Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT)"

Transcriptie

1 Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT)

2

3 Informatie voor patiënten en hun naaste(n) Samenvatting van de informatie in de folder Patiënten die een electroconvulsieve therapie (ECT) ondergaan kunnen last krijgen van (tijdelijke) geheugenklachten als bijwerking. Gedurende de behandeling kan het zijn dat u zich niet meer weet te herinneren wat er vlak vóór de ECT gebeurd is, of dat u zich zaken van langer geleden niet meer kan herinneren. Meestal zijn de vroegere herinneringen het minst, en de meer recente herinneringen het sterkst aangetast. Ook kan u door de ECT meer moeite hebben om nieuwe informatie op te slaan in het geheugen. Dit is het sterkst aanwezig in de eerste dagen na de ECT. Daarnaast heeft ECT effect op het tempo van informatie verwerken; dit gaat trager. Hierdoor heeft u meer tijd nodig om bijvoorbeeld informatie op te nemen, te denken en om te spreken. Na afronding van de ECT behandeling verbetert bij de meeste patiënten het geheugen binnen een aantal weken vanzelf. Het herinneren van recente dingen en van wat voor de ECT gebeurd is keert weer terug tot het oude niveau. Ook het kunnen inprenten van nieuwe informatie herstelt zich. Een deel van de patiënten heeft een jaar na het stoppen van de ECT nog klachten over het geheugen. Deze geheugenklachten betreffen vaak de periode waarin de ECT werd gegeven (of kort daarvoor). Vóór, tijdens en na de ECT zal de verpleegkundige testen en vragenlijsten bij u afnemen om eventuele geheugenklachten in kaart te brengen en te kunnen vervolgen. Enkele tips om met geheugenklachten om te gaan zijn: Accepteer dat u (tijdelijk) uw geheugen minder goed kunt gebruiken, u kunt hier weinig aan doen. Kom eerlijk uit voor geheugenproblemen. Als anderen weten dat u geheugenproblemen heeft dan kunnen ze er rekening mee houden en kunnen ze helpen om zaken te onthouden. Gebruik hulpmiddelen zoals een (elektronische) agenda, memoblaadjes, boodschappenlijstjes, het alarm of herinneringen van de telefoon, een kalender of het geheugen van een ander. Ook kunt u overwegen een dagboek bij te houden om later uw ervaringen in te kunnen teruglezen. 1

4 Kies voor routinematige bekende taken, vermijd (complexe) nieuwe taken. Leg voorwerpen op een opvallende of vaste plaats (zo voorkomt u dat u spullen kwijt raakt). U kunt het beste gesprekken voeren in een rustige ruimte waarin u niet afgeleid wordt en u geïnteresseerd en geconcentreerd kunt luisteren. Voer niet verschillende taken gelijktijdig uit, maar zoveel mogelijk één voor één. Inleiding Patiënten die een electroconvulsieve therapie (ECT) ondergaan kunnen last krijgen van (tijdelijke) geheugenklachten als bijwerking. Bijwerkingen zijn onbedoelde gevolgen van een op zichzelf juiste behandeling. De geheugenklachten zijn hinderlijk in het dagelijks leven en kunnen zorgen voor onzekerheid. In deze informatiebrochure vindt u informatie over deze geheugenklachten en tips om hier mee om te gaan, zowel voor u als voor mensen in uw omgeving. Voor algemene informatie over ECT en andere bijwerkingen verwijzen wij u naar de informatiebrochure Electro Convulsie Therapie. Het geheugen Met ons geheugen kunnen wij informatie opnemen, bewaren en opdiepen. Niet alles wat wij meemaken, zien en horen komt echter in ons geheugen terecht. Het menselijk geheugen werkt niet als een harde schijf van een computer waar alles op wordt vastgelegd. In het lange termijn geheugen wordt allerlei soorten informatie opgeslagen. Het kan gaan om talige informatie zoals woorden, teksten en namen, maar ook om visuele informatie zoals beelden, figuren, gezichten en plaatsen. Binnen het lange termijn geheugen worden verschillende onderdelen onderscheiden: Een geheugen voor vaardigheden, bijvoorbeeld hoe je moet fietsen of koffie zetten. Een geheugen voor betekenissen, begrippen en feiten. Een voorbeeld is Parijs is de hoofdstad van Frankrijk. Het gaat om algemene kennis, waarvan we niet meer precies kunnen terughalen waar en op welk moment we dit hebben geleerd. 2

5 Een geheugen voor gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden. Het bevat informatie uit ons eigen verleden, zoals bijvoorbeeld een herinnering aan een vakantie of de bruiloft van een vriend. Maar ook bevat dit geheugen herinneringen aan meer algemene gebeurtenissen die een persoon meemaakt, zoals verkiezingen of een internationaal sportevenement. Voordat informatie kan worden opgeslagen in het geheugen, moeten wij de informatie eerst hebben waargenomen. Wanneer wij waarnemen, bijvoorbeeld bij het kijken naar een foto, wordt informatie een korte tijd vastgehouden in het werkgeheugen. Veel van wat wij op een foto zien wordt vergeten en komt niet terecht in het lange termijn geheugen. opnemen werkgeheugen opslaan ophalen lange termijn geheugen algemene kennis vaardigheden persoonlijke herinneringen vergeten Geheugenklachten als bijwerking van ECT Geheugenklachten tijdens de ECT De meeste patiënten die ECT ondergaan hebben last van geheugenklachten gedurende de behandeling. De één heeft er meer last van dan de ander. Door ECT kunnen stoornissen ontstaan in het lange termijn geheugen voor gebeurtenissen. Er ontstaan meestal geen stoornissen in het geheugen voor vaardigheden en voor algemene kennis. Het kan zijn dat u zich niet meer weet te herinneren wat er vlak vóór de ECT gebeurd is, of dat u zich zaken van langer geleden niet meer kan herinneren. 3

6 Meestal zijn de vroegere herinneringen het minst, en de meer recente herinneringen het sterkst aangetast. Ook kan u door de ECT meer moeite hebben om nieuwe informatie op te slaan in het geheugen. Dit is het sterkst aanwezig in de eerste dagen na de ECT. Daarnaast heeft ECT effect op het tempo van informatie verwerken; dit gaat trager. Hierdoor heeft u meer tijd nodig om bijvoorbeeld informatie op te nemen, te denken en om te spreken. ECT heeft in principe geen effect op het werkgeheugen. Wel is het belangrijk te beseffen dat het werkgeheugen als het ware trager werkt. Geheugenklachten na de ECT behandelperiode Na afronding van de ECT behandeling verbetert bij de meeste patiënten het geheugen binnen een aantal weken vanzelf. Het herinneren van recente dingen en van wat vlak voor de ECT gebeurd is keert weer terug tot het oude niveau. Ook het kunnen inprenten van nieuwe informatie herstelt zich. Een deel van de patiënten heeft een jaar na het stoppen van de ECT nog klachten over het geheugen. Deze geheugenklachten betreffen vaak de periode waarin de ECT werd gegeven (of kort daarvoor). Dit komt doordat het vermogen van de hersenen om nieuwe informatie op te nemen beperkt is geweest tijdens de behandelperiode. Oorzaken Waarom geheugenklachten een bijwerking zijn van ECT is niet goed bekend. ECT veroorzaakt geen schade aan te hersenen. Door de ECT ontstaan er juist meer contacten tussen de verschillende hersencellen en verbetert de werking van de hersenen. De geheugenklachten kunnen ook deels te maken hebben met de depressieve klachten. Veel mensen met een depressie hebben klachten over hun geheugen. De geheugenklachten zijn als het ware een onderdeel van de depressie. Daarnaast blijkt er een verschil te zijn in wat patiënten met een depressie aan geheugenklachten ervaren en wat bij testen gemeten wordt. De depressie maakt dat ze de geheugenklachten door een donkere bril worden gezien en ervaren. De leeftijd en de ernst van de depressie blijken geen risicofactor te zijn voor het ontstaan van geheugenklachten als bijwerking van ECT. De aanwezigheid van cognitieve stoornissen tevoren, zoals dementie, is wel een risicofactor. Ook is 4

7 bekend dat bilaterale (tweezijdige) ECT meer geheugenklachten geeft dan unilaterale (eenzijdige) ECT. Begeleiding bij de geheugenklachten door de verpleegkundige Vóór, tijdens en na de ECT zal de verpleegkundige testen en vragenlijsten bij u afnemen om eventuele geheugenklachten in kaart te brengen en te kunnen vervolgen. De testen worden drie maanden na het stoppen van de ECT herhaald. De uitslagen van de testen zullen worden bekeken door de klinisch neuropsycholoog. Zonodig zal er een extra onderzoek en/of een gesprek met de neuropsycholoog plaatsvinden. Ook zal de verpleegkundige u helpen door uitleg te geven, informatie te herhalen en u gelegenheid te geven om mogelijke gevoelens van frustratie en onmacht te uiten. Tips bij de omgang met geheugenklachten Acceptatie Accepteer dat u (tijdelijk) uw geheugen minder goed kunt gebruiken, u kunt hier tijdens de ECT weinig aan doen. Het trainen van uw geheugen tijdens de ECT helpt niet. Probeer u hierover niet op te winden of te ergeren, maar probeer u te ontspannen. Door spanning, onzekerheid of schaamte werkt het geheugen minder goed en ook kunt u (meer) depressief raken. Richt u op de zaken die u wel weet. Kom eerlijk uit voor de geheugenproblemen. U hoeft zich hier niet voor te schamen. Als anderen weten dat u geheugenproblemen heeft dan kunnen ze er rekening mee houden. Het is vaak niet nodig om alles te onthouden. U kunt zich beter beperken tot enkele belangrijke zaken. Vraag anderen om hulp Probeer uw naasten uit te leggen dat u zaken tijdelijk vergeet en dat dit geen kwade opzet is. Vraag gerust verpleegkundige begeleiding hierbij. Vraag anderen om u te herinneren aan dingen die u mogelijk zult vergeten en vraag om praktische hulp als iets niet lukt. 5

8 Gebruik hulpmiddelen Gebruik hulpmiddelen zoals een (electronische) agenda, memoblaadjes, boodschappenlijstjes, het alarm of herinneringen van de telefoon, een kalender of het geheugen van een ander. Het is niet zo dat het geheugen lui wordt door het gebruik van hulpmiddelen. Als u net zo makkelijk een hulpmiddel kunt gebruiken, ga dan niet uw geheugen onnodig belasten. Gebruik hulpmiddelen zo consequent mogelijk: o Leg hulpmiddelen altijd op vaste plekken o Gebruik geen losse briefjes maar een notitieblok dat u op een vaste plek neerlegt o Schrijf afspraken e.d. altijd direct op in een agenda. Zet hier ook voorbereidingstijd in, andere taken en klussen en dingen waar u die dag aan herinnerd wilt worden. o Kijk minstens twee keer per dag in uw agenda, liefst op vaste tijden. U kunt overwegen een dagboek bij te houden om later uw ervaringen in te kunnen teruglezen. Zorg voor vaste routines Kies voor routinematige bekende taken, vermijd (complexe) nieuwe taken. Probeer een vaste dagindeling te maken waarin er een logische volgorde bestaat. Leg voorwerpen op een opvallende of vaste plaats (zo voorkomt u dat u spullen kwijt raakt). Algemene tips U kunt het beste gesprekken voeren in een rustige ruimte waarin u niet afgeleid wordt en u geïnteresseerd en geconcentreerd kunt luisteren. Voorkom tijdsdruk. Denken en doen kosten wat meer tijd. Voer niet verschillende taken gelijktijdig uit, maar zoveel mogelijk één voor één. Pas regelmatig (kortere) rustpauzes in, wissel denken en doen af. Probeer goed voor u zelf te zorgen door gezond te eten en regelmatig te bewegen. 6

9 Adviezen voor familieleden Probeer uw naaste niet te veel te controleren en te corrigeren als hij iets verkeerd doet. De kans is groot dat hij daarvan gespannen raakt. Probeer te accepteren dat uw naaste tijdelijk het geheugen minder goed kan gebruiken. Vraag waarmee u kunt helpen en probeer te steunen. Realiseer u dat het een tijdelijke situatie is, probeer de klachten met een bepaalde mildheid tegemoet te treden. Wanneer u bezorgd bent over de mate van geheugenklachten van uw naaste, raadpleeg gerust de behandelend arts of begeleidend verpleegkundige. De voortgang van de ECT behandeling wordt regelmatig geëvalueerd met uw naaste. U bent welkom aan deze gesprekken deel te nemen. Om de geheugenklachten te volgen, wordt ook u gevraagd een aantal maal een vragenlijst in te vullen. Contact Voor vragen of opmerkingen kunt u terecht bij uw behandelend arts, bij de ECT verpleegkundige of de klinisch neuropsycholoog via telefoonnummer In de informatiebrochure Electro Convulsie Therapie (ECT) van het Radboudumc vindt u informatie over de behandeling. De informatie uit deze brochure is deels overgenomen uit M. v. Kessel ea. Training geheugenstrategieen Uitgeverij Boom, Amsterdam en de folder over geheugenklachten als bijwerking van ECT van het LUMC. 7

10 Ruimte voor uw notities

11

12 Adres Polikliniek Psychiatrie Ingang oost Reinier Postlaan 6, route 961 Nijmegen Postadres Radboudumc 961 Polikliniek Psychiatrie Postbus HB Nijmegen Contact Radboud universitair medisch centrum

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid)

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) In deze folder leest u wat een delirium is, wat de verschijnselen van een delirium zijn en leest u informatie over de behandeling en tips voor patiënten

Nadere informatie

Electro Convulsie Therapie (ECT)

Electro Convulsie Therapie (ECT) Electro Convulsie Therapie (ECT) In overleg met uw psychiater heeft u besloten voor Electro Convulsie Therapie (ECT) als behandeling. Deze vorm van behandeling wordt toegepast bij verschillende, over

Nadere informatie

Tips bij cognitieve stoornissen

Tips bij cognitieve stoornissen Tips bij cognitieve stoornissen Tips bij cognitieve stoornissen Problemen in het denken worden ook wel cognitieve stoornissen genoemd. De meest voorkomende klachten zijn: - Aandachts- en concentratieproblemen.

Nadere informatie

Psychologisch onderzoek

Psychologisch onderzoek Psychologisch onderzoek U bent door uw behandelaar verwezen voor een psychologisch onderzoek. Het psychologisch onderzoek is een diagnostisch onderzoek. Hieronder staat uitgelegd wat een psychologisch

Nadere informatie

Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen. Café Brein, Uden en Oss, September 2014

Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen. Café Brein, Uden en Oss, September 2014 Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen Café Brein, Uden en Oss, September 2014 Hersenletsel.. En dan? Helaas is er nog te weinig bekendheid rondom niet-aangeboren hersenletsel (NAH) Filmpje SWZ Wat

Nadere informatie

Dementie Radboud universitair medisch centrum

Dementie Radboud universitair medisch centrum Dementie Bij u, uw partner of familielid is dementie vastgesteld. In deze folder kunt u lezen wat dementie is en waar u voor verdere vragen en informatie terecht kunt. Vanwege de leesbaarheid wordt in

Nadere informatie

FOCOM NIRS studie. Een studie naar activatie van hersengebieden tijdens het maken van opdrachten op de computer. Informatiebrochure

FOCOM NIRS studie. Een studie naar activatie van hersengebieden tijdens het maken van opdrachten op de computer. Informatiebrochure FOCOM NIRS studie Een studie naar activatie van hersengebieden tijdens het maken van opdrachten op de computer Informatiebrochure Afdeling Humane Voeding Wageningen Universiteit Mei - September 2014 Voorwoord

Nadere informatie

Naar huis na een beroerte Informatie voor mensen die een beroerte hebben doorgemaakt

Naar huis na een beroerte Informatie voor mensen die een beroerte hebben doorgemaakt Naar huis na een beroerte Informatie voor mensen die een beroerte hebben doorgemaakt U bent opgenomen geweest in het Radboudumc omdat u een beroerte of een TIA heeft gehad. Het blijkt dat veel patiënten

Nadere informatie

Deze brochure kwam tot stand met medewerking van Drs. P.H. Vrancken, Gz-psycholoog, Revalidatiecentrum De Hoogstraat, Utrecht.

Deze brochure kwam tot stand met medewerking van Drs. P.H. Vrancken, Gz-psycholoog, Revalidatiecentrum De Hoogstraat, Utrecht. Deze brochure kwam tot stand met medewerking van Drs. P.H. Vrancken, Gz-psycholoog, Revalidatiecentrum De Hoogstraat, Utrecht. Nationaal msfonds Voor meer informatie: Landelijk Bureau: Nationaal MS Fonds

Nadere informatie

Nazorg na een ingrijpende gebeurtenis Informatie voor ouders

Nazorg na een ingrijpende gebeurtenis Informatie voor ouders Nazorg na een ingrijpende gebeurtenis Informatie voor ouders Uw kind heeft een ongeluk gehad en is behandeld op de Spoedeisende Hulp (SEH) van het Radboudumc. Naast lichamelijke gevolgen kan het ongeluk

Nadere informatie

Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen

Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen Beste ouders en/of verzorgers, Inmiddels ligt de opname van uw kind op de Intensive Care achter u en bent u weer thuis, op de verpleegafdeling of in

Nadere informatie

Concentratie- en geheugenproblemen bij kanker

Concentratie- en geheugenproblemen bij kanker Concentratie- en geheugenproblemen bij kanker Nederrij 133 2200 Herentals t 014 24 61 11 f 014 24 61 26 www.azherentals.be 1. Wat is het? Veel mensen ervaren concentratie- en/of geheugenproblemen tijdens

Nadere informatie

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid Hersenschudding In deze folder vertellen we wat de gevolgen van een hersenschudding kunnen zijn en wat u kunt verwachten tijdens het herstel. Ook geven we adviezen over wat u het beste wel en niet kunt

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u, uw partner of familielid is een depressie vastgesteld. In deze folder kunt u lezen wat een depressie is en waar u voor verdere vragen en informatie terecht kunt. Vanwege de

Nadere informatie

Risicofactoren voor hart- en vaatziekten

Risicofactoren voor hart- en vaatziekten Risicofactoren voor hart- en vaatziekten Programma Screening Vasculaire Risciofactoren Datum afspraak: Tijdstip Onderzoek Zorgverlener U heeft recent een herseninfarct/hersenbloeding (beroerte) of TIA

Nadere informatie

Onderwerp: Acute verwardheid of delier

Onderwerp: Acute verwardheid of delier Onderwerp: 1 Informatie over acute verwardheid of delier Voor wie is deze folder bedoeld? Deze folder is bedoeld voor patiënten die worden opgenomen in het Ikazia Ziekenhuis. Zoals de verpleegkundige aan

Nadere informatie

Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV)

Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV) Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV) Het Centrum voor Vroege Hart- en Vaatziekten (CVHV) is een multidisciplinaire spreekuur voor patiënten die al op jonge leeftijd (onder de 50 jaar) te maken

Nadere informatie

Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing bij erfelijke slechthorendheid

Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing bij erfelijke slechthorendheid Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing bij erfelijke slechthorendheid Exoomsequencing is een techniek voor erfelijkheidsonderzoek, die kan worden gebruikt om de oorzaak van erfelijke slechthorendheid

Nadere informatie

Spreekuur medisch psycholoog Dermatologie

Spreekuur medisch psycholoog Dermatologie Spreekuur medisch psycholoog Dermatologie In overleg met uw behandelend arts bent u doorverwezen naar de medisch psycholoog op de polikliniek Dermatologie. In deze folder leest u over de manier van werken

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 1 Acuut optredende verwardheid (delier) Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Uw familielid

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek Patiënteninformatie Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek U bent door een specialist van het ziekenhuis verwezen

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Afdeling neurologie. Geheugenstoornissen na een CVA

Afdeling neurologie. Geheugenstoornissen na een CVA Afdeling neurologie Geheugenstoornissen na een CVA Inleiding Deze brochure is bestemd voor mensen die getroffen zijn door een CVA (een Cerebro Vasculair Accident ofwel een beroerte) en voor hun familie

Nadere informatie

Het lerend vermogen van mensen met een dementie dr. Danielle Boelen

Het lerend vermogen van mensen met een dementie dr. Danielle Boelen Het lerend vermogen van mensen met een dementie dr. Danielle Boelen UMC St Radboud, Medische Psychologie Revalidatiecentrum St. Maartenskliniek Mevrouw Jansen: 83 jaar, sinds 1 jaar ziekte van Alzheimer

Nadere informatie

Dementie. Havenziekenhuis

Dementie. Havenziekenhuis Dementie Uw arts heeft met u en uw naasten besproken dat er (waarschijnlijk) sprake is van dementie. Mogelijk bent u hiervan geschrokken. Het kan ook zijn dat u of uw omgeving hier al op voorbereid was.

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u of uw familielid is een depressie vastgesteld. Hoewel relatief veel ouderen last hebben van depressieve klachten, worden deze niet altijd als zodanig herkend. In deze folder

Nadere informatie

24 uurs bloeddrukmeting Neurologie

24 uurs bloeddrukmeting Neurologie 24 uurs bloeddrukmeting Neurologie U wordt door het Vaatcentrum gecontroleerd op cardiovasculaire risicofactoren. Voor deze screening krijgt u een 24 uur durende bloeddrukmeting. De instructie en het

Nadere informatie

Patiëntenbrochure. Antidepressiva. Afbouwen of doorgaan?

Patiëntenbrochure. Antidepressiva. Afbouwen of doorgaan? Patiëntenbrochure Antidepressiva Afbouwen of doorgaan? Antidepressiva Afbouwen of doorgaan? Heeft u - in overleg met uw (huis)arts - besloten te stoppen met het gebruik van de antidepressiva? Of overweegt

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen 2 Depressie bij ouderen komt vaak voor, maar is soms moeilijk te herkennen. Deze folder geeft informatie over de kenmerken en de behandeling van een depressie bij ouderen. Wat is

Nadere informatie

Cognitieve klachten bij MS: een casusbespreking Er is geen sprake van belangenverstrengeling.

Cognitieve klachten bij MS: een casusbespreking Er is geen sprake van belangenverstrengeling. Disclosure Cognitieve klachten bij MS: een casusbespreking Er is geen sprake van belangenverstrengeling. Tim Vaessen Klinisch neuropsycholoog 4-10-2013 2 Overzicht MS en cognitie - Cognitieve klachten

Nadere informatie

Acute verwardheid (delirium) op de Intensive Care

Acute verwardheid (delirium) op de Intensive Care Acute verwardheid (delirium) op de Intensive Care Op dit moment verblijft uw partner of familielid op de afdeling Intensive Care. Dit is een afdeling waar (ernstig) zieke mensen worden behandeld en verzorgd.

Nadere informatie

Tandheelkundige behandeling bij overmatig kokhalzen

Tandheelkundige behandeling bij overmatig kokhalzen Tandheelkundige behandeling bij overmatig kokhalzen Kokhalzen is gewoonlijk een normale, automatisch optredende reactie (reflex) met een nuttige, beschermende, soms zelfs levensreddende functie. Het voorkomt

Nadere informatie

28-11-12. Leren en hulpmiddelen. Roy Kessels. Mariëlle Hammer-Schilderman. Mevrouw Wesseling

28-11-12. Leren en hulpmiddelen. Roy Kessels. Mariëlle Hammer-Schilderman. Mevrouw Wesseling Mevrouw Wesseling Leren en hulpmiddelen Roy Kessels Hooglereaar neuropsychologie Radboud Alzheimer Centrum & RU Nijmegen Mariëlle Hammer-Schilderman Ergotherapeut, Zorggroep Sint Maarten Wat is leren?

Nadere informatie

Dorstproef Radboud universitair medisch centrum

Dorstproef Radboud universitair medisch centrum Dorstproef In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een dorstproef. Deze proef vindt plaats op de verpleegafdeling Interne Geneeskunde en Reumatische ziekten (EOV) van het Radboudumc, route

Nadere informatie

LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD.

LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD. MS en COGNITIE LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD. WOENSDAG 12 OKTOBER 2011, DIACONESSENHUIS, LEIDEN. Mw. drs. M.W. Pleket Gz-/neuropsycholoog

Nadere informatie

Wat is dementie? Radboud universitair medisch centrum

Wat is dementie? Radboud universitair medisch centrum Wat is dementie? Bij de diagnostiek en behandeling van mensen met dementie werkt het Jeroen Bosch Ziekenhuis nauw samen met het Radboud Alzheimer Centrum in het Radboudumc te Nijmegen. We wisselen voortdurend

Nadere informatie

Hersenschudding Volwassenen en kinderen > 6 jaar. Afdeling Spoedeisende Hulp

Hersenschudding Volwassenen en kinderen > 6 jaar. Afdeling Spoedeisende Hulp 00 Hersenschudding Volwassenen en kinderen > 6 jaar Afdeling Spoedeisende Hulp U of een van uw naasten heeft een hersenschudding opgelopen door een ongeluk of plotselinge beweging van het hoofd. Dit wordt

Nadere informatie

Mindfulness. Aandachtsgerichte Cognitieve Therapie

Mindfulness. Aandachtsgerichte Cognitieve Therapie Mindfulness Aandachtsgerichte Cognitieve Therapie Aandachtsgerichte cognitieve therapie is een training die bestaat uit acht bijeenkomsten. Het doel van de training is stress te verminderen en depressies

Nadere informatie

Mindfulnesstraining Aandachttraining. Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT)

Mindfulnesstraining Aandachttraining. Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Mindfulnesstraining Aandachttraining Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) 2 Deze folder geeft u informatie over Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT). De mindfulnesstraining wordt aangeboden

Nadere informatie

Neuropsychologie Neuropsychologisch onderzoek - NPO

Neuropsychologie Neuropsychologisch onderzoek - NPO Neuropsychologie Neuropsychologisch onderzoek - NPO Inleiding Uw behandelend arts heeft u verwezen naar een neuropsycholoog voor een neuropsychologisch onderzoek (NPO). In deze folder vindt u meer informatie

Nadere informatie

Acute verwardheid of delier

Acute verwardheid of delier Acute verwardheid of delier Beter voor elkaar Voor wie is deze folder bedoeld? Deze folder is bedoeld voor patiënten die worden opgenomen in het Ikazia Ziekenhuis. Zoals de verpleegkundige aan u heeft

Nadere informatie

Depressie bij verpleeghuiscliënten

Depressie bij verpleeghuiscliënten Doen bij Depressie zorgprogramma Informatiefolder voor cliënt en naasten Depressie bij verpleeghuiscliënten Folder 3 Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen

Nadere informatie

Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis

Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis Cognitief functioneren en de bipolaire stoornis Dr. Nienke Jabben Amsterdam 5 november 2011 Academische werkplaats Bipolaire Stoornissen GGZ ingeest n.jabben@ggzingeest.nl Overzicht Wat is cognitief functioneren?

Nadere informatie

Botuline bij dystonie

Botuline bij dystonie Botuline bij dystonie Sinds de jaren 80 van de vorige eeuw is het mogelijk om verschillende vormen van dystonie te behandelen met botulinetoxine. Botulinetoxine wordt vooral als behandeling gebruikt bij

Nadere informatie

Delirium op de Intensive Care (IC)

Delirium op de Intensive Care (IC) Deze folder is bedoeld voor de partners, familieleden, naasten of bekenden van op de Intensive Care (IC) afdeling opgenomen patiënten. Door middel van deze folder willen wij u als familie* uitleg geven

Nadere informatie

Niet Rennen maar Plannen

Niet Rennen maar Plannen Folder cognitieve training Niet Rennen maar Plannen Projectgroep: Chantal Geusgens, Annette Baars-Elsinga, Anne Visser-Meily en Caroline van Heugten UMC Utrecht Hersencentrum Colofon Ontwikkeling: Drs.

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek Patiënteninformatie Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek U bent door een specialist van het ziekenhuis verwezen

Nadere informatie

E-Health bij patiënten met hersenletsel

E-Health bij patiënten met hersenletsel E-Health bij patiënten met hersenletsel Rudolf Ponds, klinisch neuropsycholoog Afdeling Psychiatrie en Psychologie, MUMC, Maastricht PysQ Maastricht/Heerlen, Mondriaan Circa 2000, dating site: Goed uitziende

Nadere informatie

acute verwardheid adviezen na een ZorgSaam

acute verwardheid adviezen na een ZorgSaam acute verwardheid adviezen na een hernia-operatie (delier) ZorgSaam 1 2 ACUTE VERWARDHEID Dit informatieboekje is bedoeld voor familie en betrokkenen van de patiënt met acuut optredende verwardheid. Inleiding

Nadere informatie

In de war? Op de Intensive Care

In de war? Op de Intensive Care In de war? Op de Intensive Care Albert Schweitzer ziekenhuis juni 2015 pavo 1168 Inleiding Uw partner of familielid is in het Albert Schweitzer ziekenhuis opgenomen op de Intensive Care. Waarschijnlijk

Nadere informatie

Hartinfarct gehad? Hoe nu verder. Cardiologie

Hartinfarct gehad? Hoe nu verder. Cardiologie Hartinfarct gehad? Hoe nu verder Cardiologie Inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina 1. Uitleg over een hartinfarct 3 2. Diagnose en behandeling 4 3. Naar huis 6 4. Instructies en adviezen voor thuis 7 3 Uitleg

Nadere informatie

Zoutbelastingstest met opname verpleegafdeling

Zoutbelastingstest met opname verpleegafdeling Zoutbelastingstest met opname verpleegafdeling In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een zoutbelastingstest. Deze test vindt plaats op de verpleegafdeling Interne geneeskunde en Reumatische

Nadere informatie

Vastenproef Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum

Vastenproef Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum Vastenproef In overleg met uw kinderarts metabole ziekten is besloten dat uw kind wordt opgenomen voor een vastenproef. In deze folder wordt uitgelegd wat een vastenproef inhoudt. Wat is een vastenproef?

Nadere informatie

Informatiebrief voor patiënten

Informatiebrief voor patiënten Radboud universitair medisch centrum Neurologie 935 Postbus 9101, 6500 HB Nijmegen Huispost 935 Reinier Postlaan 4 Radboudumc ingang oost, route 935 T (024) 1 5 2 02 F (024) 354 1 1 Afdelingshoofd a.i.

Nadere informatie

Het neuropsychologisch onderzoek. Informatie voor de patiënt en verwijzer

Het neuropsychologisch onderzoek. Informatie voor de patiënt en verwijzer Het neuropsychologisch onderzoek Informatie voor de patiënt en verwijzer Wat is neuropsychologie en wat is een neuropsycholoog? De neuropsychologie is het vakgebied dat de relatie bestudeert tussen het

Nadere informatie

Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging

Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging Logopedie Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl LOG007 / Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging

Nadere informatie

Stap dichter naar huis. Zo fit mogelijk blijven tijdens uw verblijf in het ziekenhuis

Stap dichter naar huis. Zo fit mogelijk blijven tijdens uw verblijf in het ziekenhuis Stap dichter naar huis Zo fit mogelijk blijven tijdens uw verblijf in het ziekenhuis 2 Waarom deze folder? Een ziekenhuisverblijf is een hele gebeurtenis, waarbij onderzoek en behandeling veelal centraal

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Informatie

Hartrevalidatie. Informatie Hartrevalidatie Informatie Hartrevalidatie Cardiologie U wordt in Zuyderland Medisch Centrum behandeld voor uw hartklachten. Met deze folder willen wij u informeren over het hartrevalidatieprogramma waaraan

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek

Neuropsychologisch onderzoek Neuropsychologisch onderzoek V1_2011 Naam cliënt: Afdeling: U hebt een afspraak op Met: U wordt opgehaald van de afdeling voor bovenstaande afspraak. Waarom een neuropsychologisch onderzoek? Een neuropsychologisch

Nadere informatie

Antonius College: Dementie

Antonius College: Dementie Antonius College: Dementie Sprekers Karel van Wieringen internist ouderengeneeskunde Doetie Visser verpleegkundig specialist geriatrie Polikliniek Klinische Geriatrie Specifiek gericht op ouderen, maar

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek

Neuropsychologisch onderzoek Psychologie, medische (volwassenen) Neuropsychologisch onderzoek www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is een klinisch neuropsycholoog?... 3 Voor wie kan een klinisch neuropsycholoog iets betekenen?...

Nadere informatie

Delier. Informatie voor familie en betrokkenen

Delier. Informatie voor familie en betrokkenen Delier Informatie voor familie en betrokkenen Inleiding Op onze verpleegafdeling is een familielid, vriend(in) of kennis van u opgenomen. Tijdens uw bezoek aan de patiënt heeft u waarschijnlijk gemerkt

Nadere informatie

Tia Service Radboud universitair medisch centrum

Tia Service Radboud universitair medisch centrum Tia Service Inleiding In overleg met uw behandelend arts bent u doorverwezen naar de TIA poli op de polikliniek Neurologie of Spoedeisende Hulp van het Radoudumc. Dit omdat u kortgeleden mogelijk kortdurend

Nadere informatie

Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing

Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing Erfelijkheidsonderzoek: Exoomsequencing Exoomsequencing is een nieuwe techniek voor erfelijkheidsonderzoek. In deze folder vindt u informatie over dit onderzoek. De volgende onderwerpen komen aan bod:

Nadere informatie

Chronische fase. CVA nazorg. Ruth van Kampen, Verpleegkundig expert, de Zorgboog Tessa van Tongeren, Casemanager, Savant zorg

Chronische fase. CVA nazorg. Ruth van Kampen, Verpleegkundig expert, de Zorgboog Tessa van Tongeren, Casemanager, Savant zorg CVA nazorg Ruth van Kampen, Verpleegkundig expert, de Zorgboog Tessa van Tongeren, Casemanager, Savant zorg Inhoud: 22 items van de signaleringslijst Caregiver Strain Index Informatie, verwijzing en traject

Nadere informatie

Kokhalsproblemen en gebitsprothese

Kokhalsproblemen en gebitsprothese Kokhalsproblemen en gebitsprothese Kokhalzen is gewoonlijk een normale, automatisch optredende reactie (reflex) met een nuttige, beschermende functie. Het voorkomt dat men zich verslikt of stikt door

Nadere informatie

FaceTalk Vanuit thuis praten met uw arts

FaceTalk Vanuit thuis praten met uw arts FaceTalk Vanuit thuis praten met uw arts U heeft met uw arts afgesproken dat uw volgende afspraak digitaal via FaceTalk plaatsvindt. Dit betekent dat u voor deze afspraak niet naar het Radboudumc hoeft

Nadere informatie

Mindfulness bij ADHD. Onderzoek naar mindfulnesstraining

Mindfulness bij ADHD. Onderzoek naar mindfulnesstraining Mindfulness bij ADHD Onderzoek naar mindfulnesstraining Deze informatie gaat over wetenschappelijk onderzoek over de werkzaamheid van een nieuwe behandeling voor volwassenen met de diagnose aandachtstekortstoornis

Nadere informatie

Informatiefolder delier

Informatiefolder delier Informatiefolder delier Informatiefolder delier Het gedrag en de reactie van uw partner, familielid, vriend(in) of kennis zijn anders dan u gewend bent. Hij of zij is onrustig, begrijpt u niet, geeft vreemde

Nadere informatie

Acuut optredende verwardheid Delier

Acuut optredende verwardheid Delier Acuut optredende verwardheid Delier Uw familielid, vriend(in) of kennis is opgenomen in ons ziekenhuis vanwege ziekte, ongeval en/of operatie. Zoals u vermoedelijk hebt gemerkt, is zijn of haar reactie

Nadere informatie

Acuut optredende verwardheid (delier)

Acuut optredende verwardheid (delier) PSYCHIATRIE & PSYCHOLOGIE Acuut optredende verwardheid (delier) Informatie voor de patiënt, partner, familie en betrokkenen Acuut optredende verwardheid (delier) Uw partner, familielid, vriend of kennis

Nadere informatie

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek Psychiatrie De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 0 Stemmen horen 0 Klachten en symptomen 0 Oorzaken De behandeling 0 Doel 0 Voor wie 0 Tijdsduur 0 De inhoud van de behandeling 0 Coping-training 0 Psycho-educatie

Nadere informatie

Polikliniek Ouderengeneeskunde

Polikliniek Ouderengeneeskunde Polikliniek Ouderengeneeskunde Afdeling interne geneeskunde Locatie Eindhoven Vooraf Máxima Medisch Centrum beschikt over een polikliniek ouderengeneeskunde. Deze polikliniek is bedoeld voor mensen van

Nadere informatie

Polikliniek Neurologie

Polikliniek Neurologie Polikliniek Neurologie Welkom op de polikliniek Neurologie van het Radboudumc. Wij vragen u vriendelijk om onderstaande informatie goed door te lezen. Eerste bezoek Nadat u zich heeft ingeschreven bij

Nadere informatie

TIA / Beroerte. Aandachtspunten. Neurologie

TIA / Beroerte. Aandachtspunten. Neurologie 00 TIA / Beroerte Aandachtspunten Neurologie 1 U gaat naar huis na opname in het ziekenhuis voor een Tia of beroerte. In deze folder staan de belangrijkste gevolgen en aandachtspunten voor u op een rij.

Nadere informatie

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is chronische pijn en vermoeidheid? 3 Chronische pijn en vermoeidheid bij tieners 4 Rustig aan of toch

Nadere informatie

Mictiecystogram Onderzoek van het functioneren van de blaas

Mictiecystogram Onderzoek van het functioneren van de blaas Mictiecystogram Onderzoek van het functioneren van de blaas PIPO-poli voor kinderen met plas- en poepproblemen Vrouw Moeder Kind-centrum De afspraak voor het mictiecystogram is op: Datum: Tijd:.. Melden

Nadere informatie

Wilhelmina Kinderziekenhuis. BERA-onderzoek (zonder narcose): een gehooronderzoek bij uw kind

Wilhelmina Kinderziekenhuis. BERA-onderzoek (zonder narcose): een gehooronderzoek bij uw kind Wilhelmina Kinderziekenhuis BERA-onderzoek (zonder narcose): een gehooronderzoek bij uw kind BERA-onderzoek: een gehooronderzoek bij uw kind Wat staat er in deze folder: BERA-onderzoek zonder narcose Wilt

Nadere informatie

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte CVA Cerebro Vasculair Accident is de medische term voor een ongeluk in de vaten van de hersenen. In het dagelijks taalgebruik heet een CVA

Nadere informatie

Naaldbiopsie uit een spier

Naaldbiopsie uit een spier Naaldbiopsie uit een spier 2 In overleg met uw behandelend arts (neuroloog) heeft u besloten om een naaldbiopsie uit de spier te ondergaan op de polikliniek Neurologie van het Radboudumc. In deze folder

Nadere informatie

Korsakov. Kliniek. Centrum voor cognitieve stoornissen bij alcohol

Korsakov. Kliniek. Centrum voor cognitieve stoornissen bij alcohol > Divisie Verslavingszorg Korsakov Kliniek Centrum voor cognitieve stoornissen bij alcohol Informatie voor CLIËNTEN EN FAMILIE < > ALGEMENE INFORMATIE Met deze brochure willen wij u nader kennis laten

Nadere informatie

Neuropsychologie Neuropsychologisch onderzoek - NPO

Neuropsychologie Neuropsychologisch onderzoek - NPO Neuropsychologie Neuropsychologisch onderzoek - NPO Inleiding Uw behandelend arts heeft u verwezen naar een neuropsycholoog voor een neuropsychologisch onderzoek (NPO). In deze folder vindt u meer informatie

Nadere informatie

Hemochromatose (ijzerstapeling) in de familie

Hemochromatose (ijzerstapeling) in de familie Hemochromatose (ijzerstapeling) in de familie Deze brochure is bedoeld als aanvulling op de gesprekken op bij de genetisch consulent en kan hier dus niet voor in de plaats komen. Algemene informatie wordt

Nadere informatie

Cognitieve revalidatie na niet-aangeboren hersenletsel voor patiënten met milde cognitieve problemen

Cognitieve revalidatie na niet-aangeboren hersenletsel voor patiënten met milde cognitieve problemen HersenletselCongres 2013 5 november A7 Niet Rennen maar Plannen Cognitieve revalidatie na niet-aangeboren hersenletsel voor patiënten met milde cognitieve problemen Chantal Geusgens Consortium cognitieve

Nadere informatie

Polikliniek kinderfysiotherapie

Polikliniek kinderfysiotherapie Polikliniek kinderfysiotherapie De behandelend arts van uw kind heeft met u gesproken over een motorisch onderzoek op de polikliniek kinderfysiotherapie in het Radboudumc. In deze folder vindt u informatie

Nadere informatie

Dementie Zorg voor zilver ga voor goud. Wim van den Dool, sociaal geriater 20 november 2012

Dementie Zorg voor zilver ga voor goud. Wim van den Dool, sociaal geriater 20 november 2012 Dementie Zorg voor zilver ga voor goud Wim van den Dool, sociaal geriater 20 november 2012 Programma Signaleren van cognitieve achteruitgang Geheugenklachten vs dementie Verschillende vormen van dementie

Nadere informatie

29-11-2011. Techniek, ICT en domotica Toepassing binnen de zorg voor mensen met dementie. Mevrouw Jansen: LEERBAARHEID

29-11-2011. Techniek, ICT en domotica Toepassing binnen de zorg voor mensen met dementie. Mevrouw Jansen: LEERBAARHEID Techniek, ICT en domotica Toepassing binnen de zorg voor mensen met dementie prof. dr. Roy Kessels klinisch neuropsycholoog Afdeling Medische Psychologie & AlzheimerCentrum Nijmegen, UMC St Radboud Neuro-

Nadere informatie

Het neuropsychologisch onderzoek

Het neuropsychologisch onderzoek Het neuropsychologisch onderzoek Afdeling medische psychologie U bent doorverwezen door de behandelend arts of psycholoog voor een neuropsychologisch onderzoek. In deze folder informeren we u over dit

Nadere informatie

BEWEGEN BIJ KANKER 17041

BEWEGEN BIJ KANKER 17041 BEWEGEN BIJ KANKER 17041 Inleiding De ziekte kanker, maar ook de behandeling, zoals chemotherapie, operatie, bestraling en hormonale therapie, kunnen aanleiding geven tot langdurige vermoeidheid en conditieverlies.

Nadere informatie

Voor patiënten die na een ongeval deze klachten ondervinden. Omgaan met cognitieve, emotionele klachten en vermoeidheid

Voor patiënten die na een ongeval deze klachten ondervinden. Omgaan met cognitieve, emotionele klachten en vermoeidheid Omgaan met cognitieve, emotionele klachten en vermoeidheid Voor patiënten die na een ongeval deze klachten ondervinden Omgaan met cognitieve, emotionele klachten en vermoeidheid 1. Inleiding 3 2. Begeleiding

Nadere informatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie

Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie Multidisciplinair Aspecifiek Rugpijn Spreekuur (MARS) Orbis Revalidatie Inleiding U bent doorverwezen naar het Multidisciplinair aspecifiek rugpijnteam (MARS) bij Orbis Revalidatie. Binnen dit team wordt

Nadere informatie

Kiezen voor Pillen of Praten?: Voorkeuren en Besluitvorming omtrent de Behandeling van Stemmings- en Angststoornissen

Kiezen voor Pillen of Praten?: Voorkeuren en Besluitvorming omtrent de Behandeling van Stemmings- en Angststoornissen Kiezen voor Pillen of Praten?: Voorkeuren en Besluitvorming omtrent de Behandeling van Stemmings- en Angststoornissen Een wetenschappelijk onderzoek naar behandelvoorkeuren, gezamenlijke besluitvorming

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel bij kinderen

Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel bij kinderen Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel bij kinderen Uw kind heeft licht traumatisch hoofd-/ of hersenletsel opgelopen door een ongeval of een klap tegen het hoofd. In deze folder leest u over de mogelijke

Nadere informatie

Cognitieve stoornissen na een beroerte

Cognitieve stoornissen na een beroerte NEUROLOGIE Cognitieve stoornissen na een beroerte ADVIES Cognitieve stoornissen na een beroerte Als aanvulling op de folders Verder na een beroerte en Na een beroerte, adviezen voor naasten krijgt u in

Nadere informatie

BEWEGEN BIJ PROSTAATKANKER

BEWEGEN BIJ PROSTAATKANKER BEWEGEN BIJ PROSTAATKANKER 1014 Inleiding De ziekte prostaatkanker, maar ook de behandeling, zoals een operatie, bestraling, hormonale therapie en chemotherapie, kunnen aanleiding geven tot langdurige

Nadere informatie

Hoe blijf je mentaal fit?

Hoe blijf je mentaal fit? Hoe blijf je mentaal fit? Workshop themadag NVN voor (pre)dialyserenden, getransplanteerden en partners M.W. Derks-Dijkman, Msc. Gezondheidszorgpsycholoog in opleiding tot Klinisch neuropsycholoog Afdeling

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek Op de afdeling Medische Psychologie

Neuropsychologisch onderzoek Op de afdeling Medische Psychologie Neuropsychologisch onderzoek Op de afdeling Medische Psychologie Albert Schweitzer ziekenhuis Medische Psychologie februari 2014 pavo 0356 Inleiding U bent door uw specialist verwezen naar de afdeling

Nadere informatie

Informatie over lithium

Informatie over lithium Informatie over lithium Afdeling Psychiatrie Uw arts heeft u het middel... voorgeschreven. In deze folder krijgt u informatie over de werking en bijwerking van het medicijn. Wanneer moet u uw geneesmiddel

Nadere informatie

1. nooit 2. zelden 3. soms 4. vaak 5. altijd 1. (QMEMO01) Houdt u een lijst bij van belangrijke data, zoals verjaardagen?...

1. nooit 2. zelden 3. soms 4. vaak 5. altijd 1. (QMEMO01) Houdt u een lijst bij van belangrijke data, zoals verjaardagen?... LASAB124 In hun dagelijks leven gebruiken mensen hun geheugen op verschillende manieren. Sommige mensen maken bijvoorbeeld boodschappenlijstjes, anderen doen dat niet. Sommige mensen zijn goed in het onthouden

Nadere informatie

Probleemgedrag bij ouderen

Probleemgedrag bij ouderen Probleemgedrag bij ouderen Machteloos, bang of geïrriteerd. Zo kunnen medewerkers en cliënten in de thuiszorg zich voelen in situaties waarin sprake is van probleemgedrag. Bijvoorbeeld als een cliënt alleen

Nadere informatie