Programma. Dag van de Eerstelijn! uur Inschrijving & ontvangst met koffie, thee en een broodje

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Programma. Dag van de Eerstelijn! 12.00 13.00 uur Inschrijving & ontvangst met koffie, thee en een broodje. 13.00 14."

Transcriptie

1 Dag van de Eerstelijn! Programma De Dag van de Eerstelijn, op woensdag 15 januari 2014, heeft dit jaar een bijzonder sexy thema, namelijk MAN & VROUW. De vele aspecten waar je aan kunt denken komen aan bod in tal van workshops en lezingen: niet alleen seksuologie, maar ook sekse specifieke gezondheidszorg in diverse vormen, bijv.: communicatieverschillen tussen man en vrouw, hormonen, verschillen in communicatie, pijn en pijnbeleving, seks en geneesmiddelen, dikke mannen/dikke vrouwen, mietjes in het maagdarmstelsel, seksverslaving, feiten en fabels over voeding, vulvaire en seksuele pijnklachten, lastige mannen, SOLK, medische fouten en klachten, menoproof/ menoblues, het mannelijk en vrouwelijk brein, maar nog veel meer! Kortom: een breed scala aan onderwerpen. De formule van de Dag is inmiddels vertrouwd, beproefd en verbeterd. De elk jaar weer stijgende belangstelling heeft DOKh gestimuleerd om te zoeken naar een grote diversiteit binnen het thema. Schrijft u zich vóór 16 december in, dan kunt u deelnemen voor het lagere tarief. Bovendien maakt u dan kans op gratis deelname! Inschrijving & ontvangst met koffie, thee en een broodje Ronde 1a Ronde 1b Ronde Theepauze met een koekje Ronde Ronde Dinerbuffet Ronde Ronde Netwerk borrel We zijn er van overtuigd dat u heel veel interessants kunt gaan horen en beleven op deze Dag! Mede namens alle medewerkers en docenten, Ad Bolhuis, directeur DOKh 2 3

2 Dag van de Eerstelijn Noord-Holland woensdag 15 januari 2014 Datum woensdag 15 januari 2014 M a n / V r o u w Locatie Hotel Zuiderduin, Zeeweg 52, 1931 VL Egmond aan Zee Kosten Ongeacht het aantal te volgen lezingen: 99,00 indien u inschrijft vóór ma. 16 december ,00 indien u inschrijft na zo. 15 december 2013 Inschrijving geschiedt via de DOKh-website. De datum van binnenkomst inschrijving via de website is leidend. Annuleringsvoorwaarden Tot uiterlijk 17 december 2013 is bij annulering (uitsluitend aan adres: restitutie van het cursusgeld mogelijk. Bij annulering vanaf 17 december 2013 vindt geen restitutie meer plaats! Bij inschrijving gaat u automatisch akkoord met deze annuleringsvoorwaarden. Vakbeurs Gedurende de gehele dag is er een vakbeurs met marktkramen. Zie achterzijde van dit boekje voor de bedrijfslogo s van de aanwezige standhouders. Elke cursist dient zich voor minimaal 1 netwerkronde op te geven. Doet u dit niet, dan delen wij u zelf in op een netwerkronde. Voor wie is deze nascholing bedoeld? Voor alle hieronder genoemde beroepsgroepen, werkzaam in het werkgebied van DOKh: Apothekers Manueel therapeuten Diëtisten Oefentherapeuten Eerstelijns psychologen Praktijkassistenten Ergotherapeuten Praktijkondersteuners (POH) Fysiotherapeuten Specialist ouderengeneeskunde Huisartsen Triagisten Jeugdartsen Logopedisten Verloskundigen Overige geïnteresseerden/werkenden in de eerste lijn Accreditering Elke lezing/workshop is voor 1 geaccrediteerd voor de hieronder genoemde doelgroepen in de genoemde registers. U kunt dus maximaal 6 punten krijgen. In GAIA (PE-online) zullen de uren bij het algemene deel vermeld staan. Accreditering wordt aangevraagd in de volgende registers: St. ADAP (Diëtisten, Ergotherapeuten, Logopedisten, Oefentherapeuten) CADP (KABIZ) (Praktijkassistenten, Triagisten) Cluster Bureau 1 (Huisartsen, Specialisten ouderengeneeskunde, Artsen voor verstandelijk gehandicapten) KNGF (Fysiotherapeuten) KNMP (Apothekers) KNOV (Verloskundigen) NIP (Eerstelijns psychologen) Wij kunnen u alleen registreren in één van bovengenoemde registers als wij in het bezit zijn van uw registratienummer. Bent u NIET geregistreerd in één van bovengenoemde registers, dan zult u van ons uiterlijk medio maart 2014 een bewijs van deelname ontvangen. Inschrijving Voor inschrijving voor de Dag van de Eerstelijn verwijzen wij u naar onze website: Na ontvangst van uw inschrijving ontvangt u van ons een bevestiging met daarin vermeld de lezingen waarop u bent ingedeeld. Heeft u deze niet binnen 10 dagen na uw inschrijving ontvangen? Bel dan even met DOKh! Coördinatie vanuit DOKh Gehele programma/organisatie: Brigitte Dolderman Coördinator Afd. DKB Huisartsen Inschrijvingen/bevestigingen: Sabrina Stap Projectsecretaris Afd. DKB Huisartsen Schrijft u zich in vóór maandag 16 december 2013, dan maakt u kans op gratis deelname! Op 16 december zullen willekeurig 3 deelnemers uit de binnengekomen inschrijvingen getrokken worden. Zij zullen persoonlijk op de hoogte gebracht worden en hun namen zullen op de website gepubliceerd worden. 4 5

3 Programma DAG van de Eerstelijn woensdag 15 januari a 1b inschrijving & ontvangst met koffie, thee en een broodje 01. Gender sensitieve zorg wint terrein 02. Afscheid van het libido inschrijving & ontvangst met koffie, thee en een broodje netwerkronde fmri en liefdesverdriet, wat er gebeurt in de hersenen 04. Een hoofd vol seks: van functie naar voorkeur 05. Seksuele voorlichting aan jongeren 6. Dyspnoe, Hoezo? 08. Seksualiteit en intimiteit in de oncologische zorg 09. Adem en ontspanning 10. Uitstrijkjes van de baarmoedermond 11. Bespreekbaar maken van seksuele problemen en diabetes 12. Man/vrouw - hormonen op recept? 13. Agressiereductie training voor eerstelijns zorgprofessionals pauze pauze pauze pauze 07. Hart en pauze vrouw pauze pauze pauze pauze pauze Mannen en vrouwen in de relatie: heksen en horken 17. Menoproof / menoblues 18. De SOA standaard 19. De Bekkenbodem 20. Sekseverschillen in de begeleiding naar gedragsverandering 21. Ongemotiveerde patiënten bestaan niet! 22. De wijkgerichte aanpak en de kracht vanuit de eerste lijn 23. Medische fouten en klachten; meer een mannenzaak of een vrouwenzaak? 24. Samenwerken via de telefoon 25. Het mannelijke en het vrouwelijke in ons brein 14. Angst en Paniek Zwangerschap en seksualiteit 28. De doktersassistent, een zelfstandige professional 29. De waarde van de PSA meting? 30. Transgender Zorg 31. SOLK, hoe maak je het weer leuk? 32. ESM (taalontwikkelingsstoornissen), doof, slechthorend? 33. Hoe ga je om met lastige mannen (verbaal/ agressief/ seksistisch)? 34. De 3 P s van de diëtist: peer of appel, portiegrootte, productkeuze 35. Hoofdpijn van de Baxter-rol dinerbuffet dinerbuffet dinerbuffet dinerbuffet dinerbuffet dinerbuffet dinerbuffet dinerbuffet dinerbuffet dinerbuffet dinerbuffet dinerbuffet Vulvaire- en seksuele pijnklachten 39. Ouderen en sexualiteit 40. Seksverslaving en de eerste lijn 41. Dikke mannen, dikke vrouwen 42. Mietjes in het maagdarmstelsel: is het de man of de vrouw? 43. Migranten bij de fysiotherapeut: Praten over onzichtbare pijn 44. Vitaal zijn en blijven: Cursus stress en burnout preventie 45. POCT (point of care) in de huisartsenpraktijk: zin en onzin 46. Seksuele bijwerkingen van geneesmiddelen 47. Dementelcoach helpt! 48a. Zwachtelen 48b. Katheteriseren 48c. Hechten In blijde verwachting en toch niet blij 49. Vulva-pathologie 50. Maak seks lekker bespreekbaar 51. Partnergeweld: moet ik daar iets mee?! 52. Sekseverschillen in pijn en pijnbeleving 53. Alcoholconsumptie en gezondheid 54. Actieve lezing: wat is je beweegreden 55. Verschillen in communicatie man/vrouw 56. Ouderenzorg: zet het op! 57. Overleg en informatieoverdracht: kort, neutraal en to-the-point 58. Persoonlijkheidskenmerken en copingstijl: Inzicht vergroot de effectiviteit 59. De verstuikte enkel netwerkborrel netwerkborrel netwerkborrel netwerkborrel netwerkborrel netwerkborrel netwerkborrel netwerkborrel netwerkborrel netwerkborrel netwerkborrel netwerkborrel 6 7

4 Deze lezing start om 13.00! 1. Gender sensitieve zorg wint terrein Dagelijks zie je het terug in de spreekkamer; mannen en vrouwen gaan anders om met ziekte en gezondheid. Er zijn verschillen in het voorkomen van aandoeningen, de betekenis, de klachtpresentatie, communicatie en het omgaan met problemen. Daarnaast is ook nog je eigen sekse van invloed op je zorgverlening. Hoe omarm je deze verschillen en haal je het beste uit je consult. Gender sensitieve zorg biedt inzicht en uitkomst. Aan deze lezing kunnen maximaal 250 personen deelnemen. Door: Toine Lagro-Janssen, GP Gender & Women's Health Radboudumc Deze lezing start om 13.20! 2. Afscheid van het libido Seksualiteit is de laatste decennia toenemend zichtbaar geworden in onze maatschappij. De schaamteloze en eenzijdige wijze waarop media en internet ons van seks bedienen staat echter haaks op de eenzaamheid, de onwetendheid en de schaamte waarvan het spreken over seksualiteit binnen de gezondheidszorg is doortrokken. Het ontbreken van een referentiekader en de aanwezigheid van handelingsverlegenheid zijn nog wel eens redenen niet over het thema seksualiteit te beginnen. Tevens neigt de hulpverlener in de somatische gezondheidszorg soms naar louter een orgaandiagnose en een behandeling van somatische ongemakken. Het concept libido zoals dat in het lineaire model van Masters en Johnson is vormgegeven biedt een te eenzijdig en individualistisch houvast bij het kijken naar seksuele problemen of vragen van patiënten. De wijze waarop seksueel gedrag en seksuele beleving tot stand komt is veel complexer. De hulpverlener zou een ander model kunnen gebruiken om uitleg te geven aan patiënten zodanig dat deze zich beter zullen herkennen en er meer recht wordt gedaan aan etiologie en behandelingsmogelijkheden van functieproblemen. Aan deze lezing kunnen maximaal 250 personen deelnemen. Door: Peter Leusink, huisarts, seksuoloog NVVS 03. fmri en liefdesverdriet, wat er gebeurt in de hersenen Depressie is een chronische aandoening waarvan de ontstaanswijze van de neuropathologie niet bekend is terwijl dit van groot belang is voor mogelijke preventie van depressie. Met dierexperimenten kan de invloed van chronisch stress op het functioneren van het brein worden onderzocht en kan informatie worden verzameld over de ontwikkeling van neuropathologie. Dergelijke experimentele studies kunnen niet worden uitgevoerd met mensen en dus moeten onderzoekers uitwijken naar veel voorkomende chronische stress 8 Ronde 1a & b: en Ronde 2: situaties. Liefdesverdriet is zo n conditie waarin het uitstekend mogelijk is om de effecten van stress in het brein te onderzoeken en te leren hoe de neuropathologie van depressie zich ontwikkelt in een nog gezond brein. Dit is de lange termijn achtergrond van dit project, maar in eerste instantie gaat de aandacht uit naar verschillen tussen mannen en vrouwen in de verwerking van liefdesverdriet. We hebben inmiddels ruim 100 proefpersonen geïncludeerd voor een MRI scan en verschillende vragenlijsten voorgelegd. In dit verhaal zal een overzicht worden gegeven van de uitkomsten van de vragenlijsten over stemming en stressverwerking en over verschillen in hersenactiviteit bij mannen en vrouwen met liefdesverdriet. Door: prof. Dr. Gert J ter Horst, Directeur Neuroimaging Centrum UMCG 4. Een hoofd vol seks: van functie naar voorkeur Seks is meer dan de actie van hormonen of een manier om voort te planten. Seks moet ook worden geleerd. In deze lezing zal aan de hand van o.a. resultaten van proefdieronderzoek en humaan neuroimaging onderzoek worden uitgelegd hoe seksuele ervaringen, met name seksueel genot, de verbinding vormen tussen de seksuele functie en de vorming van seksuele prikkels. Waar mogelijk zal de link worden gelegd naar (schadelijke) seksuele voorkeuren. Door: Janniko R. Georgiadis, universitair docent Universitair Medisch Centrum Groningen 5. Seksuele voorlichting aan jongeren Tijdens deze lezing maakt u kennis met manieren om te praten over seksualiteit met jongeren met diverse achtergronden (cultureel en religieus). U leert meer over de seksuele moraal van jongeren in Nederland en eventueel riskant gedrag. U krijgt praktische tips van een ervaren seksuoloog en leert hoe u kunt bijdragen aan de seksuele en relationele vorming van jongens en meisjes ook al is uw tijd daarvoor beperkt. U leert hoe u het best kunt aansluiten bij de belevingswereld van jongeren, terwijl u daarbij wel rekening houdt met uw eigen opvattingen en grenzen. De workshop biedt veel ruimte voor het inbrengen en oplossen van eigen praktijksituaties. Er is ook volop gelegenheid voor het uitwisselen van ervaringen. Door: Yuri Ohlrichs, seksuoloog NVVS VPO 6. Dyspnoe, Hoezo? Zowel bij de dagpraktijk als de spoedpost melden zich veel patiënten met klachten van benauwdheid in allerlei vormen. Het is dikwijls niet makkelijk duidelijk te krijgen waar de problemen vandaan komen. Is de patiënt om wat voor reden dan ook in paniek en veroorzaakt dat de nare gevoelens van benauwdheid of ligt er een andere (ernstige ) medische oorzaak aan ten grondslag. Een goede beoordeling en urgentiebepaling is essentieel voor de aanpak van de 9

5 benauwdheid, zowel voor het medische beloop als het welbevinden van de patiënt. Hier ligt een belangrijke taak voor u als doktersassistente/triagiste! Een taak die u alleen met gedegen kennis kunt uitoefenen. In deze workshop gaan we middels een interactieve aanpak casuïstiek bespreken en uitdiepen, zodat u en de patiënt weer meer lucht krijgen. Enkele voorbeelden van onderwerpen die aan de orde komen zijn: - kortademige palliatieve patiënt: vaak wordt er een spoedvisite toegezegd, maar is de spoed ook werkelijk spoed? Welke vragen stel je om de urgentie te bepalen; - hoesten en benauwdheid: wat zijn belangrijke vragen die je aan de orde moet stellen om de juiste urgentie te bepalen en welke vorm van hulp passend is; - luchtwegproblemen en koorts: welke vragen komen in je op, welke urgentie is daaraan gerelateerd en welke valkuilen zijn er; - paniek en benauwd. Door: Cees Miedema, huisarts Simone Bot, triagiste en coördinator WDPA 7. Hart en Vrouw Coronair sclerose is in Nederland zowel bij vrouwen als bij mannen een zeer veel voorkomende afwijking. Bijna de helft van de bevolking sterft aan hart- en vaatziekten, al gebeurt dit bij vrouwen tien jaar later dan bij mannen. Bij vrouwen wordt de diagnose vaak niet overwogen en is deze moeilijk te stellen doordat de anamnese niet zeer specifiek is. Zowel mannen als vrouwen hebben typische verschijnselen als pijn op de borst als teken van een myocard infarct. Vrouwen hebben vaker dan mannen last van atypische symptomen zoals misselijkheid, duizeligheid en moeheid. Doordat in de volksmond het hebben van pijn op de borst gelijk staat aan het krijgen van een myocard infarct, associëren mensen kortademigheid en moeheid niet snel met de eerste tekenen van een myocard infarct. Vrouwen zullen daardoor minder snel hulp zoeken, waardoor het stellen van de diagnose mogelijk te laat gebeurt. Ook artsen worden in verwarring gebracht door de eerst atypische symptomen en zijn geneigd deze over het hoofd te zien. Let op: deze lezing/workshop dt 2!!! Door: Toine Lagro-Janssen, GP Gender & Women's Health Radboudumc 8. Seksualiteit en intimiteit in de oncologische zorg In toenemende mate worden de overlevingskansen bij kanker beter en hecht men na de diagnose sterk aan kwaliteit van leven. Seksualiteit en intimiteit kunnen onderdeel zijn van deze kwaliteit, maar niet zelden zien we dat kanker leidt tot gemankeerde seks. Herstel daarvan is mogelijk. Een eerste stap kan zijn dat de hulpverlener het gesprek erover op gang weet te brengen. Daarna is het 10 vaak met eenvoudige interventies mogelijk om de seksualiteit te revalideren. Praktische handreikingen voor gesprek en begeleiding in de eerste lijn worden gegeven. Door: Peter Leusink, huisarts, seksuoloog NVVS 9. Adem en ontspanning In deze lezing verkennen we manieren om met onze eigen adem om te gaan. Door rustige bewegingen en aandacht voor wat er in ons lijf gebeurt, kunnen we de natlijke adembeweging de ruimte geven waardoor het ademen meer vanzelf gaat. Stressvolle situaties leiden er toe dat we onbewust de adem gaan inhouden. Dit kost heel veel energie en verstoort de vegetatieve functies. Kunnen we de adem zijn gang laten gaan, dan hoeven we niet meer buiten adem te raken of te stikken van angst. Een tje bezig zijn met adem en ontspanning kan voor de deelnemers zelf al een weldadige ervaring zijn, maar kan ook een indruk geven wat deze oefeningen kunnen betekenen voor je patiënten. Door: Borg Groeneveld, opleider Stembalans 10. Uitstrijkjes van de baarmoedermond Deze lezing gaat over het afnemen van uitstrijkjes nu en in de nabije toekomst. In deze lezing staat de wijziging van uitstrijkjesbeoordeling in het bevolkingsonderzoek centraal. Nu gaat dit om de cytologie in de toekomst, wordt dit eerst een HPV test en indien positief volgt de cytologische beoordeling. Naast het afnemen van uitstrijkjes wordt er ook dieper ingegaan op HPV, de oorzaak van afwijkende uitstrijken en cervixcarcinoom. Door: Bram ter Harmsel, gynaecoloog Roosevelt kliniek Leiden 11. Bespreekbaar maken van seksuele problemen en diabetes Samenwerking tussen POH en huisarts. Seksuele problemen komen vaak voor bij mannen en vrouwen met Diabetes. Hoewel het vragen naar seksuele functiestoornissen een onderdeel is van de jaarlijkse controle bestaat er fikse onderrapportage. In deze lezing komt een methode aan de orde waardoor het makkelijker is om deze problemen bespreekbaar te maken. Door: Petra Elders, huisarts Anne Rutte, epidemioloog 12. Man/vrouw - hormonen op recept? Soms doet een lichaam niet wat het moet doen. Soms wil het hoofd wat anders dan wat het lichaam doet. Hormoontherapie is er in verschillende gedaanten. Marloes neemt u mee in de wereld waar het lichaam stopt en medicijnen het overnemen. Seks, sekse, seksen, het komt allemaal aan bod. 11

6 Door: Marloes Rijken, apotheker, Apotheek de Hoef 13. Agressiereductie training voor eerstelijns zorgprofessionals In deze lezing wordt de deelnemer zich bewust van de meerwaarde die een op de doelgroep toegespitste agressiereductie training kan hebben. Verder wordt aandacht besteed aan het Talent Motivatie Assessment (TMA), waarbij deelnemers inzicht krijgen in hun eigen aandeel ten aanzien van agressieopwekking en -reductie. De deelnemer krijgt een korte blik op: Ontstaan van agressief gedrag TMA: talent motivatie assessment Diverse vormen van agressief gedrag Vormen van reactie op dit agressieve gedrag Agressiereducerende technieken Omgaan met andermans en eigen emoties Adequaat stellen van grenzen Geweldloze communicatie Let op: Vanwege groot succes wordt deze lezing herhaald. Dit is een herhaling van de lezing agressiereductie training van de Dag van de Eerstelijn 2011, 2012 & Door: Ans Wiebosch, trainer/coach Ansro b.v. training, coaching & mediation 14. Angst en Paniek Een moeder belt naar de praktijk. Haar dochtertje heeft zich zojuist in een dropje verslikt. Ze is helemaal in paniek. Wat doe je en welke instructies geef je? Een zoon belt voor zijn moeder naar de huisartsenpost. Hij is boos, er moet nu iemand komen, zo kan het niet langer, ze is heel ziek, ze kan niet op haar benen staan, ze eet niet, drinkt niet en hij is bang dat ze dood gaat. Er moet nu iemand komen! Welke interventies pas je toe om rust in het gesprek te brengen en de situatie goed te kunnen inschatten? Het zijn waarschijnlijk herkenbare situaties. Hoe hou je de regie en zorg je dat de emoties niet de overhand gaan krijgen? Het doel van deze training is het herkennen van angst en paniek aan de telefoon, het vergroten van de kennis van de oorzaken van angst en paniek en het leren hoe om te gaan met angst en paniek aan de telefoon. Geoefend zal worden met het toepassen van ABCDE aan de telefoon. Welke vragen stel je en waarom stel je ze? Daarnaast zullen praktische vaardigheden geleerd en geoefend worden om telefonisch instructies te geven bij ABCDE instabiele patiënten. Tijdens de training zal voldoende ruimte zijn voor eigen ervaringen en casuïstiek. Let op: deze lezing/workshop dt 3!!! Door: Marjolijn Noom-Rodenburg, trainer/instructeur/ccu verpleegkundig Katja Reiding, huisarts Netwerkronde In lezingrondes 2 t/m 4 kunnen de cursisten een rondgang maken om te netwerken bij de standhouders op de nascholingsmarkt. Iedere cursist dient zich voor in ieder geval één netwerkronde op te geven. Let wel: Als u op het inschrijfformulier geen netwerkronde heeft aangegeven, dan delen wij u zelf op een netwerkronde in! Mede door de standhouders op de beurs kunnen we deze Dag van de Eerstelijn voor een aantrekkelijke cursusprijs aanbieden! Om te proberen zoveel mogelijk zorgverleners uit dezelfde regio in dezelfde netwerkronde samen te laten komen, is gekozen om deze 3 netwerkrondes op te delen in regio s/postcodes. Het is niet verplicht u aan deze regio-indeling te houden. Netwerkronde in ronde 2 (nr. 15): Netwerkronde in ronde 3 (nr. 26) : Netwerkronde in ronde 4 (nr. 36): regio Amstelland en de Meerlanden, Haarlemmermeer e.o. & Zuid- Kennemerland regio Midden-Kennemerland, Waterland en Zaanstreek regio Noord-Kennemerland, West- Friesland en Kop van Noord-Holland Ronde 3: Mannen en vrouwen in de relatie: heksen en horken In de eerste lijn kom je veel relatieproblemen tegen en ontdek je veel patronen waarop mensen op elkaar reageren. We weten het vaak al van te voren, hij kan niet luisteren en zij zeurt te veel, hij geeft de relatie een 7 en zij een 3. Mensen die in de eerste lijn werken hebben allemaal vanuit hun professie, vanuit hun eigen visie en ervaring allerlei methoden om daar mee aan de slag te gaan. In deze lezing/workshop gaan we zelf al spelend aan de slag met communicatie en theateroefeningen, die kunnen helpen om meer inzichten te geven in communicatiepatronen en rollen, maar die ook handvatten geven om op een andere manier met echtparen te werken en hen te helpen om op een humoristische wijze hun communicatiepatronen aan te pakken. Door: Fina van de Pol-Drent, psycholoog, orthopedagoog, seksuoloog LVE en Psychologenpraktijk P.O.P. 17. Menoproof/menoblues De overgang, de menopauze en de jaren daarna geven zeer ingrijpende verandering in het leven van de vrouw, zowel op lichamelijk, emotioneel als ook op sociaal gebied. Deze veranderingen kunnen klachten geven en zelfs grote risico s voor vrouwen met zich mee brengen. Bij 34% van het ziekteverzuim van vrouwen tussen de 45 en 55 jaar is de oorzaak: de overgang! Kennis is van 13

7 essentieel belang. Vrouwen moeten weten wat er gebeurt en wanneer ze aan de bel moeten trekken. Professionals moeten weten welke klachten met de overgang te maken hebben, welke vrouwen in een risicogroep zitten en welke behandelingen er mogelijk zijn. De Eerste lijn speelt hierbij een cruciale rol! Door: Pauline Ottervanger, gynaecoloog HaGaZiekenhuis Den Haag Wilma Smit, gynaecoloog Gemini Ziekenhuis Den Helder 18. De SOA standaard Huisartsen hebben een belangrijke plaats in de zorg voor patiënten met een seksueel overdraagbare aandoening. Naar schatting vindt 70% van de behandelingen van SOA s plaats bij de huisarts. Verder heeft de huisarts de mogelijkheid aandacht aan SOA s te besteden terwijl de patiënt er niet direct naar vraagt. Na afloop van de lezing is de deelnemer op de hoogte van de meest recente kennis met betrekking tot SOA s. Zowel de diagnostiek als de volgens de nieuwe (!) standaard aanbevolen behandeling worden uitgebreid behandeld. Daarnaast worden de belemmeringen in kaart gebracht die bij deelnemers bestaan met betrekking tot het bespreken van SOA s. Let op: deze lezing/workshop dt 2!!! Door: Maartje Goedhart, waarnemend huisarts 21. Ongemotiveerde patiënten bestaan niet! Iedereen is altijd tot iets gemotiveerd, maar je weet nog niet wat zijn motivatie is! In deze tijd waarin de druk van declarabel moeten zijn, weinig tijd voor patiënten hebben, snelle korte therapiesessies gewenst zijn, wordt er een groot appèl gedaan op efficiënt werken!... Maar hoe houd je als professional de lol in je werk en je eigen motivatie hoog? Hoe krijg je mensen of hun omgeving (weer) in beweging? Tijdens deze lezing willen we u kort laten proeven aan en oefenen met deze motivatietechnieken. Na de lezing krijgt u tips en handreikingen in de hoop dat u enthousiast bent geworden om hier zelf mee aan de slag te gaan! Door: Inge Trilsbeek, ergotherapeut Mireille den Boer, ergotherapeut 19. Bekkenbodem Het gebied van de bekkenbodem komt al beter in beeld bij de verschillende zorgverleners van de eerste (en tweede) lijn. Samenwerking onderling krijgt steeds meer vorm. Deze workshop heeft als doel het onderling afstemmen van kennis over de bekkenbodemregio. In het kort gaan we in op de bouw en functie van de bekkenbodem. Daarnaast licht ik de relatie met verschillende klachtenbeelden toe. Natlijk ook specifieke aandacht voor praktische handvatten die direct toepasbaar zijn in de praktijk en de rol van een bekkenfysiotherapeut binnen het geheel. Door: Bianca Huiberts, bekkenfysiotherapeut 20. Sekseverschillen in de begeleiding naar gedragsverandering Als u als zorgverlener verandering van leefstijl (voedingsgewoonten/ alcoholgebruik/bewegen/roken/stress) wilt bereiken bij de cliënt, is het dan zinvol om vrouwen anders te begeleiden dan mannen? Loont het bijvoorbeeld om vrouwen op een andere wijze te 'verleiden' tot of belonen voor gewenst gedrag dan mannen? En in welke mate maakt uw sekse eigenlijk het verschil bij de cliënt? Maar pas op: tijdens de lezing wordt regelmatig uw vooringenomenheid rond sekse en gezondheid getoetst! Door: Raoul Buiter, diëtist Miro Voedingsadvies Dorinda Koppelaar, diëtist, studente Voeding en Diëtetiek 14 15

8 22. De wijkgerichte aanpak en de kracht vanuit de eerste lijn Het huidige zorgstelsel kent een aantal knelpunten waardoor de zorgkosten fors stijgen en dreigen onbetaalbaar te worden. Deze knelpunten zitten enerzijds in de financiering van de zorg die voornamelijk prestatiegericht in plaats van burgergericht is, maar ook in de mate waarin mensen aangesproken worden op hun eigen verantwoordelijkheden. Het stelsel gaat uit van een consumerende in plaats van producerende burger en de zorg speelt vooral reactief in op gezondheid/probleem van de burger, niet proactief. Met het concept wijknetwerken denken wij als Coöperatie VGZ dat we dé oplossing hebben voor de klantbehoefte en de genoemde knelpunten in het stelsel. Wij willen onze verzekerden in staat te stellen zo lang mogelijk zelfstandig in de eigen woonomgeving te blijven leven. Dit betekent dat we de zorg en het welzijn in de bt van de burger willen organiseren. Wij willen dat bereiken door middel van het organiseren van wijkteams rondom de burger die de verbinding vormen tussen zorg en welzijn. Het gaat om het verbinden van het welzijnsnetwerk met het zorgnetwerk dat de AWBZ-zorg, gespecialiseerde zorg en eerstelijnszorg verbindt. Het wijkteam is een multidisciplinair team dat inspeelt op de behoefte van de burger in de wijk. De samenstelling van het wijkteam is maatwerk en afhankelijk van de problematiek in de wijk. Door: Marja Flameling, zorginkoper Coöperatie VGZ 23. Medische fouten en klachten; meer een mannenzaak of een vrouwenzaak? Wie maakt de meeste missers? Zijn dat mannen of vrouwen? Is er een verschil in benadering van de fout en de klacht tussen beide seksen? Wie werkt meer defensief en wie werkt meer preventief? Hoe gaat u om met een medische misser? Tijdens deze interactieve workshop gaan we kijken hoe u met fouten en klachten kan omgaan om erger te voorkomen. Aan deze lezing kunnen maximaal 30 personen deelnemen. Door: Attie Renkema- de Boer, arts, supervisor en coach bij het NHG en mediator 24. Samenwerken via de telefoon Maakt u dat ook mee? Er zijn van die dagen dat de telefoon constant gaat. Hoe professioneel nemen we de telefoon op, ook de 15 de in dat? Welke rechten heeft iemand aan de telefoon, gaat dat voor een patiënt die de moeite heeft genomen om persoonlijk in de praktijk te verschijnen? Wanneer kan ik het beste bellen? Stoor ik in een spreek? In dit verhaal zult u tips krijgen om professioneel en praktisch met de telefoon om te gaan. Niet teveel bellen, maar ook niet te weinig, welke oplossingen hebben we nog meer om met elkaar te communiceren? Een doktersassistente die je herkent aan de stem, maar je niet van gezicht kent? Ook dat is eenvoudig op te lossen! Een praktisch verhaal waar je morgen meteen mee aan de slag kan gaan. Door: Rob de Wolf, apotheker, Schager Apotheek Het mannelijke en het vrouwelijke in ons brein Wat maakt dat mannen doorgaans met een oplossing komen en vrouwen aandacht willen voor hun gevoelens? Wat projecteren de man en de vrouw op elkaar? Waarom denken mannen: eerst vrijen, dan praten en vrouwen precies andersom? Wat is de consequentie van het feit dat het vrouwelijke geheugen anders is dan dat van een man? Wat projecteren de man en de vrouw op elkaar? Waarom ervaren vrouwen met chronische pijn meer pijn dan mannen en vragen ze een andere begeleiding dan mannen met pijn? In deze workshop wordt gefocust op het specifieke van mannelijke en vrouwelijke hersenen en hoe dit te vertalen naar verschillen in manier van communiceren, probleem oplossen, denken en voelen. Daarnaast zal aandacht worden besteed aan het vrouwelijke in de man en het mannelijke in de vrouw en hoe dat van invloed is op hun persoonlijk en professionele functioneren. Informatie uit recente boeken van o.a. neuroloog en psychiater dr. Louann Brizendine, psycholoog dr. Martine Delfos en hoogleraar psychiatrie Dan Siegel. Het doel van de workshop is niet alleen u mee te nemen in de actualiteit van dit kennisgebied, maar u ervaringen op te laten doen. Door middel van theorie en praktische oefeningen zal de bijeenkomst intensief en verdiepend zijn. Let op: deze lezing/workshop dt 2. Door: John van der Meij, trainer bij Trilemma praktijk voor training, coaching en therapie 26. Netwerkronde Zie toelichting bij netwerkronde nr. 15. In deze netwerkronde zullen zoveel mogelijk zorgverleners geplaatst worden uit de regio s Midden-Kennemerland, Waterland en Zaanstreek. Ronde 4: Zwangerschap en seksualiteit Zwangerschap gaat gepaard met uitgebreide hormonale, fysiologische, psychologische en existentiële veranderingen die invloed hebben op seksualiteit en de intieme relatie. Zelfs de man ondergaat hormonale veranderingen. Dan komt de partus; een major life-event. Fysiologisch is daarna de vrouwelijke seksuele machinerie enige tijd sterk ontregeld en bovendien moeten man en vrouw hun twee-relatie bijsturen naar een drie-relatie ( transition to parent-hood ). Al deze elementen bij elkaar leiden bij een deel van de jonge ouders tot verstoring van hun seksualiteit. Terwijl sommige paren hier goed mee omgaan, krijgen anderen seksuele problemen of ze raken elkaar kwijt. De kans daarop is extra groot als er vóór de zwangerschap al fertiliteitproblemen waren en ook als de baby langdurig in de couveuse verblijft. Er is ook een andere kant aan dit verhaal. Seksuele expressie in de zwangerschap kan niet alleen geen kwaad, maar heeft zelfs gezondheidsvoordelen. 19

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Informatiebrochure ParkinsonNet

Informatiebrochure ParkinsonNet Informatiebrochure ParkinsonNet voor Zorgverleners Het ParkinsonNet concept wordt ondersteund door: 2 De ziekte van Parkinson De ziekte van Parkinson is een veel voorkomende en complexe aandoening. Parkinson

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen 2 3 INHOUDSOPAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij ouderen nodig?! 4 Praktische

Nadere informatie

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS Dat vind ik een van de mooiste dingen aan de seksuologie: dat de geestelijke en de somatische gezondheidszorg erin samen komen. evaluatie deelnemer mensenkennis Opleiding consulent seksuele gezondheid

Nadere informatie

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Máxima Oncologisch Centrum (MOC) Inleiding Als u van uw behandelend arts te horen krijgt dat u kanker heeft, krijgen u en uw naasten veel informatie en emoties

Nadere informatie

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken Trainingsaanbod Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken 1 Trainingsaanbod Als beroepskracht hoort en ziet u veel en bent u vaak de eerste die mogelijke

Nadere informatie

Post-hbo opleiding seksuologie

Post-hbo opleiding seksuologie Post-hbo opleiding seksuologie mensenkennis Plezierige overdracht, de docent spreekt uit ervaring en brengt veiligheid en openheid in de groep door haar respectvolle wijze van benaderen. Top! Post-hbo

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Voor mantelzorgers en vrijwilligers

Voor mantelzorgers en vrijwilligers Voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2014 VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 3 In drie bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Wat is Altrecht? centrum seksuologie

Wat is Altrecht? centrum seksuologie centrum seksuologie Centrum Seksuologie Seksualiteit is een belangrijk thema in het leven van ieder mens. 2 Inhoud Algemene informatie 4 Problemen 4 Aanmelding 4 Behandeling 5 Behandelteam 7 Ontwikkeling

Nadere informatie

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis

Oncologie. Patiënteninformatie. Omgaan met kanker. Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Oncologie Omgaan met kanker i Patiënteninformatie Bij wie kunt u terecht? Slingeland Ziekenhuis Algemeen Het hebben van kanker kan grote gevolgen hebben voor uw leven en dat van uw naasten. Lichamelijk

Nadere informatie

Waar kunt u terecht als u kanker hebt?

Waar kunt u terecht als u kanker hebt? Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Waar kunt u terecht als u kanker hebt? z Vragen? 1 Er is kanker bij u geconstateerd. Als gevolg van uw ziekte kunt u te maken

Nadere informatie

Erectiestoornissen: wat vrouwen moeten weten.

Erectiestoornissen: wat vrouwen moeten weten. Erectiestoornissen: wat vrouwen moeten weten. Erectiestoornissen: wat vrouwen moeten weten. Inleiding Erectiestoornissen zijn min of meer bespreekbaar geworden, hoewel het onderwerp toch nog een beetje

Nadere informatie

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Op de polikliniek van het Universitair Kinderziekenhuis St Radboud ziekenhuis willen wij je met deze folder informatie geven over seksualiteit

Nadere informatie

Probleemgedrag bij ouderen

Probleemgedrag bij ouderen Probleemgedrag bij ouderen Machteloos, bang of geïrriteerd. Zo kunnen medewerkers en cliënten in de thuiszorg zich voelen in situaties waarin sprake is van probleemgedrag. Bijvoorbeeld als een cliënt alleen

Nadere informatie

over? referatenagz @referatenagz

over? referatenagz @referatenagz Durf jij de drempel over? referatenagz @referatenagz referatenagz @referatenagz Agenda Referaten AGZ referatenagz @referatenagz WIFI WIFI 1. Inlognaam: g110621 Wachtwoord: XPZ3VKO 2. Inlognaam: g110641

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

STA STERK OP JE WERK

STA STERK OP JE WERK STA STERK OP JE WERK Training/modules op maat Thema-bijeenkomsten Werknemers in deze tijd worden meer en anders belast dan vroeger. Dit geldt helemaal voor werknemers in de zorg. Gedurende enkele decennia

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:...

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Hartrevalidatie Uw afspraak U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Inhoudsopgave Hartrevalidatie... 1 Waarom hartrevalidatie... 1 De belangrijkste doelen van hartrevalidatie zijn:... 1 Hoe komt u in

Nadere informatie

Over seks gesproken! Uitnodiging symposium 'Over seks gesproken'

Over seks gesproken! Uitnodiging symposium 'Over seks gesproken' Uitnodiging symposium 'Over seks gesproken' Over seks gesproken! GGZ ingeest organiseert op donderdag 7 november 2013 een symposium over seksualiteit en intimiteit in het OZW-gebouw in Amsterdam. Dit symposium

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek Online Psychologische Hulp Angst & Paniek 2 Therapieland Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Angst & Paniek van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

De grijze golf Naar proactieve ouderenzorg

De grijze golf Naar proactieve ouderenzorg Nycteumdag De grijze golf Naar proactieve ouderenzorg 22 april 2010, Meervaart te Amsterdam Topklinische kennis in de praktijk Deze nascholing is tot stand gekomen door een samenwerking van: Nycteum Folder

Nadere informatie

Charlotte Penders, Verpleegkundig Specialist Marc Kamps, Medisch Maatschappelijk Werker 17 december 2014

Charlotte Penders, Verpleegkundig Specialist Marc Kamps, Medisch Maatschappelijk Werker 17 december 2014 Charlotte Penders, Verpleegkundig Specialist Marc Kamps, Medisch Maatschappelijk Werker 17 december 2014 Zorgpad Casus Cervixcarcinoom Follow up Supportive care Soorten zorg in de psychosociale ondersteuning

Nadere informatie

Waar kunt u terecht als u kanker hebt?

Waar kunt u terecht als u kanker hebt? Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Waar kunt u terecht als u kanker hebt? z Er is kanker bij u geconstateerd. Als gevolg van uw ziekte kunt u te maken krijgen met

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Nierfalen en Seksualiteit

Nierfalen en Seksualiteit Nierfalen en Seksualiteit 1 Inhoudsopgave Inleiding Seksuele problemen bij nierfalen Bij mannen en vrouwen Factoren die het seksueel functioneren kunnen beïnvloe- den Bespreekbaar maken Maatschappelijk

Nadere informatie

Waar kunt u heen als u kanker hebt?

Waar kunt u heen als u kanker hebt? Oncologiecentrum Waar kunt u heen als u kanker hebt? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Waar kunt u terecht als u kanker hebt?... 3 Overzicht hulpverleners binnen het Catharina Kanker Instituut... 3 Extern...

Nadere informatie

Naar de seksuoloog polikliniek Verloskunde & Gynaecologie

Naar de seksuoloog polikliniek Verloskunde & Gynaecologie Naar de seksuoloog polikliniek Verloskunde & Gynaecologie Samen met uw behandelend arts heeft u gesproken over een bezoek aan de seksuoloog van de polikliniek Verloskunde & Gynaecologie. Misschien overweegt

Nadere informatie

Communicatie, intimiteit en seksualiteit bij mensen met een nieraandoening. Niervereniging zaterdag 16 januari 2016

Communicatie, intimiteit en seksualiteit bij mensen met een nieraandoening. Niervereniging zaterdag 16 januari 2016 Communicatie, intimiteit en seksualiteit bij mensen met een nieraandoening Niervereniging zaterdag 16 januari 2016 Even voorstellen Claudia van der Wel Consulent seksuele gezondheid in Deventer Inhoud

Nadere informatie

Intimiteit en seks bij borstkanker

Intimiteit en seks bij borstkanker Intimiteit en seks bij borstkanker Patientenvoorlichting 28 november 2013 Jurgen Knobel, GZ-psycholoog in opleiding tot klinisch psycholoog/ seksuoloog NVVS Inhoud Draaglast en draagkracht Fasen in ziekteproces

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Voorwoord 11 1 Wat is een seksueel probleem en welke verschillende seksuele problemen zijn er? 13

Voorwoord 11 1 Wat is een seksueel probleem en welke verschillende seksuele problemen zijn er? 13 Omgaan met een sexprobleem.qxd 20-03-07 11:54 Pagina 5 Inhoud Voorwoord 11 1 Wat is een seksueel probleem en welke verschillende seksuele problemen zijn er? 13 Waar hebben seksuele problemen mee te maken?

Nadere informatie

Vrouw&Zorg,+Amsterdam+ Overzicht+Incompany+scholingen+kraamzorg+2015+ blz+1+/+11" www.vrouwenzorg.nl+

Vrouw&Zorg,+Amsterdam+ Overzicht+Incompany+scholingen+kraamzorg+2015+ blz+1+/+11 www.vrouwenzorg.nl+ Vrouw&Zorg,Amsterdam OverzichtIncompanyscholingenkraamzorg2015 blz1/11" www.vrouwenzorg.nl Vrouw&Zorg,Amsterdam OverzichtIncompanyscholingenkraamzorg2015 blz2/11" www.vrouwenzorg.nl Opleidingslocatie:

Nadere informatie

Relatie en Intimiteit. Ivonne van Deursen-Oomen AnneMarie Kuijs

Relatie en Intimiteit. Ivonne van Deursen-Oomen AnneMarie Kuijs Relatie en Intimiteit Ivonne van Deursen-Oomen AnneMarie Kuijs Wat hoop je vandaag mee te nemen, te horen en/of te leren? Wat is communicatie Communicatie is een proces tussen zender en ontvanger De boodschap

Nadere informatie

Intimiteit en seksualiteit

Intimiteit en seksualiteit UMCG Centrum voor Revalidatie Intimiteit en seksualiteit bij chronische ziekte of lichamelijke beperking Tekst met dank aan Egbert Kruijver, revalidatieseksuoloog voor Sophia Revalidatie in Den Haag en

Nadere informatie

Dat kan ik zelf ook! Diagnostiek in eigen beheer

Dat kan ik zelf ook! Diagnostiek in eigen beheer Nycteumdag Dat kan ik zelf ook! Diagnostiek in eigen beheer Donderdag 9 december 2010, ARISTO accomodaties, Amsterdam Topklinische kennis in de praktijk Deze nascholing is tot stand gekomen door een samenwerking

Nadere informatie

Egbert Kruijver. Inhoud Lezing 19-06-15. Een veelzijdig vraagstuk. Intimiteit en Seksualiteit In de zorg. seksuoloog NVVS

Egbert Kruijver. Inhoud Lezing 19-06-15. Een veelzijdig vraagstuk. Intimiteit en Seksualiteit In de zorg. seksuoloog NVVS Egbert Kruijver seksuoloog NVVS Intimiteit en Seksualiteit In de zorg Een veelzijdig vraagstuk Egbert Kruijver MW-VO / seksuoloog NVVS 18-06-2015 Het Nachtcongres Seksuoloog in de revalidatie Sophia Revalidatie

Nadere informatie

Als u pijn heeft bij het vrijen

Als u pijn heeft bij het vrijen Als u pijn heeft bij het vrijen 2 Heeft u als vrouw last van pijn bij het vrijen? Veel vrouwen kennen deze klacht. Wat kan hiervan de oorzaak zijn? Hoe kan het CWZ uw klacht behandelen? Dat en meer kunt

Nadere informatie

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Zesdaagse, geaccrediteerde Masterclass o.l.v. Annet van Laar, voor psychologen, trainers, coaches en therapeuten. Start: 14 februari 2014 Introductieworkshop:

Nadere informatie

NASCHOLING VOOR HUISARTSEN

NASCHOLING VOOR HUISARTSEN UTRECHT PAO-H NASCHOLING VOOR HUISARTSEN GEACCREDITEERD Man of vrouw: het verschil doet ertoe in de huisartspraktijk Vrijdag 14 maart 2014 9.00-17.00 uur Geaccrediteerd voor 6 punten INLEIDING De PAOH

Nadere informatie

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement 3 FASEN MODEL Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement INTRODUCTIE Het aanmoedigen van chronisch zieke patiënten door zorgverleners in het nemen van dagelijkse beslissingen,

Nadere informatie

Geheugenklachten? Wat te doen als er stukjes gaan ontbreken

Geheugenklachten? Wat te doen als er stukjes gaan ontbreken Geheugenklachten? Wat te doen als er stukjes gaan ontbreken Geheugenproblemen en/of veranderingen in gedrag Vooral oudere mensen kunnen last hebben van vergeetachtigheid. Op zich is dat niet zo erg. Maar

Nadere informatie

Poliklinische longrevalidatie

Poliklinische longrevalidatie Poliklinische longrevalidatie Inleiding De longaandoeningen COPD (chronische bronchitis en/of longemfyseem) en astma zijn chronische aandoeningen. Dat wil zeggen dat ze niet te genezen zijn. Deze beide

Nadere informatie

Is het belangrijk om seksualiteit te bespreken?

Is het belangrijk om seksualiteit te bespreken? GGD Limburg Noord Hilda Miedema en Riet Mertens Vakgroep Verpleegkundigen Seksuele gezondheid Hoe belangrijk is het om seksualiteit bespreekbaar te maken? Is het belangrijk om seksualiteit te bespreken?

Nadere informatie

Workshops VNVA in het kader van het NVR project 154 Doorbreek huiselijk geweld; Praat erover

Workshops VNVA in het kader van het NVR project 154 Doorbreek huiselijk geweld; Praat erover Workshops VNVA in het kader van het NVR project 154 Doorbreek huiselijk geweld; Praat erover Doelgroep: huisartsen en overige belangstellenden Methode: interactieve workshops Ontwikkeling workshops: Radboud

Nadere informatie

vind. Uw manier van leven met dementie. Informatie over: Dementie

vind. Uw manier van leven met dementie. Informatie over: Dementie vind. Informatie over: Dementie Uw manier van leven met dementie. Wanneer u dementie vermoedt bij uzelf of bij uw familie, dan komt er veel op u af. Laurens helpt. In deze folder leest u over dementie

Nadere informatie

Pijn bij het vrijen 1

Pijn bij het vrijen 1 Pijn bij het vrijen 1 Wat is het? Pijn bij het vrijen is een klacht die voornamelijk bij vrouwen voorkomt. Meestal gaat het om pijn bij de geslachtsgemeenschap, maar ook andere manieren van vrijen kunnen

Nadere informatie

Premenstrueel syndroom (PMS) Poli Gynaecologie

Premenstrueel syndroom (PMS) Poli Gynaecologie 00 Premenstrueel syndroom (PMS) Poli Gynaecologie Inleiding Vrouwen met Premenstrueel syndroom (PMS) hebben lichamelijke en/of psychische klachten die enkele dagen tot 2 weken voor de menstruatie beginnen.

Nadere informatie

Dermatologie. Gynaecologie en urologie

Dermatologie. Gynaecologie en urologie Dermatologie Vrijdag 20 november, 9.00 17.00 uur, Zeist Gynaecologie en urologie Donderdag 10 december, 9.00 17.00 uur, Zeist PAO-H NASCHOLING VOOR HUISARTSEN Dermatologie vrijdag 20 november Op de cursus

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

MINDFULNESS PUBLIEKSSYMPOSIUM. voor patiënten, mantelzorgers, professionals en overige belangstellenden

MINDFULNESS PUBLIEKSSYMPOSIUM. voor patiënten, mantelzorgers, professionals en overige belangstellenden MINDFULNESS PUBLIEKSSYMPOSIUM voor patiënten, mantelzorgers, professionals en overige belangstellenden Zaterdag 30 augustus 2014 Toelichting Ook dit jaar organiseert het Radboud Universitair Medisch Centrum

Nadere informatie

In deze folder leest u meer over het doel en de mogelijkheden van het programma en welke hulpverleners erbij betrokken zijn.

In deze folder leest u meer over het doel en de mogelijkheden van het programma en welke hulpverleners erbij betrokken zijn. Hartrevalidatie Inleiding De cardioloog, de hartfalenverpleegkundige of de ICD-verpleegkundige heeft u geadviseerd het poliklinische hartrevalidatieprogramma te gaan volgen. Het hartrevalidatie-programma

Nadere informatie

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten De diagnose longkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op. Niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten. Uit wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

De Stemmenpolikliniek

De Stemmenpolikliniek Universitair Centrum Psychiatrie (UCP) De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 1 Stemmen horen 1 De behandeling 2 Kennismaking 3 De inhoud van de behandeling 3 Behandelaars 4 Vragen 4 Belangrijke adressen

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten 2 Deze folder geeft u informatie over het deeltijdprogramma (gedeeltelijk) onbegrepen lichamelijke klachten op de zorgeenheid Psychiatrie van het CWZ.

Nadere informatie

Samenwerken in de 1 e lijn. Samenwerken in de 1e lijn

Samenwerken in de 1 e lijn. Samenwerken in de 1e lijn 1 Samenwerken in de 1e lijn 2 Spreker Lucie Douwes Dekker www.cabbollerman.nl 3 Globaal Programma Inleiding - inventarisatie vragen, verwachtingen Samenwerkingstest Samenwerkingsprojecten: voorbeelden,

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Revalidatie / Cardiologie. Informatie / Adviezen voor thuis

Hartrevalidatie. Revalidatie / Cardiologie. Informatie / Adviezen voor thuis Revalidatie / Cardiologie Hartrevalidatie Informatie / Adviezen voor thuis Inleiding Er is met u gesproken over het hartrevalidatieprogramma. Om te beoordelen of u in aanmerking komt voor dit programma

Nadere informatie

Vaginistisch reageren

Vaginistisch reageren Vaginistisch reageren 1 Wat is het? Vaginisme wil zeggen dat het niet lukt om een penis, vingers of tampon in je vagina in te brengen. Probeer je het, dan spannen je bekkenbodemspieren zich onbewust aan.

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Hart voor de Zorg Programma. Hartcoherentie training voor zorgverleners

Hart voor de Zorg Programma. Hartcoherentie training voor zorgverleners Hart voor de Zorg Programma Hartcoherentie training voor zorgverleners HeartMath Hart voor de Zorg Programma De hedendaagse hectische, steeds veranderende en veeleisende zorgomgeving vraagt veel energie

Nadere informatie

E-HEALTH IN DE HUISARTSENPRAKTIJK EN BASIS GGZ

E-HEALTH IN DE HUISARTSENPRAKTIJK EN BASIS GGZ E-HEALTH IN DE HUISARTSENPRAKTIJK EN BASIS GGZ PROF. DR. ANNEMIEKE VAN STRATEN, VU & ACADEMISCHE WERKPLAATS DRS. MARCEL DIJKENS, RELATIEMANAGER BASIS GGZ, PREZENS (GGZ INGEEST) 19 JUNI 2014 E-HEALTH IN

Nadere informatie

Zorg op maat voor het jonge kind en zijn ouders

Zorg op maat voor het jonge kind en zijn ouders Zorg op maat voor het jonge kind en zijn ouders Wie zijn wij? Iedere ouder maakt zich wel eens zorgen om zijn kind. Eet mijn kind goed? Speelt hij genoeg met andere kinderen? Zijn die woedeaanvallen normaal?

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

Behandeling van ouderen in de eerste lijn

Behandeling van ouderen in de eerste lijn Behandeling van ouderen in de eerste lijn Lucinda Meihuizen, GZ psycholoog Bestuurslid sectie ouderenpsychologen NIP Zorgpartners Midden-Holland en Samenwerkende psychologen Alphen a/d Rijn Agenda workshop

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding... 5. Behandeling in de verzekerde zorg...7. (Neuro)psychologisch onderzoek...7. Psychiatrisch consult...7. Coaching...

Inhoudsopgave. Inleiding... 5. Behandeling in de verzekerde zorg...7. (Neuro)psychologisch onderzoek...7. Psychiatrisch consult...7. Coaching... Aanbod ViA 2016 Inhoudsopgave Inleiding... 5 Behandeling in de verzekerde zorg...7 (Neuro)psychologisch onderzoek...7 Psychiatrisch consult...7 Coaching...8 Re-integratie begeleiding...8 Mediation...8

Nadere informatie

Psychosociale problemen bij kanker

Psychosociale problemen bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Psychosociale problemen bij kanker Mogelijkheden voor begeleiding in het Laurentius ziekenhuis Deze brochure is bedoeld voor mensen waarbij de diagnose kanker is gesteld en voor hun

Nadere informatie

Workshop dementie diagnostiek

Workshop dementie diagnostiek Workshop dementie diagnostiek Bernard Prins, huisarts Medisch Centrum Gelderlandplein, lid Academisch Huisartsen Netwerk van het Vumc en Coöperatie Huisartsen in Amsterdam Zuid Karel Brühl, specialist

Nadere informatie

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Psychologie Inovum Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Waarom psychologie Deze folder is om bewoners, hun naasten en medewerkers goed te informeren over de mogelijkheden

Nadere informatie

EEN ANALYSE METHODE DE PRAKTIJK

EEN ANALYSE METHODE DE PRAKTIJK EEN ANALYSE METHODE DE PRAKTIJK Ida Wijsman Ida Wijsman, Diabetesverpleegkundige en coördinator zorg Gelre Ziekenhuizen, locatie Zutphen Een analyse methode Het komende anderhalf uur. Het motto! Een analyse

Nadere informatie

Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten

Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten In deze folder vindt u informatie over de training Stressreductie en Stressregulatie, die verzorgd wordt door de afdeling Medische

Nadere informatie

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Zesdaagse, geaccrediteerde Masterclass voor psychologen, trainers, coaches en therapeuten. Start 30 maart 2012 Open Avond: 6 maart a.s. WAAROM EEN MASTERCLASS

Nadere informatie

Congres Kleinschalig Zorgen

Congres Kleinschalig Zorgen Congres Kleinschalig Zorgen Praktische tips voor de duizendpoot! 7 april 2015 ReeHorst, Ede Alweer 25 jaar geleden werd de eerste kleinschalige woonvorm opgericht. In de afgelopen jaren is er veel veranderd

Nadere informatie

ENERGIEK. Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen

ENERGIEK. Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen ENERGIEK Bewegingsprogramma bij chronische neurologische aandoeningen Achtergrond Bewegen is goed, voor iedereen! Dat is wat u vaak hoort en ziet in de media. En het is waar, bewegen houdt ons fit en

Nadere informatie

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker UMC St Radboud Mindfulness voor vrouwen met borstkanker Patiënteninformatie De diagnose borstkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op, niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten.

Nadere informatie

Project. Projectgroep. Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten

Project. Projectgroep. Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten Ongekende noden Intimiteit en seksuele gezondheid,een zorgprogramma voor kankerpatiënten Tiny Van Keymeulen - Klinisch Psycholoog Oncologisch Psychosociaal Support Team 25 november 2011 Dixit Woet Gianotten

Nadere informatie

huisartsgeneeskunde & ouderengeneeskunde

huisartsgeneeskunde & ouderengeneeskunde huisartsgeneeskunde & ouderengeneeskunde Dokter, hoe moet ik nu toch verder met die pijn? Pijnrevalidatie in de eerste lijn Henriëtte van der Horst, huisarts Hoofd afdeling huisartsgeneeskunde & ouderengeneeskunde

Nadere informatie

Wil jij als voedingsprofessional ook specialist worden op gebied van Emotie-eten de baas?

Wil jij als voedingsprofessional ook specialist worden op gebied van Emotie-eten de baas? Wil jij als voedingsprofessional ook specialist worden op gebied van Emotie-eten de baas? Fijn! Dan kom ik graag in contact met jou. Mijn wens is dat meer professionals in Nederland cliënten, die worstelen

Nadere informatie

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij preventie ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. mentale ondersteuning direct en dichtbij Indigo biedt niet alleen

Nadere informatie

De verschillen tussen Eerstelijns én Tweedelijns

De verschillen tussen Eerstelijns én Tweedelijns De verschillen tussen Eerstelijns én Tweedelijns & In de Bres biedt 'Eerstelijns Kortdurende Hulp' en 'Tweedelijns Specialistische Zorg', maar wat is het verschil? In Nederland ziet de zorgstructuur er

Nadere informatie

Informatie hartrevalidatie / Adviezen voor thuis

Informatie hartrevalidatie / Adviezen voor thuis Revalidatie / Cardiologie Hartrevalidatie Informatie hartrevalidatie / Adviezen voor thuis Inleiding Er is met u gesproken over het hartrevalidatieprogramma. Om te beoordelen of u in aanmerking komt voor

Nadere informatie

Bipolaire stoornissen

Bipolaire stoornissen Bipolaire stoornissen PuntP kan u helpen volwassenen Sommige mensen hebben last van stemmingsschommelingen die niet in verhouding staan tot wat er in hun persoonlijke omgeving gebeurt. De stemming lijkt

Nadere informatie

GROEPSGERICHTE INTERVENTIES FLITS

GROEPSGERICHTE INTERVENTIES FLITS GROEPSGERICHTE INTERVENTIES FLITS KANSEN EN UITDAGINGEN Dorine van Ravensberg Programmaleider Kwaliteit en Doelmatigheid paramed zorg 1 WAT VERWACHT iedere DOELGROEP Goede, te vertrouwen behandelaar Begrijpt

Nadere informatie

De Lastmeter. Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie

De Lastmeter. Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie 00 De Lastmeter Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie 1 Kanker is een ziekte die uw leven ingrijpend kan verstoren. De ziekte en behandeling kunnen niet alleen lichamelijke

Nadere informatie

Het nazorgtraject. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven

Het nazorgtraject. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven Het nazorgtraject Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven In de afgelopen periode bent u behandeld voor borstkanker. Nu uw behandeltraject is afgesloten begint het nazorgtraject. Hieronder vindt u informatie

Nadere informatie

INFO. Epilepsie en Seksualiteit

INFO. Epilepsie en Seksualiteit INFO Epilepsie en Seksualiteit INLEIDING In deze folder vindt u informatie over seksuele problemen bij epilepsie, de eventuele behandeling daarvan en praktische tips om seksualiteit te bespreken met uw

Nadere informatie

Met welke vragen. 2 Diagnostisch Centrum

Met welke vragen. 2 Diagnostisch Centrum REINAERDE Diagnostisch Centrum Onderzoek, advies en behandeling Iedereen wordt in het dagelijks leven wel eens geconfronteerd met zijn eigen mogelijkheden én onmogelijkheden. Als die onmogelijkheden uw

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Zuyderland Revalidatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Zuyderland Revalidatie Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Inleiding U bent doorverwezen naar het Multidisciplinair aspecifiek lage rugpijn screeningsteam (MARS) bij. Binnen dit team wordt samen met u bekeken

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK MET JEUGD. Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid

DESKUNDIG AAN HET WERK MET JEUGD. Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid DESKUNDIG AAN HET WERK MET JEUGD Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid 2 INHOUDSOPGAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij jongeren nodig?! 4 Praktische informatie 5 Het

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Gatekeeper training. 08-10- 2014 workshop Trainer: Gerrie Hendriks

Gatekeeper training. 08-10- 2014 workshop Trainer: Gerrie Hendriks Gatekeeper training 08-10- 2014 workshop Trainer: Gerrie Hendriks Gatekeepers Jullie gaan deuren openen naar hulp voor mensen die gevaar lopen zichzelf wat aan te doen waarom 1600 suïcides per jaar waarvan

Nadere informatie

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen 1 oktober 2014 Marielle van den Heuvel, Gezondheidszorgpsycholoog Afdeling Medische Psychologie Orbis Medisch Centrum Inhoud

Nadere informatie

Verwijzen naar de GGZ. Wanneer verwijzen naar de Generalistische basis GGZ en Gespecialiseerde GGZ?

Verwijzen naar de GGZ. Wanneer verwijzen naar de Generalistische basis GGZ en Gespecialiseerde GGZ? Verwijzen naar de GGZ Wanneer verwijzen naar de Generalistische basis GGZ en Gespecialiseerde GGZ? Nieuwe structuur in de geestelijke gezondheidszorg Om de kwaliteit en de kostenbeheersing in de geestelijke

Nadere informatie

KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie.

KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. KENT U PSYCHOSOMATISCHE FYSIOTHERAPIE? Psychosomatische Fysiotherapie (PSF) is een 3-jarige specialisatie binnen de reguliere fysiotherapie. De Psychosomatisch Fysiotherapeut heeft zich gespecialiseerd

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie