Mission. Matters. Monique Witziers. Overwegingen voor Test-, Inspectie- en Certificeringsbedrijven. improving performance.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mission. Matters. Monique Witziers. Overwegingen voor Test-, Inspectie- en Certificeringsbedrijven. improving performance. mwi@missionmatters."

Transcriptie

1 Mission Matters Dr. Lelykade 12a 2583 CM Den Haag Postbus improving performance Monique Witziers m CD Den Haag t Overwegingen voor Test-, Inspectie- en Certificeringsbedrijven Gebaseerd op 31 interviews met Captains of Inspection Industry Tony Koeleman Mission Matters Management Consultants BV

2

3 Overwegingen voor Test-, Inspectie- en Certificeringsbedrijven Gebaseerd op 31 interviews met Captains of Inspection Industry Tony Koeleman Mission Matters Management Consultants BV

4 Overwegingen voor Test-, Inspectie- en Certificeringsbedrijven 2011 Tony Koeleman Mission Matters Management Consultants B.V. Dit werk is auteursrechtelijk beschermd. Indien u delen van dit boek wilt gebruiken of kopiëren, kunt u contact opnemen met de auteur. Ir. Tony Koeleman Mission Matters Management Consultants B.V. Postbus CD Den Haag Tel: ISBN/EAN: NUR 801 ii

5 Inhoudsopgave Voorwoord 1. Het TIC-bedrijf 2. Samenvatting 3. Behoefte aan meer controles 4. Schaalvergroting 5. Publiek-private samenwerking 6. Co-creation 7. Een excellente organisatie van de controlefunctie 7.1 Cultuur en leiderschap 7.2 Arbeidsmarkt en arbeidstaken 7.3 Procesverbetering 7.4 ICT 8. Overwegingen Geïnterviewden iii

6

7 Voorwoord Over private controlerende organisaties Over controleren en de controlefunctie is veel geschreven. Vaak gaan deze artikelen en boeken over óf toezichthouders en handhavers bij de overheid, óf over de interne controlefunctie bij ondernemingen, zoals de rol van de Raad van Commissarissen, of de financial controller. oller. Zelden wordt de controlefunctie vanuit de privaat opererende controlerende bedrijven beschreven. Dit boek doet dat wel. Bij het schrijven van dit boek is uitgegaan van de veronderstelling dat de lezer bekend is met de controlewereld. De lezer is bijvoorbeeld manager, inspecteur, auditor, adviseur, of beleidsmedewerker bij een private certificerende instelling, bij een publieke toezichthouder, of werkt bij een kwaliteitsafdeling van een te inspecteren organisatie. Doel van het boek Wij hopen dat dit boek de manager of adviseur van een private controlerende organisatie zal inspireren. Dat er voorbeelden, toepassingen en oplossingen geschetst worden die hij of zij kan toepassen binnen zijn of haar eigen organisatie. En wellicht dat interne toezichthouders, of publieke toezichthouders die met private controlerende organisaties van doen hebben, het interessant vinden om eens vanaf de andere kant naar de samenwerking met en uitdagingen van het private controlerende bedrijf te kijken. Mission Matters wil doelmatige doeltreffende controlerende organisaties Dit boek is geschreven door Tony Koeleman, partner bij Mission Matters. Mission Matters is een organisatieadviesbureau dat zich onder andere richt op private controlerende organisaties. Wij willen een bijdrage leveren aan het doelmatiger en doeltreffender maken van controlerende organisaties. We helpen controlerende organisaties hun cultuur te verbeteren. We optimaliseren processen en begeleiden automatiseringsprojecten. We denken mee met het management over de positionering naar de markt. Controlerende organisaties zijn vanuit een organisatieadviesvraagstuk uiterst interessant. Ze hebben te maken met alledaagse efficiencykwesties. Tegelijkertijd acteren ze in een complexere wereld dan veel andere organisaties. Het houdt niet op bij rechttoe-rechtaan rechtaan klanten, leveranciers en medewerkers. Klanten zijn tevens auditee of inspectee. Schema-eigenaren, de overheid, politiek en media kijken aandachtig mee. Zij verwachten dat zowel naar de letter als naar de geest van schema s en wet- en regelgeving wordt gekeken en gehandeld. En dat handelen dient adequaat, met mate, maar ook niet te zacht te geschieden. Een uitdaging om daar als organisatieadviseur je tanden in te mogen zetten. 15

8 Projectkennis, visie en interviews bundelen in boek Nadat wij enkele jaren voor private controlerende organisaties en kwaliteitsafdelingen van grote, vaak internationale organisaties hebben gewerkt, hebben wij ook projecten uitgevoerd voor de publieke toezichthouders. De kennis en ervaring die je bij de ene klant opdoet, neem je als bagage mee naar je volgende project. Deze specialisatie geeft je als organisatieadviseur toegevoegde waarde. Maar de kennisdeling tussen onze klanten onderling blijft beperkt. Met een boek gaat kennisdeling sneller en met het gebruik van social media nog sneller. 31 captains of inspection industry en hoogleraren op het gebied van toezicht hebben via interviews hun bijdrage aan dit boek geleverd. Doordat we deze interviews direct na goedkeuring hebben gepubliceerd 1, kregen we al reacties en dus input voor het boek nog voor de publicatie. Deze inbreng vindt u in dit boek ook ok terug. Ook de leden van de LinkedIn-groep Toezicht, opsporing en handhaving hebben middels levendige discussies waardevolle input geleverd. Dankwoord Dank aan de sponsoren: VIDE, de Inspectieraad en de Raad voor Accreditatie voor het geslaagde Captains of Inspection Industry Dinner in december Dank aan de geïnterviewden en alle anderen die een bijdrage aan dit boek hebben geleverd. Dank ook aan mijn collega s bij Mission Matters, die met eindeloos geduld aan de uitwerking van de interviews en dit boek hebben bijgedragen. Een speciaal woord van dank aan mijn inmiddels oud-collega Coby Zuidema. Ook na haar vertrek bij Mission Matters heeft zij dit boek getransformeerd in een voor de lezer taalkundig leesbaar stuk. Ten slotte dank ik Jan van der Poel en Robert van Dorp voor het lezen en kritisch becommentariëren van het boek. Hun bijdrage is de kwaliteit en de leesbaarheid van het boek zeer ten goede gekomen. Tony Koeleman, Den Haag, Interviews boek. 2

9 1. Het TIC-bedrijf Het ontstaan van certificaten Assuradeuren en handelaren willen graag weten of een schip zeewaardig is, of de kapitein van dat schip goede referenties heeft en of hij zijn zaakjes op dat schip op orde heeft. Als namelijk blijkt dat het schip mankementen vertoont, of dat de kapitein onervaren is, of de samenwerking van de bemanning knullig is, dan bedenk je je wel drie keer voordat je dat schip en zijn lading zou willen verzekeren, of überhaupt goederen met dat schip zou willen vervoeren. Bewijs van goede staat Controleren oleren of het schip, het product, in goede staat is, loont dus. Na inspectie van het schip zou je een certificaat kunnen uitreiken behorend bij dat schip dat bij de geïnteresseerden op een gerechtvaardigd vertrouwen kan rekenen. De kapitein kan als persoon een diploma, vergunning, of persoonscertificaat krijgen als hij heeft aangetoond voldoende kundig en ervaren te zijn. We zouden aan de kapitein en zijn bemanning kunnen vragen of ze kunnen uitleggen hoe ze varen in moeilijke weersomstandigheden, hoe ze navigeren en wie wanneer welke beslissingen neemt. Desnoods maken we een proefvaart. De vastlegging en uitleg van het vaarplan en de controle dat het plan in de praktijk ook werkt, is ook te certificeren. Controlelijst En om nu te voorkomen dat iedereen iedere keer bij ieder schip, bij iedere kapitein en iedere bemanning zelfstandig gaat controleren, kun je een lijst opstellen waarbij je de controleresultaten centraal bijhoudt. Je hoeft die lijst dan alleen nog maar periodiek te controleren. Deze lijst stel je aan de geïnteresseerden beschikbaar, al dan niet tegen voorwaarden. Ontstaan Lloyd s Register De product-, persoon- en systeemcertificatie is hiermee in 1760 geïntroduceerd in een koffiehuis aan de Theems in Londen. Lloyd s Register was hiermee een feit, lang voordat er wet- en regelgeving was op dit gebied. En ruim 250 jaar later richt het gelijknamige bedrijf zich nog steeds op het beheersen van risico s jaar Lloyd s Register 37

10 Het TIC-bedrijf Dit boek gaat over private controlerende organisaties, ofwel TICbedrijven. TIC staat voor Testen, Inspecteren en Certificeren. Karakteristiek voor zowel het testen, het inspecteren, als het certificeren is het gegeven dat systemen, producten of mensen gecontroleerd worden tegen een vooraf vastgestelde norm. Deze normen kunnen vastgelegd zijn in wet- en regelgeving, vastgelegd zijn in onafhankelijke third party standaarden, vaak beheerd door de ISO 3, of gemaakt zijn door organisaties zelf second party schema s. Soms vindt de controle plaats in opdracht van het te controleren bedrijf of de persoon zelf, en soms door een klant, een belangenbehartiger of door de overheid. Private TIC-bedrijven verdienen geld doordat ze van de gecontroleerden zelf of van anderen een vergoeding krijgen voor hun controleinspanning. Termen controleren Verschillende termen voor de activiteit controleren worden in dit boek gebruikt. Testen, inspecteren en certificeren zijn al genoemde controletermen. Auditen is ook een vorm van controleren, net als keuren en beoordelen. Accrediteren is ook controleren. Als de publieke toezichthouder controleert, heet het vaak inspecteren, toezichthouden of handhaven. Maar steeds het komt het erop neer dat je een proces, een object of een persoon controleert tegen een vooraf vastgestelde norm. Termen gecontroleerde Zoals er veel termen zijn voor de activiteit controleren, zijn er ook veel termen voor de gecontroleerde organisatie. Ze worden geïnspecteerden, inspectees, of auditees genoemd. Bij private toezichthouders zijn het ook wel ondertoezichtgestelden. Bij private TIC- bedrijven wordt de gecontroleerde vaak ook nog aangeduid als klant. Termen controlelijst En de controlelijst waar de gecontroleerde tegen gecontroleerd wordt, heeft ook verschillende benamingen. De termen richtlijn, checklist, schema, norm en standaard worden veelvuldig gebruikt. En wet- en regelgeving bevat ook vaak normen waartegen gecontroleerd moet worden. 8 3 ISO International Organization for Standardization 4

11 Vier groepen controleurs Het private TIC-bedrijf is niet de enige die controleert. Wij hanteren een vaker gebruikte indeling van groepen controleurs 4 : Het private TIC-bedrijf (Testen, Inspecteren, Certificeren); De publieke toezichthouder en handhaver. Dit zijn rijksinspecties, autoriteiten en inspecteurs bij lokale overheden als provincies, gemeenten, waterschappen et cetera; Het interne toezicht binnen een organisatie, zoals de kwaliteitsafdeling, de Raad van Commissarissen, financial controllers et cetera; Het maatschappelijk toezicht. Dit zijn belangenbehartigers als Greenpeace, Wakker Dier, Max Havelaar et cetera. Belangenorganisaties zijn vaak expert op een bepaald onderwerp en hebben zitting in technische normcommissies. Verder zijn keurmerken vaak in eigendom van een belangenorganisatie. De media en iedere burger die via social media van zich laat horen, zijn ook vormen van maatschappelijk toezicht. Samenwerken met andere toezichthouders Het private TIC-bedrijf opereert lang niet altijd alleen in zijn controlefunctie. Er kan in verschillende vormen worden samengewerkt met publieke toezichthouders. Ook werken private TIC-bedrijven samen met interne toezichthouders van de geïnspecteerde bedrijven. Privaat TIC-bedrijf Publieke toezicht Maatschappelijk toezicht Intern toezicht Figuur 1 Privaat TIC-bedrijf en de samenwerking met andere groepen controleurs De samenwerking tussen private controlerende organisaties en de maatschappelijke toezichthouder zien we vooral terug bij de ontwikkeling en het onderhoud van certificeringschema s en de toetsing op keurmerken. Deze vorm van samenwerking wordt in dit boek niet verder beschreven. 4 Internationale trends in het (overheids)toezicht. Ministerie van VROM/WWI CSK januari 2010 Luc Mutsaers, Marjolein Louwerse-van Eck m pdf 59

12 Inhoud boek De toenemende behoefte aan controles wordt beschreven en de behoefte aan schaalvergroting. Daarna wordt ingegaan op de publiekprivate samenwerking op controlegebied. De mogelijkheden die private controlerende organisaties vinden om aanvullende toegevoegde waarde te bieden aan hun klanten worden beschreven, en de wijze waarop ze dat vorm kunnen geven. Co-creation hebben wij dat genoemd. Voordat we eindigen met enkele overwegingen wordt stil gestaan bij de mogelijkheden die private controlerende organisaties hebben om hun cultuur te verbeteren, hun mensen optimaal op te leiden en in te zetten, ook in een naderende krappe arbeidsmarkt, hun processen te optimaliseren en gebruik te maken van de mogelijkheden die ICT biedt. Operational excellence noemen we dat. 10 6

13 2. Samenvatting Perfecte samenleving Willen we niet allemaal dat de producten en diensten die we leveren of ontvangen van goede kwaliteit zijn? En dat het proces waarmee we deze producten en diensten maken en gebruiken efficiënt en doelmatig is? En dat we door ons handelen of met onze producten geen onnodige of onherstelbare schade aanrichten? Ja, natuurlijk willen we dat allemaal. Welnu, als we dat met zijn allen gewoon afspreken en doen, dan kan dit boek nu dicht. We maken fouten Maar we falen af en toe. We zijn niet in staat om altijd kwaliteit te leveren zonder verspilling en fouten. En we berokkenen anderen en de omgeving onnodige schade. We introduceren risico s. Gelukkig zijn we vaak voorspelbaar in ons falen, zodat we op de risico s kunnen anticiperen, controleren en corrigeren. We kunnen systemen bouwen bestaande uit mensen, middelen en procedures om deze risico s zo goed mogelijk te beheersen. Beter dan ooit, maar toch onzeker Het is in West-Europa aantoonbaar nog niet eerder in de geschiedenis zo veilig en welvarend geweest 5. We worden ouder dan ooit en zijn langer gezond. We beschouwen goederen en voorzieningen tot primaire levensbehoeften die decennia geleden nog niet eens bestonden, of als luxe voor de happy few werden ervaren. En toch geven we aan dat we in een onzekere wereld leven 6. Zou dat komen doordat dat we meer te verliezen hebben? Samenwerkende toezichthouders De verwachting is dat de samenwerking tussen private controlerende organisaties en de controlerende overheid zal toenemen. Welke regelkring moet ontworpen worden zodat private certificaten de publieke toezichthouder echt gaan helpen? Hoe kunnen n private controlerende organisaties een partnerschap aangaan met het interne toezicht van haar klanten en aanvullende toegevoegde waarde bieden? 5 Een veiliger Europa in een betere wereld, 6 Institute for the Future 11 7

14 Innoverend vermogen Wat is het innoverend vermogen van de controlerende organisatie? Deze organisaties kenmerken zich door te werken conform vastgestelde regels, zoals accreditatienormen. Afwijken van de standaard is per definitie verdacht. En toch is innovatie gewenst. Gaan de accreditatie- instellingen, de schema-eigenaren, of de wetgever hierin mee? Wat zijn de zegeningen van risicogebaseerd inspecteren? Wat kan Asset Management betekenen voor de proposities van verschillende controlerende organisaties naar hun klanten? Biedt de controlerende organisatie straks nog wel inspecties aan, of verkoopt hij de borging van de waarde en bezittingen van zijn klanten? Is er sowieso niet een trend waarneembaar dat inspecties, gebonden aan plaats en tijd, het veld gaan ruimen voor continuous monitoring? Waarom zou men periodiek de temperatuur van de koelkast opnemen als de koelkast dat continu zelf kan doen en automatisch gaat signaleren zodra hij buiten de vastgestelde norm komt? Een fenomeen dat niet beperkt blijft tot enkelvoudige technische apparaten, maar dat ook in de controle van managementsystemen voorzichtig zijn entree heeft gedaan. Groeimarkt en prijsdruk Er is een toenemende behoefte aan controle. Aandelen van beursgenoteerde TIC-bedrijven zijn in trek. Beursanalisten en investeerders geloven in langetermijninvesteringen in controlerende organisaties. Ondanks de groeiende markt is er sprake van een prijsdruk bij private controlerende organisaties. Het is dus belangrijk om de organisatie van de controlefunctie zo doelmatig en doeltreffend mogelijk in te richten. Controlerende organisaties kunnen wat dat betreft van elkaar leren. Processen en ICT Om een gemeenschappelijk kader te creëren voor de organisatie van de controlefunctie wordt een generieke eke waardeketen van een controlerende organisatie beschreven 7. Welke primaire, besturende en ondersteunende processen kent een controlerende organisatie? Vanuit deze waardeketen is het mogelijk om processen te optimaliseren. Welke ICT-systemen zijn beschikbaar? Het aanbod van standaard ICT- systemen, al dan niet speciaal geschreven voor controlerende functies, blijkt iedere keer weer de verwachtingen van controlerende organisaties te overtreffen. Mensenwerk Maar een excellente organisatie van de controlefunctie blijft niet beperkt tot de hardware, bestaande uit processen en ICT. De software, bestaande uit het management, de organisatie, de mens, het gedrag van de inspecteur en zijn managers en de cultuur binnen controlerende organisaties, speelt een net zo belangrijke rol. Op welke kritieke succesfactoren drijft een controlerende organisatie? Hoe meet je de cultuur van een controlerende organisatie en welke handvatten zijn aanwezig om deze cultuur te veranderen n waar nodig? Hoe creëert men naast een compliancecultuur ook een performancecultuur en flexibiliteit? Hoe boeien en binden controlerende organisaties nieuwe medewerkers? 12 7 Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance. Waardeketen van Michael Porter 8

15 Schaap met veel poten De controleur is een schaap met heel veel poten. Je zult maar een uitspraak moeten doen over de veiligheid van een chemische installatie of een olieplatform. Je moet de werking van de apparaten en hun onderlinge samenhang begrijpen, en verschillende scenario s en stresstesten kunnen doorrekenen. Tegelijkertijd dien je te beschikken over een behoorlijke dosis sociale intelligentie. Je moet tussen de regels door kunnen lezen en luisteren en ook op je gevoel kunnen vertrouwen. Je moet management- en veiligheidssystemen doorgronden en kunnen aangeven wat incorrect en/of onvolledig is. Je moet bedrijfseconomische afwegingen kunnen beoordelen, gedragswetenschapper zijn en snappen waarom mensen zich bewust, of onbewust, niet aan regels houden en soms voorspelbaar onlogisch handelen 8. Ook moet je taalkundig sterk zijn, aangezien je rapporten door grote groepen gelezen kunnen worden. En je moet niet alleen op de werkvloer kunnen rondlopen, maar ook verslag kunnen uitbrengen aan de Raad van Bestuur van de auditee. Zie ook de inleiding van Brunia in Leidinggeven met een TIC waarin Brunia een opsomming geeft van de kwaliteiten waarover een inspecteur moet beschikken en de werkomgeving van de inspecteur 9. Brunia trekt hieruit de conclusie dat het leidinggeven aan inspecteurs hierdoor ook moeilijker is dan normaal leidinggeven. Krapte arbeidsmarkt Er ontstaat de komende jaren krapte op de arbeidsmarkt. Hoe spelen controlerende organisaties hierop in? Kunnen controlerende organisaties aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden blijven bieden? Is het mogelijk om het dienstenpakket uit te breiden en zo jonge medewerkers op te leiden tot controleur? Of ligt de oplossing bij de groeiende groep ZZP-ers? 8 Mythes in beleid, november 2010, Presentatie Prof. Henriëtte Prast ag/congres-2010/prast_mythesbeleidtoezicht.pdf. Wat heeft toezichtbeleid aan het feit dat mensen in bepaalde situaties voorspelbaar en systematisch niet-rationeel zijn? 9 'Leidinggeven met een TIC' door Meindert Brunia dnc_9ia Pag

16 3. Behoefte aan meer controles Optimum controleinspanning versus risicoreductie Er wordt gecontroleerd omdat men risico s zo goed mogelijk wil beheersen. Wijkt een object, een persoon, of een situatie af van een van tevoren als wenselijk gedefinieerde situatie? Zo ja, dan is er een verhoogde kans op schade. Een verhoogde kans, omdat het niet zeker is dat een gammel schip daadwerkelijk op de eerstvolgende tocht zinkt. Maar controleren kost tijd en geld. En als je de risico s tot het uiterste zou willen beperken, dan kan je controle wel eens meer tijd en geld kosten dan je ooit met het schip, de kapitein en zijn bemanning zou kunnen verdienen. Tot in het oneindige controleren is dus onzin. Er is sprake van een afnemende meeropbrengst van de extra controleinspanning. Bij een goede risicobeheersing hoort dus de explicitering van de optimale, niet maximale, controle-inspanning, evenals de expliciete acceptatie dat er ondanks de gedane controle-inspanning nog steeds iets mis kan gaan. We moeten ons dus bewust zijn van een risico. We moeten het risico kunnen duiden met de alom bekende kans maal effect. En er dient bepaald te worden waar het optimum ligt tussen de te plegen controleinspanning en de te behalen risicoreductie. Hierbij dringt de waardering en ordening van onvergelijkbare grootheden zich spoedig op. Wat is het leven van een ervaren kapitein en zijn bemanning waard? En waardeert eenieder die levens op dezelfde wijze? Van nature komen er meer controles Alle intenties van politici ten spijt: er komen meer controles 10. De beursanalisten en investeerders weten dit allang. Controlerende bedrijven zijn solide, gestaag groeiende beleggingen. Publieke controlerende organisaties zijn al vergeleken met zelfrijzend bakmeel. Dirk Hellemans, SGS: Op de aandelenbeurzen worden inspecterende bedrijven als defensieve groeiaandelen gezien. VUCA world: Volatility, Uncertainty, Complexity & Ambiguity Het verminderde vermogen om risico s te accepteren als een fact of life en om zelf maatregelen te treffen om risico s te beheersen, wordt onderschreven door het Institute For The Future. We leven in een VUCA world: Volatility, Uncertainty, Complexity & Ambiguity. In de VUCA world is behoefte aan simpele oplossingen, ondanks dat je op basis van logica kunt beredeneren dat simpele oplossingen geen stand houden Internationale trends in het (overheids)toezicht. Ministerie van VROM/WWI CSK januari 2010 Luc Mutsaers, Marjolein Louwerse-van Eck h ttt ttt p ::: /// /// w w w... iii n s p e c ttt iii e lll o k e ttt... n lll /// III m a g e s /// III n ttt e rrr n a t m pdf 11 Institute for the Future. 10

17 Ron van Megen, CoMore: Feitelijk opereren we in een complex van voedselveiligheid, diergezondheid, dierwelzijn, lokale en Europese handelsbelangen, economische marktwerking, duurzaamheid en het belang van onafhankelijkheid van voedsel uit het buitenland in tijden van onheil. Rol van EU binnen wet- en regelgeving Wie bepaalt de als wenselijk te definiëren situatie? De krachtenvelden zijn domeinbepaald. De Europese Unie neemt in toenemende mate de touwtjes in handen bij het vaststellen van wat er vanuit de overheid gecontroleerd dient te worden, en vaak ook hoe. Dit gaat ten koste van de invloed van landelijke en lokale invloeden. Belangenbehartigers als controlevragers De belangenbehartigers zijn, geholpen door internet en social media, steeds beter in staat om te bepalen wat er gecontroleerd moet gaan worden. Maar ook de crowd weet zich middels dezelfde technologie steeds beter, sneller en ad hoc te organiseren. Schadeverzekeraars als controlevragers We zien een opkomende rol van schadeverzekeraars. Bij de herschikking van de verantwoordelijkheid van risicobeheersing is een toenemende rol waarneembaar voor de onderneming zelf. Deze ondernemingen pakken niet alleen het interne toezicht steviger op, ze willen verzekerd zijn voor de gevolgen in het geval dat er desondanks iets mis gaat. Schadeverzekeraars zijn in veel gevallen gaarne bereid de risico s te verzekeren, maar stellen daar op hun beurt weer ex-ante en ex-post inspecties tegenover. Ex-ante om te verifiëren of ze inderdaad wel tot verzekeren willen overgaan. Ex-post bij de bepaling van de hoogte van de te claimen schade. Ook de zorgverzekeraar heeft zich inmiddels gemeld als toezichthouder in de zorg. Dirk Hellemans, SGS: In de Angelsaksische wereld zijn de verzekeringsmaatschappijen de opdrachtgevers voor de inspecties. Hélène Beaard, NIAZ: Het is goed dat [zorgverzekeraars] naar kwaliteit kijken bij de inkoop en daarin om transparantie vragen. [ ] De recente verwarring ontstaan rond borstkankerbehandelingen is echter niet goed. Het is kwalijk dat een ziekenhuis een goede beoordeling krijgt van IGZ, recentelijk NIAZ-geaccrediteerd is en dat de verzekeraar zegt: U voldoet niet. Het is niet goed dat iedereen zich ermee gaat bemoeien en eigen kwaliteitscriteria gaat stellen. [ ] Naar kwaliteit kijken is goed, maar afstemming is gewenst

18 Democratisering van normontwikkeling Bij de innovatie van normen is een ontwikkeling waarneembaar. Naast de technische commissies en de Centrale Colleges van Deskundigen, vindt bij NEN een democratisering van de normontwikkeling plaats. Wiki- achtige toepassingen maken het mogelijk dat grote groepen betrokkenen suggesties tot normverbetering en best practices kunnen toevoegen. De invloed van velen op wat er gecontroleerd gaat worden, wordt hiermee niet alleen groter, ook de ontwikkeltijd van nieuwe (versies van) normen neemt hiermee af van acht naar twee à tweeënhalf jaar. Zouden wet- en regelgeving van overheidswege zich ook lenen voor een wiki-achtige ontwikkeling? Jan Wesseldijk, NEN: IT vergroot de democratisering bij het tot stand komen van normen en het verbeteren van normen. We denken al aan Wikipedia-normen, een normenmarktplaats. Normen worden in de toekomst niet alleen door geleerden gemaakt, maar ook door eindgebruikers van de norm. [ ] NEN publiceert een norm, de gebruikers implementeren de werkwijze, de stakeholders controleren of de norm goed is. Gezamenlijk verbeteren we de norm en ontwikkelen we best practices. Hélène Beaard, NIAZ: Onze normen hebben een formele bovenlaag, de normen zelf en de accreditatieprocedure. De norm heeft ook een onderlaag. Hierin zitten de uitwerking van voorbeelden, good practices en wet- en regelgeving van alle landen waar wij werken. De onderlaag stellen en wij open voor de zorginstellingen, zodat zij daar ook zelf een bijdrage aan kunnen leveren en gebruik van kunnen maken. Als we er goed in slagen dit gevuld te krijgen, dan worden we een nog beter kennisinstituut. De wiki-omgeving kent procedures en een redactie om de kwaliteit van de content te bewaken. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen zorgt ook voor een stevige toename van de controlebehoefte. Volgens de ISO gaat het bij Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen om twee dingen: verantwoordelijk zijn en verantwoording afleggen. Hiermee raken we het hart van intern toezicht. Ook het maatschappelijk toezicht krijgt hierin een expliciete rol. Door de shareholderdialoog die een prominente plek krijgt binnen de ISO 26000, maar ook door de af te leggen verantwoording

19 MVO-prestatieladder Voor de private controlerende organisatie is de ISO echter geen certificeringsnorm 12. Deze omissie is echter snel ingevuld door de MVO-prestatieladder, geïntroduceerd door een samenwerking van verschillende certificeerders 13. De MVO-prestatieladder wordt begin 2011 nog niet onder accreditatie uitgevoerd, maar dat is geenszins een belemmering voor twaalf ondernemingen om binnen een jaar tijd hun MVO-prestatieladdercertificaat te halen. Bedrijven kiezen voor een MVO-prestatieladder omdat het laagdrempeliger lijkt dan de implementatie van de ISO en omdat een certificaat van een derde meer aantoonbaar is dan de zelfverklaring van de ISO Milieu Project Sierteelt Een voorbeeld van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen komen we tegen bij het Milieu Project Sierteelt 15. Wat in 1995 begon als een milieuproject van Bloemenveiling Westland is momenteel een internationale organisatie die actief is in zestig landen. Volgens Theo de Groot van MPS wordt inmiddels 50% van de sierteelt milieubewust geteeld. Alle producten (certificaten) en diensten van het Milieu Project Sierteelt zijn gericht op het stimuleren van duurzaam ondernemen in de internationale tuinbouwsector. Los van interne motivaties van producenten en handelaren in tuinbouwproducten om duurzaam te ondernemen, is het MPS-certificaat voor de afzet naar het retailkanaal een license e to deliver.. Het bijzondere aan het Milieu Project Sierteelt is overigens niet alleen het duurzaamheidaspect, dat tot de oprichting in 1995 heeft geleid. Het Milieu Project Sierteelt combineert het certificaat met een centrale database waarin vrijwel continu duurzaamheidswaarborgen worden opgeslagen. Tevens is met de deelnemers contractueel afgesproken wie voornamelijk afnemers gebruik mogen maken van de gegevens in deze database. MVO in second party-schema s Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen komen we zeker niet alleen tegen in third party-certificatieschema s. Vooral second party- certificatieschema s spelen in op duurzame productiemethoden, sociaal gedrag en dierwelzijn 16. De second party-certificatieschema s a s hadden vaak al voorschriften op het gebied van veiligheid, met name product- of voedselveiligheid, en zijn later uitgebreid met de People- en de Planet- aspecten van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Deze second party-certificatieschema s vinden we veelvuldig in de retailkanalen, opgesteld door de retailers als ketenregisseur, of door brancheorganisaties als BOVAG en Vereniging Eigen Huis. 12 ISO26000 Handleiding voor MVO, Lars Moratis en Timo Cochius, 2010M<E ISBN pag MVO Prestatieladder. Certificering van MVO 14 Subgroep MVO Prestatieladder binnen de LinkedIn-groep Duurzaam ondernemen / maatschappelijk verantwoord ondernemen 15 Milieu Project Sierteelt 16 Global Food Safety Initiative British Retail Consortium Qualität und Sicherheit

20 Duurzame aanbesteding Ten slotte leiden duurzaamheidseisen in aanbestedingen tot een toename van de controlebehoefte. De rijksoverheid besteedt sinds 2010 duurzaam aan. Een nobele zaak, hoewel dat nog wel tot kinderziektes leidt en de logica van de voorwaarden de aanbieders soms ontgaat. Zo zien we nu puur dienstverlenende leveranciers een milieumanagementsysteem opzetten en een ISO certificaat halen, omdat dit anders bij iedere aanbesteding tot nog meer rompslomp en strafpunten leidt. Een leverancier met het hoogste niveau op de CO 2-prestatieladder krijgt 10% gunningvoordeel van ProRail 17. De CO 2-prestaties worden geverifieerd en gecertificeerd door een certificerende instelling. Het Carbon Disclosure Project verzamelt CO 2-emissiegegevens van bedrijven namens duurzame beleggers en inkopende organisaties 18. Verschillende, maar niet alle, CO 2-uitstootgerelateerde systemen en certificaten zijn gebaseerd op het Greenhouse Gas Protocol Initiative (GHG-protocol) 19. Er wordt op het gebied van duurzaamheid in ieder geval veel geïnspecteerd door bedrijven zelf, gecertificeerd door private TIC- bedrijven en nog veel meer gerapporteerd in allerlei verschillende databanken, formaten en indices als de Transparantiebenchmark de Dow Jones Sustainability Index en De nieuwigheid van deze duurzaamheidscertificaten, -systemen en -rapportage vormt de oorzaak van deze redundantie. De verwachting is dat deze duurzaamheidssystemen, net als de voedselveiligheidsystemen in het Global Food Safety Initiative 22, naar elkaar toe zullen groeien en de wildgroei zal afnemen. MVO nieuwe inkomstenbron certificeerders Voor private TIC-bedrijven zijn de certificeringsactiviteiten rond Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen een nieuwe inkomstenbron, juist toen er verzadiging en prijsdruk optraden bij de op HACCP gebaseerde voedselveiligheidschema s 23 en de ISO CO 2-Prestatieladder, ProRail, handboek versie 1.2, 25 december 2010, 18 Carbon Disclosure Project, https://www.cdproject.net 19 GHG Protocol. The Greenhouse Gas Protocol Initiative 20 De Transparantiebenchmark van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie 21 Dow Jones Sustainability Index 22 Global Food Safety Initiative, 23 HACCP - Hazard Analysis and Critical Control Points 14

Mission. Matters. Monique Witziers. Overwegingen voor Test-, Inspectie- en Certificeringsbedrijven. improving performance. mwi@missionmatters.

Mission. Matters. Monique Witziers. Overwegingen voor Test-, Inspectie- en Certificeringsbedrijven. improving performance. mwi@missionmatters. Mission Matters Dr. Lelykade 12a 2583 CM Den Haag Postbus 17173 improving performance Monique Witziers mwi@missionmatters.nl m +31 6 53 34 15 56 57 02 56 50 2502 CD Den Haag t +31 70 322 89 91 Overwegingen

Nadere informatie

Interviewverslag Succesvol inspecteren

Interviewverslag Succesvol inspecteren Interviewverslag Succesvol inspecteren Theo de Groot, MPS, 26 oktober 2010, Naaldwijk Door: Tony Koeleman Theo de Groot is algemeen directeur van MPS. Wat in 1995 begon als milieuproject van Bloemenveiling

Nadere informatie

Rutges vernieuwt onderhoud en renovatie

Rutges vernieuwt onderhoud en renovatie 130508 Nummer OHSAS-K83614/01 Vervangt - Uitgegeven 2014-07-01 Eerste uitgave 2014-07-01 Geldig tot 2017-07-01 Arbomanagementsysteemcertificaat BS OHSAS 18001 Kiwa heeft vastgesteld dat het door Rutges

Nadere informatie

Private kwaliteitsborging bezien vanuit een andere sector Metatoezicht op voedselveiligheid

Private kwaliteitsborging bezien vanuit een andere sector Metatoezicht op voedselveiligheid Private kwaliteitsborging bezien vanuit een andere sector Metatoezicht op voedselveiligheid Tetty Havinga (T.Havinga@jur.ru.nl) Platform BWT Grote Gemeenten + 4 juni 2015 Verschillende hoofdvormen toezicht

Nadere informatie

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden.

MVO. MVO Prestatieladder. Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s. People Planet Profit. MVO kan bijdragen om deze balans te vinden. MVO meetbaar gemaakt Themabijeenkomst VNO NCW 22 november 2010 MVO-Prestatieladder MVO Ondernemen met oog voor balans tussen 3- P s People Planet Profit MVO kan bijdragen om deze balans te vinden Wat valt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 29 304 Certificatie en accreditatie in het kader van het overheidsbeleid Nr. 5 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224

Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224 Integraal Kwaliteitsmanagement Gezondheidszorg Zorgkwaliteit, risicobeheersing, veiligheid en efficiency volgens NEN EN 15224 Version 1/2013 Uitdagingen in de gezondheidszorg Als professionele zorgaanbieder

Nadere informatie

Interviewverslag Succesvol inspecteren

Interviewverslag Succesvol inspecteren Interviewverslag Succesvol inspecteren Dave Hagenaars, BSI op 23 september 2010 te Amsterdam Door: Monique Witziers, Tony Koeleman Drs. Dave Hagenaars is directeur van de BSI Group The Netherlands BV.

Nadere informatie

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V.

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V. Certificeren Waardevol?? KVGM Improvement Solutions: + Specialisten in verbetermanagement + 20 jaar ervaring + 6 deskundige, gedreven en pragmatische professionals + Praktische aanpak waarbij de klantorganisatie

Nadere informatie

Hoe kan ik Inspectieview gebruiken in mijn toezichtproces?

Hoe kan ik Inspectieview gebruiken in mijn toezichtproces? Hoe kan ik Inspectieview gebruiken in mijn toezichtproces? Versie 1.0 Datum 2 april 2014 Status Definitief Colofon ILT Ministerie van Infrastructuur en Milieu Koningskade 4 Den Haag Auteur ir. R. van Dorp

Nadere informatie

Energiemanagementplan Carbon Footprint

Energiemanagementplan Carbon Footprint Energiemanagementplan Carbon Footprint Rapportnummer : Energiemanagementplan (2011.001) Versie : 1.0 Datum vrijgave : 14 juli 2011 Klaver Infratechniek B.V. Pagina 1 van 10 Energiemanagementplan (2011.001)

Nadere informatie

Veiligheid als uitgangspunt

Veiligheid als uitgangspunt Veiligheid als uitgangspunt Het brandbeveiligingssysteem dient te zijn afgestemd op het risico dat beschermd moet worden BVI is een geaccrediteerde inspectie-instelling voor brandbeveiligingssystemen Inspectie

Nadere informatie

Certificering als gereedschap voor efficiënt organisatiemanagement

Certificering als gereedschap voor efficiënt organisatiemanagement Certification Certificering als gereedschap voor efficiënt organisatiemanagement Het nastreven en behalen van vooraf vastgestelde doelstellingen is de ultieme uitdaging voor iedere onderneming of instelling.

Nadere informatie

Voorsprong door zekerheid van processen

Voorsprong door zekerheid van processen DEKRA Voorsprong door zekerheid van processen Borging van kwaliteit, veiligheid en duurzaamheid Systeemcertificering No Doubt: Zekerheid in kwaliteit, veiligheid en duurzaamheid Ondernemen wordt met de

Nadere informatie

L 120/20 Publicatieblad van de Europese Unie 7.5.2008 AANBEVELINGEN COMMISSIE

L 120/20 Publicatieblad van de Europese Unie 7.5.2008 AANBEVELINGEN COMMISSIE L 120/20 Publicatieblad van de Europese Unie 7.5.2008 AANBEVELINGEN COMMISSIE AANBEVELING VAN DE COMMISSIE van 6 mei 2008 inzake de externe kwaliteitsborging voor wettelijke auditors en auditkantoren die

Nadere informatie

De CO 2 -Prestatieladder

De CO 2 -Prestatieladder De CO 2 -Prestatieladder Verleden, heden en toekomst Duurzame Leverancier, Movares, Utrecht, 18-11-2014 Gijs Termeer, Projectleider CO 2 -Prestatieladder, Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden & Ondernemen

Nadere informatie

Welkom bij het AAIZOO symposium 25 oktober 2014 in Doorn

Welkom bij het AAIZOO symposium 25 oktober 2014 in Doorn Welkom bij het AAIZOO symposium 25 oktober 2014 in Doorn Agenda 10.15-10.30 uur: Inleiding Theo den Toom, manege Den Toom 10.30-11.30 uur: Op weg naar inbedding in het zorgstelsel Ron de Graaff, bestuurslid

Nadere informatie

Tevredenheid over ISO 14001- en OHSAS 18001-certificatie is hoog

Tevredenheid over ISO 14001- en OHSAS 18001-certificatie is hoog Tevredenheid over ISO 14001- en OHSAS 18001-certificatie is hoog In 2013 heeft SCCM onderzoek gedaan naar de toegevoegde waarde van zowel ISO 14001- als OHSAS 18001-certificatie. Het onderzoek onder ISO

Nadere informatie

Duurzaam inkopen en milieumanagementsystemen (ISO 14001)

Duurzaam inkopen en milieumanagementsystemen (ISO 14001) pag.: 1 van 8 code: SPE-MVI-art-017-bl Duurzaam inkopen en milieumanagementsystemen (ISO 14001) Bron: SCCM, pp. 1-7 Auteur(s): www.sccm.nl Duurzaam inkopen en milieumanagementsystemen (ISO 14001) 1 Duurzaam

Nadere informatie

Auditstatuut. Systeemtoezicht Wegvervoer

Auditstatuut. Systeemtoezicht Wegvervoer Auditstatuut Systeemtoezicht Wegvervoer Datum: 17 januari 2013 Status: vastgesteld versie 1.0 Pagina 1 van 9 Inhoud 1 Voorwoord 3 2 Audits 4 2.1 Systeemcriteria 4 3 Traject audit 5 3.1 Self-assessment

Nadere informatie

De 7 zekerheden van het Nationaal Keurmerk Hulpmiddelen

De 7 zekerheden van het Nationaal Keurmerk Hulpmiddelen De 7 zekerheden van het Nationaal Keurmerk Hulpmiddelen 1. U ontvangt een deskundig advies van vakmensen die zorgvuldig zijn opgeleid op gebied van advisering, vervaardiging en aanpassing van hulpmiddelen;

Nadere informatie

Veiligheidsladder ProRail

Veiligheidsladder ProRail Welkom Veiligheidsladder ProRail NVVK Veiligheidscongres 2015 Eigenaar: Dieter van Delft 31 maart 2015 Status: Definitief Vooraf 18-10-2014 de Volkskrant Veiligheidsladder ProRail 2 Agenda Aanleiding en

Nadere informatie

ACTIVITEITEN VAN BELAC: BESCHRIJVING EN SELECTIECRITERIA

ACTIVITEITEN VAN BELAC: BESCHRIJVING EN SELECTIECRITERIA BELAC 1-03 Rev 2-2014 ACTIVITEITEN VAN BELAC: BESCHRIJVING EN SELECTIECRITERIA De versies van documenten van het managementsysteem van BELAC die beschikbaar zijn op de website van BELAC (www.belac.fgov.be)

Nadere informatie

Kies voor. CERCAT gecertificeerde. catering

Kies voor. CERCAT gecertificeerde. catering Kies voor CERCAT gecertificeerde catering Uitgave en redactie: Stichting Certificatie Contractcatering, Gorinchem Vormgeving: BURO18 communicatie bv, Gorinchem Fotografie: Henk de Graaf Fotografie, Leiderdorp

Nadere informatie

Bijlage II: Criteria voor acceptatie van kwaliteitssystemen door de NVWA

Bijlage II: Criteria voor acceptatie van kwaliteitssystemen door de NVWA Bijlage II: Criteria voor acceptatie van kwaliteitssystemen door de NVWA NVWA, vastgesteld 4 juni 2014 Introductie Omdat de overheid moet zorgen voor een passende infrastructuur voor nalevingstoezicht,

Nadere informatie

Samen werken aan voedselveiligheid

Samen werken aan voedselveiligheid Samen werken aan voedselveiligheid Een eerste kennismaking Roel Robbertsen, voorzitter SecureFeed Jaarvergadering Comité van Graanhandelaren Rotterdam, 20-11-2014 Inhoud presentatie Wie en wat is SecureFeed

Nadere informatie

DÉ ONLINE DATABANK VOOR INFORMATIE OVER VOEDSELVEILIGHEID VAN INGREDIËNTEN

DÉ ONLINE DATABANK VOOR INFORMATIE OVER VOEDSELVEILIGHEID VAN INGREDIËNTEN DÉ ONLINE DATABANK VOOR INFORMATIE OVER VOEDSELVEILIGHEID VAN INGREDIËNTEN RISKPLAZA, DÉ TOEGANG TOT UP-TO-DATE DATA VOOR RISICOANALYSE VAN GRONDSTOFGEVAREN Riskplaza is een systeem voor de borging van

Nadere informatie

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?!

De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! De nieuwe ISO norm 2015 Wat nu?! Stichting QualityMasters Nieuwland Parc 157 3351 LJ Papendrecht 078-3030060 info@qualitymasters.com www.qualitymasters.com 02-2015 Inhoud Inleiding pagina 3 Van Oud naar

Nadere informatie

Certificering: Workshop hoe werkt dat? Regionale Bodemdagen Ketenhandhaving 2010 door SIKB en CI (Kiwa-Intron-Eerland)

Certificering: Workshop hoe werkt dat? Regionale Bodemdagen Ketenhandhaving 2010 door SIKB en CI (Kiwa-Intron-Eerland) Certificering: Workshop hoe werkt dat? Regionale Bodemdagen Ketenhandhaving 2010 door SIKB en CI (Kiwa-Intron-Eerland) Inleiding Beleid overheid Wet: Bodemkwaliteit Toezicht CI's en bevoegd gezag Normen

Nadere informatie

1. kwaliteitssystemen en voedselveiligheid 2. organiseren 3. projecten. 1 Kwaliteitssystemen & voedselveiligheid

1. kwaliteitssystemen en voedselveiligheid 2. organiseren 3. projecten. 1 Kwaliteitssystemen & voedselveiligheid nr Tekst 0 Home Thielen Consult is de partner voor bedrijven en organisaties in de voedselketen. Samen met onze klanten bouwen wij aan veilig en eerlijk voedsel. We begeleiden onze klanten en organiseren

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 mei 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 mei 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

Accreditaties in de zorg

Accreditaties in de zorg Accreditaties in de zorg toen, nu en in de toekomst 28 november 2014 Kees van Dun, directeur NIAZ Allereerst: Felicitaties aan Maastricht UMC+: 15 jaar NIAZ; Op dit moment 1 van de 7 NIAZ best practices!

Nadere informatie

Business Continuity Management conform ISO 22301

Business Continuity Management conform ISO 22301 Business Continuity Management conform ISO 22301 Onderzoek naar effecten op de prestaties van organisaties Business continuity management gaat over systematische aandacht voor de continuïteit van de onderneming,

Nadere informatie

Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie Samenvatting en conclusies

Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie Samenvatting en conclusies Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie Samenvatting en conclusies 26 juni 2013 > Samenvatting 2 > Conclusies 5 1 Samenvatting en conclusies Deze samenvatting en conclusies komen uit het

Nadere informatie

Interviewverslag Succesvol inspecteren

Interviewverslag Succesvol inspecteren Interviewverslag Succesvol inspecteren Pieter Oosterveld en Gerard van der Ven, NAK Agro en ISACert, 19 oktober 2010, Hoofddorp Door: Monique Witziers, Tony Koeleman Pieter Oosterveld is directeur van

Nadere informatie

Stichting Normering Arbeid

Stichting Normering Arbeid 2014 Stichting Normering Arbeid Dé norm voor betrouwbaarheid! Een stevig keurmerk Het jaar 2014 heeft vooral in het teken gestaan van het pakket van verbetermaatregelen dat door SNA met sociale partners

Nadere informatie

Duurzaam inkopen en milieumanagementsystemen (ISO 14001)

Duurzaam inkopen en milieumanagementsystemen (ISO 14001) Duurzaam inkopen en milieumanagementsystemen (ISO 14001) Duurzaam inkopen en milieumanagementsystemen (ISO 14001) Dit informatieblad is bedoeld voor inkoopafdelingen die duurzaam willen inkopen en willen

Nadere informatie

Onderwerpen. Perspectief van kwaliteit in de zorg. De keuze van het Kwaliteits-management-systeem. Certificering: ISO 9001 voor de Zorg.

Onderwerpen. Perspectief van kwaliteit in de zorg. De keuze van het Kwaliteits-management-systeem. Certificering: ISO 9001 voor de Zorg. ISO 9001 voor de zorg: een bewuste keuze ir.drs. A. van der Star MSHE Normcommissie ISO 9001 Zorg NEN 1 februari 2011 Bijdragen: H. Dekker: Certificatie in de Zorg Onderwerpen Perspectief van kwaliteit

Nadere informatie

Enkele type certificaten: Procescertificaat NL-BSB en KOMO certificaat Productcertificaat Systeemcertificaat Certificaat van vakbekwaamheid

Enkele type certificaten: Procescertificaat NL-BSB en KOMO certificaat Productcertificaat Systeemcertificaat Certificaat van vakbekwaamheid Enkele type certificaten: Procescertificaat NL-BSB en KOMO certificaat Productcertificaat Systeemcertificaat Certificaat van vakbekwaamheid CE-markering managementsysteemcertificaat Fabrikant eigen verklaring

Nadere informatie

Nieuwe werkwijze toezicht rond Schiphol. convenant Schiphol Airport Authority

Nieuwe werkwijze toezicht rond Schiphol. convenant Schiphol Airport Authority Nieuwe werkwijze toezicht rond Schiphol convenant Schiphol Airport Authority Nieuwe werkwijze toezicht rond Schiphol Vanaf 1 februari 2010 werkt de overheid voor enkele controle- en toezichtstaken samen

Nadere informatie

R A A D V O O R A C C R E D I T A T I E. vertrouwen in deskundigheid en kwaliteit geborgd

R A A D V O O R A C C R E D I T A T I E. vertrouwen in deskundigheid en kwaliteit geborgd R A A D V O O R A C C R E D I T A T I E vertrouwen in deskundigheid en kwaliteit geborgd Wat is accreditatie? U wilt kunnen vertrouwen op de kwaliteit van geleverde producten en diensten. Steeds meer vormen

Nadere informatie

Duurzaamheid Certificaten, keurmerken, tools

Duurzaamheid Certificaten, keurmerken, tools KAM INFRA DAG 8 NOVEMBER 2012 Duurzaamheid Certificaten, keurmerken, tools Helen Visser Bouwend Nederland Enorme groei keurmerken en certificaten duurzaamheid Als gevolg van Duurzaamheid steeds belangrijker

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit Protocol tussen de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Nederlandse Zorgautoriteit inzake samenwerking en coördinatie op het gebied van beleid, regelgeving, toezicht & informatieverstrekking en andere

Nadere informatie

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Vóór dat u beleid ontwikkelt is het van belang om de vraag: Waaròm zou ik MVO beleid ontwikkelen? te beantwoorden. Het antwoord op deze vraag bepaalt hóe u het MVO

Nadere informatie

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02

Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder. Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Stappenplan certificering van de MVO Prestatieladder en de CO 2 -Prestatieladder Datum: 18-08-2011 Versie: 02 Opgesteld door: ing. N.G. van Moerkerk Inhoudsopgave Opbouw niveaus van de MVO Prestatieladder

Nadere informatie

BELAC, HET BELGISCH ACCREDITATIESYSTEEM ALGEMENE INFORMATIE EN PRAKTISCHE INLICHTINGEN

BELAC, HET BELGISCH ACCREDITATIESYSTEEM ALGEMENE INFORMATIE EN PRAKTISCHE INLICHTINGEN BELAC 7-01 Rev 15-2016 BELAC, HET BELGISCH ACCREDITATIESYSTEEM ALGEMENE INFORMATIE EN PRAKTISCHE INLICHTINGEN De versies van documenten van het managementsysteem van BELAC die beschikbaar zijn op de website

Nadere informatie

Training. praktisch toepasbare kennis en informatie

Training. praktisch toepasbare kennis en informatie Training praktisch toepasbare kennis en informatie Training gericht op vakbekwaamheid, efficiency en zelfontplooiing Uw behoefte aan praktisch toepasbare kennis en informatie is onze zorg. Onder dit motto

Nadere informatie

Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg

Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg Versie 2012 Inleiding 201 Nederlands Normalisatie Instituut. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel

Nadere informatie

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies.

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Gea van Craaikamp, algemeen directeur en provinciesecretaris

Nadere informatie

SCIOS certificatieregeling

SCIOS certificatieregeling SCIOS certificatieregeling SCIOS certificatieregeling SCIOS certificatieregeling is een kwaliteitsmanagementsysteem voor het uitvoeren voor inspectie- en onderhoudswerkzaamheden aan technische installaties.

Nadere informatie

Wie de norm heeft, heeft de hub

Wie de norm heeft, heeft de hub Wie de norm heeft, heeft de hub Ing. Emiel Verhoeff Consultant Business Development NEN Nederlands Normalisatie-instituut, Delft Emiel.verhoeff@nen.nl, (015) 26 90 334, http://www.nen.nl Dr.ir. Henk J.

Nadere informatie

Impact Cloud computing

Impact Cloud computing Impact Cloud computing op de Nederlandse zakelijke markt De impact van Cloud Computing op de Nederlandse zakelijke markt De economische omstandigheden zijn uitdagend. Nederland is en bedrijven informatietechnologie

Nadere informatie

Raad voor Accreditatie (RvA) Accreditatie van monsterneming

Raad voor Accreditatie (RvA) Accreditatie van monsterneming Raad voor Accreditatie (RvA) Accreditatie van monsterneming Documentcode: RvA-T021-NL Versie 3, 27-2-2015 Een RvA-Toelichting beschrijft het beleid en/of de werkwijze van de RvA met betrekking tot een

Nadere informatie

b) testen of inspectie van monsters genomen van de markt of van de leverancies of een combinatie hiervan;

b) testen of inspectie van monsters genomen van de markt of van de leverancies of een combinatie hiervan; SSB Guide 65 Deze standaard specificeert algemene eisen waar een derde partij, die een product certificatiesysteem opereert, aan moet voldoen wil het erkend worden als competent en betrouwbaar In deze

Nadere informatie

Toelichting. Accreditatieschema AS SIKB 6700 Inspectie bodembeschermende voorzieningen, onderliggende protocollen en examenreglement

Toelichting. Accreditatieschema AS SIKB 6700 Inspectie bodembeschermende voorzieningen, onderliggende protocollen en examenreglement Toelichting Accreditatieschema AS SIKB 6700 Inspectie bodembeschermende voorzieningen, onderliggende protocollen en examenreglement 25 juni 2012 pagina 1 van 7 1 Inleiding Waarom inspecties van bodembeschermende

Nadere informatie

Industrial Services. In-Service Verification Elektrische Veiligheid & Beveiliging

Industrial Services. In-Service Verification Elektrische Veiligheid & Beveiliging Industrial Services In-Service Verification Elektrische Veiligheid & Beveiliging Geen concessies ten aanzien van veiligheid Elektrische veiligheid in de dagelijkse werkomgeving of in openbare ruimten lijkt

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

In het belang van sector en samenleving

In het belang van sector en samenleving In het belang van sector en samenleving Productschap Diervoeder Productschap Diervoeder Het Productschap Diervoeder (PDV) is een publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie. Het is ingesteld op verzoek van

Nadere informatie

NTA 8620 versus ISO-systemen. Mareille Konijn 20 april 2015

NTA 8620 versus ISO-systemen. Mareille Konijn 20 april 2015 NTA 8620 versus ISO-systemen Mareille Konijn Voorstellen Mareille Konijn Lid van de NEN-werkgroep Senior HSE consultant Industry, Energy & Mining T: 088 348 21 95 M: 06 50 21 34 27 mareille.konijn@rhdhv.com

Nadere informatie

Advies inzake Risicobenadering

Advies inzake Risicobenadering dvies inzake Risicobenadering Het afstemmen van modellen op uitdagingen PRIMO heeft binnen haar organisatie een divisie opgericht die zich geheel richt op het effectief gebruik van risicomanagementmodellen.

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Versie 2016

Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Versie 2016 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Versie 2016 Inhoudsopgave 1. INLEIDING 3 2. DOEL VAN HET INKOOP- EN AANBESTEDINGSBELEID 3 3. ETHISCHE UITGANGSPUNTEN & DUURZAAMHEID 3 4. KADERS VAN INKOPEN EN AANBESTEDEN

Nadere informatie

1. Voor welke deelregelingen wilt u zich certificeren?

1. Voor welke deelregelingen wilt u zich certificeren? Stappenplan naar certificering voor BRL9500 Energieprestatieadvisering Certificeren lijkt ingewikkeld, maar in de praktijk valt het meestal erg mee. In veel bedrijven zijn immers al belangrijke stappen

Nadere informatie

ISO Zorg en Welzijn ISO-9001/EN-15224

ISO Zorg en Welzijn ISO-9001/EN-15224 ISO Zorg en Welzijn ISO-9001/EN-15224 ISO 9001:2008 Moeder alle kwaliteitsnormen. Internationaal erkende kwaliteitsnorm. Prima basis als kwaliteitsnorm. Algemeen erkend, bekend en meerwaarde bewezen. Norm

Nadere informatie

Interviewverslag Succesvol inspecteren

Interviewverslag Succesvol inspecteren Interviewverslag Succesvol inspecteren Paul Hesselink Kiwa op 23 september en 14 oktober 2010 te Rijswijk Door: Monique Witziers, Tony Koeleman Dr. Paul Hesselink is ruim zeven jaar algemeen directeur

Nadere informatie

Strategisch document Ambulancezorg Nederland

Strategisch document Ambulancezorg Nederland Strategisch document Ambulancezorg Nederland 1 Inleiding: relevante ontwikkelingen 2 Missie en visie AZN 3 Kernfuncties: profiel en kerntaken AZN 4 Strategische agenda AZN vastgesteld: woensdag 23 mei

Nadere informatie

Wel of niet certificatie? K. de Jongh

Wel of niet certificatie? K. de Jongh K. de Jongh Tijdsduur: 30 minuten Certificatie; ondermeer status 2015 versies De nieuwe norm; HLS en 2015 versies Voorbeelden uit de praktijk HLS en 2015 versies in de praktijk Conclusies? 9-3-2015 2 Certificatie:

Nadere informatie

Wat is belang thema MVO voor 2010-2015? SWOT analyse UMC Utrecht

Wat is belang thema MVO voor 2010-2015? SWOT analyse UMC Utrecht Wat is belang thema MVO voor 2010-2015? SWOT analyse UMC Utrecht stap 1 Interne & externe analyse Onderzoeksvragen Eindproducten STAP 1: INTERNE & EXTERNE ANALYSE STAP 1: INTERNE & EXTERNE ANALYSE STAP

Nadere informatie

Gebruikshandleiding Certificatielogo s. Version 01.2010

Gebruikshandleiding Certificatielogo s. Version 01.2010 Gebruikshandleiding Certificatielogo s Version 01.2010 Inhoudsopgave 1. Algemene introductie 2. Beleidsrichtlijnen 3. Certificatielogo s 3.1 Opbouw 3.2 Beveiligingszone en minimum afmetingen 3.3 Kleurgebruik

Nadere informatie

Veiligheid in gezondheidszorg.nl

Veiligheid in gezondheidszorg.nl Kwaliteit Veiligheid Risico ii Gidano B.V. Lead Auditors kundigen ICT deskundigen d Diensten Gidano Risico Kwaliteits Patiëntveiligheid Lead Auditting Incidentonderzoek coördinatie ICT Analyse Inhoud Inzicht

Nadere informatie

Uitkomsten onderzoek Aanvullende Zorgverzekeringen

Uitkomsten onderzoek Aanvullende Zorgverzekeringen Uitkomsten onderzoek Aanvullende Zorgverzekeringen Publicatie datum: 12 november 2015 Autoriteit Financiële Markten De AFM maakt zich sterk voor eerlijke en transparante financiële markten. Als onafhankelijke

Nadere informatie

1 Wat zijn interne audits?

1 Wat zijn interne audits? 1 Wat zijn interne audits? Binnen de organisatie willen we kwaliteit garanderen in de zorgverlening die wij bieden of het product dat we maken. We hebben daarom allerlei afspraken gemaakt over het werk.

Nadere informatie

FM in de zorg. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen.

FM in de zorg. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Syllabus FM in de zorg Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer UMC Utrecht, GGZ ingeest en Domus Medica.

Nadere informatie

Integrated Audit in het Erasmus MC

Integrated Audit in het Erasmus MC Integrated Audit in het Erasmus MC NFU Symposium Mind the gap! Effectieve inzet van interne audits 29 mei 215 Freek Wegerif Sector Audit Succesfactoren Uitdagingen 2 Integrated audit - uitvoering EXPERTS

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

27529 Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) in de Zorg. Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

27529 Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) in de Zorg. Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 27529 Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) in de Zorg 33149 Inspectie voor de Gezondheidzorg (IGZ) Nr. 133 Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

TOETSTERMEN INHAAL-/PE-EXAMEN. Volmacht Overig. Bijlage E10 ----------------------

TOETSTERMEN INHAAL-/PE-EXAMEN. Volmacht Overig. Bijlage E10 ---------------------- TOETSTERMEN INHAAL-/PE-EXAMEN Volmacht Overig Bijlage E10 ---------------------- College Deskundigheid Financiële Dienstverlening Juni 2013, Den Haag 1 ALGEMENE KENNIS EN VAARDIGHEDEN KENNIS Eindterm 1a

Nadere informatie

Sjablonen voor kwaliteitsdocumenten

Sjablonen voor kwaliteitsdocumenten Sjablonen voor kwaliteitsdocumenten Tekst onder de infotoets Certificaat / Opleveringsbewijs: U kunt de tekst voor een BORG Beveiligingscertificaat, een BORG Opleveringsbewijs alarminstallatie of een BORG

Nadere informatie

Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen

Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen Milieumanagement & Duurzaam Ondernemen Milieumanagement en duurzaam ondernemen Duurzaam ondernemen en milieumanagement zijn begrippen die vaak, bijna onbewust, gekoppeld worden aan milieubelastende sectoren

Nadere informatie

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce. Cloud Computing, een inleiding ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren 10 december 2013 Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.com 10 december 2013 1 Kenmerken van Cloud

Nadere informatie

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst

Optimale zorg tegen lagere kosten. Het ziekenhuis van de toekomst Optimale zorg tegen lagere kosten Het ziekenhuis van de toekomst 1 KIVI NIRIA Jaarcongres Onze visie en waarden Onze visie: Pioniersrol Siemens Energiezuinigheid Onze waarden: Innovatief Innovatief denken

Nadere informatie

MVO-PROFIEL Bedrijf X

MVO-PROFIEL Bedrijf X MVO-PROFIEL Bedrijf X 2008 BouwMVO De in deze uitgave vermelde gegevens zijn strikt vertrouwelijk en alle hierop betrekking hebbende auteursrechten, databankrechten en overige (intellectuele) eigendomsrechten

Nadere informatie

Naar HKZ; procesgericht of doelgericht?

Naar HKZ; procesgericht of doelgericht? Naar HKZ; procesgericht of doelgericht? Septa Management Group Scheepsmakershaven 34d 3011 VB Rotterdam Auteur: Johan ter Heegde Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Vertrekpunt HKZ: documenten, processen of

Nadere informatie

Waar start je als ondernemer met duurzaamheid

Waar start je als ondernemer met duurzaamheid Waar start je als ondernemer met duurzaamheid www.will2sustain.com SPELREGELS PARTICIPATIEF INTERACTIEF MOBIELTJES GEBRUIK MAKEN VAN KENNIS IN DE GROEP CONCREET TOEPASSEN GEBRUIK MAKEND VAN VRAGEN EN

Nadere informatie

AANTOONBAAR. MVO norm. Stichting MVO Aantoonbaar. Door Gerben Bekooy

AANTOONBAAR. MVO norm. Stichting MVO Aantoonbaar. Door Gerben Bekooy VO norm Stichting VO Aantoonbaar Door Gerben Bekooy Inhoud presentatie 1. aanleiding 2. doel 3. toelichting 4. relatie met andere VO initiatieven 5. status van de norm 6. vragen Door Gerben Bekooy Aanleiding

Nadere informatie

Presentatie Persoons Certificatie

Presentatie Persoons Certificatie BUSINESS ASSURANCE Presentatie Persoons Certificatie Kwaliteit in Bedrijf David R. Scheele MBA 11-9-2015 1 DNV GL 2013 28-04-2015 SAFER, SMARTER, GREENER Over DNV GL Als certificerende instelling spelen

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Digitale Walvisgeluiden najaar 2010

Digitale Walvisgeluiden najaar 2010 Hoe maken we interne audits effectiever? Er gaat best wat tijd en energie zitten in interne kwaliteitsaudits. Je mag dus verwachten dat het ook wat oplevert. Gelukkig is dat vaak ook wel zo, zeker in de

Nadere informatie

Duurzaam ondernemen Musea

Duurzaam ondernemen Musea Duurzaam ondernemen Musea Kunst voor bedrijfsvoering Rob van Tilburg Mei 2012 DHV 2012 All rights reserved Alleen voor intern gebruik Welkom en agenda Definitie en duiding duurzaam ondernemen Omgang bedrijven

Nadere informatie

energiemanagement & kwaliteitsmanagement

energiemanagement & kwaliteitsmanagement Energiemanagement Programma & managementsysteem Het beschrijven van het energiemanagement en kwaliteitsmanagementplan (zoals vermeld in de norm, voor ons managementsysteem). 1 Inleiding Maatschappelijk

Nadere informatie

Contractor safety; wie betaalt de prijs. De magie van VCA!? Dirk Muis - Imtech Arbodienst BV 1

Contractor safety; wie betaalt de prijs. De magie van VCA!? Dirk Muis - Imtech Arbodienst BV 1 Contractor safety; wie betaalt de prijs De magie van VCA!? Dirk Muis - Imtech Arbodienst BV 1 De magie van VCA!? Opzet presentatie Introductie Positionering Certificatieschema Twee praktijksituaties Eindconclusie

Nadere informatie

Inspecteren is een vak. Programma Professionalisering

Inspecteren is een vak. Programma Professionalisering Inspecteren is een vak Programma Professionalisering Programma Professionalisering Programma Professionalisering Professioneel handelen van toezichtmedewerkers is een belangrijk thema binnen de Inspectieraad.

Nadere informatie

BESLUIT ERKENNINGSVOORWAARDEN CONTROLE-INSTANTIES VERORDENINGEN HYGIËNEMAATREGELEN (PPE) 2011

BESLUIT ERKENNINGSVOORWAARDEN CONTROLE-INSTANTIES VERORDENINGEN HYGIËNEMAATREGELEN (PPE) 2011 BESLUIT ERKENNINGSVOORWAARDEN CONTROLE-INSTANTIES VERORDENINGEN HYGIËNEMAATREGELEN (PPE) 2011 Besluit van het Productschap Pluimvee en Eieren van 3 november 2011 tot vaststelling van erkenningsvoorwaarden

Nadere informatie

De toepassing van het Zelf Evaluatie Veiligheid Instrument Gezondheidszorg

De toepassing van het Zelf Evaluatie Veiligheid Instrument Gezondheidszorg De toepassing van het Zelf Evaluatie Veiligheid Instrument Gezondheidszorg De hete aardappel niet doorschuiven maar verantwoordelijkheid delen 8-4-2011 1 Noodzaak VMS Structureel falend risicomanagement

Nadere informatie

ZES VORMEN VAN GEZAG

ZES VORMEN VAN GEZAG ZES VORMEN VAN GEZAG OVER LEIDERSCHAP VAN DE ONDERNEMINGSRAAD Gezag is in de moderne maatschappelijke verhoudingen steeds minder vanzelfsprekend. Er is sprake van een verschuiving van verkregen gezag (op

Nadere informatie

Verder in Fusie & Overnames

Verder in Fusie & Overnames Verder in Fusie & Overnames (Mid size en familiebedrijven) Datum: december 2009 Plaats: Zeewolde Door: Triple Play Keynote speaker: Mr. Pieter J.H. Mensink MBA Verbonden door vertrouwen; groeien door samenhang

Nadere informatie