Verantwoordelijkheden HAP+RAV

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verantwoordelijkheden HAP+RAV"

Transcriptie

1 Handreiking Verantwoordelijkheden HAP+RAV Juridische aandachtspunten bij de samenwerking tussen Huisartsenposten en Regionale Ambulancevoorzieningen Nijmegen/Utrecht/Zwolle 7 september 2012

2 Colofon Vereniging Huisartsenposten Nederland (VHN) en Ambulancezorg Nederland (AZN) Alle rechten voorbehouden. Hoewel aan de totstandkoming van deze handreiking grote zorg is besteed, aanvaarden VHN en AZN geen aansprakelijkheid voor eventuele fouten en onvolkomenheden, noch voor de gevolgen hiervan. Deze handreiking is tot stand gekomen in samenwerking met: Dirkzwager advocaten & notarissen N.V. Mr. dr. L.A.P. Arends Mw. mr. dr. drs. E.L. de Jongh Postbus 2672, 3500 GR Utrecht Postbus 489, 8000 AL Zwolle

3 Inhoudsopgave 1 Inleiding De wettelijke kaders van de ambulancezorg en acute huisartsenzorg De Wet ambulancevervoer (Wav) De Tijdelijke wet Ambulancezorg (Twaz) Samenwerking RAV met andere zorgaanbieders Wettelijke kaders acute huisartsenzorg Betekenis nieuwe wetgeving voor samenwerking HAP+RAV Samenwerking en Kwaliteitswet zorginstellingen Algemeen kader Gevolgen voor samenwerking in de acute zorgverlening Tot slot Wgbo en civielrechtelijke aansprakelijkheid Melding samenwerking bij aansprakelijkheidsverzekeraar Wettelijke verplichtingen met betrekking tot informatieoverdracht Tuchtrechtelijke aansprakelijkheid Afsluiting Bijlage: checklist samenwerking HAP+RAV... 21

4 1 Inleiding Om de acute zorgverlening tijdens avond-, nacht- en weekenduren, alsmede op feestdagen op een adequate en veilige wijze in te richten is het wenselijk en zelfs noodzakelijk dat Regionale Ambulancevoorzieningen (RAV s) en huisartsenposten met elkaar samenwerken. VHN en AZN achten het met het oog op een goede en veilige zorgverlening van belang dat huisartsenposten en RAV s ervan doordrongen raken dat het belangrijk is om samenwerkingsafspraken te maken. Huisartsenposten en RAV s delen immers een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de acute zorgverlening tijdens ANW-uren. Indien een huisartsenpost en een RAV willen gaan samenwerken wil, kan dit juridische gevolgen hebben voor de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de geboden zorg en voor de aansprakelijkheid bij eventuele fouten. Het is daarom aan te raden deze samenwerking te formaliseren in een document, bijvoorbeeld in een samenwerkingsprotocol, in een convenant of in een overeenkomst, waarin nader wordt uitgewerkt op welke wijze de samenwerking gestalte krijgt. In dit document dienen ook de afspraken te worden vastgelegd over de verantwoordelijkheidstoedeling in situaties waarin dit (nog) niet wettelijk is geregeld. Speciale aandacht hierbij dient uit te gaan naar de wijze waarop de verantwoordelijkheid voor de zorgverlening aan een patiënt van de ene zorgverlener wordt overgedragen naar de andere. In deze handreiking volgt een toelichting op de invloed die samenwerking tussen een huisartsenpost en een RAV heeft, mede gelet op de kwaliteitswetgeving, op de verdeling van verantwoordelijkheden. Ook wordt stilgestaan bij de gevolgen van samenwerking voor de civielrec h- telijke, de tuchtrechtelijke en de strafrechtelijke aansprakelijkheid voor zowel de (medewerkers van de) huisartsenpost als voor de (medewerkers van de) ambulancezorg. Vervolgens zullen nog een aantal andere gevolgen van de samenwerking worden toegelicht en zal het belang van het opstellen van een protocol aan bod komen. In de bijlage bij deze handreiking is een checklist opgenomen die de RAV s en huisartsenposten kunnen nalopen om te controleren of zij wanneer zij een samenwerking aangaan alle relevante zaken in acht hebben genomen. Net als de samenwerking tussen huisartsenpost en de SEH-afdeling van een ziekenhuis, kan de samenwerking tussen een huisartsenpost en RAV verschillende vormen aannemen. Vooralsnog ligt het echter niet voor de hand dat beide organisaties een volledig geïntegreerde vorm van samenwerking met elkaar aangaan. Daarvoor verschillen beide organisaties nog teveel van elkaar, zowel qua type zorgverlening als qua organisatievorm. Het is bovendien de vraag of de wettelijke kaders die van toepassing zijn op de acute zorgverlening voldoende zijn toegesneden op een dergelijk vergaande vorm van samenwerking. Bij het opstellen van deze handreiking is daarom uitgegaan van twee relevante situaties waarin moet worden samengewerkt en waarbij vragen kunnen ontstaan over de verdeling van verantwoordelijkheden. a. Er is contact tussen (de meldkamers van) de huisartsenpost en de RAV. Eén van beide organisaties is van mening dat een patiënt het beste door de ander geholpen kan worden en stuurt de patiënt door. Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

5 b. Tijdens de hulpverlening ter plaatse van de patiënt komen medewerkers van de ambulancezorg en de huisartsenpost met elkaar in contact. Op beide situaties wordt in deze handreiking nader ingegaan. Voor zover mogelijk wordt ook aandacht besteed aan de toekomstige mogelij k- heden. Allereerst volgt echter het juridische kader waarbinnen de ambulancezorg zich afspeelt. Van belang is hierbij op te merken dat de Wet ambulancevervoer (Wav) binnen afzienbare tijd wordt vervangen door een nieuwe wet, de Tijdelijke wet ambulancezorg (Twaz). Het wetsvoorstel is inmiddels door zowel de Tweede als de Eerste Kamer aangenomen en op 26 april 2012 gepubliceerd in het Staatsblad. Hoewel deze wet is nog niet in werking is getreden zal dit naar alle waarschijnlijkheid binnen afzienbare tijd wel gebeuren. De wens van de minister van VWS is de inwerkingtreding te laten plaatsvinden op 1 januari De nieuwe Tijdelijke wet ambulancezorg maakt een verdergaande samenwerking tussen ambulancezorg en huisartsenposten mogelijk. Een in 2008 aangenomen (en ondertekende) Wet inzake ambulancezorg (Waz) die de huidige Wav moest vervangen werd nooit ingevoerd, maar bracht wel ingrijpende wijzigingen voor de organisatie van de zorg mee die deels ook in de praktijk is geïmplementeerd. In deze handreiking wordt een uiteenzetting gegeven van het nieuwe wettelijke kader van de Twaz, maar zal ook kort worden stilgestaan bij de Wav. Omdat de Twaz grote delen van de Waz heeft overgenomen die in de praktijk ook al deels geïmplementeerd zijn, zal deze laatste wettelijke regeling, die nooit werd ingevoerd, niet worden behandeld. Naast het wettelijke kader van de ambulancezorg wordt verder ingegaan op de belangrijkste andere wetten die van belang zijn voor de samenwerking tussen huisartsenpost en RAV, namelijk de Kwaliteitswet zorginstellingen, afdeling 5, titel 7, boek 7 van het Burgerlijk Wetboek inzake de geneeskundige behandelingsovereenkomst (ook wel: Wet inzake de geneeskundige behandelingsovereenkomst of kortweg Wgbo) en tot slot op de relevante aspecten van tuchtrechtelijke aansprakelij k- heid. Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

6 2 De wettelijke kaders van de ambulancezorg en acute huisartsenzorg 2.1 De Wet ambulancevervoer (Wav) Tot op heden was de Wet Ambulancevervoer (Wav) van kracht. Centraal in deze wet stonden de Centrale Post Ambulancevervoer (CPA) waar de meldingen binnenkwamen en het ambulancevervoer. De CPA werd in de wet omschreven als een meldkamer voor het ambulanc e- vervoer en vormde onderdeel van de meldkamer, zoals bedoeld in art i- kel 35 lid 1 van de Wet veiligheidsregio s (artikel 1 lid 1 Wav). Ambulancevervoer is in hetzelfde artikel 1 lid 1 Wav gedefinieerd als het vervoer van zieken en ongevalslachtoffers en hun begeleiders met ambulanceauto s. Om ambulancevervoer te kunnen verrichten was in de eerste plaats een vergunning nodig van Gedeputeerde Staten (GS) van de provincie waarin de CPA was gelegen. Daarnaast moest de leidinggevende van de CPA in een concreet geval beslissen of ambulancevervoer nodig was, en door wie en op welke wijze het ambulancevervoer moest worden verricht. Het verlenen van ambulancezorg zonder daartoe strekkende opdracht was strafbaar, net als het in stand houden van een CPA zonder vergunning van GS. Bij of krachtens AMvB konden nadere regels worden gesteld over de inschakeling van andere vervoermiddelen dan ambulanceauto s bij de hulpverlening aan zieken en ongevalslachtoffers. Deze bepaling zou niet alleen de basis kunnen bieden voor de inzet van bijvoorbeeld een helikopter, maar ook voor de inzet van een dienstauto van een huisartsenpost voor ambulancevervoer. Van de mogelijkheid om nadere regels te stellen is echter nooit gebruik gemaakt. De Wav maakte dus een onderscheid tussen de meldkamer enerzijds en de eigenlijke ambulancedienst anderzijds. De CPA beslist e of er een ambulance ingezet werd en op welke wijze. De ambulancedienst was slechts uitvoerder van een besluit van de CPA. Bij de beslissing of een ambulance werd ingezet, volgde de CPA regels die door het bestuur van de veiligheidsregio waren vastgesteld (artikel 7 lid 3 Wav). Volgens artikel 9 van de Wet veiligheidsregio s moest door de colleges van B&W van een regio een gemeenschappelijke regeling worden getroffen waarin een openbaar lichaam wordt ingesteld: de veiligheidsregio. Het bestuur van deze veiligheidsregio was verantwoordelijk voor het instellen en in standhouden van een meldkamer, waarvan de CPA een onderdeel vormt. De door het bestuur van de veiligheidsregio te treffen regels dienen door de CPA bij het geven van een vervoersopdracht in acht te worden gehouden. Deze regels zijn vastgelegd in landelijke protocollen, die in de meeste gevallen in de plaats zijn getreden van eigen regelingen van de veiligheidsregio s. Deze protocollen en eventuele eigen regelingen van de veiligheidsregio s zullen in ieder geval van kracht blijven tot de inwerkingtreding van de Twaz. 2.2 De Tijdelijke wet ambulancezorg (Twaz) Op 4 december 2008 werd een nieuwe Wet ambulancezorg (Waz) ondertekend. Tot op heden is deze nieuwe wet niet in werking getreden. Uit de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Twaz blijkt dat dit ook niet meer zal gebeuren. Het wetsvoorstel Tijdelijke wet ambulanc e- zorg (Twaz) werd in 2011 ingediend. Volgens de memorie van toelic h- ting had deze per 1 januari 2012 in werking moeten treden. Inmiddels is deze wet, zoals gezegd, zowel door de Tweede als de Eerste Kamer aangenomen en in het Staatsblad gepubliceerd. Het wachten is op de Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

7 inwerkingtreding. Naar verwachting zal dit (anders dan het geval was bij de Waz) binnen afzienbare tijd het geval zijn. Omdat de Twaz in grote lijnen overeenkomt met de Waz, wordt hier volstaan met de behandeling van de Twaz. De Twaz omschrijft in artikel 1 lid 1 onder d het begrip ambulancezorg en breidt deze uit ten opzichte van de Wav. Ambulancezorg omvat nu: a. het hulp verlenen en per ambulance vervoeren, of b. het hulp verlenen via een ambulanceverpleegkundige met een speciaal daartoe uitgerust en als zodanig herkenbaar motorvoertuig. De term ambulanceauto is daarnaast vervangen door de term ambulance. De definitie van een ambulance is ruimer dan een ambulanceauto: zowel een voor zieken ingericht motorvoertuig als vaartuig of helikopter valt nu onder de term ambulance. Onder de Wav was er sprake van een Centrale Post Ambulancevervoer (CPA). Onder de Twaz is deze CPA omgedoopt tot meldkamer. De nieuwe meldkamer maakt nog steeds onderdeel uit van de algemene meldkamer als bedoeld in artikel 35 lid 1 van de Wet veiligheidsregio s. Onder de Wav treedt deze nog op als zelfstandig verband, maar onder de Twaz vormt de meldkamer een integraal onderdeel van de RAV (RAV). RAV s worden aangewezen door de Minister (artikel 6 Twaz). Deze RAV draagt zorg voor: a. de instandhouding van een meldkamer; b. het verlenen of doen verlenen van ambulancezorg (zie artikel 4 Twaz). Ambulancezorg is zorg die erop gericht is een zieke of gewonde ter zake van zijn aandoening of letsel hulp te verlenen en per ambulance te vervoeren, dan wel hulp te verlenen via een ambulanceverpleegkundige met een specifiek herkenbaar motorvoertuig (artikel 1 lid 1 sub d Twaz). De meldkamer beslist of ambulancezorg wordt verleend en ook door wie en op welke wijze deze wordt verleend (artikel 5 Twaz). De zorg kan worden verleend door middel van een ambulance of met behulp van andere vervoermiddelen. Artikel 6 regelt wie in een regio als RAV kan worden aangewezen. In de Beleidsregels van de Minister van VWS 1 (zie artikel 6 lid 3) zijn nadere eisen gesteld waaraan een RAV moet voldoen. Er zijn verschillende voorschriften. Een aantal hebben betrekking op samenwerking met andere instellingen die direct of indirect te maken hebben met acute zorgverlening. In de Twaz is ambulancezorg uitdrukkelijk voorbehouden aan de RAV. Uitgangspunt is dus dat het aan anderen dan de RAV verboden is om ambulancezorg te verrichten (artikel 4 lid 3 Twaz). Nieuw is dat de RAV ten behoeve van het verrichten van ambulancezorg een overeenkomst kan sluiten met derden. Een RAV kan dus de ambulancezorg ofwel zelf verrichten ofwel door het sluiten van een overeenkomst (deels) uitbesteden aan een derde. Onder de Wav was het vervoer slechts voorbehouden aan een ambulancedienst. Daarmee wordt de deur geopend voor verdergaande samenwerking met andere zorgorganisaties en an- 1 Zie Beleidsregels van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 20 september 2011, nr. CZ , ter uitvoering van artikel 6, derde lid, dan de Tijdelijk wet ambulancezorg, Stcrt. 2011, nr Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

8 dere dan de ambulancediensten. Zo zouden RAV s een overeenkomst kunnen sluiten met huisartsenposten. Denkbaar is bijvoorbeeld dat een huisartsenpost eveneens (delen van) de ambulancezorg zou uitvoeren. Als een zorginstelling met de RAV een overeenkomst sluit om daadwerkelijk ambulancezorg te verrichten, moet bij de uitoefening van deze zorg voldaan worden aan alle wettelijke vereisten die gelden voor de ambulancezorg. Dit zijn onder andere eisen die zien op de organisatie, het personeel en de doelmatigheid van de ambulancezorg. Deze eisen zijn nader uitgewerkt in de genoemde Beleidsregels Twaz. Ook moet de ambulancezorg verricht worden door ambulances of ambulanceverpleegkundigen met een speciaal ingericht en herkenbaar voertuig. Als de RAV een overeenkomst met bijvoorbeeld een huisartsenpost (de onderaannemer) sluit op grond waarvan de huisartsenpost (een deel van) de ambulancezorg gaat verrichten, moet de RAV er zorg voor dragen dat deze onderaannemer handelt volgens de eisen die voor de RAV zijn gesteld (artikel 6 Beleidsregels Twaz en de memorie van toelichting bij artikel 4 lid 5 Twaz). Deze mogelijkheid van onderaanneming ziet overigens slechts op de ambulancezorg zelf en niet op de instandhouding van de meldkamer. Nog steeds mag ambulancezorg niet verleend worden zonder opdracht daartoe van de meldkamer. Een vérgaand samenwerkingsverband tussen RAV en huisartsenpost omtrent ambulancevervoer kan er dus na invoering van de Twaz niet toe leiden dat een huisartsenpost zelfstandig mag beslissen over de noodzaak van ambulancezorg. Deze beslissing blijft voorbehouden aan de meldkamer (artikel 5 lid 1 Twaz). Dat bet e- kent dat ook onder de nieuwe constructie de meldkamer blijft beslissen over de vraag of, door wie en op welke wijze een ambulance ingezet wordt. Tot slot bepaalt artikel 5, lid 3 Twaz dat een visiteauto geregistreerd kan worden bij een RAV. De RAV kan het voertuig dan inzetten bij de hulpverlening aan zieken en gewonden. De wetgever beoogt het met deze bepaling mogelijk te maken dat met name bij grote ongevallen en rampen ook andere hulpverleners dan hulpverleners van de RAV ingezet kunnen worden. Dit neemt niet weg dat de inzet door de meldkamer van de RAV van geregistreerde voertuigen ook in andere gevallen mogelijk is. Ook als visiteauto s op deze manier worden aangewend, blijft de RAV verantwoordelijk voor de beslissing deze voertuigen in te zetten. 2.3 Samenwerking RAV met andere zorgaanbieders Zoals gezegd bevatten de beleidsregels ter nadere uitvoering van artikel 6 lid 3 Twaz onder meer voorschriften voor de RAV over samenwerking met andere zorgaanbieders. Als eerste voorschrift op het gebied van samenwerking geldt dat de RAV moet deelnemen aan het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ). In dat overleg komen de belangrijkste aanbieders van acute zorg bij elkaar met als doel ervoor te zorgen dat een patiënt die acute zorg nodig heeft zo snel mogelijk op de juiste plaats terechtkomt. Het ROAZ moet zich onder meer richten op het afstemmen van activiteiten van de verschillende aanbieders van acute zorg, het inzichtelijk maken van de behandelcapaciteit van iedere aanbieder en het in kaart brengen van de plekken waarin de bereikbaarheid nog onvoldoende is. Het ROAZ is geïntroduceerd in de beleidsregels die op grond van de artikelen 4 en 13 van de WTZi tot stand zijn gekomen. Op basis van die beleidsregels WTZi zijn ziekenhuizen met de erkenning als traumace n- Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

9 trum verplicht om een ROAZ te voeren. Andere ketenpartners in het ROAZ zijn onder meer huisartsen, GGZ-instellingen en verloskundigen. De RAV is daar nu als verplichte partner aan toegevoegd. 2 Er zijn 25 RAV s waardoor het mogelijk is dat zich meerdere RAV s in een traumaregio bevinden. De RAV s moeten dan onderling afstemmen hoe de ve r- tegenwoordiging binnen het ROAZ geregeld is. Er dient minimaal één RAV aan het ROAZ deel te nemen. In de tweede plaats schenken de beleidsregels Twaz op het gebied van samenwerking aandacht aan de zorgketen. Voor het goed functioneren van de patiëntenzorg is een goede samenwerking essentieel. Die samenwerking dient gericht te zijn op continuïteit (7x24 uur beschikbaarheid). Daarnaast moet ervoor worden gezorgd dat de patiënt de juiste zorg op het juiste moment ontvangt en dat deze zorg is afgestemd op zijn reële behoefte. Tot de met name genoemde samenwerkingspartners behoren de huisartsenpost en de huisarts. Bij afspraken met de huisartsen(posten) gaat het in ieder geval om de inzet en beschikbaarheid tijdens de avond- nacht en weekenduren. Uiteraard kunnen ketenpartners ook over andere zaken afspraken maken, waarbij met name kan worden gedacht aan zorginhoudelijke aspecten. Bij de beleidsregels is een Referentiekader Spreiding en Beschikbaarheid Ambulancezorg 2008 opgenomen. Hierbij is uitgegaan van een opengrensbenadering. Dit betekent dat er geen regiogrenzen zijn en er dus overlap kan bestaan. Dat betekent dat ook de RAV s onderling nauw moeten samenwerken evenals hun samenwerkingspartners. In regio s die gelegen zijn in de buurt van landgrenzen moeten bovendien grensoverschrijdende afspraken worden gemaakt met Duitsland en België. 2.4 Wettelijke kaders acute huisartsenzorg Anders dan voor de ambulancezorg bestaan er voor de (acute) huisartsenzorg geen specifieke wettelijke kaders. Voor de organisatie van de huisartsenzorg moet daarom worden teruggevallen op algemene regelingen. Deze organisatie wordt voornamelijk gereguleerd door de financieringswetgeving. Om voor financiering van verleende zorg in aanmerking te komen worden voorwaarden gesteld aan degenen die huisartsenzorg mogen verlenen. Anderen dan huisartsen mogen in beginsel geen zorg als huisartsenzorg verlenen en de daarbij behorende tarieven aan patiënten in rekening brengen. Dit gegeven heeft gevolgen voor de mogelijkheden om huisartsenzorg tijdens ANW-uren bij andere zorgverleners, zoals RAV s, onder te brengen: die mogelijkheden zijn dus zeer beperkt. Overigens is het niet uitgesloten dat er wel meer samengewerkt wordt op onderdelen, zoals de triage of het verrichten van werkzaamheden door verpleegkundig specialisten. Het toezicht op die triage zal daarbij dan wel door huisartsen(posten) gewaarborgd moeten zijn, omdat huisartsen(posten) de eindverantwoordelijkheid van de huisartsenzorg blijven houden. 2.5 Betekenis nieuwe wetgeving voor samenwerking HAP+RAV Uit het voorgaande blijkt dat een verdergaande samenwerking tussen huisartsenpost en RAV na invoering van de Twaz mogelijk en wenselijk is. De RAV kan een overeenkomst sluiten met de huisartsenpost voor het verlenen van (delen van) ambulancezorg. Ook kan de RAV één overeenkomst sluiten met een samenwerkingsverband tussen een huisartsenpost en een ambulancedienst. Ook andere varianten zijn denk- 2 Zie Stand van Zaken Regionaal Overleg Acute Zorgketen 2008, Landelijke Vereniging voor Traumacentra, april Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

10 baar. De Twaz zal dus nieuwe mogelijkheden scheppen. Dat neemt niet weg dat de RAV in alle gevallen de eindverantwoordelijkheid voor de ambulancezorg houdt. De RAV bepaalt immers steeds of ambulancezorg wordt ingezet, door wie en op welke wijze. Ook moet de RAV ervoor zorg dragen dat de zorg die zij uitbesteedt voldoet aan de eisen die gesteld worden in artikel 7 Twaz. Waarschijnlijk is een situatie waarin de huisartsenpost onder auspiciën van de RAV (delen van) ambulancezorg gaat uitvoeren op de korte termijn niet realistisch. Zoals hierboven uiteengezet is in de huidige organisatie van de zorg evenmin waarschijnlijk dat een RAV binnen afzienbare tijd (kern)taken van een huisartsenpost op zich zal gaan nemen, al behoort samenwerking op het gebied van triage wel tot de mogelijkheden. Wel reëel en noodzakelijk is dat RAV s en huisartsenposten nauw gaan samenwerken om de acute zorgverlening tijdens ANW-uren op een adequate manier vorm te geven. Hierdoor wordt de patiëntveiligheid optimaal gewaarborgd. Hierbij moet met name aandacht worden geschonken aan overdrachtmoment en. Belangrijk is bijvoorbeeld dat triagisten hun verantwoordelijkheid nemen en proactief overdragen. Ook relevant is dat zorgverleners ter plaatse verantwoordelijkheid nemen wanneer een patiënt bijvoorbeeld per ambulance naar het ziekenhuis wordt overgebracht. Net zo min als er binnen een regio geen witte plekken op de kaart mogen ontstaan, mag dit ook niet gebeuren doordat zorgverleners de patiënt voortijdig verlaten en/of andere zorgverleners te laat ter plaatse zijn. Bij samenwerking zouden niet alleen zorginhoudelijke afspraken gemaakt kunnen worden. Er kan ook worden gedacht aan gezamenlijke scholingstrajecten. Een RAV moet binnen haar eigen geledingen voorzien in een opleidingsplan, waaruit blijkt op welke wijze de kennis en vaardigheden van het (reeds) gekwalificeerde personeel wordt onderhouden. Ook moet duidelijk worden wanneer en op welke wijze het plan wordt uitgevoerd. Daarbij hoort speciale aandacht te zijn voor de ce n- tralisten. Denkbaar is dat huisartsenposten en RAV s gezamenlijk plannen ontwikkelen voor specifieke scholing gericht op overdracht smomenten en effectiviteit van triage. Afspraken zouden verder kunnen worden gemaakt op het gebied van kwaliteitsbeleid (zie hierna) en (de wijze van) communicatie. Bij dit laatste zou bijzondere aandacht kunnen worden besteed aan ICTtoepassingen, zodat permanente verbinding met partners in de zorgketen mogelijk wordt. In dit verband bestaat overigens al een richtlijn die ziet op gegevensuitwisseling tussen huisartsen, ambulancediensten en de SEH-afdeling van een ziekenhuis. 3 Tot slot zou eventueel gedacht kunnen worden aan samenwerking bij rampen en de wijze waarop de opschaling, de regionale gewondenspreidingsplannen en de slachtoffervolgsystemen daarbij worden ingevuld. 3 Richtlijn gegevensuitwisseling huisarts-ambulancedienst-afdeling spoedeisende hulp van NHG, AZN, NVSH en NICTIZ van 10 december Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

11 3 Samenwerking en Kwaliteitswet zorginstellingen 3.1 Algemeen kader De Kwaliteitswet zorginstellingen (hierna: Kwaliteitswet) is een wet die in algemene bepalingen regels stelt voor het waarborgen van kwaliteit in de zorg. Kern van deze wet is dat zorgaanbieders worden verplicht om verantwoorde zorg aan te bieden. Onder verantwoorde zorg wordt verstaan: zorg van goed niveau, die in ieder geval doeltreffend, doe l- matig en patiëntgericht wordt verleend en die is afgestemd op de reële behoefte van de patiënt (artikel 2 Kwaliteitswet). Op grond van de Kwaliteitswet draagt een zorgaanbieder verantwoordelijkheid voor: 1. de organisatie van de zorg; 2. het ontwikkelen van een kwaliteitssysteem; 3. de verplichting om een kwaliteitsjaarverslag op te stellen; 4. de verplichting om calamiteiten en situaties waarin seksueel misbruik heeft plaatsgevonden waarbij een patiënt of hulpverlener van het samenwerkingsverband is betrokken, te melden aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Voordat wordt ingegaan op de vraag hoe aan deze verplichtingen nader invulling kan worden gegeven, is het noodzakelijk eerst meer duidelij k- heid te geven over het begrip zorgaanbieder. De Kwaliteitswet merkt twee categorieën als zorgaanbieder aan: a) iedere natuurlijke persoon of rechtspersoon die een instelling in stand houdt; b) natuurlijke personen of rechtspersonen die samen een instelling vormen. Een instelling kan daarbij worden omschreven als ieder organisatorisch verband dat strekt tot de verlening van zorg. Hieronder valt elke vorm van samenwerking in een organisatorisch verband, indien daarbij twee of meer beroepsbeoefenaars op een gelijk niveau met elkaar same n- werken. Twee huisartsen in een groepspraktijk kunnen daarom wel worden beschouwd als instelling. Eén huisarts die samenwerkt met een praktijkassistente die bij hem in dienst is, is geen zorgaanbieder als bedoeld in de Kwaliteitswet zorginstellingen. Of de praktijk dan wel samenwerkingsvorm wel of geen rechtspersoon is of bestaat uit meerdere rechtspersonen, doet er hierbij niet toe. 3.2 Gevolgen voor samenwerking in de acute zorgverlening Een huisartsenpost is een zorgaanbieder in de zin van de Kwaliteitswet. Dit betekent dat de post zelf moet voldoen aan de verplichtingen die deze wet stelt. Voor de ambulancezorg geldt het volgende. Onder de Twaz wordt de ambulancezorg uitgevoerd door de RAV. Indien gewenst kan een RAV de ambulancezorg, in het bijzonder de zorg anders dan de meldkamerfunctie, laten uitvoeren door derden, zoals de ambulancediensten die onder de Wav bestonden. De rechtspersonen die de RAV s en de rechtspersonen die de ambulancediensten in stand houden zijn elk zorgaanbieder in de zin van de Kwaliteitswet. Zowel de RAV als de ambulancedienst zijn namelijk organisatorische verbanden die zorg verlenen en dus instellingen in de zin van de Kwaliteitswet. Beide zorgaanbieders moeten voldoen aan de vereisten die de Kwaliteitswet stelt. Het samenwerkingsverband tussen de RAV en een ambulancedienst valt ook onder de definitie van instelling. Zij vormen dan immers samen het Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

12 organisatorische verband dat strekt tot verlening van zorg, waarbij elke rechtspersoon (ieder op zichzelf ook instelling) op een gelijkwaardig niveau samenwerkt. Een indicatie hiervoor is dat bijvoorbeeld aanrijtijden gelden voor de periode tussen de melding en het feitelijk ter plaatse zijn van de ambulance. Voor deze tijden geldt een gecombineerde ve r- antwoordelijkheid voor de RAV en de ambulancedienst. De rechtspersonen die deze instelling in stand houden kunnen dus gezamenlijk worden beschouwd als zorgaanbieder in de zin van de Kwaliteitswet. Geldt hetzelfde voor (overige) samenwerkingsverbanden in een acute zorgketen? Dat zal afhangen van de mate waarin die samenwerking plaatsvindt. Indien een huisartsenpost (delen van) ambulancezorg zou gaan uitvoeren zou dit zeker op kunnen gaan, omdat de RAV daarbij immers op grond van de Twaz de eindverantwoordelijkheid blijft houden. De vraag is of minder vérgaande nieuwe samenwerkingsvormen ook zodanig gestalte kunnen krijgen dat het samenwerkingsverband als één (nieuwe) zorgaanbieder wordt beschouwd, bijvoorbeeld samenwerkingsafspraken tussen RAV en huisartsenpost of ambulancedienst en huisartsenpost. Het is onzeker hoe in een voorkomend geval de Kwaliteitswet op dit punt door de Inspectie voor de Gezondheidszorg en door een rechter zal worden uitgelegd. Ook weten we niet hoe intensief de samenwerking moet zijn, wil het samenwerkingsverband als één zorginstelling worden aangemerkt. Zolang de samenwerkingsafspraken zich beperken tot het verwijzen of overdragen van een patiënt van de ene zorgaanbieder naar de andere, zal de samenwerkingsvorm waarschijnlijk niet snel als een nieuwe instelling of zorgaanbieder kunnen worden aangemerkt. Indien het samenwerkingsverband wel als één nieuwe zorgaanbieder in de zin van de Kwaliteitswet zou worden beschouwd, betekent dit dat het samenwerkingsverband als afzonderlijke entiteit de verplichtingen die de Kwaliteitswet stelt moet nakomen. Dit houdt in dat er ondermeer een nieuw en afzonderlijk kwaliteitssysteem moet komen voor de werkzaamheden die binnen het samenwerkingsverband worden uitgevoerd. De huisartsenpost moet dan de werkzaamheden die binnen het samenwerkingsverband vallen in een afzonderlijk kwaliteitssysteem van het samenwerkingsverband registreren. De werkzaamheden die zich buiten het samenwerkingsverband afspelen moet een huisartsenpost in het eigen kwaliteitssysteem blijven monitoren. Overigens is het zeer aan te bevelen om in de samenwerkingsovereenkomst wel afspraken vast te leggen over de wijze waarop de verplichtingen uit de Kwaliteitswet die op een zorgaanbieder rusten, (voor zover van toepassing) binnen het samenwerkingsverband worden vertaald. Tot slot moet nog gewezen worden op artikel 1 lid 3 van de Kwaliteitswet. Dit artikellid bepaalt dat een organisatorisch verband waarbinnen in het kader van de binnen een ander (groter) organisatorisch verband verleende zorg, een deel van die zorg wordt verleend, niet als instelling in de zin van de wet wordt beschouwd (ook al zijn beide verbanden zelfstandige juridische entiteiten). Dit betekent dat in dat geval de verplichtingen van de Kwaliteitswet enkel door de zorgaanbieder van het grotere organisatorische verband moeten worden nagekomen, ook ten aanzien van de zorg die binnen het kleinere organisatorische verband wordt verleend. De vraag is of deze bepaling van toepassing is op de samenwerking tussen een huisartsenpost en een RAV. Het is aannemelijk dat dit niet het geval is en dat de huisartsenpost dus ook binnen een dergelijk samenwerkingsverband gewoon als instelling in de zin van de Kwaliteitswet moet worden beschouwd. Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

13 Zoals gezegd is het van belang om binnen elk samenwerkingsverband in ieder geval afspraken te maken over de manier waarop de verantwoordelijkheden worden uitgeoefend die de Kwaliteitswet de zorgaanbieder toebedeelt. Ook moet dan worden afgesproken wie hiervoor de kosten draagt. Hieronder wordt kort toegelicht om welke verantwoordelijkheden het gaat. 1. Verantwoordelijkheid voor de organisatie van de zorg Een zorgaanbieder moet de zorgverlening zodanig organiseren dat dit leidt tot verantwoorde zorg. Dit betekent bijvoorbeeld dat hij moet zorgen voor genoeg personeel en middelen. Verder moet duidelijk zijn wie waarvoor verantwoordelijk is. Hoe is de triage geregeld? Wie heeft de verantwoordelijkheid voor welk deel van de zorg? Ook is het van belang dat er goede afspraken worden gemaakt met andere instellingen of specialismen over consultatie of doorverwijzing. Afspraken zijn belangrijk om de zorg verantwoord te kunnen verlenen, maar ook om inzichtelijk te maken wie welke verantwoordelijkheden heeft. Daarom moet duidelijk vastliggen welke zorg binnen de eigen setting verantwoord verleend kan worden en wanneer verwijzing noodzakelijk is. Ook andere zaken die van belang kunnen zijn voor een goede zorgverlening aan patiënten moeten goed geregeld zijn tussen de verschillende betrokken instellingen en/of specialismen. Als goed vastligt wie waarvoor verantwoordelijk is, komt dit de kwaliteit van zorg ten goede. Verantwoordelijkheden kunnen worden vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst, maar ook in prot o- collen. Indien de taken en verantwoordelijkheden goed en duidelijk verdeeld zijn, neemt de kans op fouten af. Een bijkomend voordeel van het goed vastleggen wie waarvoor verantwoordelijk is bij samenwerking, is dat dit duidelijkheid kan scheppen over wie juridisch verantwoordelijk is als er fouten worden gemaakt waarbij de patiënt schade lijdt. In het algemeen geldt echter wel dat hoe intensiever er wordt samengewerkt, hoe minder goed inzichtelijk valt te maken wie waarvoor verantwoordelijk is als er iets misgaat. Organisaties raken daarbij immers zo in elkaar vervlochten dat niet meer goed is uit te maken wie welk deel van de zorg op zich heeft opgenomen. Uiteraard is dit geen pleidooi om die intensieve samenwerking dan maar niet aan te gaan. Intensieve samenwerking komt de kwaliteit van zorg namelijk meestal wél ten goede. Wel is het belangrijk dat samenwerkingspartners vooraf duidelijke afspraken maken over aansprakelijkheid bij schade. Zéker wanneer samenwerking zodanig is dat niet meer inzichtelijk valt te maken welke instantie verantwoordelijk is voor welk deel van de zorg. Overigens zijn dergelijke afspraken aan te bevelen bij iedere vorm van samenwerking. Bij een intensieve samenwerking zijn afspraken over de verdeling van verantwoordelijkheden zeer belangrijk. In de huidige en toekomstige wetgeving staat in ieder geval wel vast dat de RAV (eind)verantwoordelijk is voor de triage van ambulancezorg. Bij de verdeling van verantwoordelijkheden bij samenwerking tussen een huisartsenpost en een RAV staat volgens verschillende uitspraken van het Centraal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg voorop dat Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

14 iedere zorgaanbieder zijn eigen verantwoordelijkheid houdt. Elke zorgaanbieder is ook verplicht ervoor te zorgen dat hij van de ander alle relevante informatie ontvangt die nodig is om een zaak te beoordelen. Dit houdt in dat als een huisarts een melding bij de RAV doet, de meldkamercentralist een eigen oordeel moet vellen over de noodzaak van ambulancevervoer. Dit geldt zowel voor gevallen waarbij de huisarts ter plaatse is als voor gevallen waarbij een patient die zich via de meldkamer van de huisartsenpost heeft gemeld naar de RAV wordt doorgestuurd. In deze situatie moet het voor de ontvangende partij dus altijd duidelijk zijn wanneer de verantwoordelijkheid voor de patiënt op hem is overgegaan. Als de meldkamercentralist het oordeel van de huisarts overneemt, zullen er meestal geen problemen ontstaan. Soms zal de meldkamercentralist echter van oordeel zijn dat er geen ambulance gestuurd kan worden. Bij een eventuele aansprakelijkheidsstelling wordt de meldkamercentralist vervolgens beoordeeld op de manier waarop hij zijn eigen regels heeft toegepast. Het oordeel van de huisarts speelt een belangrijke rol bij de triage. Het is echter de verantwoordelijkheid van de centralist om te zorgen dat hij voldoende informatie van de huisarts ontvangt om op basis daarvan een beslissing te nemen. De dienstdoende huisarts of triagist van de huisartsenpost moet op zijn beurt de informatie op een heldere inzichtelijke manier aan de centralist overbrengen. Als de meldkamer van oordeel is dat een melding niet urgent genoeg is om een ambulance te sturen, maar er wel een visite door een huisarts moet plaatsvinden, geldt ook hier dat de ontvangende partij (i.c. de huisartsenpost) verantwoordelijk is voor de patiënt en zijn eigen keuzes bij de zorgverlening. Het is dus in dit geval aan de huisartsenpost om voldoende informatie van de meldkamercentralist te krijgen. De centralist moet op zijn beurt de informatie voldoende helder en inzichtelijk overbrengen aan de huisartsenpost. Uitgangspunt bij de verantwoordelijkheidsverdeling in beide situaties is dat ieder zijn eigen verantwoordelijkheden houdt. Op het moment dat het oordeel van de ene partij afwijkt van dat van de andere partij, behoeft dit extra zorgvuldige onderbouwing. Van belang is dat de samenwerkingsafspraken die worden gemaakt tussen huisartsenpost en RAV erin voorzien dat de patiënt in dit soort situaties nooit tussen de wal en het schip kan vallen. Om tot een simpele en heldere (poging tot) overdracht te komen waarbij beide partijen een goede beoordeling van de feiten kunnen maken, verdient het de voorkeur af te spreken welke categorieën meldingen worden onderscheiden. Ook is het van belang dat partijen van elkaar weten welke urgentiecategorieën ze gebruiken. Tot slot verdient het aanbeveling om voor de meldkamer en de huisartsenpost een protocol vast te stellen dat gevolgd wordt bij de verwijzing of overdracht van een patiënt. De combinatie van deze zaken zorgt voor een betere communicatie en verkleint daarmee de kans op fouten. Voor de situatie waarbij een huisarts ter plaatse van de patiënt is en de meldkamercentralist heeft toegezegd dat hij een ambulance zal sturen, geldt overigens dat de verwijzing, en daarmee de overdracht van de verantwoordelijkheid, pas plaatsvindt als de ambulance ter plaatse is. Een huisarts zal daarom als uitgangspunt altijd bij de patiënt moeten blijven totdat de ambulance is gearriveerd, Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

15 tenzij de veiligheid van de patiënt op een andere manier kan worden gewaarborgd. Ook kan zich de situatie voordoen dat het ambulancepersoneel van oordeel is dat de gezondheidstoestand van een patiënt niet zo urgent is dat zij de patiënt mee hoeft te nemen, maar waarbij een verwijzing naar de huisartsenpost wel moet plaatsvinden. Hierbij zal er niet snel een noodzaak voor het ambulancepersoneel zijn om bij de patiënt te blijven totdat de dienstdoende huisarts gearriveerd is. Het ambulancepersoneel zal echter evenmin mogen vertrekken als niet zeker is gesteld dat dit verantwoord is. Ook overigens zullen voor dit soort situaties duidelijke afspraken moeten worden gemaakt over de verwijzing en de uitwisseling van informatie over de patiënt. 2. Kwaliteitssysteem Een kwaliteitssysteem is een instrument waarmee de kwaliteit van zorg bewaakt, beheerst en verbeterd kan worden. Hiermee kunnen kwaliteitsmaatregelen zowel intern als extern zichtbaar en toetsbaar gemaakt worden. Een kwaliteitssysteem kan dus van dienst zijn voor de zorgaanbieder zelf, maar ook voor de Inspectie bij het houden van toezicht. Protocollen zijn onderdeel van het kwaliteitssysteem. Een protocol is immers bij uitstek geschikt om kwaliteit s- maatregelen zichtbaar en toetsbaar te maken. Tevens onderdeel van het kwaliteitssysteem vormt het ontwikkelen van een zorgvisie. In een zorgvisie kan worden beschreven wat de instelling onder verantwoorde zorg verstaat en wat grenzen zijn van de zorg die binnen de eigen zorgsetting nog kan worden verleend. Bij elke vorm van samenwerking is het aan te bevelen om een gezamenlijke visie op de te verlenen zorg op te stellen. Bij intensieve samenwerking, waarbij zoals hierboven beschreven de facto sprake is van één zorginstelling, is dit zelfs verplicht. 3. Kwaliteitsjaarverslag Met het kwaliteitsjaarverslag legt een zorgaanbieder verantwoording af over het kwaliteitsbeleid van het voorafgaande jaar. Hij moet dit jaarlijks voor 1 juni doen. In dit verslag moet hij in ieder geval aangeven: - op welke wijze hij patiënten bij zijn kwaliteitsbeleid heeft betrokken; - hoe vaak en op welke manier binnen de instelling een kwaliteitsbeoordeling heeft plaatsgevonden; - de uitkomst van deze kwaliteitsbeoordeling; - hoe hij heeft gereageerd op klachten en meldingen over de kwaliteit van de verleende zorg. 4. Calamiteitenmelding Als zich binnen het samenwerkingsverband tussen huisartsenpost, RAV en/of ambulancedienst een niet-beoogde of onverwachte gebeurtenis voordoet die betrekking heeft op de kwaliteit van de zorg, en die gebeurtenis tot de dood of een ernstig schadelijk gevolg voor een patiënt heeft geleid, dan moet dit worden gemeld aan de Inspectie. Hetzelfde geldt voor seksueel misbruik waarbij een patiënt Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

16 of een medewerker is betrokken. Onder seksueel misbruik wordt overigens verstaan grensoverschrijdend seksueel gedrag waarbij sprake is van lichamelijk, geestelijk of relationeel overwicht. Grensoverschrijdend gedrag tussen medewerkers onderling hoeft niet gemeld te worden, grensoverschrijdend gedrag waarbij een patiënt betrokken is wel. In de meeste gevallen van samenwerking tussen een huisartsenpost en een RAV is het aannemelijk dat iedere instelling die betrokken is geweest bij een calamiteit hiervan zelf melding maakt, omdat de samenwerkingsafspraken niet zodanig zijn dat hiermee een nieuw samenwerkingsverband is ontstaan dat als instelling moet worden aangemerkt. Zeker als de calamiteit zich heeft voorgedaan binnen een zorgketen is het op voorhand niet aan te geven welke instelling de uiteindelijke verantwoordelijkheid heeft een melding te maken. Zekerheidshalve, mede ook gelet op de bevoegdheid van de Inspectie om bij niet-tijdige melding bestuurlijke boetes op te leggen, heeft het daarom de voorkeur dat alle betrokken instellingen afspreken in dat geval gezamenlijk een melding doen, dan wel zelfstandig de afweging maken of er gemeld moet worden. Als er eenzijdig gemeld wordt, is het uiteraard wel van belang dat de andere instelling wordt ingelicht, zodat de andere instelling in de gelegenheid wordt gesteld eveneens af te wegen of (alsnog) een melding moet worden gedaan. Het is dus aan te bevelen om afspraken te maken over de wijze waarop calamiteiten die zich in de samenwerking hebben voorgedaan aan de Inspectie gemeld worden. Het kan voorkomen dat er een melding wordt gedaan over een c a- lamiteit door de ene partij, terwijl de calamiteit zich (deels) heeft voorgedaan bij de andere partij. In de samenwerkingsafspraken dient vastgelegd te worden dat de partij waarbij de calamiteit heeft plaatsgevonden, verplicht wordt om mee te werken aan de calamiteitenanalyse. Beide partijen hebben daar ook voordeel van, omdat uit die analyse verbeterpunten naar voren kunnen komen, die leiden tot verbetering van de (gezamenlijke) zorgverlening. 5. Klachtenregeling Als een samenwerkingsverband als één zorgaanbieder kan worden beschouwd heeft dit tot gevolg dat dit samenwerkingsverband een eigen klachtenregeling dient te treffen. Overigens vloeit deze plicht niet voort uit de Kwaliteitswet, maar uit de Wet klachtrecht cliënten zorgsector (Wkcz). Dat deze plicht bestaat is begrijpelijk, want een patiënt die een klacht heeft, moet weten waar hij zijn klacht kan indienen. In het samenwerkingsverband tussen de instellingen die betrokken zijn bij de acute zorgverlening kan ervoor worden gekozen om één nieuwe klachtenregeling voor het samenwerkingsverband te maken met een eigen klachtencommissie voor dat samenwerkingsverband. Er kan ook voor gekozen worden om één van beide klachtenregelingen, van huisartsenpost of RAV, van toepassing te verklaren op situaties waarin iemand een klacht heeft over de zorg die in het samenwerkingsverband verleend is. Er hoeft dus niet per se een hele nieuwe regeling te worden gemaakt, zolang aan de patiënt maar duidelijk wordt gemaakt waar hij met zijn klachten terecht kan en dit ook procedureel (in het klachtenreglement) goed geregeld is. Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

17 Ook bij minder vergaande vormen van samenwerking kan zich overigens de situatie voordoen dat klachten worden ingediend die zowel zien op de huisartsenpost als de RAV. Ook dan is het aan te raden dat er afspraken worden gemaakt over de wijze waarop de klachtafhandeling van deze klachten plaatsvindt en dit in het reglement vast te leggen. 3.3 Tot slot Samengevat kan worden gesteld dat de Kwaliteitswet samenwerkingspartners allereerst verplicht om na te denken over de organisatie van de zorg en in het bijzonder over de verdeling van verantwoordelijkheden voor de kwaliteit van zorg. In alle gevallen waarin sprake is van samenwerking tussen een huisartsenpost en een RAV is het daarom aan te bevelen om een gemeenschappelijke zorgvisie te ontwikkelen, waarin mede tot uitdrukking komt wat met de samenwerking voor de kwaliteit van zorg wordt beoogd. Dit brengt mee dat er in ieder geval afspraken gemaakt moeten worden over de wijze waarop de kwaliteitssystemen op elkaar worden afgestemd en de verslaglegging over de kwaliteit van zorgverlening plaatsvindt. Onderdeel daarvan is in ieder geval de verslaglegging rondom calamiteiten en de wijze waarop een calamiteite n- melding plaatsvindt. De Wet klachtrecht brengt mee dat instellingen ook moeten nadenken over de wijze waarop de klachtenregeling gestalte krijgt. Bij samenwerkingsafspraken is het daarom van belang dat er tevens afspraken worden gemaakt over het afwikkelen van klachten die betrekking hebben op meerdere bij de samenwerking betrokken instellingen. Het verdient aanbeveling dit tevens in de verschillende klachtenregelingen van de betrokken instellingen vast te leggen. Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

18 4 Wgbo en civielrechtelijke aansprakelijkheid Als patiënten naar de huisartsenpost gaan voor een geneeskundige behandeling, worden de betrekkingen tussen de patiënt en de huisartsenpost ondermeer geregeld door de zogenoemde Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (Wgbo). Deze regeling is geen afzonderlijke wet, maar maakt onderdeel uit van boek 7 van ons Burgerlijk Wetboek (afd BW). De patiënt sluit een geneeskundige behandelingsovereenkomst met de huisartsenpost. Onder handelingen op het gebied van de geneeskunst moet ook worden gerekend de beoordeling van de gezondheidstoestand van een persoon. De verrichtingen van de triagist tijdens de (telefonische) triage vallen dus ook onder de behandelingsovereenkomst. Indien er bij de triage of de behandeling van de patiënt iets 'misgaat' waardoor de patiënt schade oploopt, kan deze de huisarts of de huisartsenpost civielrechtelijk aansprakelijk stellen voor die schade. De triage door de centralist van de meldkamer ambulancezorg (MKA) valt ook onder reikwijdte van de Wgbo. Zodra een patiënt (of diens vertegenwoordiger als de patiënt daartoe zelf niet in staat is) telefonisch contact opneemt met de MKA geeft hij feitelijk een opdracht aan de RAV en gaat hij een behandelingsovereenkomst aan. Hetzelfde geldt voor de handelingen die worden verricht door ambulancepersoneel ter plaatse, waaronder handelingen die vergelijkbaar zijn met triagehandelingen. Hoewel in die gevallen, bijvoorbeeld omdat de patiënt bewust e- loos is en er geen vertegenwoordiger ter plaatse is, niet in alle gevallen van een overeenkomst gesproken kan worden, zijn de regels van de Wgbo dan toch voor zover mogelijk van toepassing. Deze wet kent namelijk een zogeheten schakelbepaling (artikel 7:464 BW), op grond waarvan de bepalingen uit deze wet van overeenkomstige toepassing zijn op situaties waarin zorg wordt verleend, terwijl er geen sprake is van een behandelingsovereenkomst. Schade kan zich bijvoorbeeld voordoen als klachten aanvankelijk niet serieus genomen worden, waardoor de zorgverlening te laat op gang komt. Dit kan zich voordoen in de triagefase, als de huisarts de patiënt nog niet gezien heeft en de verpleegkundige of triagist, die de triage verricht, onvoldoende doorvraagt naar de klachten. Ditzelfde geldt voor de triagefase die wordt verricht door de meldkamercentralist. In de samenwerking tussen verschillende instellingen kan ook schade ontstaan. Schade kan dan bijvoorbeeld ontstaan tijdens de contacten tussen huisarts of ambulancepersoneel en patiënt, als onvoldoende onderkend wordt dat een patiënt specialistische zorg behoeft. Ook is het mogelijk dat bij de overdracht van de patiënt hiaten ontstaan: bijvoorbeeld de huisartsenpost heeft de patiënt doorverwezen naar ambulancezorg, maar de ambulance arriveert niet tijdig of de huisarts heeft de patiënt ten onrechte alleen gelaten. Een andere mogelijkheid is dat het ambulancepersoneel bij aankomst de toestand van de patiënt niet ernstig genoeg vindt om deze in te sturen naar het ziekenhuis en de patient zonder voldoende nazorg achterlaat of de urgentie bij de huisartsenpost om de patiënt te zien onvoldoende kenbaar maakt. De same n- werkingspartners dienen er goed aan de mogelijke risico s zoveel mogelijk in kaart te brengen en afspraken te maken of in die gevallen de aansprakelijkheid wordt geregeld. Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

19 4.1 Melding samenwerking bij aansprakelijkheidsverzekeraar Bij een samenwerking zoals tussen de huisartsenpost en de RAV, is het aan te bevelen om deze samenwerking te melden bij de aansprakelijkheidsverzekeraar, zodat beide partijen er zeker van zijn dat een eventuele aansprakelijkstelling die voortvloeit uit de samenwerking gedekt is. Of dit zal leiden tot een premieverhoging is onduidelijk. Mogelijk hebben partijen dezelfde aansprakelijkheidsverzekeraar en gaat het dus in feite om een 'broekzak, vestzak'-situatie. De verzekeraar moet mogelijkerwijs op de polis van de RAV tot uitkering overgaan, terwijl het een fout betreft van de huisartsenpost, maar daar staat tegenover dat de huisartsenpost ook premie betaalt aan deze zorgverzekeraar. Een premieverhoging lijkt dan uitgesloten. Voor de aansprakelijkheidsverzekeraar is dan namelijk in beginsel niet van belang of hij op de ene of op de andere polis tot uitkering van schadevergoeding moet overgaan. Indien partijen echter verzekerd zijn bij verschillende verzekeringsmaatschappijen, zou een extra risico wel tot een premieverhoging kunnen leiden. Aan de andere kant is het natuurlijk zo dat de samenwerkingsafspraken nu juist bedoeld zijn om de risico s terug te dringen. Hoe dan ook: goed overleg met de aansprakelijkheidsverzekeraar(s) is bij het maken van samenwerkingsafspraken geboden. Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

20 5 Wettelijke verplichtingen met betrekking tot informatieoverdracht De Wgbo is niet alleen belangrijk voor de regeling van de civielrechtelijke aansprakelijkheid als er fouten worden gemaakt. Deze wettelijke regeling legt aan zorgverleners met name een aantal plichten op om goede zorg of goed hulpverlenerschap gestalte te geven. De plichten die deze regeling noemt, hebben onder meer betrekking op het vastleggen en uitwisselen van informatie met zowel de patiënt als zorgverleners. Ook de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) geeft regels die betrekking hebben op het uitwisselen van informatie. Deze informatieplichten zijn eveneens van belang bij samenwerking tussen RAV en huisartsenpost. Bij samenwerking kan daarbij worden gedacht aan afspraken over: 1. wie patiënten (en eventueel familie) waarover informeert en de wijze waarop dit gebeurt; 2. de wijze waarop dossiervoering plaatsvindt: vindt er een gezamenlijke dossiervoering plaats of gebeurt dit door elke partij apart? 3. de wijze waarop informatie uitgewisseld wordt, waarbij in kaart gebracht wordt in welke gevallen toestemming van de patiënt moet worden gevraagd; 4. wie verantwoordelijke is in de zin van de Wbp, als een gezamenlijke dossiervoering plaatsvindt of indien informatie uitgewisseld wordt; 5. wie patiënten informeert over gezamenlijke verwerkingen van (medische) persoonsgegevens? Dirkzwager advocaten & notarissen, VHN en AZN 7 september

Handreiking Verantwoordelijkheden HAP - SEH. Juridische aandachtspunten bij de samenwerking tussen huisartsenposten en spoedeisende hulpafdelingen

Handreiking Verantwoordelijkheden HAP - SEH. Juridische aandachtspunten bij de samenwerking tussen huisartsenposten en spoedeisende hulpafdelingen Handreiking Verantwoordelijkheden HAP - SEH Juridische aandachtspunten bij de samenwerking tussen huisartsenposten en spoedeisende hulpafdelingen december 2009 Colofon Vereniging Huisartsenposten Nederland

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2012 208 Wet van 26 april 2012, houdende tijdelijke bepalingen over de ambulancezorg (Tijdelijke wet ambulancezorg) 0 Wij Beatrix, bij de gratie Gods,

Nadere informatie

Beschrijving Functiegebied Medisch Management binnen de ambulancezorg

Beschrijving Functiegebied Medisch Management binnen de ambulancezorg Beschrijving Functiegebied Medisch Management binnen de ambulancezorg Opdrachtgever : Ambulancezorg Nederland Opsteller : THYMOS training & advies Status : definitief, bestuurlijk vastgesteld op 22 april

Nadere informatie

Professioneel Statuut MMA

Professioneel Statuut MMA Professioneel Statuut MMA Inhoudsopgave Inleiding 3 A. Algemeen 3 1 Inleiding en doelstellingen 3 2. Definities 3 3. Juridische kaders 5 B. Bestuur RAV 6 4. Taken en verantwoordelijkheden bestuur RAV algemeen

Nadere informatie

Kwaliteit, veiligheid en aansprakelijkheid. s-hertogenbosch, 5 februari 2010 Buby den Heeten

Kwaliteit, veiligheid en aansprakelijkheid. s-hertogenbosch, 5 februari 2010 Buby den Heeten Kwaliteit, veiligheid en aansprakelijkheid s-hertogenbosch, 5 februari 2010 Buby den Heeten Veiligheid begint bij je zelf! Belangrijk uitgangspunt Nederlands aansprakelijkheidsrecht Spreekwoordelijk: Wie

Nadere informatie

Coöperatie: Coöperatieve Huisartsenpost t Hellegat, statutair gevestigd te Klaaswaal, gemeente Cromstrijen.

Coöperatie: Coöperatieve Huisartsenpost t Hellegat, statutair gevestigd te Klaaswaal, gemeente Cromstrijen. Doel: Dit protocol heeft als doel het in kaart brengen van juridische aspecten verbonden aan de functie van Triagist op een huisartsenpost van de Coöperatie en Triagisten daarin inzicht en sturing te geven

Nadere informatie

Geen zorgen over zorgplannen

Geen zorgen over zorgplannen Geen zorgen over zorgplannen Kennisdagen mei 2014 Kennisdagen mei 2014 Vigerende wet- en regelgeving Van groot naar klein Kwaliteitswet zorginstellingen Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten Besluit zorgplanbespreking

Nadere informatie

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit Protocol tussen de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Nederlandse Zorgautoriteit inzake samenwerking en coördinatie op het gebied van beleid, regelgeving, toezicht & informatieverstrekking en andere

Nadere informatie

Hoofdstuk 4. Kwaliteit

Hoofdstuk 4. Kwaliteit Fawzi Salih van K2 Brabants Kenniscentrum Jeugd heeft voor u een eerste screening gemaakt van hoofdstuk 4. Het resultaat van de screening is terug te vinden op de volgende pagina s. De samenvatting per

Nadere informatie

Tips bij het aangaan van een samenwerkingsovereenkomst in de zorg

Tips bij het aangaan van een samenwerkingsovereenkomst in de zorg Tips bij het aangaan van een samenwerkingsovereenkomst in de zorg In de zorg wordt op grote schaal samengewerkt. Tussen zorgaanbieders, zorgaanbieders en ketenpartners, zorgaanbieders en leveranciers.

Nadere informatie

Inzet centralist op de Meldkamer voor Ambulancezorg

Inzet centralist op de Meldkamer voor Ambulancezorg Inzet centralist op de Meldkamer voor Ambulancezorg Versie: 2.0, augustus 2009 Status: definitief Opgesteld door: Mr. J.J.A. van Boven, VAN BOVEN Juridisch Adviesbureau voor de Gezondheidszorg in opdracht

Nadere informatie

Relevante wet- en regelgeving die vandaag aan de orde komt in deze presentatie

Relevante wet- en regelgeving die vandaag aan de orde komt in deze presentatie Presentatie W&T thema Bopz op 9 mei 2016 Opzet: Korte uiteenzetting presentatie Goede zorg aan onze (psychogeriatrische) ouderen Persoonlijke kennistoets deelnemers Presentatie waarin antwoorden volgen

Nadere informatie

Protocol. Klachtencommissie. Autimaat B.V.

Protocol. Klachtencommissie. Autimaat B.V. Protocol Klachtencommissie Autimaat B.V. Doetinchem December 2011 Protocol van de klachtencommissie van Autimaat B.V. Inhoudsopgave Toepassingsgebied 3 Begripsbepaling 3 Doelstelling van de klachtenregeling

Nadere informatie

Convenant inzake Opleiden, trainen en oefenen ter voorbereiding op rampen en crises

Convenant inzake Opleiden, trainen en oefenen ter voorbereiding op rampen en crises Convenant inzake Opleiden, trainen en oefenen ter voorbereiding op rampen en crises Partijen De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, handelend als bestuursorgaan en als vertegenwoordiger van

Nadere informatie

De disfunctionerende hulpverlener. Behoeft de dokter behandeling?

De disfunctionerende hulpverlener. Behoeft de dokter behandeling? Samenvatting najaarsvergadering, 4 november 2005 De disfunctionerende hulpverlener. Behoeft de dokter behandeling? mr. E.W.M. Meulemans, advocaat bij Nysingh advocaten notarissen in Zwolle Het disfunctioneren

Nadere informatie

Besluit van. Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, kenmerk ;

Besluit van. Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, kenmerk ; Besluit van houdende tijdelijke regels inzake de zelfstandige bevoegdheid tot het verrichten van voorbehouden handelingen van verpleegkundig specialisten (Besluit tijdelijke zelfstandige bevoegdheid verpleegkundig

Nadere informatie

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG. Advisering Besluit langdurige zorg.

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG. Advisering Besluit langdurige zorg. POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN De Staatssecretaris van Volksgezondheid,

Nadere informatie

Samenwerkingsprotocol. Consumentenautoriteit Nederlandse Zorgautoriteit

Samenwerkingsprotocol. Consumentenautoriteit Nederlandse Zorgautoriteit Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit Nederlandse Zorgautoriteit Afspraken tussen de Staatssecretaris van Economische Zaken en de Raad van Bestuur van de Nederlandse Zorgautoriteit over de wijze

Nadere informatie

Referentielijst 2013 Nota Verantwoorde Ambulancezorg

Referentielijst 2013 Nota Verantwoorde Ambulancezorg Referentielijst 2013 Nota Verantwoorde Ambulancezorg Hoofdstuk 1 Ambulancezorg; mobiele schakel in de (acute) zorgketen 1.1 Sectorrapport Ambulances-in-zicht 2011, artikel 4 en 6 Wet veiligheidsregio s

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 362 Wijziging van de Wet marktordening gezondheidszorg en enkele andere wetten, teneinde te voorkomen dat zorgverzekeraars zelf zorg verlenen

Nadere informatie

Reglement Klachtencommissie voor zorgaanbieders van Kraamzorg 1op1. b. raad van bestuur : de raad van bestuur van Kraamzorg de Waarden;

Reglement Klachtencommissie voor zorgaanbieders van Kraamzorg 1op1. b. raad van bestuur : de raad van bestuur van Kraamzorg de Waarden; Reglement Klachtencommissie voor zorgaanbieders van Kraamzorg 1op1 Artikel 1 Begripsomschrijvingen 1. Voor de toepassing van dit reglement wordt verstaan onder: a. zorgaanbieder : de kraamverzorgende;

Nadere informatie

I.P.C. SINDRAM VERWEIJ ADVOCATEN NIJMEGEN 024-324 37 09 / 06-49968172 SINDRAM@VERWEIJADVOCATEN.NL

I.P.C. SINDRAM VERWEIJ ADVOCATEN NIJMEGEN 024-324 37 09 / 06-49968172 SINDRAM@VERWEIJADVOCATEN.NL 1 I.P.C. SINDRAM VERWEIJ ADVOCATEN NIJMEGEN 024-324 37 09 / 06-49968172 SINDRAM@VERWEIJADVOCATEN.NL 2 ONDERWERPEN Aansprakelijkheid Titelbescherming wet BIG Voorbehouden handelingen Experimenteerartikel

Nadere informatie

Aansprakelijkheid nader belicht

Aansprakelijkheid nader belicht Een zorginstelling richt zich primair op het aanbieden van zorg. Dat ook binnen de zorg fouten worden gemaakt is evident. Het is daarom voor de zorginstelling van belang zich bewust te zijn van haar aansprakelijkheid

Nadere informatie

Stappenplan. voor het werken overeenkomstig de. Wet BIG

Stappenplan. voor het werken overeenkomstig de. Wet BIG Stappenplan voor het werken overeenkomstig de Wet BIG EADV, uitgave januari 2006 Eerste Associatie van Diabetes Verpleegkundigen Postbus 3009, 3502 GA Utrecht Tel. 030 2918910 Fax 030 2918915 E-mail info@eadv.nl

Nadere informatie

Circulairenummer Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag, 2007-05-IGZ IGZ-loket 088 120 5000 22 november 2007

Circulairenummer Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag, 2007-05-IGZ IGZ-loket 088 120 5000 22 november 2007 Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Postadres Postbus 16119 2500 BC Den Haag Telefoon (070) 340 79 11 Telefax (070) 340 51 40 www.igz.nl Internet Circulairenummer Inlichtingen bij Doorkiesnummer

Nadere informatie

Privacyreglement Huisartsenpraktijk Kloosterpad

Privacyreglement Huisartsenpraktijk Kloosterpad Privacyreglement Huisartsenpraktijk Kloosterpad Uw persoonsgegevens en privacy in onze huisartsenpraktijk. Algemeen De Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) is door de Nederlandse wetgever opgesteld ter

Nadere informatie

CONVENANT. SLOTERVAART ZIEKENHUIS VEILIGHEIDSREGIO Amsterdam-Amstelland SAMENWERKINGSAFSPRAKEN VOOR RAMPEN EN CRISES

CONVENANT. SLOTERVAART ZIEKENHUIS VEILIGHEIDSREGIO Amsterdam-Amstelland SAMENWERKINGSAFSPRAKEN VOOR RAMPEN EN CRISES CONVENANT SLOTERVAART ZIEKENHUIS VEILIGHEIDSREGIO Amsterdam-Amstelland SAMENWERKINGSAFSPRAKEN VOOR RAMPEN EN CRISES 2012 Ondergetekenden: 1. Het Slotervaart, gevestigd te Amsterdam, in deze rechtsgeldig

Nadere informatie

b) Directeur De directeur van de Stichting Levenseindekliniek, of diens vervanger.

b) Directeur De directeur van de Stichting Levenseindekliniek, of diens vervanger. KLACHTENREGELING STICHTING LEVENSEINDEKLINIEK Bewerkt door Datum Omschrijving Steven Pleiter 16 oktober 2014 Versie 1 Revisiefrequentie Eerstvolgende Omschrijving Jaarlijks Augustus 2015 1) Definities

Nadere informatie

Regionale samenwerking in de triage in de acute (huisartsen)zorg

Regionale samenwerking in de triage in de acute (huisartsen)zorg Regionale samenwerking in de triage in de acute (huisartsen)zorg Symposium Samen in de acute zorg 2016 14 maart 2016 Inhoud presentatie: Visie op spoed (huisartsen)zorg tijdens ANW-uren Dokterswacht Friesland

Nadere informatie

Verantwoordelijkheidsverdeling in de ambulancezorg. Enkele beroepsinhoudelijke vraagstukken

Verantwoordelijkheidsverdeling in de ambulancezorg. Enkele beroepsinhoudelijke vraagstukken Verantwoordelijkheidsverdeling in de ambulancezorg Enkele beroepsinhoudelijke vraagstukken Inhoud Inleiding...3 Contouren van de Wet BIG...4 Verantwoordelijkheid van de MMA bij de totstandkoming van de

Nadere informatie

Bent u ontevreden of heeft u een klacht?

Bent u ontevreden of heeft u een klacht? Algemeen Bent u ontevreden of heeft u een klacht? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Bent u ontevreden over zaken in het ziekenhuis?... 3 Heeft u een klacht over de Spoedpost in ons ziekenhuis?... 4 Bureau

Nadere informatie

Uw rechten en plichten als patiënt

Uw rechten en plichten als patiënt Uw rechten en plichten als patiënt In de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO) en de Wet Bescherming Persoonsgegevens staan uw rechten en plichten als patiënt beschreven. Het is belangrijk

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 30 november 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 30 november 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

MIP staat voor Meldingen Incidenten Patiëntenzorg. Van die dingen waarvan je niet wilt dat ze gebeuren maar die desondanks toch voorkomen.

MIP staat voor Meldingen Incidenten Patiëntenzorg. Van die dingen waarvan je niet wilt dat ze gebeuren maar die desondanks toch voorkomen. Algemene inleiding Een onderdeel van de gezondheidswet is dat er uitvoering gegeven moet worden aan de systematische bewaking, beheersing en verbetering van de kwaliteit van de zorg. Hiervoor heeft Schouder

Nadere informatie

KLACHTENREGLEMENT. In deze regeling wordt verstaan onder:

KLACHTENREGLEMENT. In deze regeling wordt verstaan onder: KLACHTENREGLEMENT INLEIDING Shared Value Groep hecht sterk aan een goede en transparante relatie met haar klanten. Het verlenen van diensten is en blijft echter mensenwerk, hoe zorgvuldig daarbij ook te

Nadere informatie

Toezicht op de toegankelijkheid en kwaliteit van de veteranenzorg met behulp van de CQ-index

Toezicht op de toegankelijkheid en kwaliteit van de veteranenzorg met behulp van de CQ-index 110309.08/03 Toezicht op de toegankelijkheid en kwaliteit van de veteranenzorg met behulp van de CQ-index Inleiding In oktober 2007 is het Landelijk Zorgsysteem Veteranen (LZV) van start gegaan. Het LZV

Nadere informatie

VERANTWOORD DELEGEREN

VERANTWOORD DELEGEREN VERANTWOORD DELEGEREN Mr J.J.A. van Boven VAN BOVEN Juridisch Adviesbureau Arnhem GOED HULPVERLENERSCHAP Iedere hulpverlener moet de zorg van een goed hulpverlener betrachten in overeenstemming met de

Nadere informatie

Persoonsgegevens Alle gegevens die informatie kunnen verschaffen over een identificeerbare natuurlijke persoon.

Persoonsgegevens Alle gegevens die informatie kunnen verschaffen over een identificeerbare natuurlijke persoon. Privacyreglement Intermedica Kliniek Geldermalsen Versie 2, 4 juli 2012 ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 1. Begripsbepalingen Persoonsgegevens Alle gegevens die informatie kunnen verschaffen over een identificeerbare

Nadere informatie

Reglement voor de klachtencommissie familie en naastbetrokkenen. GGZ ingeest Arkin HVO-Querido

Reglement voor de klachtencommissie familie en naastbetrokkenen. GGZ ingeest Arkin HVO-Querido Reglement voor de klachtencommissie familie en naastbetrokkenen GGZ ingeest Arkin HVO-Querido Maart 2012 Inhoud ALGEMENTE BEPALINGEN Artikel 1 Definities 3 Artikel 2 Samenstelling, benoeming en ontslag

Nadere informatie

Ik heb een klacht, wat nu? Landelijk Meldpunt

Ik heb een klacht, wat nu? Landelijk Meldpunt Ik heb een klacht, wat nu? Landelijk Meldpunt Z0rg Het Landelijk Meldpunt Zorg helpt u verder! Soms loopt het contact met uw zorgverlener anders dan u had verwacht. Er ging bijvoorbeeld iets mis bij uw

Nadere informatie

LVVP-reglement voor de behandeling van klachten van cliënten

LVVP-reglement voor de behandeling van klachten van cliënten LVVP-reglement voor de behandeling van klachten van cliënten Inleiding Op grond van de Wet Klachtrecht Cliënten Zorgsector (WKCZ) is een vrijgevestigd eerstelijns/gz-psycholoog, psychotherapeut / klinisch

Nadere informatie

VICTAS Klachten BOPZ

VICTAS Klachten BOPZ VICTAS Klachten BOPZ Utrecht, September 2013 Inhoud 1. Inleiding 2. Wat is een klacht? 2.1. Klachten over het verblijf op de afdeling B3 van Victas 2.2. BOPZ-klachten 3. De klachtencommissie 3.1. Hoe dien

Nadere informatie

WETTELIJKE EISEN BIJ DE BEROEPSUITOEFENING

WETTELIJKE EISEN BIJ DE BEROEPSUITOEFENING WETTELIJKE EISEN BIJ DE BEROEPSUITOEFENING Onderstaand wordt beknopt weergegeven met welke aspecten een logopedist rekening dient te houden uit hoofde van wetgeving. 1. Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst

Nadere informatie

BELEIDSREGEL AL/BR-0021

BELEIDSREGEL AL/BR-0021 BELEIDSREGEL Verpleging in de thuissituatie, noodzakelijk in verband met medisch specialistische zorg Ingevolge artikel 57, eerste lid, aanhef en onder b en c, van de Wet marktordening gezondheidszorg

Nadere informatie

De civiele kamer van de Commissie van het Schadefonds Geweldsmisdrijven

De civiele kamer van de Commissie van het Schadefonds Geweldsmisdrijven Uitspraak De civiele kamer van de Commissie van het Schadefonds Geweldsmisdrijven Zaaknummer: ****** Datum uitspraak: 7 augustus 2015 De civiele kamer van de Commissie van het Schadefonds Geweldsmisdrijven

Nadere informatie

Antwoorden op schriftelijke vragenronde brief uitvoering motie Arib (29484, nr. 6) over medische zorg asielzoekers.

Antwoorden op schriftelijke vragenronde brief uitvoering motie Arib (29484, nr. 6) over medische zorg asielzoekers. Antwoorden op schriftelijke vragenronde brief uitvoering motie Arib (29484, nr. 6) over medische zorg asielzoekers. Vragen PvdA-fractie 1. Op welke manier wordt de toegankelijkheid van de ziekenhuiszorg

Nadere informatie

Richtlijn Reanimatie. Richtlijn Reanimatie, De Lichtenvoorde, verpleegkundig adviseur, oktober 2012 1

Richtlijn Reanimatie. Richtlijn Reanimatie, De Lichtenvoorde, verpleegkundig adviseur, oktober 2012 1 Richtlijn Reanimatie Inleiding Binnen De Lichtenvoorde leven met enige regelmaat vragen met betrekking tot het reanimeren van cliënten: heeft De Lichtenvoorde beleid ten aanzien van reanimatie, wie mag

Nadere informatie

nr.14.0008063 Klachtenregeling Veilig Thuis Gooi en Vechtstreek (AMHK Gooi en Vechtstreek)

nr.14.0008063 Klachtenregeling Veilig Thuis Gooi en Vechtstreek (AMHK Gooi en Vechtstreek) nr.14.0008063 Klachtenregeling Veilig Thuis Gooi en Vechtstreek (AMHK Gooi en Vechtstreek) Artikel 1 Wettelijke grondslag Deze klachtenregeling heeft betrekking op de behandeling van klachten in overeenstemming

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 362 Wijziging van de Wet marktordening gezondheidszorg en enkele andere wetten, teneinde te voorkomen dat zorgverzekeraars zelf zorg verlenen

Nadere informatie

Redactie M.M. Wagenaar-Fischer, N. Heerdink-Obenhuijsen, M. Kamphuis, J. de Wilde

Redactie M.M. Wagenaar-Fischer, N. Heerdink-Obenhuijsen, M. Kamphuis, J. de Wilde Samenvatting van de JGZ Richtlijn secundaire preventie kindermishandeling. Handelen bij een vermoeden van kindermishandeling Samenvatting voor het management Redactie M.M. Wagenaar-Fischer, N. Heerdink-Obenhuijsen,

Nadere informatie

Samenwerkingsprotocol CBP-IGZ

Samenwerkingsprotocol CBP-IGZ Samenwerkingsprotocol CBP-IGZ Afspraken tussen het College bescherming persoonsgegevens en de Inspectie voor de gezondheidszorg over de wijze van samenwerking bij het toezicht op de naleving van de bepalingen

Nadere informatie

Als ouders niet meer samen zijn

Als ouders niet meer samen zijn Als ouders niet meer samen zijn Informatiefolder over de rechten en plichten van gescheiden ouders bij hulpverlening aan kinderen Waarover gaat deze folder? Uw kind bezoekt binnenkort of is onder behandeling

Nadere informatie

DE HUISARTSENPOST. Armslag voor een goed eerstelijns loket

DE HUISARTSENPOST. Armslag voor een goed eerstelijns loket DE HUISARTSENPOST Armslag voor een goed eerstelijns loket De acute zorg in Nederland is volop in ontwikkeling. Gewerkt wordt aan het vormen van een effectieve en aaneengesloten keten voor acute zorg. Beschikbaarheid,

Nadere informatie

ZEKERHEID EN PERSPECTIEF

ZEKERHEID EN PERSPECTIEF ZEKERHEID EN PERSPECTIEF Toekomstvisie Huisartsenposten 2011-2015 Voor de patiënt die buiten de reguliere praktijktijden acuut zorg nodig heeft is de huisartsenpost bereikbaar en beschikbaar. Daarnaast

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 14 april 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 14 april 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Samenwerkingsconvenant informatieuitwisseling CIZ - NZa

Samenwerkingsconvenant informatieuitwisseling CIZ - NZa Samenwerkingsconvenant informatieuitwisseling CIZ - NZa Samenwerkingsconvenant tussen de Stichting Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) met betrekking tot onderlinge

Nadere informatie

3. Zowel jij als de behandelaar zijn verplicht gemaakte afspraken na te komen. Wanneer dit niet mogelijk is, zal een ieder dit tijdig aangeven.

3. Zowel jij als de behandelaar zijn verplicht gemaakte afspraken na te komen. Wanneer dit niet mogelijk is, zal een ieder dit tijdig aangeven. Huisreglement Helder 1. Dit reglement wordt aan iedere patiënt(e) ter inzage aangeboden bij aanvang van de behandeling. Wij gaan ervan uit dat je je conformeert aan onderstaand reglement. Het is van toepassing

Nadere informatie

KLOKKENLUIDERSREGELING CIZ

KLOKKENLUIDERSREGELING CIZ KLOKKENLUIDERSREGELING CIZ Regeling inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand of onregelmatigheid Klokkenluidersregeling vastgesteld 31 december 2014 1 INHOUDSOPGAVE INLEIDING 3 1. INTERNE MELDING

Nadere informatie

Professioneel statuut vakgroep Specialisten Ouderengeneeskunde

Professioneel statuut vakgroep Specialisten Ouderengeneeskunde Professioneel statuut vakgroep Specialisten Ouderengeneeskunde VOORWOORD De ouderenzorg is volop in beweging. Zorgorganisaties en specialisten ouderengeneeskunde dragen daarbij een bijzondere verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Hij draagt in deze hoedanigheid zorg voor:

Hij draagt in deze hoedanigheid zorg voor: Inleiding Patiënten worden in het ziekenhuis regelmatig door meerdere medisch specialisten tegelijk behandeld. In het verleden is verschillende malen geconstateerd dat de onderlinge verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Nadere voorschriften inzake de continuïteit van de beroepsuitoefening door de openbaar accountant

Nadere voorschriften inzake de continuïteit van de beroepsuitoefening door de openbaar accountant Nadere voorschriften inzake de continuïteit van de beroepsuitoefening door de openbaar accountant Het bestuur van de Orde Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants, Gelet op artikel 25, derde

Nadere informatie

Informatie over privacywetgeving en het omgaan met persoonsgegevens

Informatie over privacywetgeving en het omgaan met persoonsgegevens Informatie over privacywetgeving en het omgaan met persoonsgegevens Inleiding Op 1 september 2001 is de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) in werking getreden. Hiermee werd de Europese Richtlijn over

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 18 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 18 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Beantwoording vragen Tweede Kamer bij rapport Implementatie kwaliteitswet zorginstellingen (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008-2009, 31 961, nrs.

Beantwoording vragen Tweede Kamer bij rapport Implementatie kwaliteitswet zorginstellingen (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008-2009, 31 961, nrs. Algemene Rekenkamer BEZORGEN Lange Voorhout 8 Voorzitter van de commissie voor Postbus 20015 de Rijksuitgaven 2500 EA Den Haag T 070 3424344 Binnenhof 4 070 3424130 DEN HAAG e voorlichting@rekenkamer.nl

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. Inleiding 5. 2. De Nota Verantwoorde Ambulancezorg 6. 3. Kernwaarden verantwoorde ambulancezorg 9

Inhoudsopgave. 1. Inleiding 5. 2. De Nota Verantwoorde Ambulancezorg 6. 3. Kernwaarden verantwoorde ambulancezorg 9 scherp verantwoo Inhoudsopgave 1. Inleiding 5 2. De Nota Verantwoorde Ambulancezorg 6 3. Kernwaarden verantwoorde ambulancezorg 9 4. Pijlers vertaald naar de praktijk 11 5. Laat je stem horen en je kennis

Nadere informatie

Richtlijn Verantwoordelijkheid Ter Plaatse Regio ZWN

Richtlijn Verantwoordelijkheid Ter Plaatse Regio ZWN Projectcode Versie 1.0 definitief Datum Januari 2012 Opstellers:: Robert Jan Houmes, medisch coordinator MMT Wim Thies, chief nurse MMT Mr Marie José Blondeau, jurist Erasmus MC Els van der Wallen, manager

Nadere informatie

AANTEKENEN. Het bestuur van Stichting Op me Eigen. Datum 30 augustus 2013 Onderwerp Bevel ex artikel 8, vierde lid Kwaliteitswet zorginstellingen

AANTEKENEN. Het bestuur van Stichting Op me Eigen. Datum 30 augustus 2013 Onderwerp Bevel ex artikel 8, vierde lid Kwaliteitswet zorginstellingen > Retouradres Postbus 2680 3500 GR Utrecht AANTEKENEN Het bestuur van Stichting Op me Eigen St. Jacobsstraat 16 3511 BS Utrecht Postbus 2680 3500 GR Utrecht T 030 233 87 87 F 030 232 19 12 www.igz.nl Datum

Nadere informatie

Klachten en complimenten

Klachten en complimenten Patiënteninformatie Klachten en complimenten Informatie over de klachtenopvang in Tergooi Inhoudsopgave Pagina De klachtenfunctionaris 5 Klachtencommissie 7 Als u het ziekenhuis aansprakelijk wilt stellen

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2015 446 Besluit van 11 november 2015, houdende wijziging van het Besluit uitbreiding en beperking werkingssfeer WMG en het Besluit beschikbaarheidbijdrage

Nadere informatie

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Inspectie voor de Gezondheidszorg Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport > Retouradres Postbus 2680 3500 GR Utrecht OMS, NVZ St. Jacobsstraat 16 3511 OS Utrecht Postbus 2680 3500 GR Utrecht T

Nadere informatie

2.Toestemming om gegevens die beschikbaar zijn gesteld te mogen raadplegen.

2.Toestemming om gegevens die beschikbaar zijn gesteld te mogen raadplegen. > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

de bank ambtshalve onderzoek de bank Definitieve Bevindingen

de bank ambtshalve onderzoek de bank Definitieve Bevindingen POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Prins Clauslaan 20 TEL 070-381 13 00 FAX 070-381 13 01 E-MAIL info@cbpweb.nl INTERNET www.cbpweb.nl AAN de bank DATUM 17 maart 2006 CONTACTPERSOON

Nadere informatie

Beleidsregel subsidiëring medisch haalbaarheidsonderzoeken in letselschadezaken

Beleidsregel subsidiëring medisch haalbaarheidsonderzoeken in letselschadezaken Beleidsregel subsidiëring medisch haalbaarheidsonderzoeken in letselschadezaken Directie Toegang Rechtsbestel/5362391/05/DTR/12 juli 2005 5362391 Bijlage De Minister van Justitie, Gelet op artikel 4:23,

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 509 Wijziging van de Wet gebruik burgerservicenummer in de zorg, de Wet marktordening gezondheidszorg en de Zorgverzekeringswet (cliëntenrechten

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2009 230 Besluit van 18 mei 2009, houdende wijziging van het Besluit afbreking zwangerschap (vaststelling duur zwangerschap) Wij Beatrix, bij de gratie

Nadere informatie

Verordening jeugdhulp Utrecht 2015

Verordening jeugdhulp Utrecht 2015 Verordening jeugdhulp Utrecht 2015 De raad van de gemeente Utrecht; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 16 september 2014, nummer 14.059572; gelet op de artikelen 2.9,

Nadere informatie

Verordening jeugdhulp

Verordening jeugdhulp Verordening jeugdhulp De raad van de gemeente...; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van... 2014 met nummer...; gelet op de artikelen 2.9, 2.10, 2.12 en 8.1.1, vierde lid,

Nadere informatie

Privacyreglement (2015-2016) Huisartsenpraktijk Rozet

Privacyreglement (2015-2016) Huisartsenpraktijk Rozet Privacyreglement (20152016) Huisartsenpraktijk Rozet Verstrekking van uw persoonsgegevens aan derden De medewerkers van Huisartsenpraktijk Rozet hebben de verplichting vertrouwelijk met uw persoonsgegevens

Nadere informatie

TOELICHTING SAMENWERKINGSPROTOCOL NZA - CONSUMENTENAUTORITEIT

TOELICHTING SAMENWERKINGSPROTOCOL NZA - CONSUMENTENAUTORITEIT TOELICHTING SAMENWERKINGSPROTOCOL NZA - CONSUMENTENAUTORITEIT Inleiding Op 29 december 2006 is de Wet handhaving consumentenbescherming (Whc) in werking getreden. De Whc implementeert verordening 2006/2004

Nadere informatie

Calamiteitenplan jeugdhulp gemeente Coevorden

Calamiteitenplan jeugdhulp gemeente Coevorden Calamiteitenplan jeugdhulp gemeente Coevorden versie 2 dd. 12/12/2014 1. Inleiding Met de transitie jeugdzorg komen calamiteiten rond de hulp en zorg voor de jeugd veel nadrukkelijker op de lokale (politiek

Nadere informatie

Datum 21 maart 2013 Onderwerp Bevel ex artikel 8, vierde lid Kwaliteitswet zorginstellingen. Geachte heer Kingma,

Datum 21 maart 2013 Onderwerp Bevel ex artikel 8, vierde lid Kwaliteitswet zorginstellingen. Geachte heer Kingma, > Retouradres Postbus 2680 3500 GR Utrecht PER KOERIER EN PER MAIL VERZONDEN Hoffman Kingma Praktijk B.V. Handelend onder de naam Oosteinde Walborg Kliniek T.a.v. de heer S.J.G. Kingma Bestuurder Pieter

Nadere informatie

Klokkenluidersregeling

Klokkenluidersregeling REGELING INZAKE HET OMGAAN MET EEN VERMOEDEN VAN EEN MISSTAND HOOFDSTUK 1. DEFINITIES Artikel 1. Definities In deze regeling worden de volgende definities gebruikt: betrokkene: degene die al dan niet in

Nadere informatie

De werkafspraken hebben vooralsnog alleen betrekking op geneesmiddelenreclame in de zin van hoofdstuk 9 van de Geneesmiddelenwet.

De werkafspraken hebben vooralsnog alleen betrekking op geneesmiddelenreclame in de zin van hoofdstuk 9 van de Geneesmiddelenwet. Werkafspraken tussen de Inspectie voor de Gezondheidszorg (inspectie), de stichting Code Geneesmiddelenreclame (CGR) en de Keuringsraad Openbare Aanprijzing Geneesmiddelen (KOAG) over de wijze van samenwerking

Nadere informatie

Collegevoorstel 193/2002. Registratienummer 2.51404. Fatale datum raadsbesluit 18 december 2002

Collegevoorstel 193/2002. Registratienummer 2.51404. Fatale datum raadsbesluit 18 december 2002 Collegevoorstel 193/2002 Registratienummer 2.51404 Fatale datum raadsbesluit 18 december 2002 Opgesteld door, telefoonnummer L. Deurloo, 2230 en O. van Dijk, 2452 Programma Openbare gezondheid Portefeuillehouders

Nadere informatie

Protocol verantwoordelijkheidsverdeling prehospitale zorgverlening

Protocol verantwoordelijkheidsverdeling prehospitale zorgverlening Protocol verantwoordelijkheidsverdeling prehospitale zorgverlening 1. Doelstelling Preshospitale zorgverlening, die acuut van aard kan zijn, wordt in dit protocol gedefinieerd als zorg, die om reden van

Nadere informatie

Convenant Samenloop reis- en zorgverzekeringen

Convenant Samenloop reis- en zorgverzekeringen Convenant Samenloop reis- en zorgverzekeringen Partijen, 1. De vereniging Zorgverzekeraars Nederland, gevestigd te Zeist, verder te noemen: Zorgverzekeraars Nederland, en 2. De Vereniging Verbond van Verzekeraars,

Nadere informatie

PROFESSIONEEL STATUUT VOOR EEN HUISARTS IN DIENST BIJ EEN HUISARTS

PROFESSIONEEL STATUUT VOOR EEN HUISARTS IN DIENST BIJ EEN HUISARTS BIJLAGE II PROFESSIONEEL STATUUT VOOR EEN HUISARTS IN DIENST BIJ EEN HUISARTS Overwegende: - dat overeenkomstig artikel 5 onder a van de CAO HID/DA de huisarts zijn werkzaamheden zal verrichten met inachtneming

Nadere informatie

Ambulancezorg en ziekenvervoer

Ambulancezorg en ziekenvervoer Ambulancezorg en ziekenvervoer Inhoud Kort en bondig Ambulancezorg samengevat Terreinbeschrijving en organisatie Wat is ambulancezorg? Aanbod Hoe groot is het aanbod en neemt het toe of af? Zijn er regionale

Nadere informatie

Procedure Klachtmeldingen

Procedure Klachtmeldingen Afdeling Inspectie Gezondheidszorg Procedure Klachtmeldingen Klachtmeldingen over de gezondheidszorg door burgers Versie 1 september 2012 NO. VERVOLGBLAD: 2 Voorwoord De Inspectie voor de Volksgezondheid

Nadere informatie

Betreft: wetsvoorstel Cliëntenrechten bij elektronische verwerking van gegevens (33509)

Betreft: wetsvoorstel Cliëntenrechten bij elektronische verwerking van gegevens (33509) 1 / 6 Eerste Kamer der Staten-Generaal Vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) Per email: postbus@eerstekamer.nl Betreft: wetsvoorstel Cliëntenrechten bij elektronische verwerking

Nadere informatie

TOELICHTING op de Verordening op de rekenkamercommissie Wassenaar, Voorschoten en Oegstgeest.

TOELICHTING op de Verordening op de rekenkamercommissie Wassenaar, Voorschoten en Oegstgeest. TOELICHTING op de Verordening op de rekenkamercommissie Wassenaar, Voorschoten en Oegstgeest. Algemeen Ingevolge de Gemeentewet dient elke gemeente per 1 januari 2006 te beschikken over een rekenkamer

Nadere informatie

Positionering van de specialist ouderen geneeskunde

Positionering van de specialist ouderen geneeskunde Positionering van de specialist ouderen geneeskunde Samenwerking tussen professional en bestuur/management Specialist ouderen genees kunde: betrokken professional en gesprekspartner Bestuurders of management

Nadere informatie

Privacy. Informatie. www.arienszorgpalet.nl

Privacy. Informatie. www.arienszorgpalet.nl Privacy Informatie www.arienszorgpalet.nl Inleiding Over ons Over AriënsZorgpalet AriënsZorgpalet is een toonaangevende zorginstelling in Enschede. Met 900 medewerkers en 350 vrijwilligers bieden we onze

Nadere informatie

Klachtenreglement Human Concern

Klachtenreglement Human Concern Klachtenreglement Human Concern 1. Klachtenreglement 1. Begripsbepaling - Klacht een uiting van onvrede met de geboden zorg en/of de organisatie daarvan alsook het ontbreken van zorg of een naar voren

Nadere informatie

Bestuurlijke afspraken patiëntveiligheid ambulancezorg

Bestuurlijke afspraken patiëntveiligheid ambulancezorg Bestuurlijke afspraken patiëntveiligheid ambulancezorg Ambulancezorg Nederland Nederlandse Vereniging van Medisch Managers Ambulancezorg V&VN Ambulancezorg Juni 2011 Inleiding In Nederland zijn 24 uur

Nadere informatie

Geheimhouding van medische gegevens

Geheimhouding van medische gegevens Geheimhouding van medische gegevens Dit informatieblad is bestemd voor de verantwoordelijke, dat is degene die voor eigen doeleinden persoonsgegevens van anderen gebruikt. DIT INFORMATIEBLAD GAAT IN OP

Nadere informatie

Aanpak kindermishandeling en huiselijk geweld

Aanpak kindermishandeling en huiselijk geweld Op de Aanpak kindermishandeling en huiselijk geweld in de huisartsenzorg De aanpak van kindermishandeling en huiselijk geweld is een complex thema. Omdat het gaat om een kwetsbare groep patiënten en ingewikkelde

Nadere informatie

FYSIOTHERAPIE STEENWIJK

FYSIOTHERAPIE STEENWIJK FYSIOTHERAPIE STEENWIJK Privacyreglement Introductie van dit reglement Onze praktijk houdt, om u zo goed mogelijk ten dienst te kunnen zijn en vanwege wettelijke verplichtingen een registratie bij van

Nadere informatie

BELEIDSREGEL BR-REG-17107

BELEIDSREGEL BR-REG-17107 BELEIDSREGEL Prestatiebeschrijvingen voor ergotherapie j/( Nederlandse / Zorgautoriteit Ingevolge artikel 57, eerste lid, aanhef, en onder b en c, van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), stelt

Nadere informatie