie

Van veen en turf LES2

Van veen en turf LES2 Van veen en turf Docentenhandreiking Van veen en turf Samenvatting In deze les leren de leerlingen het beroep van cartograaf kennen. Een cartograaf is iemand die kaarten maakt. Kaarten zijn plattegronden

Nadere informatie

groen in de stad BIOTOOPWANDELING BIOTOOPWANDELINGleidraad natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen biotoopstudie 1 MO biotoopstudie

groen in de stad BIOTOOPWANDELING BIOTOOPWANDELINGleidraad natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen biotoopstudie 1 MO biotoopstudie groen in de stad BIOTOOPWANDELING natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen 1 MO 01 Gewoon doen Deze wandeling met een biotooptas is ontwikkeld door het Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen, Milieudienst

Nadere informatie

GROOT-AMMERS, Achterland 12/12a

GROOT-AMMERS, Achterland 12/12a GROOT-AMMERS, Achterland 12/12a Woonboerderij ca. 1000m³ met ca. 800m² bijgebouwen en stalling, ondergrond en erf. Optie: extra aaneengesloten hectares grasland te verwerven. Partner voor boeren! Ons bedrijf

Nadere informatie

Lijnden, na*e verveners werden droge verveners.

Lijnden, na*e verveners werden droge verveners. Lijnden, na*e verveners werden droge verveners. Maar werd het lelijke eendje ook die mooie zwaan? Joop Baars, vrijdag 9 november, Cruquius Museum Turf - Hoogveenturf Prima brandstof voor ovens, brouwerijen

Nadere informatie

6Plekjes met voelbare historie

6Plekjes met voelbare historie 6Plekjes met voelbare historie Waterwegen hebben in heel veel belangrijke gebeurtenissen in de geschiedenis een rol gespeeld. Voor aanval en verdediging tijdens oorlogen, voor het vervoer van goederen

Nadere informatie

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk

Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk Informatie over de versterking van de Noord-Hollandse kust Voor je spreekbeurt of werkstuk De kust is (niet) veilig! De dijk aan de kust van Petten ziet er zo sterk en krachtig uit, maar toch is hij niet

Nadere informatie

Gemaal Eemnes. Door RICHARD SIERAT

Gemaal Eemnes. Door RICHARD SIERAT Gemaal Eemnes Door RICHARD SIERAT Sinds jaar en dag staat aan het einde van de Eemnesservaart het gemaal. Dit gemaal met naastgelegen sluis vormt een rijksmonument, maar het is vooral een belangrijke plek

Nadere informatie

Eemnes. De Eempolder ( Bron:

Eemnes. De Eempolder ( Bron: Eemnes De Eempolder ( Bron: www.eemvallei.nl) Introductie Eemnes is een kleine, zelfstandige gemeente in de provincie Utrecht, zeer centraal gelegen in het hart van Nederland. Onderzoek uit 2011 wees uit

Nadere informatie

Hoogblokland, Beemdweg 5

Hoogblokland, Beemdweg 5 Hoogblokland, Beemdweg 5 Oosteinde 32 3466 LB Waarder (ZH) T 0348 50 22 24 F 0348 50 13 34 info@koningwitzier.nl www.koningwitzier.nl Vleesveehouderij bedrijf met Rijksgoedgekeurde exportverzamelplaats

Nadere informatie

Zand en klei 1. Van veen tot weiland 2. Blad 1. Heide Een lage plant met paarse bloemen.

Zand en klei 1. Van veen tot weiland 2. Blad 1. Heide Een lage plant met paarse bloemen. 5 Lastige woorden Blad Zand en klei Heide Een lage plant met paarse bloemen. Voedingsstoffen Voedsel dat planten nodig hebben om te groeien. Boomgaard Een stuk land met fruitbomen. Greppel Een kleine droge

Nadere informatie

Op welke ondergrond leven wij in Pijnacker Noord?

Op welke ondergrond leven wij in Pijnacker Noord? Op welke ondergrond leven wij in Pijnacker Noord? De ondergrond van Pijnacker-Noord heeft in de loop der tijden veel veranderingen ondergaan. Deze veranderingen worden hieronder beschreven (vgl. Figuur

Nadere informatie

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes

Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes Route.nl - Meer dan 1900 gratis fietsroutes 1 van 7 Nederland Zuid-Holland Bodegraven-Reeuwijk 900m 35.7 (ongeveer 2:04 u.) Fietsroute 115186 2015 Falkplan BV 2 van 7 Nederland Zuid-Holland Bodegraven-Reeuwijk

Nadere informatie

De Worp. Wandelen. De Worp en omgeving; natte natuur en historie rondom Drimmelen

De Worp. Wandelen. De Worp en omgeving; natte natuur en historie rondom Drimmelen Wandelen De Worp en omgeving; natte natuur en historie rondom Drimmelen De Worp Staatsbosbeheer Regio Zuid Spoorlaan CH Tilburg T - www.staatsbosbeheer.nl Ongerepte natuur met een historische naam In de

Nadere informatie

bijzondere voorwaarden bij uw opstalverzekering

bijzondere voorwaarden bij uw opstalverzekering bijzondere voorwaarden bij uw opstalverzekering In begrijpelijke taal. Dat is echt HEMA! bijzondere voorwaarden opstalverzekering Blad versie 13.0, van 01 maart 10 2015 Bijzondere voorwaarden opstalverzekering

Nadere informatie

Rietveld 15 Hazerswoude-Dorp Vraagprijs ,-- k.k. : Vrijstaande woning

Rietveld 15 Hazerswoude-Dorp Vraagprijs ,-- k.k. : Vrijstaande woning Rietveld 15 Hazerswoude-Dorp Vraagprijs 635.000,-- k.k. RUST, RUIMTE, RIETVELD! Te Koop: een prachtig landhuis op een zeer uitzonderlijke locatie in de Randstad op 4.400 m² meter eigen grond (waarvan een

Nadere informatie

Staphorst op de kaart

Staphorst op de kaart Opdracht 1 Je krijgt een oude kaart van de. Deze kaart is in 1866 gemaakt. Dat is ongeveer 150 jaar geleden. Nodig: kleurpotloden 1. Onderstreep Rouveen, Staphorst en IJhorst met een rood potlood. 2. Zet

Nadere informatie

Nederland Waterland Basisonderwijs

Nederland Waterland Basisonderwijs Nederland Waterland Basisonderwijs Introductie Nederland is een land vol met water. Water in rivieren en meren. De zee klotst tegen onze duinen. En de zachte bodem van Nederland zit ook vol met water.

Nadere informatie