Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam?"

Transcriptie

1 Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam? Taco van den Broek Normalisatie consultant Materialen en bouwproducten duurzaam aluminium 1

2 introduction duurzaam aluminium 2

3 Inhoud Korte intro over NEN Normen en Normalisatie (aluminium) Europa (CPR, CE,..) CEN/TC 350 Bouwbesluit Tot slot.. Er zijn vele wegen die naar Rome leiden duurzaam aluminium 3

4 overheid wetenschap industrie NNI Opgericht in 1916 Eigen entiteit consultancy 163 leden 33 leden Platform Onpartijdig Onafhankelijk ACM (vh NMa) Transparant Faciliterend duurzaam aluminium 4

5 Normalisatie: wat is een norm? Een norm is: een vrijwillige afspraak tussen belanghebbende partijen over een product, dienst of proces Normalisatie is: het proces om tot een norm te komen (all-parties concerned, open en vrijwillig, gelijkwaardig, consensus) Normalisatie is veel meer dan alleen het proces en document duurzaam aluminium 5

6 Waarom normen? duurzaam aluminium 6

7 Waarover een afspraak? Wat wil ik hebben? Hoe wil ik het hebben? Wat moet ik leveren? Hoe moet ik het maken? Wat moet ik (nog) afspreken? Hoe kan ik het toetsen? Wat moeten we doen als..? Weet wat je wilt!. duurzaam aluminium 7

8 Waarom normalisatie? Normalisatie stroomlijnt processen, Draagt bij tot efficiëntie Zelfde taal/definities Level playing field Gevolg: Tijds- en kostenbesparing Vergroting afzetgebied duurzaam aluminium 8

9 Spreken we dezelfde taal? Hebben we het wel over het zelfde? Definities? Harmonisatie duurzaam aluminium 9

10 Wat is interessant voor u? Wat is uw markt? Waar ligt uw aandachtsgebied? Waar ligt uw toepassingsgebied? Heeft uw een probleem? Zo ja, welke? duurzaam aluminium 10

11 Heeft dit uw aandacht? EN 1999 Eurocode 9: Design of aluminium structures (herziening start 2015 met of zonder NL) EN 1090 Execution of steel structures and aluminium structures deel 1 Requirements for conformity assessment of structural components (CE-markering), deel 3 Technical requirements deel 5 Technical requirements for thin-gauge, cold-formed aluminium elements and structures EN Aluminium and aluminium alloys - Structural products for construction works - Technical conditions for inspection and delivery (CE-markering) EN Greenhouses: Design and Construction (herziening) duurzaam aluminium 11

12 Europa staat niet vóór de deur maar al met één voet over de drempel LET OP UW DEUR! Je moet er ook uit kunnen duurzaam aluminium 12

13 Duurzaamheid is hot in Europa maar met weinig samenhang en coördinatie Green-It EcoDesign for buildings DG ENVIRONMENT CPR BWR#7 DG ENTERPRISE DG ENERGY

14 Europees beleid, richtlijnen en regelgeving Milieu informatie Policies Energy roadmap 2050 Flagship initiative Resource Efficiency Directives (Richtlijn zelf omzetten naar nationale regelgeving) Energy Performance of Buildings Directive (EPBD) Energy Efficiency directive (EED) EcoDesign Directive 2009/125/EC Waste Framework Directive Regulations (Moet verplicht en letterlijk worden overgenomen) Bouwprodukten Verordening - CPR: BWR3 en BWR7 Ecolabel: Regulation no. 66/2010 van 25 November 2009 Initiatieven / programma s Ecolabel for Buildings Green Public Procurement (June 2010) REACH duurzaam aluminium 14

15 CE-markering en DoP Eigenverklaring Van fabrikant of importeur CE = Conformité Européene Overeenkomstig de desbetreffende richtlijn Voor 33 landen EU (28) EFTA (3) Zwitserland & Turkije duurzaam aluminium 15

16 Construction Product Regulations, CPR Verhandelbaar Toepasbaar Vergelijkbaarheid Transparantie markt (ook data en testen) (Enig) wettig bewijs Handelsbelemmeringen wegnemen duurzaam aluminium 16

17 Fundamentele eisen voor bouwwerken Basic Works Requirements 1.Mechanical resistance and stability 2.Safety in case of fire 3.Hygiene, health and the environment (life cycle) 4.Safety in use 5.Protection against noise 6.Energy economy and heat retention (ook bouw en sloop) 7.Sustainable use of natural resources duurzaam aluminium 17

18 BWR7: Duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen Het bouwwerk moet zodanig worden ontworpen, uitgevoerd en gesloopt dat duurzaam gebruik wordt gemaakt van natuurlijke hulpbronnen en het volgende wordt gewaarborgd: 1. de recycleerbaarheid van het bouwwerk en de materialen en delen ervan na de sloop; 2. de duurzaamheid van het bouwwerk;? 3. het gebruik van milieuvriendelijke grondstoffen en secundaire materialen in het bouwwerk. duurzaam aluminium 18

19 CPR verwijst naar EPD s (55) De fundamentele eis voor bouwwerken inzake duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen dient met name rekening te houden met de recycleerbaarheid van bouwwerken en van de materialen en delen ervan na de sloop, de duurzaamheid van bouwwerken en het gebruik van milieuvriendelijke grondstoffen en secundaire materialen in het bouwwerk. (56) Voor de evaluatie van het duurzaam gebruik van hulpbronnen en voor de milieueffectbeoordeling van bouwwerken moeten, indien voorhanden, milieuproductverklaringen worden gebruikt. duurzaam aluminium 19

20 Duurzaamheid van bouwwerken Korte intro over NEN Normen en Normalisatie (aluminium) Europa (CPR, CE,..) CEN/TC 350 Bouwbesluit Tot slot.. Kennis is macht duurzaam aluminium 20

21 Sustainability of construction works: 3 pijlers ENV sustainability SOC ECON milieu sociaal economisch Technical design Functional design duurzaam aluminium 21

22 Europese normen komen in Nederlandse documenten Framework Building assessment EN generic EN milieu EN social EN economic EN GWW environmental EN15978 SBK Bepalingsmethode 2.0 social EN16309 (deels in instrumenten) economic FprEN (deels in instrumenten) Environmental Product Declarations TR alg. data EN15804 EPD EN15942 comm.b2b SBK milieudatabase (NMD) NEN 8006 / MRPI MRPI format

23 Methodiek vlgs EN Bepaling, doel beoogd gebruik Specificatie te onderzoeken bouwwerk Scenarios van levenscyclus bouwwerk (fases) Kwantitatieve data van het gebouw en haar levenscyclus Selectie EPD en overige informatie (PCR s, EN 15804) Berekening milieu-indicatoren Rapportage en communicatie Verificatie duurzaam aluminium 23

24 Modules/fases A1-A3 A4-A5 B1-B7 C1-C4 productiefase bouwfase gebruiksfase eindfase D the day after (hergebruik/recycling) duurzaam aluminium 24

25 A1 Raw material supply A2 Transport A3 Manufacturing A4 Transport A5 On site processes C1 Deconstruction C2 Transport C3 Recycling / re-use C4 Disposal Sustainability of construction works Meetmethode milieuprestatie BEFORE USE USE AFTER USE Product stage Construction Process stage Use stage End of Life stage B1 Use; installed product B2 Maintenance B3 Repair B4 Replacement B5 Refurbishment B6 Operational Energy Use B6.1 Operational Energy Use - heating B6.2 Operational Energy Use - cooling B6.3 Operational Energy Use - ventilation EPBD B6.4 Operational Energy Use - hot water B6.5 Operational Energy Use - lighting Loads and benefits of recycling B6.6 Operational Energy Use - building automation and control B7 Operational Water Use CPD CPR ECODESIGN for products ECOLABEL for buildings

26 EN EPD Geeft: Een basis PCR (Type III environmental declarations). Een geharmoniseerde structuur voor het declareren, verifieren en presenteren van EPD s. Een EPD zorgt voor een eenduidige communicatie = 24 indicatoren: Milieu-effecten uit de LCA (7) Resourse use (8) Waste (3) Output flows (4) duurzaam aluminium 26

27 6 nieuwe indicatoren? Ter uitwerking voorgedragen: Human toxicity (cancer and non-cancer effects) Ecotoxicity (terrestrial, freshwater and marine) Particulate matter formation (or respiratory inorganics) Ionising radiation (human health and ecosystem health) Land use (occupation and transformation) Water scarcity Nu nut en noodzaak aantonen! duurzaam aluminium 27

28 Sustainablity of construction works werkterrein van CEN/TC 350 en NEN/NC Gebouw/bouwwerk EN CEN/TC 350 NEN/NC EPD EN duurzaam aluminium 28

29 Sustainablity of construction works werkterrein van CEN/TC 350 en NEN/NC CEN Product TC s Gebouw/bouwwerk EN indicatoren uit EPD & door de markt CEN/TC 350 NEN/NC EPD EN duurzaam aluminium 29

30 Situatie in Nederland Bepalings-methode (NEN 8006) Labels Kunnen een rol spelen bij communicatie NMD (7+3) indicatoren Bouwbesluit 2012 Art. 5.9

31 Nationaal en Europees? Labels Bepalingsmethode NMD (7+3) indicatoren NEN 8006 oud CEN Product TC s Gebouw/bouwwerk EN indicatoren uit EPD & door de markt CEN/TC 350 NEN/NC Communication on Resource efficiency opportunities in the building sector Product-TC s: hen met milieuindicatoren op basis van EN EPD EN DG-ENTR. CPR met BWR 7 DG-ENV. PEF Alle producten Mandaat 2-5 indicatoren in DoP Bouwbesluit 2012 duurzaam aluminium 31

32 Bouwbesluit 2012 Milieuparagraaf Artikel 5.9: Van de samenstelling van constructie-onderdelen van een woonfunctie is de uitstoot van broeikasgassen en de uitputting van grondstoffen gekwantificeerd volgens de Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWWwerken, 1 juli Ook voor kantoren > 100 m 2

33 Eis? Geen prestatie-eis Welke prestatie zouden te eisen zijn? Welke wegingsfactoren aan indicatoren? Eis is alleen aanleveren berekening Alternatief? Europees (EN en EN 15978) gelijkwaardig? duurzaam aluminium 33

34 Bepaling Milieuprestatie gebouwen in Europa LEED NEPD BREEAM / Green Guide DGNB / IBU HQE/FDES EPD MRPI / Nat.dbase / GPR-Greencalc-Dubocalc-BREEAM-NL

35 Voordelen van participatie Alleen actieve deelname in Europa en internationaal leidt tot aanpassing van normen Of vertrouwt u dat anderen toe? (uw belang vertegenwoordigen) Afwegingen: Prioriteiten Afbreukrisico Kansen duurzaam aluminium 35

36 Tot slot. Diverse losse milieu-initiatieven (ecodesign, ecolabels, GPP) slecht onderling afgestemd en nauwelijks in lijn risico op dubbel werk De CPR ( Bouwbesluit) gaat een rol spelen in de duurzaamheidsagenda Europese normering draagt bij aan duurzaam omgaan met bouwwerken, bouwdelen en materialen Afval, grondstoffen en recycling worden steeds belangrijker. duurzaam aluminium 36

37 Tot slot.. Duitsland, Frankrijk, Spanje, Scandinavië en België bepalen de agenda voor milieuprestatie voor bouwwerken (gebouwen en GWW) Nederland is met afvalbeleid (recycling) bezig. Nederlandse instrumenten zijn weinig/niet Europees georiënteerd. Nederlandse beleid sluit beperkt aan bij EU regelgeving en policies LET OP UW DEUR! als Nederlandse industrie moet u er ook uit kunnen! duurzaam aluminium 37

38 Tot slot Duurzaamheidsberekeningen gebouwen worden net zo gewoon als andere gebouwberekeningen zoals EPC. Levenscyclus gebouw wordt leidend Grondstoffen en recycling krijgen meer aandacht Een bron van grondstoffen Echte duurzaamheid gaan we bereiken in de praktijk: integraal denken en doen! duurzaam aluminium 38

39 Duurzaamheid begint bij jezelf duurzaam aluminium 39

40 Normalisatie is een teamsport! Voor en door de markt tel.: duurzaam aluminium 40

41 duurzaam aluminium 41

42 EN calculation method Is based on Life Cycle Assessment (LCA) Assess the environmental performance of a building, Gives the means for the reporting and communication The approach to the assessment covers all stages of the building life cycle Based on data obtained from Environmental Product Declarations (EPD), their "information modules", (EN 15804) The assessment includes all building-related construction products, processes and services, used over the life cycle of the building. Duurzaamheid volgens

43 EN EPD provides core product category rules for Type III environmental declarations of any construction products and services. provides a structure to ensure that all Environmental product declarations EPD of construction products, construction services and construction processes are derived, verified and presented in a harmonised way. An EPD communicates verifiable, accurate, non-misleading environmental information for products and their applications, thereby supporting scientifically based, fair choices and stimulating the potential for market driven continuous environmental improvement. duurzaam aluminium 43

44 22+2 milieu indicatoren (EN 15804) voor elke fase v.d. levenscyclus Milieueffecten uit de LCA Resource use Waste Broeikaseffect (GWP) Ozonlaagaantasting (ODP) Verzuring 7 (AP) Vermesting (NP) Zomersmog (POCP) Uitputting grondstoffen niet fossiel (ADP) fossiel (MJ) Renewable primary energy (MJ) Renewable primary energy resources as raw material (MJ) Total renewable (MJ) Non renewable primary energy (MJ) 8 Non renewable primary energy resources as raw material (MJ) Total non renewable (MJ) Secondary material (kg) Renewable secondary fuels (MJ) Non renewable secondary fuels (MJ) Net fresh water (m3) Hazardous waste (kg) 3 Non hazardous waste (kg) Radioactive waste (kg) Output flows Components for re-use (kg) 4 Materials for recycling (kg) Materials for energy recovery (kg) Exported energy (MJ) duurzaam aluminium 44

45 Wat wordt bedoeld? Milieueffectcategorie Uitputting abiotische grondstoffen (exclusief fossiele energiedragers) - ADP Uitputting fossiele energiedragers - ADP Klimaatsverandering Aantasting ozonlaag Fotochemische oxidantvorming Verzuring Vermesting Humane toxiciteit Zoetwater aquatische ecotoxiciteit Mariene aquatische ecotoxiciteit Terrestrische ecotoxiciteit Milieuprestatiekengetallen Grondstoffen Emissies Eengetalsaanduiding 1-puntsscore (schaduwprijs) Wegingsfactoren? duurzaam aluminium 45

46 Naast Europa ook mondiaal (ISO) O.a. (en nog veel meer): Life cycle assessment (LCA) ISO Principles and framework Environmental labels and declarations ISO Type III environmental declarations Social Responsibility (MVO) ISO Guidance on social responsibility Buildings and constructed assets (LCC) ISO Part 5: Life-cycle costing Sustainability in building construction (EPD) ISO Environmental declaration of building products duurzaam aluminium 46

Methode en data in Europees perspectief

Methode en data in Europees perspectief Methode en data in Europees perspectief SBK-symposium Nationale Milieudatabase 24 februari 2011 Agnes Schuurmans (vz normcie 351 281 / lid SBK-TIC / Rockwool) Europese ontwikkelingen waarvoor milieu-informatie

Nadere informatie

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Agnes Schuurmans Voorzitter NEN 351 281 (CEN TC350) Rockwool International 1 Bouwbesluit - 1 april 2012 Milieuparagraaf Artikel

Nadere informatie

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Piet Vitse (PCE-FOAMGLAS) voorzitter BMP-WG Duurzaam Bouwen 1 1 1. Uitgangspunt 2. Maatschappelijk & wettelijk kader CPR

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Pieter Van Laere - Sustainable Development Manager Saint-Gobain Construction Products - ISOVER De kers

Nadere informatie

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

Sustainable Constructions Duurzaam stapelen

Sustainable Constructions Duurzaam stapelen 1 Sustainable Constructions Duurzaam stapelen Ir. Chris Hamans Rockwool International A.S. - DK 2 Duurzaam en Sustainable UK: Sustainability and Durability D: Nachhaltig und Dauerhaft NL: Duurzaam en Duurzaam??

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Presentatie Achtergronden duurzaam bouwen Bepalingsmethoden milieuprestatie gebouw LCA Nationale Milieudatabase Duurzaamheid en verf -> een

Nadere informatie

CE-markering: wat houdt dat in en wat is de waarde ervan?

CE-markering: wat houdt dat in en wat is de waarde ervan? CE-markering: wat houdt dat in en wat is de waarde ervan? Jacques Mertens Csilla Csoke Bent u het bevoegd gezag? CE-Markering regelgeving Csilla Csoke Regelgeving 1. Bouwbesluit: veiligheidsniveau bepalen

Nadere informatie

Produceren in China Goed voor de carbon footprint? Arnold de Vries Robbé

Produceren in China Goed voor de carbon footprint? Arnold de Vries Robbé Produceren in China Goed voor de carbon footprint? Arnold de Vries Robbé Project Analyse & Consultancy PAC How to present to Millennials? Opbouw presentatie Splits de vraag: 1) Staal productie in China

Nadere informatie

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk AGENDA Houtcafé 25 september 2014 16.00 uur Inleiding Milieuaspecten van hout Eric D. de Munck, projectleider en secretaris Centrum Hout/VVNH

Nadere informatie

Workshop 6 Technische betrouwbaarheid

Workshop 6 Technische betrouwbaarheid Workshop 6 Technische betrouwbaarheid Standaardisatie bij Wind op Zee (1) 13 Juni 2014 Frank Kortstee & Martijn Geertzen (NEN) Winddag 2014 Windenergie: een betrouwbare techniek 1 Programma Tijdstip Onderwerp

Nadere informatie

Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen!

Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen! Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen!! Onderwerpen! Wat is duurzaam bouwen?! Kunnen we dit meten?! Bouwbesluit per 1-1-2013! Staaldata! MilieuRelevante ProductInformatie (MRPI)! Nationale MilieuDatabase

Nadere informatie

WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies! 1 april 2015, TKI KIEM!

WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies! 1 april 2015, TKI KIEM! WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies 1 april 2015, TKI KIEM WP4 - Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden Projectpartners IMd Raadgevende Ingenieurs, Rotterdam

Nadere informatie

NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN VOOR NL-EPD CERTIFICAAT VOOR ENVIRONMENTAL PRODUCT DECLARATIONS (EPD) VAN BOUWPRODUCTEN

NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN VOOR NL-EPD CERTIFICAAT VOOR ENVIRONMENTAL PRODUCT DECLARATIONS (EPD) VAN BOUWPRODUCTEN NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN VOOR NL-EPD CERTIFICAAT VOOR ENVIRONMENTAL PRODUCT DECLARATIONS (EPD) VAN BOUWPRODUCTEN Vastgesteld door het CvD Duurzaamheid bouwproducten, d.d. 2014-xx-xx Uitgave: IKOB-BKB,

Nadere informatie

CE-markering op bouwproducten: Richtlijn wordt Wet

CE-markering op bouwproducten: Richtlijn wordt Wet CE-markering op bouwproducten: Richtlijn wordt Wet CE-markering: Wat is het, wat wordt het en wat moeten we ermee in de dakenbranche? Inderdaad, wat moeten we ermee want op dit moment is de bouwsector

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

Normen voor de kunststofsector. Relatie met CE-markering en wetgeving?

Normen voor de kunststofsector. Relatie met CE-markering en wetgeving? Infosessie normalisatie kunststoffen Normen voor de kunststofsector. Relatie met CE-markering en wetgeving? Anne Marie Dalle Deceuninck NV 03-10-2013 1 CE markering en wetgeving Construction Products Directive

Nadere informatie

Daadwerkelijk duurzaam

Daadwerkelijk duurzaam Daadwerkelijk duurzaam Wie we zijn De ROCKWOOL Group is wereldwijd marktleider in steenwol isolatieproducten en -systemen. Verdeeld over 27 productielocaties en meer dan 30 verkooplocaties heeft de ROCKWOOL

Nadere informatie

Wie de norm heeft, heeft de hub

Wie de norm heeft, heeft de hub Wie de norm heeft, heeft de hub Ing. Emiel Verhoeff Consultant Business Development NEN Nederlands Normalisatie-instituut, Delft Emiel.verhoeff@nen.nl, (015) 26 90 334, http://www.nen.nl Dr.ir. Henk J.

Nadere informatie

Duurzaamheidsmetingen

Duurzaamheidsmetingen Duurzaamheidsmetingen 21 april SUSPRO³ werkgroep eco-innovatie Saskia Walraedt Projectleider Eco²Chem en Vlarip Agenda Inleiding Waarom duurzaamheid meten Types meetmethodes Wat meten Hoe meten Voorstelling

Nadere informatie

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)?

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? In een Environmental Product Declaration of EPD wordt in een 11-tal impactcategoriën de milieu-impact van een product uitgedrukt in getallen. Het is een

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Leefmilieu Brussel MILIEU-IMPACTEVALUATIES IN DE GEBOUWDE OMGEVING Het gebruik van Life Cycle Assessment Deel 1 Damien TRIGAUX KU LEUVEN MILIEU-IMPACTEVALUATIES

Nadere informatie

MPG-berekening stolpwoning aan de Stierop 3 te Uitgeest

MPG-berekening stolpwoning aan de Stierop 3 te Uitgeest 2Advise bouwadvies Camphuysenlaan 5 Postbus 298 4700 AG Roosendaal T 0165-529729 F 084-8701840 www.2advisebouwadvies.nl info@2advisebouwadvies.nl MPG-berekening stolpwoning aan de Stierop 3 te Uitgeest

Nadere informatie

Ecodesign. Invloed voor onze bedrijfstak Henk Kranenberg Senior Manager Daikin Europe NV

Ecodesign. Invloed voor onze bedrijfstak Henk Kranenberg Senior Manager Daikin Europe NV Ecodesign Invloed voor onze bedrijfstak Henk Kranenberg Senior Manager Daikin Europe NV Roadmap : -80% by2050 2 http://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/txt/pdf/?uri=celex:52014dc0015&from=en Ecodesign

Nadere informatie

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen 9 Oktober 28 Laure Itard 1 november 28 1 Renovatie van een rijtjehuis gebouwd in de periode 1966-1976 1 november 28 2 1. Isolatie

Nadere informatie

DGBC Materialentool v2.13 Nationale Milieudatabase v1.5 Mat 1 berekening BREEAM-NL

DGBC Materialentool v2.13 Nationale Milieudatabase v1.5 Mat 1 berekening BREEAM-NL Algemene gegevens BREEAM-NL registratienummer: - besl u i t : Dossiernummer: - Projectnaam: Tilburg, Distlerstraat, 41 woningen Status berekening: Definitief Aanmaakdatum: 21-05-2014 Laatst gewijzigd:

Nadere informatie

Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs

Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs DUURZAAMGEBOUWD CONGRES Workshop 2E Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs Inhoud Materialen worden belangrijker Life Cycle Assessment (LCA) DUBOkeur prof.dr.ir. Michiel Haas Faculty CiTG

Nadere informatie

Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat

Duurzaam inkopen bij Rijkswaterstaat Duurzaam inkopen bij Duurzaamheid bij aanleg en onderhoud van wegen, vaarwegen en waterwerken Edwin van der Wel, Sr. Adviseur Duurzaamheid en Energie, GPO Inhoud Programma duurzaam inkopen GWW Doelstellingen

Nadere informatie

ir. T.V.J. (Victor) Pastoor, commercial director, Grontmij Sustainable Buildings: Green Talker naar Green Walker naar Green Star

ir. T.V.J. (Victor) Pastoor, commercial director, Grontmij Sustainable Buildings: Green Talker naar Green Walker naar Green Star Inspiratiemiddag ir. T.V.J. (Victor) Pastoor, commercial director, Grontmij Sustainable Buildings: Green Talker naar Green Walker naar Green Star Vrijdag 10 oktober Mijn boodschap voor u 1. Respecting

Nadere informatie

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Bij de keuze van producten voor bestratingen gelden verschillende afwegingsfactoren. De impact van een bepaalde keuze op het milieu is daar één van, een factor

Nadere informatie

kenmerk Error! Bookmark not defined. datum 2016-05-25 pagina 1/6 Commissieplan 2016 Normcommissie 381184

kenmerk Error! Bookmark not defined. datum 2016-05-25 pagina 1/6 Commissieplan 2016 Normcommissie 381184 kenmerk Error! Bookmark not defined. datum 2016-05-25 pagina 1/6 Commissieplan 2016 Normcommissie 381184 6 NORMCOMMISSIE NEN Kennis- & Informatiediensten Postbus 5059 2600 GB Delft Vlinderweg 6 2623 AX

Nadere informatie

Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s

Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s Wim Maassen Fellow Life Cycle Performance Design CV Wim Maassen Fellow Technische Universiteit

Nadere informatie

Blue Growth Blue Growth in de Noordzee

Blue Growth Blue Growth in de Noordzee Blue Growth Blue Growth in de Noordzee Potentie van de Noordzee nu en in 2050 Manfred Wienhoven en Johan Gille 26 februari 2014 Visafslag, Scheveningen Een paar elementen I. Het Blue Growth concept op

Nadere informatie

Nederlands Platform Warmtepompen

Nederlands Platform Warmtepompen Kwaliteitslabelling & Ecodesign door: Henk Kranenberg Daikin Europe NV voorzitter VERAC bestuurslid NVKL, DHPA VERAC: vereniging van fabrikanten en importeurs van airconditioning en warmtepomp apparatuur

Nadere informatie

Definitie. Wat is Duurzaamheid?

Definitie. Wat is Duurzaamheid? Duurzaamheid Definitie Wat is Duurzaamheid? Waarom is duurzaamheid belangrijk? Bevolkingsgroei 7naar 9Miljard Waarom is duurzaamheid belangrijk? Grondstofschaarste Waarom is duurzaamheid belangrijk? Ontbossing

Nadere informatie

presentatie voor de contactgroep KAM-Infra, de KAM-dag Donderdag 8 november 2012, Bouw- en Infra Park te Harderwijk

presentatie voor de contactgroep KAM-Infra, de KAM-dag Donderdag 8 november 2012, Bouw- en Infra Park te Harderwijk CPD CPR presentatie voor de contactgroep KAM-Infra, de KAM-dag Donderdag 8 november 2012, Bouw- en Infra Park te Harderwijk voorstellen Coördinator CE markerings activiteiten van Kiwa Nederland B.V. als

Nadere informatie

HOE GROEN IS GROEN BETON? Een LCA-analyse op 4 concrete case studies

HOE GROEN IS GROEN BETON? Een LCA-analyse op 4 concrete case studies HOE GROEN IS GROEN BETON? Een LCA-analyse op 4 concrete case studies JEROEN VRIJDERS, LISA WASTIELS, AN JANSSEN LABO DUURZAME ONTWIKKELING WTCB DOEL VAN DE PRESENTATIE (& OVERZICHT) Hoe groen is groen

Nadere informatie

Noodzaak van informatie

Noodzaak van informatie Noodzaak van informatie BIM koppeling met BREEAM TJJ Huijsmans Contents Inleiding Reageren op veranderingen Dynamiek in gebouwde omgeving Materialen in circulaire economie Shearing layers principe Noodzaak

Nadere informatie

CFD in normalisatie. Ruud Nouwen NEN-Bouw Symposium Actiflow 20 mei 2011. Presentatie NEN 1

CFD in normalisatie. Ruud Nouwen NEN-Bouw Symposium Actiflow 20 mei 2011. Presentatie NEN 1 CFD in normalisatie Ruud Nouwen NEN-Bouw Symposium Actiflow 20 mei 2011 Presentatie NEN 1 Even voorstellen: Ruud Nouwen (Clustermanager Integraal Bouwen bij NEN-Bouw) Wie bent u? Presentatie NEN 2 Inhoud

Nadere informatie

Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten

Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten Frank De Troyer Prof. Dr. Ir. Arch. Departement Architectuur Stedenbouw en Ruimtelijke Ordening (ASRO) KULeuven Frank.DeTroyer@asro.kuleuven.be BREEAM + meten FDT

Nadere informatie

Belang van Levensduur :

Belang van Levensduur : Belang van Levensduur : Energieneutraal en duurzaam in staal : ENDIS 7,5 x 7,5 m raster Kerto+ HE340A: 485 mm netto 530 mm bruto Meest kritisch: Kostendeskundige: Extra financierings kosten Levensduur

Nadere informatie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie Ecodesign Leen Van Aken Groep Design & Technologie Wat is ecodesign? Eco - design Ecologisch > esthetisch, ergonomisch, economisch, functioneel, Levenscyclus > ontwerp, productie, distributie, gebruik

Nadere informatie

Overzicht en samenhang tussen de verschillende projecten rondom de Nationale Milieudatabase SBK februari 2011

Overzicht en samenhang tussen de verschillende projecten rondom de Nationale Milieudatabase SBK februari 2011 Overzicht en samenhang tussen de verschillende projecten rondom de Nationale Milieudatabase SBK februari 2011 Al enige jaren worden er in de praktijk verschillende instrumenten gebruikt waarmee de materiaalgebonden

Nadere informatie

24 & 30 november 2012. Koninklijk besluit van 12 juli 2012 Wat verandert er? Impact van de Bouwproductenverordening Jules De Windt FOD Economie

24 & 30 november 2012. Koninklijk besluit van 12 juli 2012 Wat verandert er? Impact van de Bouwproductenverordening Jules De Windt FOD Economie 24 & 30 november 2012 Koninklijk besluit van 12 juli 2012 Wat verandert er? Impact van de Bouwproductenverordening Jules De Windt FOD Economie Inhoud Van de Richtlijn naar de Verordening De Verordening

Nadere informatie

FAQ KB EPD Scope van het KB? Zijn er overgangsmaatregelen voorzien? Hoe moet een fabrikant een LCA of levenscyclusanalyse uitvoeren?

FAQ KB EPD Scope van het KB? Zijn er overgangsmaatregelen voorzien? Hoe moet een fabrikant een LCA of levenscyclusanalyse uitvoeren? FAQ KB EPD Scope van het KB? De wetgeving geldt voor alle milieuboodschappen die op het bouwproduct worden aangebracht, maar niet voor reclamefolders en -panelen. Zijn er overgangsmaatregelen voorzien?

Nadere informatie

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen Duurzaam construeren met Frans van Herwijnen 1 Duurzaam construeren 1. Ontwerpen op levensduur (flexibel, aanpasbaar, demontabel) 2. Inzet massa als warmteaccumulator (BKA) 3. Hergebruik van bestaande

Nadere informatie

CE-markering voor de Branche Breken en Sorteren

CE-markering voor de Branche Breken en Sorteren CE-markering voor de Branche Breken en Sorteren BRBS Recycling CE markering op bouwproducten I. Algemeen II. Informatie CE markering III. Mandaat toeslagmaterialen IV. Prestatieverklaring V. Verplichtingen

Nadere informatie

fischer In & Aan metselwerk J.T. Popma

fischer In & Aan metselwerk J.T. Popma fischer In & Aan metselwerk J.T. Popma Inhoud Wat doet fischer? Inleiding Verordening bouwproducten Wat zijn de fischer oplossingen? fischer aan metselwerk fischer in metselwerk > 2 Wat doet fischer? Produceren

Nadere informatie

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011 Relevantie van (carbon) footprinting voor telers Jasper Scholten 23 juni 2011 Inhoud 1. Blonk Milieu Advies 2. Levenscyclusanalyse (LCA) 3. Carbon Footprinting 4. Footprint van brouwgerst 5. Footprint

Nadere informatie

Oh Nee, het moet MID gecertificeerd worden.

Oh Nee, het moet MID gecertificeerd worden. Oh Nee, het moet MID gecertificeerd worden. Inhoud Introductie Achtergrond wetgeving Verleden Nu Praktische voorbeelden Samenvatting Vragen / Discussie 2 Introductie Presentatie bevat: Fiscale wetgeving

Nadere informatie

Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope

Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope 1 Introductie Duurzaamheid is tegenwoordig voor veel bedrijven een belangrijk onderdeel van hun bedrijfsvoering geworden. In steeds meer bedrijven vormt het

Nadere informatie

EPS. milieurelevante productinformatie INVOERDATA VOOR BEREKENING VAN HET MILIEUVOORDEEL LOGISCH PROCES: EEN BETER MILIEU MET EPS.

EPS. milieurelevante productinformatie INVOERDATA VOOR BEREKENING VAN HET MILIEUVOORDEEL LOGISCH PROCES: EEN BETER MILIEU MET EPS. EPS milieurelevante productinformatie INVOERDATA VOOR BEREKENING VAN HET MILIEUVOORDEEL LOGISCH PROCES: EEN BETER MILIEU MET EPS. D e milieubelasting van een bouwwerk moet worden getoetst aan de eisen

Nadere informatie

1148-CPR-20080603. SAFETY-PRODUCT nv Beverlosesteenweg 100 B-3580 BERINGEN EN 40-5:2002

1148-CPR-20080603. SAFETY-PRODUCT nv Beverlosesteenweg 100 B-3580 BERINGEN EN 40-5:2002 Keizerinlaan 66 B-1000 BRUSSEL Certificaat van prestatiebestendigheid 1148-CPR-20080603 Overeenkomstig de Verordening 305/2011/EU van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2011 (de Bouwproductenverordening

Nadere informatie

TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse

TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse Carolin Spirinckx Workshop Innovatie in Kunststoffen 17 November 2010 Stadhuis Gent Agenda 1. Inleiding 2. TEPPFA

Nadere informatie

Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders?

Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders? Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders? Carolus van de Ven Hoofd vermogensadvies 18 december 2006 Agenda - Definitie duurzaam beleggen - Hoofdvormen - Historie / Huidige situatie - Corporate

Nadere informatie

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Opbouw presentatie 1. Uitgangspunten veranderingen G2 - > G3 2. Overzicht belangrijkste

Nadere informatie

Safety Basics. Safe Design & CE-Marking. Kernpunten Martijn Drost Sr. Consultant Teamleider Consultancy Pilz Services

Safety Basics. Safe Design & CE-Marking. Kernpunten Martijn Drost Sr. Consultant Teamleider Consultancy Pilz Services ? Safety Basics Safe Design & CE-Marking Kernpunten Martijn Drost Sr. Consultant Teamleider Consultancy Pilz Services 1 Safety Basics: Safety Basics: Inhoud Waarom veilig ontwerpen Wanneer veilig ontwerpen

Nadere informatie

Normalisatie op het gebied van voegkitten voor in de bouw, betreffende de volgende toepassingen;

Normalisatie op het gebied van voegkitten voor in de bouw, betreffende de volgende toepassingen; Commissieplan 2012 normcommissie 353087 'Voegkitten voor in de bouw' Versie 2012-01-26 1 ALGEMENE GEGEVENS 1.1 Commissie 353087 Voegkitten voor in de bouw 1.2 Werkgebied Normalisatie op het gebied van

Nadere informatie

Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder. 14 december 2011

Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder. 14 december 2011 Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder 14 december 2011 Overzicht presentatie Intro VGG Communicatie en organisatie GRI en Jaarbeeld CO2 en Prestatieladder Transparantiebenchmark Aanbestedingen Slide

Nadere informatie

Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling

Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling Duurzaamheid in Agrologistiek; CO2 labeling Chris E. Dutilh Stichting DuVo/Unilever Benelux Conferentie Winst uit Agrologistiek Monster, 16 februari 2009 Doelstelling DuVo-studie In beeld brengen of, en

Nadere informatie

Welke standaard is het beste? 4 december 2008, Bianca Scholten, bianca.scholten@task24.nl, tel. 06 52 45 25 98

Welke standaard is het beste? 4 december 2008, Bianca Scholten, bianca.scholten@task24.nl, tel. 06 52 45 25 98 Welke standaard is het beste? 4 december 2008, Bianca Scholten, bianca.scholten@task24.nl, tel. 06 52 45 25 98 Level 4 Business Planning & Logistics ISA-99 beveiliging binnen het control domain Level 3

Nadere informatie

tim.dejonge@winket.nl 1

tim.dejonge@winket.nl 1 NVBK 17 CEEC: Cost Planning of Sustainable Housing Projects Kostenbegeleiding duurzaam bouwen Doel bijeenkomst: Oprichting Doel werkgroep: Naar een open source methodiek voor kosteneffectieve duurzaamheid

Nadere informatie

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Monitoring 2013 Datum: 6-5-2014 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1039 In opdracht van: Hendrik Bijker, Wecycle. Uitgevoerd door: Jorrit Leijting,

Nadere informatie

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures MACRO-COMPONENTEN EN IPHONE EN IPAD APPS November 2014 Inhoud Algoritme voor levenscyclus

Nadere informatie

Normen voor wind op zee & Belang voor NL bedrijven

Normen voor wind op zee & Belang voor NL bedrijven Normen voor wind op zee & Belang voor NL bedrijven NEN-Platform Wind op Zee 23 december 2013 Frank Kortstee, NEN TKI WoZ Internationalecoordination 1 Inhoud Belang van normen Normontwikkeling Recente ontwikkelingen

Nadere informatie

Bouwbesluit 2012. CE-markering en Erkende kwaliteitsverklaringen

Bouwbesluit 2012. CE-markering en Erkende kwaliteitsverklaringen Bouwbesluit 2012 CE-markering en Erkende kwaliteitsverklaringen Een groot aantal voorschriften over het (ver)bouwen, gebruiken en slopen van gebouwen en andere bouwwerken is samengevoegd in het Bouwbesluit

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF)

Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF) 10/05/2011 Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF) VITO An Vercalsteren Inhoud» Wat is een LCA algemene principes» Hoe is een LCA opgebouwd relatie met ISO Globale opbouw en aanpak Fase

Nadere informatie

Normalisatie en duurzaamheidsbeoordeling (Europa, België)

Normalisatie en duurzaamheidsbeoordeling (Europa, België) Un monde durable: les entrepreneurs le construisent Een duurzame wereld: de aannemer bouwt eraan mee Normalisatie en duurzaamheidsbeoordeling (Europa, België) Belgische Betongroepering Studienamiddag :

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 8. Raam

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 8. Raam Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 8. Raam Domentbeschrijving 1. Titel publicatie Milieuprofiel van gebouwelementen, details per variant: raam 2. Verantwoordelijke uitgever Danny Wille,

Nadere informatie

Duurzaam construeren met materialen

Duurzaam construeren met materialen Duurzaam construeren met materialen Over de CO 2 emissie van beton, staal en hout Auteur: em.prof.ir. Frans van Herwijnen Redactie: Commissie Vakmanschap VNconstructeurs Duurzaam construeren met materialen

Nadere informatie

Nederlands Platform Warmtepompen

Nederlands Platform Warmtepompen Europese wetgeving maakt warmtepompen nog beter betaalbaar en inzetbaar door: Henk Kranenberg Daikin Europe NV voorzitter VERAC bestuurslid NVKL, DHPA VERAC: vereniging van fabrikanten en importeurs van

Nadere informatie

Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst?

Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst? on behalf of Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst? Symposium Groene ICT en Duurzaamheid in het hoger onderwijs 30-01-2014 Ger Fischer Woord vooraf Nieuwe start cartoon? 2 Onderwerpen

Nadere informatie

Bauke Bonnema, TATA Steel Construction Centre " ULCOS, Ultra Low CO 2 Steelmaking Recycling en Hergebruik!

Bauke Bonnema, TATA Steel Construction Centre  ULCOS, Ultra Low CO 2 Steelmaking Recycling en Hergebruik! Bauke Bonnema, TATA Steel Construction Centre " ULCOS, Ultra Low CO 2 Steelmaking Recycling en Hergebruik! Inhoud Duurzaamheid Staal -> impact CO2! CO2 tijdens productie vs CO2 in Gebruik! De uitdaging

Nadere informatie

SuFiQuaD. Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types. Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009.

SuFiQuaD. Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types. Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009. SuFiQuaD Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009 1 Doel Presentatie Wat kunnen we uit SuFiQuaD project leren voor een toekomstgericht

Nadere informatie

Te behandelen onderwerpen

Te behandelen onderwerpen Gebruikersdag 2013 STABU-brochures en andere (bouw)juridische actualiteiten M.M. Heering Juridisch medewerker Te behandelen onderwerpen Aanbestedingswet 2012; Europese Verordening bouwproducten (CPR);

Nadere informatie

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013

Vvg. Kansen zien, kansen pakken! Leven in de stad van de toekomst. 13 november 2013 Kansen zien, kansen pakken! Vvg 13 november 2013 Leven in de stad van de toekomst Louis Bekker City Account Manager Programma manager Onderwijs (PO/MO) Smart Concurrentie Leefbaar Groen Samenwerking Onze

Nadere informatie

Vandaagafval morgengrondstof!

Vandaagafval morgengrondstof! Vandaagafval morgengrondstof! 5de Vlaams Milieucongres IFEST 21 October 2008 Florens Slob Manager Sustainable Business Solutions Van Gansewinkel Group Agenda Korte verkenning Cradle to Cradle concept &

Nadere informatie

transport grondstoffen verpakking water energie MANAGEMENT SUMMARY

transport grondstoffen verpakking water energie MANAGEMENT SUMMARY MANAGEMENT SUMMARY Aanleiding: De keuze voor het werken met disposable en versus de wasbare microvezel doeken in de professionele schoonmaak wordt vaak op basis van meerdere factoren gemaakt. Een van de

Nadere informatie

Commentaartabel Toetsingsprotocol (TP; concept 23-6-2014), inclusief Procedure gelijkwaardigheid - 21-10-2014

Commentaartabel Toetsingsprotocol (TP; concept 23-6-2014), inclusief Procedure gelijkwaardigheid - 21-10-2014 Commentaartabel Toetsingsprotocol (TP; concept 23-6-2014), inclusief Procedure gelijkwaardigheid - 21-10-2014 Paragraaf Soort Commentaar Wijzigingsvoorstel 1.2 vraag 1.2 Nationale milieudatabase Bij de

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Sustainable Concrete Centre. Duurzaam Innoveren in beton

Sustainable Concrete Centre. Duurzaam Innoveren in beton Sustainable Concrete Centre Duurzaam Innoveren in beton Sustainable Concrete Centre Oosterhout (NB), The Netherlands Director: Mantijn van Leeuwen m.vanleeuwen@crh-scc.nl +31 6 2275 4364 CRH in Nederland

Nadere informatie

Het nieuwe plug-in model: interpretatie en certificatie

Het nieuwe plug-in model: interpretatie en certificatie Het nieuwe plug-in model: interpretatie en certificatie 1 Wat kunt u verwachten? De nieuwe aanpak van ISO normen voor managementsystemen Eerste ervaringen bij herziening ISO 14001 en ISO 9001 Betekenis

Nadere informatie

Energie en water de circulaire economie

Energie en water de circulaire economie Energie en water de circulaire economie Prof. Dr. Ad van Wijk 4-6-2014 28-5-2014 Delft University of Technology Challenge the future Circular Economy (EMF) 2 Six principles of the Circle Economy All materials

Nadere informatie

De kansen voor de Circulaire Economie - met oog op recycling - Ton Bastein

De kansen voor de Circulaire Economie - met oog op recycling - Ton Bastein De kansen voor de - met oog op recycling - The Limits to growth Verscheen in 1972 Uitgangspunt: Één wereld Overshoot Exponentiële groei Actie (o.a.): Systeemveranderingen Resource efficiency Recycle Vervangen/Substitutie

Nadere informatie

Informatiebeveiliging & ISO/IEC 27001:2013

Informatiebeveiliging & ISO/IEC 27001:2013 Informatiebeveiliging & ISO/IEC 27001:2013 Aart Bitter Haarlem, 18 maart 2014 Kwaliteitskring Noord-Holland www.information-security-governance.com Agenda 13:45-14:15 - Informatiebeveiliging Introductie

Nadere informatie

Nederlands Platform Warmtepompen

Nederlands Platform Warmtepompen Europese wetgeving maakt warmtepompen nog beter betaalbaar en inzetbaar door: Henk Kranenberg Daikin Europe NV voorzitter VERAC bestuurslid NVKL, DHPA VERAC: vereniging van fabrikanten en importeurs van

Nadere informatie

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland Windows Server 2003 EoS GGZ Nederland Inleiding Inleiding Op 14 juli 2015 gaat Windows Server 2003 uit Extended Support. Dat betekent dat er geen nieuwe updates, patches of security releases worden uitgebracht.

Nadere informatie

1.1 ORGANIZATION INFORMATION 1.2 CONTACT INFORMATION 2.1 SCOPE OF CERTIFICATION 2.2 AUDITOR INFORMATION 3.1 AUDIT CONCLUSIONS 3.2 MANAGEMENT SYSTEM EFFECTIVENESS 3.3 OBSERVATIONS Organization Address Name

Nadere informatie

Regards croisés sur l'intérêt et les apports de la démarche ACV dans le domaine de la construction

Regards croisés sur l'intérêt et les apports de la démarche ACV dans le domaine de la construction Journée de conférences Regards croisés sur l'intérêt et les apports de la démarche ACV dans le domaine de la construction Une organisation du Laboratoire de Génie Chimique (ULg), parrainée par le pôle

Nadere informatie

Bewust Duurzaam Bouwen

Bewust Duurzaam Bouwen Bewust Duurzaam Bouwen inleiding Inleiding 2 3 Energie Energieverbruik België 2005 4 Energieverbruik woning Totaal: ca. 28.000 kwh 5 Energieverbruik woning Totaal: ca. 3.000 kwh 6 Energieverbruik woning

Nadere informatie

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies 3 software Juni 2014 Algemene presentatie : Software voor de bepaling van de LCA (Life Cycle Assessment) van bruggen en gebouwen met constructiestaal

Nadere informatie

Bouwmaterialen Toekomst

Bouwmaterialen Toekomst Bouwmaterialen Toekomst Stichting Agrodome Informatie centrum Hergroeibare producten Bio based products Fred van der Burgh Impact op het milieu door de bouw industrie 35% Wegtransport 35% Afvalproductie

Nadere informatie

EPC ESCO VME. Sven Wuyts Factor4

EPC ESCO VME. Sven Wuyts Factor4 EPC ESCO VME Sven Wuyts Factor4 Energie Prestatie Contract Energy Service COmpany Vereniging van MedeEigenaars Sven Wuyts Factor4 Factor4: Antwerpen en Amsterdam Ingenieurs en financieel experts Energiebesparingsprojecten

Nadere informatie

Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken

Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken Berekeningswijze voor het bepalen van de milieuprestatie van gebouwen en GWW-werken gedurende hun gehele levensduur, gebaseerd op de levenscyclusanalysemethode

Nadere informatie

Zet Cradle to Cradle de nieuwe krijtlijnen uit voor duurzame producten?

Zet Cradle to Cradle de nieuwe krijtlijnen uit voor duurzame producten? 26/03/2010 Zet Cradle to Cradle de nieuwe krijtlijnen uit voor duurzame producten? Dr. Karl Vrancken projectenmanager - VITO VITO Unit transitie energie en milieu» Energie en emissie modellering en monitoring»

Nadere informatie

Safety Values in de context van Business Strategy.

Safety Values in de context van Business Strategy. Safety Values in de context van Business Strategy. Annick Starren en Gerard Zwetsloot (TNO) Papendal, 31 maart 2015. NVVK sessie Horen, Zien en Zwijgen. Safety Values in de context van Business strategy.

Nadere informatie

Nieuwe Verordening (CPR, juli 2013)

Nieuwe Verordening (CPR, juli 2013) Verordening bouwproducten Wettelijk kader 1 Nieuwe Verordening (CPR, juli 2013) CE enige merkteken essentiële kenmerken Grotere betrouwbaarheid Verplichte CE-markering Vereenvoudigde procedures Prestatieverklaring

Nadere informatie

CE markering volgens NEN-EN 1090-1

CE markering volgens NEN-EN 1090-1 CE markering volgens NEN-EN 1090-1 Ir. G.E. (Bert) van Beek IWE Waar gaan we het over hebben? 1. Waar komt het vandaan? 2. Wat zijn geharmoniseerde normen? 3. Wat zijn bouwproducten? 4. Inleiding EN 1090-1

Nadere informatie