Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 1874 is dat anders. Kinderen. Waarom vinden mensen het goed dat kinderen werken?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 1874 is dat anders. Kinderen. Waarom vinden mensen het goed dat kinderen werken?"

Transcriptie

1 Werkblad Ω Een halve eeuw vooruitgang Werkblad Ω Les : Kinderarbeid Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 874 is dat anders. Kinderen Kinderarbeid moeten hun ouders helpen om geld te verdienen. Ze werken vaak in dezelfde fabriek als hun ouders. Of ze werken op het land. Veel mensen vinden het goed dat kinderen werken. Anders lopen ze maar over straat en vervelen zich. Rond 850 zijn er ook tegenstanders van kinderarbeid. Vaak zijn dat onderwijzers en artsen. Waarom vinden mensen het goed dat kinderen werken? 874 In 874 neemt de kamer een wet aan. Daar staat in dat kinderen onder de twaalf jaar niet mogen werken. Kamerlid Van Houten had de wet voorgesteld. Daarom heet die wet het kinderwetje van Van Houten. Wat vind je ervan dat kinderen onder twaalf jaar niet meer mogen werken? Een zee Ω werkbladen Ω groep 8 Ω Uitgeverij Zwijsen B.V. Ω

2 Werkblad Ω Een halve eeuw vooruitgang Werkblad Ω Les : Kiesrecht en partijen Tussen 85 en 887 mogen alleen rijke mannen kiezen wie het land bestuurt. Kiesrecht Ze moeten wel ouder zijn dan 5 jaar. In 887 verandert dat. Dan mogen ook mannen met goede banen kiezen. Arme mannen en vrouwen mogen niet kiezen. In 97 verandert er weer wat. Dan mogen alle mannen kiezen. En in 99 krijgen ook vrouwen kiesrecht. Wij eisen kiesrecht! Waarom wilden rijke mannen niet dat vrouwen ook konden kiezen, denk je? Conservatief en progressief In de tijd van koning Willem I waren er geen politieke partijen. Onder Willem II ontstaan er twee partijen. De ene groep wil alles zo houden als het is. Zij worden conservatief genoemd. De andere partij wil veranderingen. De macht van de koning moet kleiner worden. Zij zijn progressief. Trek een lijn naar de goede uitspraak. conservatief Ik wil dat de koning minder macht krijgt. progressief Ik vind het niet nodig dat vrouwen mogen kiezen. Een zee Ω werkbladen Ω groep 8 Ω Uitgeverij Zwijsen B.V. Ω

3 Werkblad 3 Ω Een halve eeuw vooruitgang Werkblad 3 Ω Les : Kiesrecht en partijen Koning Willem I bestuurt samen met de Eerste Kamer en Tweede Kamer het Eerste Kamer en Tweede Kamer land. Hij benoemt de leden van de Eerste Kamer. De besturen van de provincies benoemen de leden van de Tweede Kamer. De progressieven zijn het daar niet mee eens. Zij willen dat de koning minder macht krijgt. In 848 krijgen zij hun zin. De grondwet verandert. De koning mag zich niet meer rechtstreeks met de gang van zaken bemoeien. Politieke partijen In 879 wordt de eerste politieke partij opgericht door protestanten. De partij heet de ARP. In 88 wordt de socialistische partij SDB opgericht. Deze partij komt op voor arme mensen en voor arbeiders. Een paar jaar later, in 885, wordt door de liberalen de Liberale Unie opgericht. Ze willen dat de regering zorgt voor orde en rust. De regering moet zich zo min mogelijk bemoeien met de burgers. In 898 komt er nog een partij bij waar het geloof een belangrijke rol speelt, de RKSP. De ARP en de RKSP worden confessionele partijen genoemd. Confessie betekent geloof. Wat gebeurt er in 848? Een zee Ω werkbladen Ω groep 8 Ω Uitgeverij Zwijsen B.V. Ω

4 Werkblad 4 Ω Een halve eeuw vooruitgang Werkblad 4 Ω Les 3: Ziekte en dood Water In het midden van de negentiende eeuw wonen veel mensen dicht op elkaar in de steden. De huizen zijn klein, donker en vochtig. In de straten ligt veel vuil. De meeste mensen moeten hard werken en verdienen weinig geld. Daarom kunnen arme mensen geen drinkwater kopen. Ze drinken regenwater of water uit de gracht. Het water van de gracht is niet schoon. Riolen komen in de gracht uit. En mensen wassen er hun kleren in. Van het vuile water worden mensen ziek. Waarom drinken de mensen vuil water? Kunnen arme mensen ook nog ziek worden van andere dingen? Cholera Uit Azië komt de ziekte cholera. Mensen krijgen diarree en drogen uit. De ziekte ontstaat door slechte hygiëne. Dat weten de mensen in de negentiende eeuw niet. Zieken krijgen warme pap en kamillethee en moeten onder warme dekens liggen. Maar dat helpt niet. Veel mensen sterven. 3 Wat kunnen mensen doen om te voorkomen dat ze cholera krijgen, denk je? Een zee Ω werkbladen Ω groep 8 Ω Uitgeverij Zwijsen B.V. Ω

5 Werkblad 5 Ω Een halve eeuw vooruitgang Werkblad 5 Ω Les 4: Uitvindingen en ontdekkingen In de negentiende eeuw zijn veel uitvindingen gedaan. In die eeuw maken mensen Uitvindingen kennis met dingen die wij tegenwoordig heel gewoon vinden, zoals elektriciteit, de radio, de telefoon, de gloeilamp en de lift. Er worden ook uitvindingen gedaan die wij niet meer gebruiken, zoals de fonograaf, de petroleumlamp en de telegraaf. Al die uitvindingen maken het leven van de mensen in die tijd een stuk eenvoudiger. Kleur de rondjes bij het goede antwoorden. Hoe vertelt Ada uit Den Haag in de negentiende eeuw het laatste nieuwtje aan haar zus Agneta uit Amsterdam? Ada stuurt een mailtje naar Agneta. Ada schrijft Agneta een brief. Ada stuurt Agneta een sms je. Ada belt Agneta op. Stoom Door water te verhitten ontstaat er stoom. Veel machines werken op stoom, bijvoorbeeld weefgetouwen, stoomschepen en treinen. Treinen zorgen ervoor dat mensen zich sneller kunnen verplaatsen en dat producten sneller op de plaats van bestemming zijn. Noem een voordeel van stoom. Een zee Ω werkbladen Ω groep 8 Ω Uitgeverij Zwijsen B.V. Ω

6 Werkblad 6 Ω Een halve eeuw vooruitgang Werkblad 6 Ω Les 5: Een wereld vol fabrieken Al het werk werd altijd door mens en dier gedaan. En door windmolens. Stoomkracht In de negentiende eeuw komt daar verandering in. Stoom wordt gebruikt om machines aan te drijven. Met stoomkracht kunnen veel machines tegelijk werken. Die machines staan in fabrieken. Stoommachine. Huizen in de buurt van de fabriek. Fabrieken Steeds meer mensen gaan in fabrieken werken. De fabrieksarbeiders hebben een beter bestaan dan de handarbeiders. Sommige bazen laten fabrieksscholen bouwen en huizen voor de arbeiders. Maar het werk in de fabriek is ongezond. En de arbeiders krijgen weinig loon. Industriële revolutie In de negentiende eeuw verandert er veel. Er komen steeds meer fabrieken met machines. Na 900 groeit de industrie snel door alle uitvindingen die worden gedaan. Stoomkracht wordt vervangen door gas, benzine en elektriciteit. Al die technische ontwikkelingen samen worden de industriële revolutie genoemd. Wat was er eerst? Zet in de goede volgorde: stoomkracht, menskracht, windkracht. Wat was het voordeel van werken in de fabriek? Een zee Ω werkbladen Ω groep 8 Ω Uitgeverij Zwijsen B.V. Ω

Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 1874 is dat anders. Kinderen. Waarom vinden mensen het goed dat kinderen werken?

Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 1874 is dat anders. Kinderen. Waarom vinden mensen het goed dat kinderen werken? Werkblad Ω Een halve eeuw vooruitgang Werkblad Ω Les : Kinderarbeid Tegenwoordig werken jonge kinderen niet. Tot 874 is dat anders. Kinderen Kinderarbeid moeten hun ouders helpen om geld te verdienen.

Nadere informatie

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT Wie zei: Het is mijn taak om dit land goed te besturen. Maar al die ministers moeten zich er niet mee bemoeien. 1. koning Willem I 2. koning Willem II 3. koning

Nadere informatie

Burgers en Stoommachines. Tot 1:20

Burgers en Stoommachines. Tot 1:20 Burgers en Stoommachines Tot 1:20 Wat gaan we leren? 1. Welke gevolgen de technische uitvindingen hadden. 2. Wat er in de grondwet van 1848 stond. 3. Welke groepen minder rechten hadden dan andere groepen.

Nadere informatie

Les 1: Kinderarbeid. Bedelende jongen

Les 1: Kinderarbeid. Bedelende jongen Les 1: Kinderarbeid Les 1: Kinderarbeid Het fenomeen kinderarbeid Kinderarbeid bestaat al net zolang als de mensheid bestaat. In de prehistorie gingen kinderen vaak mee op jacht of hielpen ze bij het verzamelen

Nadere informatie

Informatie over Kinderarbeid.

Informatie over Kinderarbeid. Informatie over Kinderarbeid. (bron: lesbrief Per dag wijzer). Wat is kinderarbeid? Kinderen hebben recht op vrije tijd. Die kunnen ze gebruiken om te spelen, naar een museum of een popconcert te gaan,

Nadere informatie

2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw

2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw 2,1: Nederlands-Indië, 19 e eeuw 1830 1870: Javaanse boer werkt voor Nederlandse staat: - cultuurstelsel - Herendiensten van verliespost naar wingewest Vanaf 1870: modern imperialisme particuliere bedrijven

Nadere informatie

De sociale kwestie, d.w.z. het vraagstuk van de slechte leef- woon- en werkomstandigheden van de (fabrieks)arbeiders en hun gezinnen.

De sociale kwestie, d.w.z. het vraagstuk van de slechte leef- woon- en werkomstandigheden van de (fabrieks)arbeiders en hun gezinnen. Hoofdstuk 2 De arbeiders lat van zich hor De historicus Brugman citeert in zijn boek Het ontwak der arbeidde klasse e dokter uit Gouda, die in 1842 schrijft over kinder van 7 jaar die in de textielindustrie

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 1 Ω Steden Ω Les 1: De middeleeuwse steden Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 1 Ω Steden Ω Les 1: De middeleeuwse steden Naam: Werkblad Ω Steden Ω Les : De middeleeuwse steden De middeleeuwse steden Aan het eind van de middeleeuwen is de adel de baas. De adel is rijk en heeft alle grond. De kasteelheer woont met zijn vrouw, kinderen

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd?

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.6 Emancipatie en democratisering. Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Onderzoeksvraag: Hoe werd de politiek gedemocratiseerd? Kenmerkende aspecten: * Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen aan het politiek proces. * De opkomst van

Nadere informatie

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk.

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk. Werkblad 7 Ω Oorlog en crisis Ω Les : De Eerste Wereldoorlog Het begin van de Eerste Wereldoorlog Rond 900 zijn er twee kampen in Europa. Rusland, Frankrijk en Groot- Brittannië aan de ene kant. Oostenrijk-

Nadere informatie

Politieke stromingen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61325

Politieke stromingen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61325 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 19 oktober 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres https://maken.wikiwijs.nl/61325 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

De Industriële Revolutie. Veranderingen in de landbouw

De Industriële Revolutie. Veranderingen in de landbouw De Industriële Revolutie Veranderingen in de landbouw Hoe het eerst ging In de middeleeuwen was 90 procent van de bevolking boer Dit was geen keuze, maar noodzaak De opbrengt van de grond lag laag! Ondanks

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland Gebruik bron 1 en 2. 1p 1 De twee bronnen hebben te maken met de constitutionele monarchie. Welke

Nadere informatie

Politieke stromingen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Politieke stromingen hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 25 June 2015 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/61325 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2006

Examen VMBO-GL en TL 2006 Examen VMBO-GL en TL 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Naam:.. Fotokopie begrippen

Naam:.. Fotokopie begrippen Tl3_begrippen.doc Naam:.. Fotokopie begrippen 1. Het communisme + vragen 2. Rusland rond 1917 + vragen 3. Stalin 4. West-Europa in de tijd van de Industriële Revolutie + vragen 5. De sociale kwestie en

Nadere informatie

Eureka 2M volledig herziene 5 e druk,

Eureka 2M volledig herziene 5 e druk, Eureka 2M volledig herziene 5 e druk, 2015-2016 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De bedoeling is, dat je eerst

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Er worden heel veel kinderen geboren. Werkblad 22 Ω Na 1945 Ω Les 1: Dertig jaar verschil Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Er worden heel veel kinderen geboren. Werkblad 22 Ω Na 1945 Ω Les 1: Dertig jaar verschil Naam: Werkblad Ω Na 945 Ω Les : Dertig jaar verschil In de Tweede Wereldoorlog is er veel vernield in Nederland. Na de oorlog is er Na de Tweede Wereldoorlog geen geld meer om het land op te bouwen. De Verenigde

Nadere informatie

Les 5: De leefomstandigheden van de Maastrichtse arbeiders

Les 5: De leefomstandigheden van de Maastrichtse arbeiders Les 5: De leefomstandigheden van de Maastrichtse arbeiders Les 5: Leefomstandigheden De kloof tussen arm en rijk De afstand tussen arm en rijk was in de negentiende eeuw veel groter dan nu. Door de toenemende

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland 1p 1 Op welke manier werd de Tweede Kamer tussen 1848 en 1917 samengesteld? A De leden werden benoemd

Nadere informatie

Werkblad 1 Vroeger en nu

Werkblad 1 Vroeger en nu Werken en school. Lees en vul in: Werkblad 1 Vroeger en nu Vroeger werkten de kinderen mee op het land of thuis (helpen met thuisweven of thuisspinnen bijvoorbeeld), de meisjes hielpen ook nog in het huishouden.

Nadere informatie

STOOM, MACHINES EN ARBEIDERS

STOOM, MACHINES EN ARBEIDERS ERFGOEDEDUCATIE Het zinvol beleven van het erfgoed is een centraal begrip in de didactiek voor erfgoededucatie. Het werken met het erfgoed wordt gestuurd door het stellen van betekenisvolle vragen. De

Nadere informatie

Monarchie! vmbo. Leerdoel De leerlingen zien welke taken/regels onze huidige koning(in) heeft.

Monarchie! vmbo. Leerdoel De leerlingen zien welke taken/regels onze huidige koning(in) heeft. Monarchie! vmbo Sinds 1848 heeft de koning geen politieke macht meer. Hij moet zich houden aan de grondwet. Hieronder staan 20 regels voor het koningshuis. Welke 8 regels passen er bij ons huidige koningshuis?

Nadere informatie

Inhoud Thema 6.1 Ontdekkers en hervormers Thema 6.2 Regenten en vorsten Thema 6.3 Pruiken en revoluties Thema 6.4 Burgers en stoommachines

Inhoud Thema 6.1 Ontdekkers en hervormers Thema 6.2 Regenten en vorsten Thema 6.3 Pruiken en revoluties Thema 6.4 Burgers en stoommachines Inhoud Thema 6.1 Ontdekkers en hervormers 3 Thema 6.2 Regenten en vorsten 6 Thema 6.3 Pruiken en revoluties 9 Thema 6.4 Burgers en stoommachines 11 Eigentijds Eigentijds 6.1 Ontdekkers en hervormers 1.

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie.

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie. Onderzoeksvraag: Waardoor ontstonden het liberalisme en het socialisme, en hoe dachten liberalen en socialisten over de sociale kwestie? Kenmerkende aspect: De opkomst van de politiek maatschappelijke

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

een zee In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht.

een zee In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht. Werkblad 3 Ω De Republiek Ω Les : Regenten, burgers en gemeen In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht. Rijk

Nadere informatie

2 VMBO-BK(G) DEEL A. geschiedenis voor de onderbouw

2 VMBO-BK(G) DEEL A. geschiedenis voor de onderbouw 2 VMBO-BK(G) DEEL A geschiedenis voor de onderbouw Inhoudsopgave Introductie 3 1 De tijd van pruiken en revoluties Opstand tegen onrecht 1 Oriëntatie 6 Basis 2 De Franse Revolutie 8 3 Nederland 14 4 Slaven

Nadere informatie

Doelgroep Leerlingen van de groepen 7 en 8 van het basisonderwijs (10-12 jaar)

Doelgroep Leerlingen van de groepen 7 en 8 van het basisonderwijs (10-12 jaar) 5 mei Inleiding Op 5 mei 1874 nam de Tweede Kamer een wetsontwerp aan dat later de befaamde Kinderwet zou worden. Het wetsontwerp is opgesteld door Samuël van Houten, één van de leden van de Tweede Kamer.

Nadere informatie

UNICEF stelt voor: de Millenniumdoelstellingen! Maak kennis met onze kids WaSH-ambassadeurs Bezoek het Vredeshuis in Gent

UNICEF stelt voor: de Millenniumdoelstellingen! Maak kennis met onze kids WaSH-ambassadeurs Bezoek het Vredeshuis in Gent UNICEF stelt voor: de Millenniumdoelstellingen! Maak kennis met onze kids WaSH-ambassadeurs Bezoek het Vredeshuis in Gent Driemaandelijks magazine nr. 21 juli-augustus-september 2010 Hoi unicefkids! Hebben

Nadere informatie

Lees pagina 2 en 3 van je lesboek en kijk goed naar de afbeeldingen. Beantwoord daarna de opdrachten.

Lees pagina 2 en 3 van je lesboek en kijk goed naar de afbeeldingen. Beantwoord daarna de opdrachten. Kinderarbeid lesboek pagina 3 Lees pagina en 3 van je lesboek en kijk goed naar de afbeeldingen. Beantwoord daarna de opdrachten. Kijk in je lesboek op pagina naar het Boek van de Tijd. Wat voor werk doen

Nadere informatie

Examen VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VMBO-KB 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 44 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 57

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2006

Examen VMBO-GL en TL 2006 Examen VMBO-GL en TL 2006 tijdvak 2 dinsdag 20 juni 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron!

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Energie 5 en 6 3 Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Filmpjes werkblad Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: weten dat fossiele brandstoffen hele oude resten van planten zijn. kunnen een

Nadere informatie

Wat vindt de ChristenUnie belangrijk

Wat vindt de ChristenUnie belangrijk Wat vindt de ChristenUnie belangrijk Verkiezingsprogramma in eenvoudige taal Tweede Kamer 2017-2021 Verkiezingsprogramma 2017-2021 Eenvoudige taal Over een paar weken kiest Nederland een nieuwe regering.

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 17 Ω Over Indië en Suriname Ω Les 1: Van Batavia tot Jakarta Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 17 Ω Over Indië en Suriname Ω Les 1: Van Batavia tot Jakarta Naam: Werkblad 7 Ω Over Indië en Suriname Ω Les : Van Batavia tot Jakarta VOC Schepen van de VOC varen naar Indië om specerijen te halen. Specerijen zijn bijvoorbeeld peper, kruidnagel en nootmuskaat. De reis

Nadere informatie

1. Verdeel de klas in 8 groepen van 3 à 4 leerlingen. 3 liberalen, 3 confessionelen en 2 socialisten.

1. Verdeel de klas in 8 groepen van 3 à 4 leerlingen. 3 liberalen, 3 confessionelen en 2 socialisten. FORMATIESPEL PACIFICATIE KORTE OMSCHRIJVING WERKVORM De leerlingen spelen in groepjes een onderhandelingsspel, gesitueerd in de jaren 10 van de twintigste eeuw. Bij dit spel moeten de leerlingen zich verplaatsen

Nadere informatie

Lesbrief Iedereen betaalt belasting

Lesbrief Iedereen betaalt belasting Lesbrief Iedereen betaalt belasting inleiding Iedereen betaalt belasting» waar komt het geld vandaan?» waar gaat het geld naar toe?» nederland, europa en de wereld» Iedereen betaalt belasting 1 Iedereen

Nadere informatie

Les 8: Bronvermeldingen en bijlagen

Les 8: Bronvermeldingen en bijlagen Les 8: Bronvermeldingen en bijlagen Antwoorden Antwoorden les 1 A. De ouders konden hun grote gezinnen niet alleen onderhouden. B. Geldgebrek binnen het gezin. C. Ze dachten dat de kinderen zo orde en

Nadere informatie

Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen

Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen Ruimte voor beeld 21,6 x 8,7 cm Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen Plan EU Eerste VN Dag voor het Meisje: 11 oktober ONE G7 Summit München juni

Nadere informatie

!"#$%&'&(%)*#+&,-#./##

!#$%&'&(%)*#+&,-#./## Brandaan samenvatting groep 6 Mijn Malmberg!"$%&'&(%)*+&,-./ :%$)-%330); (%)*+&0)&1$23.*%$!"$%&%'%"()%"$%%%*++%,$-%$%,./"$%%",)01%"2%./"3,)014/"$%.5./"$6785(%,$/8+/54%( 9%"(,*8'/"$%4/"$%.67.'/"/:;11%"1>>?.)%$%"*)($%4%.%+%,%.$"//,$%&%5(/$6

Nadere informatie

Inleiding regeerakkoord Vertrouwen in de toekomst

Inleiding regeerakkoord Vertrouwen in de toekomst Inleiding regeerakkoord 2017-2021 Vertrouwen in de toekomst Inleiding Mensen in Nederland hebben veel vrijheid. Nederlanders vormen een sterke groep. Iedereen kan proberen om verder te komen in zijn leven.

Nadere informatie

B R O N N E N B O E K. Arm en Rijk

B R O N N E N B O E K. Arm en Rijk B R O N N E N B O E K Arm en Rijk Hoeden en Petten Den Haag wordt ook wel de stad van de HOEDEN EN PETTEN genoemd. Vergeleken met andere steden wonen hier veel rijke mensen en veel arme mensen. Dat was

Nadere informatie

Stoomkracht Burgers en Stoommachines Groep 8 Handleiding voor de leerkracht Informatie voor de geschiedenislessen Hoofdopdrachten Materialen;

Stoomkracht Burgers en Stoommachines Groep 8 Handleiding voor de leerkracht Informatie voor de geschiedenislessen Hoofdopdrachten Materialen; Stoomkracht Burgers en Stoommachines Groep 8 Handleiding voor de leerkracht Deze handleiding en de opdrachten zijn bedoeld als aanvulling op de geschiedenislessen over burgers en stoommachines. De lesonderdelen

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

een zee Sparta Sparta is een stad in Griekenland. Rond 600 voor Christus waren de steden in

een zee Sparta Sparta is een stad in Griekenland. Rond 600 voor Christus waren de steden in Werkblad 9 Ω Grieken en Romeinen Ω Les : Grieken: goden en mensen Sparta Sparta is een stad in Griekenland. Rond 600 voor Christus waren de steden in Griekenland heel belangrijk. Ze werden stadstaten genoemd.

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen HAVO 2007 tijdvak 2 woensdag 20 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 29 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

1 De economische ontwikkeling van Nederland in de 19-de eeuw

1 De economische ontwikkeling van Nederland in de 19-de eeuw De Economische ontwikkeling van Nederland in de 19-de eeuw Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De bedoeling is,

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2007-I

Eindexamen geschiedenis havo 2007-I Van kind tot burger: Volksopvoeding in Nederland (1780-1901) De Calvinisten hechtten er veel belang aan dat de mensen zelf de Bijbel konden lezen. 1p 1 Welk gevolg had dit voor het onderwijs in de Republiek?

Nadere informatie

De wereld op zijn kop! Kan de wereld op zijn kop staan? Met gym heb je het vast wel eens geprobeerd Op je kop staan, bedoel ik, soms lukt het

De wereld op zijn kop! Kan de wereld op zijn kop staan? Met gym heb je het vast wel eens geprobeerd Op je kop staan, bedoel ik, soms lukt het De wereld op zijn kop! Kan de wereld op zijn kop staan? Met gym heb je het vast wel eens geprobeerd Op je kop staan, bedoel ik, soms lukt het Maar het duurt maar heel even dat op de kop staan De wereld

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2006 tijdvak 1 woensdag 31 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 51 punten

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen Tijdvak 7 Toetsvragen 1 In de Tijd van Pruiken en Revoluties hielden kooplieden uit de Republiek zich bezig met de zogenaamde driehoekshandel. Tussen welke gebieden vond deze driehoekshandel plaats? A

Nadere informatie

Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten

Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten Jagers & boeren Waarvan leefden de jagers-verzamelaars? Jagers & boeren Waarvan leefden de boeren? Van de jacht en van vruchten en planten Van de oogst van hun land en van hun dieren Jagers & boeren Wat

Nadere informatie

13 37 38 39 43 100 EXMENVRGEN IJ HET FOTOOEK EN DE FILM NR NEDERLND Nummer Vraagtekst Correcte antwoord vb01 U ziet de Nederlandse vlag. Wat zijn de kleuren van de Nederlandse vlag? vb02 U ziet een foto.

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. SOCIALE ZEKERHEID EN VERZORGINGSSTAAT IN NEDERLAND + ONTWIKKELING VAN DE GEZONDHEIDSZORG IN NEDERLAND 1p 1 Een verzorgingsstaat

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II DE INDUSTRIËLE SAMENLEVING IN NEDERLAND DE VERHOUDING MENS EN MILIEU + 1p 21 Geef één voorbeeld van aantasting van het milieu door menselijk ingrijpen in Nederland uit de periode vóór de Industriële Revolutie.

Nadere informatie

Naam: INDIA EN ARMOEDE

Naam: INDIA EN ARMOEDE Naam: INDIA EN ARMOEDE In India is het verschil tussen arme en rijke mensen erg groot. Een klein deel van de Indiërs is heel rijk. Maar de meeste mensen zijn er erg arm. Ze werken hard voor weinig geld

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? 2 Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

Content onderzoek verslag Nederlands kinderarbeid in de 19e eeuw

Content onderzoek verslag Nederlands kinderarbeid in de 19e eeuw Content onderzoek verslag Nederlands kinderarbeid in de 19e eeuw Inleiding Dit is een verslag over gepleegde research op het gebied van Nederlands kinderarbeid in de 19e eeuw. Dit onderwerp komt voort

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen presenteert DE KNAPPE DWAZE KONING

Bijbel voor Kinderen presenteert DE KNAPPE DWAZE KONING Bijbel voor Kinderen presenteert DE KNAPPE DWAZE KONING Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Lyn Doerksen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door:

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

- toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in

- toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in Techniek Praktisch - toelichting op het programma - Zet de radio eens aan. Wil je koffie? Hé, hoe kan dat nou, de computer doet het niet, o ja de stekker zit niet in We zijn de hele dag afhankelijk van

Nadere informatie

Examen VMBO-KB 2015. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1 maandag 18 mei 9.00-11.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VMBO-KB 2015. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1 maandag 18 mei 9.00-11.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VMBO-KB 2015 tijdvak 1 maandag 18 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 40 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54

Nadere informatie

DE KNAPPE DWAZE KONING

DE KNAPPE DWAZE KONING Bijbel voor Kinderen presenteert DE KNAPPE DWAZE KONING Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Lyn Doerksen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door:

Nadere informatie

Grote uitvindingen en het leven in een speciale eeuw

Grote uitvindingen en het leven in een speciale eeuw Grote uitvindingen en het leven in een speciale eeuw Amsterdam, augustus 2016 Beste Robert Gordon, In 1870 was de levensstandaard van de gemiddelde Amerikaan laag. Niet zoals in de middeleeuwen, maar toch.

Nadere informatie

Memo 4 vmbo-kgt Historisch overzicht Hoofdstuk 1 Nederland en Indonesië Oriëntatie

Memo 4 vmbo-kgt Historisch overzicht Hoofdstuk 1 Nederland en Indonesië Oriëntatie Memo 4 vmbo-kgt Historisch overzicht Hoofdstuk 1 Nederland en Indonesië Oriëntatie 1 a B, C. b De minister van Oorlog kreeg een telegram. Hij bracht koningin Wilhelmina op de hoogte. 2 1 Je kunt meer pakketten

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2010 tijdvak 1 vrijdag 21 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 39 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54 punten

Nadere informatie

Lijst met websites voor het project Moderne Geschiedenis van Alles-in-1

Lijst met websites voor het project Moderne Geschiedenis van Alles-in-1 Lijst met websites voor het project Moderne Geschiedenis van Alles-in-1 Algemene zoeksites: Denk van tevoren na over het trefwoord waarmee je zoekt. www.netwijs.nl www.meestersipke.nl www.google.nl ook

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM WERKEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

Peter M. Kalf. Wellness³. Verslag van de 10 jaar research van de saunafanclub.nl

Peter M. Kalf. Wellness³. Verslag van de 10 jaar research van de saunafanclub.nl Peter M. Kalf Wellness³ Verslag van de 10 jaar research van de saunafanclub.nl Tweede druk versie 10-2016 copyright All rights reserved. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar

Nadere informatie

Spoorwegmuseum Molens boerderijen

Spoorwegmuseum Molens boerderijen Bronnen Noem een bron uit de tijd van de wereldoorlogen. Moet op het kaartje staan. Bronnen Welk museum staat in Utrecht waar je o.a. stoommachines kan zien? Stadwijken Openluchtmuseum Spoorwegmuseum Molens

Nadere informatie

KIJKWIJZER FDN MUSEUM

KIJKWIJZER FDN MUSEUM KIJKWIJZER FDN MUSEUM Welkom in Heerenveen Museum. Hier ontdek je het verhaal van Heerenveen. Je gaat straks kijken naar het Ferdinand Domela Nieuwenhuis Museum. Domela had een duidelijke mening over drank

Nadere informatie

Thema : Licht Onderwerp : Het licht bij de oermens!

Thema : Licht Onderwerp : Het licht bij de oermens! 1 Thema : Licht Onderwerp : Het licht bij de oermens! Het licht bij de oermens! Onze allereerste voorouders waren voor de ontdekking van het vuur aangewezen op de zon. De zon gaf hun immers warmte en licht.

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma

Verkiezingsprogramma Verkiezingsprogramma Op 15 maart zijn er weer verkiezingen. Iedereen mag kiezen op welke politieke partij hij of zij stemt. We kiezen dan de partijen die vier jaar lang samen bepalen wat er gebeurt. En

Nadere informatie

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken)

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Ik vertel jullie in mijn spreekbeurt meer over water en drinkwater. Eerst vertel ik wat water is, waarom water het allerbelangrijkste is voor leven, en

Nadere informatie

Verenigde Staten Ontwikkeling van de burgerrechten

Verenigde Staten Ontwikkeling van de burgerrechten Verenigde Staten Ontwikkeling van de burgerrechten 1.2-2.3-3.3 Inleiding Deze opdracht gaat over de ontwikkeling van de burgerrechten. Hierbij staat de status van de zwarte bevolking in de Verenigde Staten

Nadere informatie

Instructieboek: de was doen

Instructieboek: de was doen Instructieboek: de was doen Voor de Mpower - coach Mpower - coach Instructieboek Versie 0.5-2014 Pagina 1 Mpower - coach Instructieboek Versie 0.5-2014 Pagina 2 Inhoud: Inhoud blz. 3 Mpower-coach blz.

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje b Bijlage VMBO-KB 2007 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje Staatsinrichting van Nederland bron 1 Over een demonstratie op 15 maart 1848. Grote opschudding bij de regering en het

Nadere informatie

1. volksbuurt. onderwerpen

1. volksbuurt. onderwerpen Joop en Jopie! Leven in een volksbuurt rond 1900 onderwerpen 1. volksbuurt Joop en Jopie leefden rond 1900 in Wijk C in Utrecht. Hoe lang geleden is dat? Reken het maar eens uit. Leefden jouw opa en oma

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Bijlage 4 Verklarende woordenlijst Ambtenaar persoon die een baan heeft bij de overheid Amendement de Tweede Kamer wil iets aan een voorstel voor een wet veranderen B en W de burgemeester en de wethouders

Nadere informatie

Leergebied: Zuid Nederland. Constructies. De mens draagt al meer dan 5000 jaar iets om zijn lichaam. Zo blijft het lichaam warm!

Leergebied: Zuid Nederland. Constructies. De mens draagt al meer dan 5000 jaar iets om zijn lichaam. Zo blijft het lichaam warm! Techniekkit: Domein: Competentie: Leergebied: Zuid Nederland Constructies Reflectie Geschiedenis De mens draagt al meer dan 5000 jaar iets om zijn lichaam. Zo blijft het lichaam warm! 1. Maar droegen de

Nadere informatie

een zee Rendierjagers De rendierjagers leefden in de prehistorie in ons land. Dat is de tijd voordat de van tijd een zee van tijd

een zee Rendierjagers De rendierjagers leefden in de prehistorie in ons land. Dat is de tijd voordat de van tijd een zee van tijd Werkblad Ω Een tijd geleden... Ω Les : Rendierjagers Rendierjagers De rendierjagers leefden in de prehistorie in ons land. Dat is de tijd voordat de mensen konden schrijven. Ze woonden niet op een vaste

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00-11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-D Gebruik het bronnenboekje. Dit examen

Nadere informatie

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben van politiek. Samen met je

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE BB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE BB Examen VMBO-BB 2006 tijdvak 2 woensdag 21 juni 9.00 10.30 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE BB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage. Dit examen bestaat

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN Lesbrief Primair onderwijs - MIDDENBOUW DUURZAAM WERKEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.1 De Industriële Revolutie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.1 De Industriële Revolutie Onderzoeksvraag: Hoe droegen veranderingen in de productiemethoden bij aan het ontstaan van een industriële en verstedelijkte samenleving? Kenmerkend aspect: De Industriële Revolutie die in de westerse

Nadere informatie

Mevrouw Bierman, werkt voor de VVD, 2005.

Mevrouw Bierman, werkt voor de VVD, 2005. Je moet kinderen vrij laten. In het onderwijs moeten we het alleen hebben over kennis en kunde. Die staan los van religie. Over godsdienst moet het niet gaan. Mevrouw Bierman, werkt voor de VVD, 2005.

Nadere informatie

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 Tijdvak Jagers en boeren; van de eerste mensen 3000 v. C. prehistorie; van de eerste mensen - 3000 v.c. Samenlevingstype: eerst jagers/verzamelaars,

Nadere informatie

Belangen: Rusland versus de EU

Belangen: Rusland versus de EU Belangen: Rusland versus de EU Korte omschrijving werkvorm Leerlingen denken na over de redenen waarom Rusland en de EU zich met het conflict in Oekraïne bemoeien. Dit doen zij door eerst een tekst te

Nadere informatie

Geen kinderarbeid in de textielindustrie. Filmpje Quiz Stellingen. Protestantse Gemeente te Oosterbeek-Wolfheze

Geen kinderarbeid in de textielindustrie. Filmpje Quiz Stellingen. Protestantse Gemeente te Oosterbeek-Wolfheze Filmpje Quiz Stellingen Het programma Het filmpje van SAVE De stellingen Het filmpje van SAVE Filmpje is helaas niet af te spelen in deze presentatie Filmpje te zien door de onderstaande link te kopiëren:

Nadere informatie

7.2 Terugblik. Een slechte gezondheidszorg in de negentiende eeuw zorgde voor een hoge kindersterfte. Willem-Jan van der Zanden

7.2 Terugblik. Een slechte gezondheidszorg in de negentiende eeuw zorgde voor een hoge kindersterfte. Willem-Jan van der Zanden Een slechte gezondheidszorg in de negentiende eeuw zorgde voor een hoge kindersterfte. 1 Er was onvoldoende voeding, de arbeidsomstandigheden waren slecht, verzekeren tegen ziektekosten was nauwelijks

Nadere informatie

Project Context. Van Venster naar Poort Content Onderzoek. docent: Harald Warmelink auteur: Jesse van Vliet

Project Context. Van Venster naar Poort Content Onderzoek. docent: Harald Warmelink auteur: Jesse van Vliet Project Context Van Venster naar Poort Content Onderzoek docent: Harald Warmelink auteur: Jesse van Vliet Inhoudsopgave Onderwerp Pagina Voorblad... [1] Inhoudsopgave... [2] Inleiding... [3] Onderzoeks

Nadere informatie

Memo 3 vmbo-kgt Hoofdstuk 2 Nederland als industriële samenleving Oriëntatie

Memo 3 vmbo-kgt Hoofdstuk 2 Nederland als industriële samenleving Oriëntatie Memo 3 vmbo-kgt Hoofdstuk 2 Nederland als industriële samenleving Oriëntatie 1 a Je ziet een grote fabriekshal waar arbeiders werken aan wielen voor een trein. Op de kaart zie je de uitbreiding van spoorwegen

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie